Moja inwestycyjna droga, czyli jak na przestrzeni lat zmieniało się moje podejście do pieniędzy [Ewolucja podejścia do inwestycji]

dzień dobry Dzień dobry Dzień dobry Witam was serdecznie w 90 drugim odcinku podcastu system trailera dziś porozmawiamy o mojej inwestycyjnej drodze Czyli jak na przestrzeni lat zmieniały się moje podejście do zarządzania moimi oszczędnościami czy też po prostu jak na przestrzeni lat zmieniały się moje podejście do pieniędzy i będę tutaj wręcz cofał się do czasów dzieciństwa gdzie powiem jeszcze okresie w którym Nawet nie myślałem o inwestowaniu Nawet nie wiedziałem że coś takiego jest ale już zarabiają pierwsze pieniądze i Tutaj będą nieco mocno osobiste wątki choć bez wchodzenia w jakiejś szczegóły bez robienia jakieś tutaj damy niepotrzebnej natomiast powiem o tych pierwszych swoich zarobionych pieniądzach jak ja wtedy podchodziłem do tych pieniędzy ale też powiem o tym co najpewniej najmocniej was interesuje a mianowicie jak zaczynałem swoje pierwsze inwestycje i tutaj jeszcze nawet cofnąć się do czasu kiedy inwestowania pieniądze przy pomocy funduszy inwestycyjnych no i też opowiem jak założyłem w końcu swoje pierwsze konto maklerskie jak po tym zaraz potem zaraz no doznałem srogiej porażki i dostałem taki dość konkretny łomot rynku i ten łomot rynkowy jakiego doznałem wtedy mocno zdefiniował moje podejście do inwestowania na kolejne lata i właściwie myślę na to że w ogóle dzisiaj siedzę tu przed wami i mówię przez mikrofon m.in podczas nazywa się system Trader to wszystko ma jakiś konkretny powód to że to jest system Trader to przede wszystkim słowo system że działam w określony sposób na podstawie bardzo jasno zdefiniowanego planu działania jeżeli chodzi o inwestowanie A poza tym przez to że popełniłem wiele błędów to myślę że to nie jest tak że ja zasiadam tutaj przed mikrofonem i mądrze się tylko pokazując to ile ja to rzeczy tutaj wam mogę okazać jaki jestem mądry nieomylny tylko Pokażę wam że tak naprawdę ja popełniłem masę błędów przeszłości oczywiście to były też inne czasy O czym powiem Dziś są inne możliwości jeżeli chodzi o inwestowanie versus to co było tam lat piętnaście 320 temu ale myślę że właśnie obserwując konkretny przypadek inwestora i widząc jakie on błędy popełniał Mam nadzieję że przynajmniej części z was uda się pewnych błędów nie popełnić i może nie będziecie musieli uczyć się tylko i wyłącznie przez w sposób taki gdzie będziecie nabijać sobie guzy tylko być może niektóre rzeczy uda wam się przyswoić bardziej łagodny łagodnej formie bez doznawania tych rzeczy które mi było doznać kiedyś tam w przeszłości opowiem o swoim podejściu do inwestowania takim krótkoterminowym na kontraktach terminowych powiem też jak później automatyzowanie takie strategie i jak Wreszcie przyszedł moment kiedy chciał nie ten Horyzont inwestycyjny wydłużać tak żeby na to inwestowanie poświęcać ze swojej strony jak najmniej czasu opowiem o swoich planach na przyszłość opowiem też o Wolności finansowej czyli to do czego być może wielu słuchających dąży i jeszcze nie wiedzą do końca jak to ugryźć więc ja powiem jak ja do tego tematu podchodzę no i później będzie czas na pewne podsumowania i wnioski no to cóż lecimy po kolei chronologicznie i zaczniemy sobie od roku 1993 tego co prawda Ja urodziłem się znacznie wcześniej bo pod koniec roku 1980 tego no ale powiedzmy że już takiego czasu takich czasów dzieciństwa dzieciństwa tutaj nie będę przyswaja wam przedstawiam bo to nie ma sensu natomiast Wracam się do roku 1993 bo wtedy zarobiłem swoje pierwsze pieniądze w życiu i wtedy pracowałem fizycznie jako trzynastolatek później 14-latek i de facto do za liceum pracowałem regularnie po prostu była praca fizyczna załadunek i rozładunek materiałów budowlanych więc nie było to nic wysublimowanego była to głównie praca w wakacje w godzinach wczesnoporannych czasami się wstawało o godzinie nawet 3:00 rano czwartej nad ranem ale w ten sposób do końca liceum sobie dorabiają na wakacje a cel dla jakiego pracowałem to przede wszystkim swoje pewne w cudzysłowie to Nazwijmy przyjemności czyli to żeby sobie kupić jakieś fajne ubranie czy żeby sobie móc pojechać na wycieczkę i tak dalej nie było tutaj żadnego takiego planu jakie miał być może już Warren buffett wieku 13 14 lat gdzie inwestował z myślą faktycznie o przyszłości ja wtedy w ogóle nie myślimy o przyszłości myślałem o teraźniejszości o tym żeby wydać pieniądze to i teraz czy to był błąd prostu tak było tak miałem nie miałem też żadnych wzorców pomysł Zresztą mówimy tutaj o w początkach lat dziewięćdziesiątych czy w ogóle latach 90 w Polsce gdzie o inwestowaniu naprawdę było bardzo ciężko coś sensownego w Polsce Przeczytać czy usłyszeć No i tak można powiedzieć wyglądał ten okres lat 90 u mnie aż wreszcie powiedzmy lata 2000-2004 i tutaj już zacząłem studiować i miałem pierwsze zarobione takie większe pieniądze można powiedzieć bo wyjechałem do Wielkiej Brytanii Oczywiście tutaj dla jasności nadal nic nie było jeżeli chodzi w temacie inwestowania znaczy w ogóle tego tematu nie było natomiast pierwszy raz do Londynu wyjechałem w roku dwutysięcznym w okresie wakacyjnym po pierwszym roku studiów i tutaj celem było to żeby zarobić przede wszystkim na utrzymanie na