Jak naciąga się Polaków na kasę? Od magicznego proszku po inwestycje w złoto [8 piramid finansowych]

[Muzyka] główny bohater serialu Glina komisarz wydziału zabójstw w Andrzej Gajewski grany przez Jerzego radziwiłowicza mówi w jednym z odcinków że z założenia nie wierzy nikomu i z założenia podejrzewa wszystkich może nie każdemu spodoba się to co teraz powiem ale moim zdaniem w branży finansowej należy kierować się takimi samymi założeniami dlaczego 8 historii które za chwilę państwu opowiem to gotowe scenariusze na filmy kryminalne całą ósemkę napisało jednak życie i cała ósemka dotyczy ogromnych piramid finansowych które działały w naszym kraju na przestrzeni ostatnich trzech dekad ich ofiary można liczyć w setkach tysięcy a wartość zdefraudowanych środków w miliardach złotych wśród poszkodowanych są nie tylko mniej zamożne osoby które szybko chciały się wzbogacić są wśród nich majętni biznesmeni celebryci ludzie sportu adwokaci lekarze prawnicy a nawet politycy Innymi słowy ofiarą może paść każdy bo twórcy piramid uderzają w jeden czuły punkt który w mniejszym lub większym stopniu posiada każdy z nas mowa o tej dziwnej wewnętrznej pokusie by szybko i łatwo się wzbogacić jak się państwo za chwilę przekonają wszystkie piramidy mają co najmniej jedną kluczową cechę wspólną jest to właśnie obietnica wysokiego zysku zazwyczaj bez ryzyka i jeśli z całego tego materiału mieliby państwo zapamiętać jedną rzecz to proszę sobie zapamiętać że kontrolka alarmowa powinna się zapalać za każdym razem kiedy dostajecie ofertę inwestycji bez ryzyka której stopa zwrotu przekracza to co dają nam w danej chwili lokaty bankowe i obligacje skarbowe a Wzorując się na komisarzu gajewskim warto zawsze profilaktycznie sprawdzić każdego oferenta usługi finansowej czy posiada adekwatne zezwolenia KNF lub NBP czy nie ma go przypadkiem na publicznej liście ostrzeżeń knf-u A w przypadku banku czy jest objęty funduszem gwarancyjnym czasem już taka pobieżna weryfikacja wystarczy by uchronić się przed Piramidą A teraz chciałbym już przejść do sedna I opowiedzieć państwu tych 8 dzikich historii będę akcentował pewne charakterystyczne chwyty wykorzystywane przez naciągaczy chcę w ten sposób uczulić państwa finansowe zmysły na pewne niebezpieczeństwo [Muzyka] Zacznijmy od Lecha Grobelnego to był drobny przedsiębiorca i właściciel kantoru ufkantor pod koniec lat 80 przemianował na parabank zaczął brać od ludzi pożyczki i obiecywał zwrócić je po roku z odsetkami sięgającymi uwaga od 180 do 250%. jego firma nazywała się bekao czyli bezpieczna kasa oszczędności w rozpromowaniu tej piramidy pomogła mu telewizja w 1989 roku wziął udział w dyskusji z ówczesnym procesem PKO BP Marianem krzakiem prezes Banku PKO przekonywał prezesa parabanku PKO że niemożliwe jest wypłacenie 250% odsetek Grobelny Buńczuk mielipostował na wizji że jest to możliwe i że on to zrobi lód niestety uwierzył temu drugiemu i ruszył następnego dnia do oddziałów bko rok później zniknął i Grobelny i pieniądze złapano go w 1992 roku w Niemczech twierdził że niczemu nie jest winny tłumaczył że właśnie taki był jego plan zabrać złotówki na zachód wymienić je tam na marki przeczekać rok szalejącą wówczas inflacją i słabnącym złotym wymienić z powrotem dewizy na złotówki i oddać pieniądze wraz z odsetkami ludziom plan ambitny ale inflacja i deprecjacja aż tak silne nie były