kolejny rok studiów Tak czyli nie było tutaj mowy o inwestowaniu o tym żeby w ogóle myśleć gości tylko było owszem myślenia o przyszłości ale tej najbliższej na na kolejny rok żeby móc przeżyć na studiach żeby móc też mówię zupełnie wprost odciążyć rodziców bo pochodzę z wielodzietnej rodziny i przyznam szczerze że to jest mega trudne opowiadać w szczegółach o tym co się tam działo w tej Wielkiej Brytanii to jest w ogóle mówię odcinek na jakichś być może oddzielny też może materiał w ogóle na oddzielny odcinek podcastu Natomiast to było tyle dla mnie ciężkie doświadczenia że po pierwsze to była praca na lewo tak Polska nie była w Unii Europejskiej tak żeby móc pracować w ogóle na tak zwanym zachodzie No cóż to nie było tak jak dziś że można sobie od tak wyjechać i sobie wybieramy dowolny kraj Unii Europejskiej sobie tam Pracujemy oczywiście Wielka Brytania nie jest w Unii Europejskiej ale ale generalnie możliwości są o wiele większe wyjazdów zarobkowych nawet młodych osób niż miało to miejsce lat 20 20 ssakiem schowałem Znów nic wyspy Man wysublimowanego pracowałem jako pomoc kuchenna fotelach Więc to była bardzo ciężka praca w ogóle początku miałem problemy ze znalezieniem tej pracy brak pieniędzy wręcz wizja powrotu do Polski z niczym po pierwszych kilku kilkunastu dniach albo wręcz wizja deportacji No bo to jest jakby nie było wyjazd niby Turystyczna tak naprawdę wyjechałem tam zarobkowo Nostalgia za krajem byłem w gruncie rzeczy młodym chłopakiem wreszcie jakby się udało zdobyć tę pracę w Wielkiej Brytanii No to przez kilka tygodni harował jak wół po szesnaście godzin 7 dni w tygodniu Uwierzcie mi a nawet sam nie wiem jak ja to wtedy byłem w stanie zrobić natomiast były to większe pierwsze zarobione pieniądze bo przywiozłem wtedy do kraju coś około 1500 funtów brytyjskich więc biorąc pod uwagę ówczesny kurs funta brytyjskiego plus biorąc pod uwagę inflację to w dużym uproszczeniu jest to odpowie w niemalże około 20 tysięcy złotych co jak dla mnie wówczas było gastronomiczną kwotą i to były pieniądze które miały mi służyć na kolejny rok na studia tak żeby móc po prostu prowadzić studenckie życie i tutaj ten temat zamykam ponieważ po prostu historii związanych z moim wyjazdem do Wielkiej Brytanii bo ja później wracałem do tej Wielkiej Brytanii w kolejne wakacje było było tak dużo i tak dużo różnych przygód jakie tam miały miejsce to jest naprawdę materiał który spokojnie by posłużył na oddzielny odcinek podcastu ale też nie chcę tutaj przynudzać więc Idźmy dalej i przejdziemy sobie do roku 2005 tego i a konkretnie lata 2005-2008 ale 2005 dlatego że to była pierwsza moja z kolei praca za głowa Taki też pierwsze moje inwestycje w końcu i na początku były to bardzo zachowawczy inwestycje przy pomocy funduszy inwestycyjnych Zresztą założonych przez mojego tatę który chciał żebym sobie już jakieś pieniądze oszczędzał i też ponieważ wiedział że ja się na tym nie znam chciał żeby ktoś to zrobił za mnie w mądry sposób on sam też nie mając wiedzy No stwierdził że najlepiej zrobić to fundusz inwestycyjny i to że mam taką a nie inną opinię o funduszach inwestycyjnych dziś to jest jedno ale wtedy nie miałem żadnej wiedzy więc Wydawałoby się że to co robią fundusze inwestycyjne to jest jakaś absolutna magia zresztą to był rynek wzrostowy na rynku akcji gdzie faktycznie każdy można powiedzieć zarabiał i była silna Hossa natomiast To była moja też to był okres mojej pierwszej pracy zawodowej taki dzisiaj skończyłem studia informatyczne jestem programistą więc miałem też pierwszy taki kontakt z inwestowaniem na rynku akcji bezpośrednio przez rachunek Maklerski jeszcze nie sam ale widziałem jak moi koledzy z pracy to robili i to w ogóle był czad bo bo bo widziałem jak oni zarabiają ogromne pieniądze a ja Poza tymi moimi funduszami inwestycyjnymi plus lokatami w banku to no nie robiłem tego sam więc też chciałem spróbować No i w końcu spróbowałem Czekałem czekałem wreszcie gdzieś rok 2007 jak założyłem swój pierwszy rachunek Maklerski moje szczęście bardzo krótko trwało bo rok 2007 końcówka roku 2007 No tutaj rozpoczął się największy kryzys ekonomiczny ostatnich dekad tak zwany Global Financial Crisis ogromna bessa na rynku giełdy spadały po kilkadziesiąt procent wielka panika w ogóle można powiedzieć że świat ekonomiczne się zaczął walić ajano Twoja jedna Strategia była taka że rynki rosną taka Jeżeli nawet nie rosną przez chwilę to wystarczy poczekać I znów za chwilę będą rosły tymczasem coś Tym razem ta strategia się nie sprawdziła bo mów albo mówię zupełnie wprost to To nie była żadna strategia i dla jasności też jakby ktoś dopytywał inwestowanie pasywny to wtedy w ogóle o inwestowaniu pasywnym nawet nie słyszałem a w Polsce w ogóle się o tym nie mówiło większość nie słyszała nawet o o efektach że to były zupełnie inne czasy No i to była moja pierwsza też mega porażka porażka która można powiedzieć zdefiniowała moje podejście do inwestowania na lata i do tego stopnia że to że dziś siedzę przed mikrofonem to prawdopodobnie gdyby nie te moje porażki w latach 2007-2008 to być może dziś by mnie tutaj nie było bo po prostu nigdy bym tak głęboko nie wnikał w lat inwestowania w roku 2008 Global Financial Crisis spowodował że ja również mocno to odczułem na swojej skórze i moim wielkim zdziwieniem jakkolwiek to się może wydawać dziwne i śmieszne było to że rynek akcji spada i spada i nie ma końca i te straty się pogłębiał jej w końcu tę stratę zrealizowałem na moje szczęście w nieszczęściu jeśli tak można w ogóle powiedzieć to tutaj bym podkreślił to że nie miałem wielkich pieniędzy znaczy moje straty wtedy sięgały kilkudziesięciu tysięcy złotych nawet tych górnych kilkudziesięciu tysięcy złotych jakby to wszystko zsumować z tamtego okresu choć nigdy nie robiłem takiego dokładnego rachunku sumienia bo ta strata i tak była dla mnie bardzo bardzo bolesna te kilkadziesiąt tysięcy złotych dziś dla mnie brzmi tak niewinnie to jest nic wielkiego tak być może w ciągu dnia mogę mieć wahnięcia na swoim oferują takie to jest normalne wahnięcia ale dla mnie wtedy to oznaczało utratę Większość mojego kapitału I to było coś naprawdę dla mnie przerażającego powody porażki to jak powiedziałem Przede wszystkim brak strategii No a jak brak strategii No to w efekcie mamy chaotyczne decyzje podejmowane pod wpływem chwilowo przeżywanych emocji poza tym mój portfel inwestycyjny Jeśli tak w ogóle można było powiedzieć o tym czymś że jest to portfel inwestycyjny to była tak naprawdę koncentracja na kilku spółkach giełdowych bo inwestowanie przede wszystkim na GPW w polskie akcje akcje które zwykle tylko rosły i nagle jak ja zacząłem inwestować w nie bezpośrednio to wtedy Pech chciał że przestały rosnąć próbowałem przechytrzyć rynek Tak widziałem że no przecież no koledzy też inwestowali tyle lat udało się to dlaczego mi by się miało nie udać a tak naprawdę byłem jak to dziecko we mgle znaczy że taką iluzją swojego gdzieś geniuszu bo się naczytałem dużo tej giełdzie o różnych cudownych technikach inwestowania jestem sprytny i nie chciałem tak łatwo Przyjąć do wiadomości że po prostu jest Bessa przy czym prawdopodobnie gdybym zaczął inwestować na rynku wcześniej 23 lata czy może nawet więcej cztery lata wcześniej to moje doświadczenia były zupełnie inne na czym miałby pewnie takie doświadczenia że inwestowanie jest banalnie proste że wkładam 10000e po Nawet kilku miesiącach wyjmuje 20.000 albo jeszcze więcej Tymczasem moje doświadczenie były takie że no na tych funduszach coś jeszcze byłem w stanie zarobić Ale jak zacząłem sam inwestować to chociaż moim kolegom wcześniej się udawało to ja zacząłem tracić od razu większość kapitału it off przerażającym tempie bo w kilka miesięcy kilkadziesiąt procent kapitału i to wręcz Górne kilkadziesiąt procent kapitału wyparowało byłem podłamany tym wszystkim tak naprawdę no zaczną to nic dziwnego bo dla mnie to było zupełnie nowa sytuacja i rozważałem taki scenariusz w którym po prostu oleje to wszystko już zapomnę o giełdzie na na całe życie i po prostu wyprę to z siebie ale też No jakoś nie chciałem dawać za wygraną próbowałem zrobić coś bardzo głupiego a mianowicie odegrać się Na tym rynku czym jeszcze bardziej sobie zaszkodził m pogłębiając swoją straty czy jeszcze prostu robiąc większe straty większe spustoszenie w swoim portfelu ale Wreszcie nadszedł taki moment takiej próby stabilizacji kiedy sobie powiedziałem Okej dobra to jeżeli się nie poddajesz To musisz mieć plan działania i tutaj pewnie w dużej mierze z racji tego że Cześć jestem programistą mi bliskie z takie podejście algorytmiczne zacząłem w cudzysłowie flirtować z takim podejściem Rust Base jak to mówią Amerykanie czyli podejściem który jest oparte na jasno zdefiniowanych regułach czy wprost algorytmach i tak zacząłem inwestować pieniądze na rynku kontraktów terminowych głównie na kontrakty terminowe na indeks WIG20 i to oczywiście dlaczego kontrakty No dlatego że rynek akcji mnie tak mocno przewiózł że nie widziałem Zresztą ta możliwości zarabiania Hej już dla siebie przynajmniej byłem wręcz uprzedzony do tego rynku więc powiedziałem sobie że kontrakty terminowe przynajmniej pozwalają inwestować w obu kierunkach i na wzrosty i na spadki a przynajmniej w teorii tak to wszystko się przedstawiało poszedłem nawet jeszcze dalej bo chciałem zdobyć też taką bardziej sformalizowane wiedzę i w ten sposób Ukończyłem studia podyplomowe my na Uniwersytecie ekonomicznym w Krakowie choć te moje podstawowe studia to informatyka na Akademii górniczo-hutniczej w Krakowie i wręcz o mały włos nie zacząłem pracować dla jednego z banków inwestycyjnych w Londynie bo pomyślałem sobie że może połączę te tę swoją wiedzę i praktyczne to jest ten swój zawód programisty z finansami i Przeniosę się do Londynu to z różnych powodów też prywatnych do tego akurat nie doszło w każdym bądź razie to był okres po roku 2000 tak już 78 gdzie bardzo dużo tej wiedzy przyswajał już takie bardziej sformalizowane gdzie faktycznie w końcu można powiedzieć ustabilizowaniu swoje podejście do rynku A dlaczego wybrałem takie podejście regułowe poza tym że tak jak powiedziałem że byłem programistą jestem programistą nie dziś mi bliskie to bardzo fajnie to skomentował netfiber niedawno na Twitterze Otóż Wyobraźcie sobie że rynek akcji ma mocno spadać No i okej nawet gdyby spadł To co robimy tak to znaczy jak długo czekamy na tym rynku tak jak spadnie 30 40 80 procent a jeżeli on w ogóle nie spadnie tylko zacznie rosnąć i najpierw zanim bez będziemy mieć mega hosse Mówiąc krótko Jeżeli nie mamy planu działania i my inwestujemy pieniądze na rynku akcji i Robimy to w sposób aktywny bo pasywnym inwestowaniu też sobie powiemy nieco później w tym odcinku jeżeli Robimy to w sposób aktywny to my musimy wiedzieć dlaczego coś kupujemy Dlaczego coś sprzedajemy a nie tylko robić to pod wpływem chwilowo przeżywanych emocji tymczasem jeżeli nasze decyzje są tak zwanymi dyskrecjonalny Midi decyzjami bo nam się wydaje że będzie rosło bo nam się wydaje że będzie spadało to jest po prostu absolutny koszmar i ja sobie wręcz nie wyobrażam tak inwestować Wydaje mi się że osoby które to robią Nawet w sposób dyskrecjonalny tak się przynajmniej mogłyby określić to są to osoby doświadczone które nawet jeżeli mają tego planu zdefiniowanego w formie algorytmu to jednak mają jasno wytyczone spisane reguły postępowania Kiedy robią coś nie pod wpływem emocji a pod wpływem konkretnych argumentów konkretnych kryteriów dlatego też takie inwestowanie dyskrecjonalne dla mnie jest mega mega trudnym zajęciem i wydaje mi się że że to jest coś co doczekała się mówię zupełnie wprost nawet nie nadaje bo Wymaga to zbyt dużo wysiłku zbyt dużo mojego zaangażowania i czasowego i emocjonalnego i dlatego też Ja wolę mieć po prostu podejście regułowe wzięłam proste reguły postępowania którymi mówią kiedy kupować kiedy sprzedawać tutaj nie chodzi o to żeby to była szklana kula tylko chodzi o to żeby zachowywać się w sposób powtarzalny I żeby mieć obiektywne powody podejmowania decyzji a nie tylko chwilowo przeżywane emocje i tak oto Tym sposobem przechodzimy do lat 2009-2019 można powiedzieć że już taki okres szczęśliwości czy prawie bycia w niebie tym inwestycyjnym przede wszystkim odniosłem jakieś pierwsze swoje nie chcę żeby to jakoś górnolotnie brzmiało inwestycyjne sukcesy bo przede wszystkim przestałem tracić pieniądze nie wiedząc nawet dlaczego Bo dla jasności to że tracimy pieniądze to że portfel chwilami traci a nie zyskuje w procesie inwestowania to jest coś zupełnie naturalnego ale żebyśmy wiedzieli W wyniku czego my tracimy te pieniądze mierzymy mieliśmy zarabiacie nagle tracimy i to jeszcze tracimy kilkadziesiąt procent i wogóle nie wiemy o co się co się w ogóle tutaj odprawia więc ja w końcu jak zacząłem inwestować w sposób taki zorganizowany taki regułowy luzbest po angielsku jak to ładnie mówią Amerykanie w końcu zacząłem poruszać w sposób bardziej taki obiektywny po tym rynku tak nie podejmować decyzji inwestycyjnych pod wpływem emocji a pod wpływem czy tytułem konkretnie realizowanego planu działania i tutaj tutaj robiłem przede wszystkim proste strategie algorytmiczny na kontraktach terminowych Czyli znów Ktoś może powiedzieć to jest wielce odległe od pasywnego inwestowania że to jest spekulacje i tak dalej to mógłbym dość szeroko dyskutować bo dziś można by to nazwać w pewnym sensie manicures i tak dalej czyli coś co również robią bitwy dla mnie przede wszystkim najważniejsze było to że działam w określonym schemacie że podejmuje decyzje które wynikają ze strategii która jest sprawdzona oczywiście na danych historycznych No bo z przyszłości nigdy nie wiemy nie wiem jak ta przyszłość będzie wyglądała ale przede wszystkim już tak dobierając do brzegu to po tym przejściu na to podejście regułowe Ja zacząłem się nieco odradzać tak nawet środku po tych przeżytych porażkach z lat 2007 8 i jeszcze 9 to już może nie ale przede wszystkim 2008 to był najgorszy rok w mojej karierze inwestycyjnej nadal w tamtych czasach jeszcze powiedzmy rok 2009 10 niedysponowanym wielkim kapitałem to znaczy gdy miałem 30 lat na karku owszem zacząłem zarabiać większe pieniądze Ja pracowałem Zresztą od początku jako informatyk jako programista więc można powiedzieć że na tle średnie miałeś zarabiają więcej niż niż powiedzmy większość osób wokół mnie ale powiedzmy sobie szczerze że jak miałem te dwadzieścia parę lat na karku to do tej trzydziestki to większość przejechałem nie prowadziłem budżetu domowego nie nie oszczędzał nie myślałem W ogóle o przyszłości wręcz nawet myślę zachłysnąłem się trochę takim materialnym życiem i żyłem od baletu do baletu można by to nazwać No procesem wyszło mijania się natomiast tak faktycznie było i nie byłem osobą odpowiedzialną finansowo to znaczy Ja zarabiam pieniądze gdzieś to inwestowanie stało się bardziej formą hobby pasji ale ja nie myślałem o pieniądzach w takim ujęciu długoterminowym i tutaj taka większa zmiana nastąpiła dopiero gdzieś w okolicach roku 2011-12 w tym roku 2012 zacząłem pracę w roli programisty w Brukseli Przeniosłem się z Polski do Brukseli z Krakowa do Brukseli miałem wtedy 31 lat na karku i wtedy zacząłem faktycznie odkładać już tak z pewnym planem na przyszłość pieniądze i w ogóle zacząłem myśleć o przyszłości i o jakiej stabilizacji nie tylko takiej finansowej rozwijaniem dalej swoje strategie zacząłem też już inwestować szerzej nie tylko na GPW na kontraktach terminowych ale Stanach Zjednoczonych i to było coś co w Polsce chyba do dziś jest bardzo mało popularny bo w dobie tych różnych platform Forex owych to ludzie handlują gdzieś na cfd ale tak żeby ktoś faktycznie handlował na kontraktach terminowych Stanach Zjednoczonych To nadal jest to powiedziałbym mniejsza chociaż też tak ja już w tym momencie tego tematu nie śledzę natomiast no też wymogi kapitałowe są większe na takie kontrakty terminowe z kontrakty cfd ale dobra nie chcę odbiegać od tematu programowanie tych strategii bo ja te strategie Zacząłem automatyzować więc to były dosłownie automaty które handlował y na giełdzie w Chicago w Nowym Jorku w moim imieniu przez platformę Train Station i to było całkiem przyjemne i w ogóle całkiem fajne tylko że no no właśnie Zanim jeszcze przejdę co jaki tam haczyk się pojawił to może jeszcze powiemy że w tym czasie tej mojej stabilizacji pomyślałem sobie że okej fajnie że inwestuje w kontrakty terminowe to zazna może jeszcze głębsze i stabilizacji i sobie Zainwestowałem w polskie obligacje korporacyjne mocno się obszyte w temacie i tak dalej I też Long Story short straciłem na tym kilka tysięcy złotych No i się po prostu tego wyleczyłem to znaczy doszedłem do takiego przemyślenia że skórka jest nieważny Warta wyprawki bo Owszem można fajnie zarabiać na tych obligacjach korporacyjnych w Polsce przynajmniej było bo teraz tego rynku też nie śledzę natomiast jest fajnie jak jest fajnie ale wystarczy że powinienem się noga i wybuchnie nam jeden granat w ręce i on może zmienić nasze wszystkie zyski z kilku lat wstecz więc po prostu stwierdziłem że jak ja mam mieć spokojną jakąś formę inwestowania i mają być te obligacje to na pewno już nie będą to nigdy obligacje korporacyjne takie kupowane indywidualnie A to taki mój krótki epizod który do dziś o tyle przypomina mi o swoim istnieniu że jak loguje się na rachunek Maklerski to tam widzę jeszcze te niewykupione obligacje korporacyjne chociaż miało to miejsce już lata 10 tak temu to zależy bo tam było kilka obligacji ale no Pierwsza aplikacja która w moim przypadku była niewykupiona to był rok 11 jeśli dobrze pamiętam No właśnie ale pomijając już to obligacje korporacyjne całkiem fajnie poszło mi z tymi kontraktami terminowymi dla jasności Nie wiem jeszcze wtedy jakiegoś wielkiego wielkiego kapitału ale przede wszystkim widziałem że to ma sens że że robię coś sensownego tylko że właśnie Houston mamy problem ten rosnący kapitał śledzenie tego rynku przy krótkoterminowych jednak mimo wszystko strategiach strategiach gdzie po prostu pozycję na rynku mogły się obrócić nawet kilka razy w ciągu dnia pomimo że to było zautomatyzowane to zaczęło to być męczące rolowanie tych kontraktów testowanie tego wszystkiego dbanie o to żeby to wszystko dobrze działało pomimo że to było pod automatem to trzeba było to sprawdzać pojawiały się błędy czasami jakieś zlecenia nie wyskakiwały i tak dalej i tak dalej i w momencie kiedy na tym są to wszystko jest są zapięte konkretne pieniądze już coraz większe z No to nawet wyjazd na urlop nie pozwalał odciąć się od tego rynku poza tym różnica czasowa ja nie wiem O czwartej nad ranem odruchowo sobie spoglądam na telefon komórkowy jak tam kontrakt terminowy na platynę na przykład siema więc to to wszystko nie robiło dobrze mojemu higienie mojego życia że tak powiem i zacząłem myśleć o strategiach z dłuższym horyzoncie czasowym ale takich strategiach które nie wymagałyby takiego codziennego mojego nadzoru i wtedy miałem już pierwsze takie małe próby z wami czyli takie portfele wręcz pasywne nie poszedłem w tę stronę bo to jakby było wtedy też nawet tak koncepcyjnie bardzo odległym temu co ja robiłem No byłem w końcu można powiedzieć trenerem tak krótkoterminowym a nagle tutaj pasywne inwestowanie to było aż za daleko jak dla mnie natomiast Myślałem bardziej o czymś znów na kontraktach terminowych tylko w takim wydaniu bardziej w terminowym i myślałem o strategii jak takich treningowych ale w ujęciu tygodniowym takich gdzie ja mógłbym raz na tydzień się zalogować i sprawdzić sobie czy coś trzeba tam zrobić i miałem tam pierwsze próby ale tak naprawdę nigdy tego w pełni nie zdążyłem co też myślę jest Może i materiałem na kolejny odcinek podcastu Czy kiedyś tam odcinek podcastu który by mógł przybliżyć w ogóle koncepcyjnie strategię Trend Following owe realizowany na kontraktach terminowych czyli takie strategie gdzie podąża się za trendem na wielu rynkach i wykorzystuje się do tego właśnie tak zwane kontrakty terminowe czyli instrument pochodny dla tych którzy nie wiedzą no więc właśnie o Więc ttf nadal gdzieś tam były na gdzieś tam krążyły na orbicie ale jeszcze daleko i to jeszcze nie był ten moment wreszcie jak sobie otworzyłem bloga i w roku 2019 Opisałem wiem momentum Czyli coś to było bliskie też koncepcyjnie temu mojemu treningowi którego który Poznałem jeszcze 10 lat wcześniej i to był też taki strzał w dziesiątkę dla mnie bo zauważyłem Okej to jest wreszcie coś dla mnie nie będzie to Lewara nie będzie tutaj potrzeby zaglądania na rachunek każdego dnia nawet tutaj każdego tygodnia i koncepcja w gruncie rzeczy też bardzo mi bliska No i tak właśnie zacząłem inwestować przy pomocy strategii momentum globaltis momentum pod linkuje tutaj dla zainteresowanych jak taka strategia wygląda w praktyce Ale w gruncie rzeczy to wygląda w ten sposób że mamy w portfelu albo rynek akcji albo mamy gotówkę czy obligacje jeżeli rynek akcji spada i to jest realizowany przy pomocy ETF No i tak przechodząc na osi czasu dochodzimy do roku 2019 go i tutaj można powiedzieć że to jest czas to jest moment w którym od którego coraz mniej czasu tak aktywnie poświęcam swojemu portalowi czy inwestowaniu tak Znaczy nadal jest moja pasja poświęcam dużo czasu na to Chociażby z tego powodu że prowadzę bloga nagrywam ten podcast dla was edukuje Natomiast jeżeli chodzi o poświęcenie aktywnie czasu na mój portfel to ja naprawdę mogę się tam logować dosłownie nawet raz w miesiącu No może dwa razy w miesiącu teraz ponieważ robię jedną strategię na ikze które akurat wymaga rebalancing w połowie miesiąca a druga pod koniec miesiąca No to pewny że dwa razy w miesiącu chodzi to jest tylko zrobione głównie z powodów takich edukacyjnych bo te proporcje prowadzę publicznie natomiast faktycznie gdyby nie działalność blogowa to to mógłbym pokroić swoje inwestowanie do kilku minut w miesiącu i to robiąc nadal przy pomocy strategii aktywnych oszczędność jest ogromna przede wszystkim jeżeli chodzi o czas jeżeli chodzi o emocje natomiast zrozumiałem że nie chce śledzić tych rynków tak na bieżąco że to nie robi mi już dobrze Ja po prostu się czuje zmęczony tym śledzeniem w ciągu dnia wpatrywałem się w to co się dzieje w tym na tym rynku i chodzi rynki jak powiedziałem są moją pasją to nie jest to pasja tego rodzaju jaką mają na przykład niektórzy zawodowi trenerzy i miałem ja takich trailerów u siebie w podcaście na przykład dyndalski która kocha rynki jako trenerka spędza nawet 60 godzin tygodniowo i robi to w sposób krótkoterminowy otwiera pozycję czasami na kilka godzin czasami na kilka dni czasami na kilkanaście dni ale ona to kocha i ona lubi tę walkę z tym rynkiem Zresztą odniosła wiele sukcesów i jest to możliwe natomiast też na kontraktach terminowych natomiast nie nie moja brocha nie moje nie moje że tak powiem zajęcie któremu chciałbym się poświęcać godzinami dziennie codziennie co mam obecnie w portfelu przede wszystkim Mam strategię dżem Global equity z momentum o której wielokrotnie mówiłem Mam też niewielki portfel ze strategią momentum dla akcji indywidualnych advance equity momentu na koncie ikze co też publicznie pokazuje mam też portfel Taki bardzo niewielki demonstracyjny pasywny Na funkcji Awards czyli właściwie 100% akcji globalnych No i mam też taki mały wycinek w portfelu podejścia pojedynek Fancy dyskrecjonalne go albo takie powiedzmy proksy do portfela walił czyli spółkę warrena buffetta brak haseł a kupiłem sobie na promocji która miała miejsce w roku 2020 na wyprzedaży podczas pandemii koronawirusa No i taką spółkę sobą w stylu trzymam i prawdopodobnie jak portfel będzie rósł będę tam robił kolejny wypłaty to być Może z czasem również będę powiększał tę pozycję na kolejnych jakichś wyprzedażach co dalej nie przewiduję przede wszystkim już rewolucji w swoim portfelu inwestycyjnym nie szukam też żadnych drogi na skróty dla jasności tak nie szukam tutaj jakiś cudownych sposobów które miałyby przyśpieszyć zarabianie pieniędzy na rynku z czasem na kontach opodatkowanych na pewno będę budował portfel pasywnym na razie nie mieszkam w Polsce mieszkam w Belgii mam inną sytuację podatkową niż większość osób mieszkających w Polsce No ale planuje powrót do Polski i wtedy też moja sytuacja podatkowa w Polsce ulegnie zmianie i wtedy na kontach opodatkowanych będę myślał przede wszystkim o prostych strategiach pasywnych bo one są bardziej efektywne podatkowo przy polskim systemie podatkowym niestety strategię aktywne są zadzwonię efektywne po prostu bardzo dużo podatków do płacenia jest więcej Zresztą o tym powiem w jednym z kolejnych odcinków podcastu Dlatego mówię o tym wszystkim bo to że ja mam duże zaangażowanie w strategii aktywne to wynika z tego że ja póki co od nich nie płacę podatków dlatego że mam inną sytuację podatkową i jeżeli ktoś chce większość swojego kapitału inwestować poprzez strategii aktywną to powinien mieć świadomość tego jak podatki wpływają na skuteczność czy na efektywność takich strategii natomiast gdyby nie moja pasja do inwestowania gdybym chciał zredukować to inwestowanie do absolutnego minimum to bez względu na to czy to byłoby konto opodatkowane czy konto nieopodatkowane typu XM to mógłbym to wszystko zredukować do ETS2 typu na przykład Vanguard alliance Strategy 80 20 albo wręcz miejscami 100% ich globalny koszyka akcji funkcjom walczy MSI i Oldfield coś w tym stylu I po prostu zupełnie wtedy mieć w cudzysłowie wylany na cały rynek robić swoje poświęcić się życiu karierze rodzinie robić to co się chce w życiu przeżyć życie ale jednakowi pozostawić po prostu wykonanie pracy inwestycyjnej A co z moim wolnością finansową też tak powiem No bo mówimy tutaj sobie o tym inwestowaniu ja opowiedziałem wam tą historię kiedy ja sobie siedzę i zarabiam pieniądze inwestuje pieniądze No ale po co to robię z myślą o emeryturze emeryturze z myślą o osiągnięciu Wolności finansowej od razu powiem coś co może być nieco kontrowersyjnego Ja nie jestem fanem tak zwanego ruchu Fire czyli Financial Independence retirement czyli takiej finansowej niezależności i wczesnej emeryturze bo myślę że ta wczesna emerytura może być dość z wody trzeba Bo niektórzy sobie mogą wyobrażać że ta wolność finansowa i wcześniejsza emerytura będzie oznaczała to że my będziemy po prostu spać każdego dnia do południa i nic nie robić albo robić co chcemy po części może być to prawdą że nie musimy robić czegoś tylko i wyłącznie z powodów czysto finansowych z drugiej strony nie wyobrażam sobie życia na emeryturze nic nie robiąc Mówiąc krótko zawsze będę chciał pracować i to tak długo jak mi tylko życzyć zdrowie pozwoli dlatego też pomimo że inwestuję i Oszczędzam pieniądze zarabiam świetne pieniądze mogę właśnie sporo oszczędzać to mimo wszystko skupiam się na tym by nie zrobić nic głupiego finansowo i wiem że w takim wydaniu to moja wolność finansowa to jest kwestia czasu ale nie kalkuluje kiedy ja będę wolny finansowo ja Być może już jestem wolny finansowo gdybym spojrzał na to w ten sposób Hej nie musisz wcale nie musisz wcale pracować na etacie 5 w tygodniu możesz sobie pracować 4 dni może sobie pracować 3 dni możesz sobie zrobić pół roku przerwy możesz sobie zrobić trzy lata przerwy i tak byłbyś w stanie przeżyć Wiem że nie wytrzymam nie robiąc nic 3 lata Wiem że jestem w stanie zarobić pieniądze w ten czy inny sposób Wiem że mam oszczędności więc w tym kontekście mógłbym powiedzieć że już jestem wolny finansowo oczywiście nie jestem wolny finansowo w takim rozumieniu że gdybym nie zarobił od dziś ani jednej złotówki to nie Wystarczyłoby mi do końca życia pieniędzy które mam natomiast też sobie nie wyobrażam sytuacji w której ja od dziś do końca życia już nie zarobię żadnej złotówki na czy to nie wiem co by się musiało wydarzyć jest to bardzo nieprawdopodobny scenariusz Tak oczywiście mogą różne złe sytuacje się w życiu przytrafić które spowodują że nie możemy zarabiać ale ale odrzucając taki wariant to jednak myślę że jeszcze wiele lat przede mną zarabiania jest i to nie musi oznaczać czegoś co co powoduje mój dyskomfort bo robię coś co nie wiem powoduje we mnie wstręt do pracy że nienawidzę jakiś pracy więc tym kontekście Uważam się tutaj w że jestem w miejscu w którym czuje się komfortowo dla mnie najważniejsze że to co robię teraz to jest coś co lubię i tak jak powiedziałem choć nie mam takiej Wolności finansowej w rozumieniu że mógłbym do końca życia nie zrobić ani złotówki to ja już się czuje komfortowo bo po prostu nie muszę się martwić o jutro to finansowe jutro i to właściwie myślę jeżeli chodzi tyle o moją wolność finansową A jeżeli chodzi w ogóle o ruch Financial Independence free Fire to ja myślę że to jest w sumie materiał na odrębny odcinek bo myślę że taka mnie tutaj refleksja nachodzi jak obserwuje czasami komentarze odnośnie Fire że niektórzy zbyt dosłownie sobie biorą te to Real do siebie No albo zbyt ślepo NATO spoglądają i starają się wyrzekać na przykład życia tu i teraz przez najbliższe lata tylko właśnie postawiła stawiają sobie za cel tą wcześniejszą emeryturę a mało się zastanawiają przynajmniej takie mam wrażenie w niektórych przypadkach co będą robić już po osiągnięciu tego pułapu w którym mogliby do końca życia nigdy nie pracować Ale to jest temat na inną historię to jakieś konkluzje może na koniec przede wszystkim pierwsza konkluzja jest taka że nigdy inwestowanie jeszcze nie było tak proste jak dziś w takim wydaniu czysto technicznym Oczywiście jeżeli chodzi o takie wyzwania behawioralne emocjonalne psychologiczne No to inwestowanie było trudne jest trudne i będzie trudne zawsze to nie jest coś co mamy naturalnie we krwi natomiast dziś możemy ogarnąć sobie to inwestowanie w banalny sposób kupując dosłownie jednego efa bo może być nasza cała strategia Inwestycyjna Natomiast ja osobiście dochodzą do takiej konkluzji że zamiast szukać idealnej strategii inwestycyjnej na papierze starać się ją optymalizować poszukiwać tej najlepszej z najlepszych które nam pozwoli jak najszybciej pomnożyć kapitał to lepiej szukać idealnej strategii ale dla nas dla nas czyli takiej z którą nam jest dobrze i oczywiście tutaj może być pytanie i padło takie pytanie za które Dziękuję na Twitterze No to jak znaleźć taką strategię z którą nam jest dobrze No niestety tutaj też nie mam jasnej prostej i przyjemnej odpowiedzi bo to przychodzi niestety z doświadczeniem i my musimy popróbować kilku różnych rzeczy jedną 35A drugiemu Wolniej Ale to nie jest tak że raz sobie na to spojrzymy i powiemy Okej to jest na pewno strategia dla mnie jeżeli nie mamy doświadczenia z inwestowaniem to prawdopodobnie przyjdzie nam tutaj jeszcze że poeksperymentować natomiast warto dobierać tę strategię przede wszystkim w ten sposób żebyśmy się z nią czuli komfortowo a dopiero później spoglądać na cyferki Natomiast w ogóle posiadanie strategii to jest absolutny must-have tak znaczy jeżeli my będziemy działać tak jak ja działałem sobie w roku na przykład tam 2007-2008 to jesteśmy Skazani na porażkę bo po prostu będziemy działać pod wpływem emocji więc to jest tylko kwestią czasu kiedy doznajemy porażkę więc strategię musimy mieć nawet jeżeli ona będzie tak prosta i zredukowana do absolutnego minimum że będziemy mieć dosłownie w portfelu jednego etwa natomiast strategia może być bez sensu czy głupia dla innych ale to my mamy inwestować to my mamy się dobrze czuć z tą strategią dlatego na przykład ktoś powie spółki dywidendowe są w ogóle nieefektywne podatkowo Bo głupotą jest robić speaking i tak dalej jestem w stanie przyjąć Te argumenty że Dla większości osób że statystyka jest taka i taka że to nie zrobi im dobrze ale jeżeli ktoś chce mieć te dywidendy i robi to sposób świadomy ma wręcz może pasję w tym żeby sobie wybierać takie spółki do portfela lubi to ma czas ma ochotę to niech tak robi to ja w tym żadnego problemu Nie widzę miałbym problem gdyby ktoś mnie starał się tutaj przekonywać rób tylko i wyłącznie spółki dywidendowe wszystko inne jest głupie albo rób tylko i wyłącznie w sposób pasywny Bo wszystko inne jest głupie no nie no to to że byśmy chodzili w dogmatyzm my jeżeli ktoś jest świadomy tego co robi dlaczego to robi jemu to robi dobrze dla jego Psyche dla jego samopoczucia inwestorskiego to wszystko jest dla mnie okej O tyle o ile ta strategia ma jakiś sens w ogóle tak natomiast natomiast mając to wszystko już za sobą mając już tę strategię dobraną do siebie możemy zamknąć ten temat i gdy skupić się przede wszystkim na takich rzeczach jak jak najwcześniejszym oszczędzaniu i inwestowaniu bo im wcześniej zaczniemy inwestować i odkładać te pieniądze tym lepiej dla nas bo procent składany będzie mógł się lepiej wykazać tak Gdybym ja swoje pieniądze jeszcze zarabiane w mając dwadzieścia parę lat na karku oszczędzał to 10 lat później miałbym już całkiem fajny kapitał a ja go nie miałem po prostu żyłem tak a nie inaczej tak od baletu do baletu albo po prostu te pieniądze przejadłem Natomiast im wcześniej mamy tą samą świadomość że procent składany jest naszym przyjacielem O tyle o ile działa na naszą korzyść czyli inwestujemy pieniądze w mądry sposób powinniśmy zacząć inwestować jak najszybciej a jeszcze idealnym przypadkiem jest jak nasi rodzice by nam założyli rachunek i tam przelewali nasze 500 plus które jako dziecko jeszcze otrzymywaliśmy A więc to jest 11 aspekt drugi aspekt maksymalizacja zarobków Czyli to co może nam pomóc w większej stopie oszczędności bo to nie chodzi o to żeby żyć zupełnie jak Pustelnik żeby sobie wszystkiego odmawiać żeby żyć o o wodzie i suchym chlebie natomiast oczywistym jest że jeżeli ktoś zarabia 3000 złotych No trudno mu będzie odkładać 2000 złotych taki przeżyć za tysiąc złotych ale jeżeli ktoś zarabia trzydzieści tysięcy złotych Okej to jest Możesz bardziej ekstremalny przypadek to takiej osobie znacznie łatwiej jest odłożyć chociażby połowę tak 50 procent więc stopę oszczędności więc o ile my nie możemy kontrolować rynków o tyle może mieć wpływ na to ile będziemy zarabiać przynajmniej do pewnego poziomu i lepiej skupić się na tym żebyśmy więcej zarabiali i żebyśmy mogli więcej dzięki temu oszczędzać niż skupiać się na tym jak to wyhaczyć lepszą strategię inwestycyjną optymalizacja podatkowa idę całkiem sporo mówił tutaj o optymalizacji podatkowej niebawem Jeszcze w kolejnych odcinkach już mówiłem całkiem sporo o tym w poprzednim odcinku i to jest coś co naprawdę mocno zmienia postać rzeczy To znaczy jeżeli my uwzględnimy podatki to się okazuje że te fajne strategie mogą być mniej fajne jak przyjdzie nam jeszcze zapłacić podatki a więc należy je uwzględniać i należy dobierać strategię w ten sposób żeby one były jak najbardziej efektywne podatkowo to co możemy ugrać Dzięki podatkom może nam No naprawdę zapłacić o wiele lepiej niż szukanie jakiejś jeszcze lepszej strategii inwestycyjnej wreszcie redukcja kosztów czyli koszty zarządzania koszt prowizji to znów będzie materiał w tym temacie O prowizjach jak takie koszty wpływają na wyniki inwestycyjne kosztują związane z osiąganego rynku to znów Zależy jaką strategię ktoś realizuje ale Podsumowując jak najwcześniejsze oszczędzanie maksymalizacja zarobków i większe oszczędności optymalizacja podatkowa redukcja kosztów czyli koszty Zarządzania i tak dalej jakie ponosimy też na koszty na na rzeczy Domu Maklerskiego te wszystkie rzeczy mają o wiele większy wpływ na to jakie będzie mieć wyniki inwestycyjne za x lat niż szukanie super strategii inwestycyjnej więc szukanie świętego Graala naprawdę no nie ma większego sensu chyba że szukamy świętego Graala w tym rozumieniu że jest to Święty Graal który jest po prostu naszym Świętym gralem zaznaczymy się dobrze z tą strategią czujemy Ona dobrze nam robi jesteśmy w stanie z nią być na dobre i na złe to tak to coś takiego warto robić natomiast lepiej czy inaczej pewniejsze pieniądze zarobimy na tym że zaoszczędzimy je większych ilościach bo będziemy lepiej zarabiać albo będzie mniej podatków płacić czy mniej opłat gdzieś tam po drodze ponosić i ogłoszenia parafialne na koniec przede wszystkim stronę odcinka system trader.pl 0 92 tak jak numer tego odcinka zachęcam żeby sobie odwiedzić tę stronę tam są materiały uzupełniające będzie też wideo i zapis tekstowy tego podcastu Więc dla tych którzy wolą treści na przykład wideo albo tekstowe to jest to fajna opcja a kolejny odcinek podcastu kolejny materiał jaki tutaj planuje będzie o kosztach transakcyjnych było już nieco o podatkach i będzie jeszcze o podatkach więcej teraz mam materiał przygotowany dla was o wpływie kosztów transakcyjnych w kontekście pasywnych portfeli i powiem też jak te koszty op realizować no i będzie też bonus w postaci kalkulatora z kosztami transakcyjnym i dla różnych brokerów także już teraz z góry Zapraszam do kolejnego materiału za tydzień Serdecznie pozdrawiam do usłyszenia bye bye