zwłaszcza że walczył z nimi Leszek Balcerowicz finalnie w PKO utopiło pieniądze 7,5 tysiąca klientów a straty szacuje się na 3,2 miliona złotych czyli wtedy równowartość 32 miliardów a więc bardzo pokaźna suma Grobelny nie był może mistrzem PR i Marketingu ale wiedział że obietnica potrojenia pieniędzy w biednym przechodzącym transformację społeczeństwie wystarczy by ludzie Dali się wciągnąć w piramidę i wystarczyło [Muzyka] Amber Gold to całkiem Świeża sprawa a z uwagi na skale sieć powiązań i opieszałość niektórych przedstawicieli prawa bardzo znana firmę w 2009 roku założyło małżeństwo Marcin i Katarzyna P Marcin już miał na koncie wyroki za finansowe wybryki ale że zmienił nazwisko to było to bardzo trudne do wykrycia Gdańska para w ramach Amber Gold oferowała ludziom certyfikaty na złoto i inne kruszce obiecywali że za wpłacone pieniądze kupią kruszec i bez względu na jego cenę rynkową będą wypłacać obiecane odsetki sięgające od 6 do nawet 16,5% rocznie Firma miała marketingowy rozmach kupowała reklamy w czołowych mediach otwierała placówki w ekskluzywnych punktach miast zadeklarowała nawet finansowe wsparcie dla filmu znanego reżysera i została jednym ze sponsorów Gdańskiego ZOO dobrym chwytem był też rzekomy fundusz poręczeniowy który miał zabezpieczać przed stratami Innymi słowy Amber Gold chciał w oczach klientów wyglądać jak Bank co ciekawe używana przez niego identyfikacja marketingowa czyli logotypy kolorystyka i tym podobne przypominały te którą stosował wówczas prawdziwy Alior Bank No i klienci niestety połknęli haczyk bo nie dość że wyglądało to jak Bank to jeszcze oferowało złoto i lepiej oprocentowane było niż lokaty jak na piramidę to i tak długo działali bo do sierpnia 2012 roku po drodze zdążyli kupić za 300 milionów złotych linie lotniczą OLT Express A według ustaleń prokuratury małżonkowie sami sobie wypłacili pensję w wysokości 18,8 miliona złotych według prokuratury Marcin i Kasia w latach 2009-2012 oszukali w sumie ponad 18 tysięcy klientów na kwotę w wysokości prawie 851 milionów złotych ciekawe w tej sprawie jest to że Komisja Nadzoru Finansowego wpisała Amber Gold na listę ostrzeżeń publicznych już w październiku 2009 roku a miesiąc później złożyła doniesienie do prokuratury ale ta odmówiła wszczęcia śledztwa celowo umieściłem Amber Gold zaraz zagrobelnym żeby pokazać państwu że mimo upływu dwudziestu lat podstawowy Wabik pozostał ten sam Jest to Wysoka stopa zwrotu zmieniła się natomiast otoczka marketingowa twórcy piramid chcą bardzo często upodobnić się do legalnej instytucji finansowej zbudować PR profesjonalnego biznesu i szerokoreklamować swoje produkty dlatego taki istotne jest to by dokładnie ich weryfikować nawet jeśli reklamy widzimy na co drugim billboardzie w gazecie czy w sieci [Muzyka] teraz mój ulubieniec jakby istniał jakiś odpowiednik nagrody Darwina w branży piramid finansowych to myślę że to byłby laureat murowany O kim mowa firma biofarm pod wodzą Tomasza Wróblewskiego działała na początku lat 90 w stolicy Małopolski jej patent był bardzo wyrafinowany Otóż za 8 milionów starych złotych czyli dzisiejsze 800 zł nabywało się od biofermu 10 saszetek z białym proszkiem ów proszek należało zabrać do domu wymieszać z mlekiem potrzymać parę dni osuszyć i powstały granulat z powrotem przynieść do biofermu bo ten planował robić z tego kosmetyki za taką zamianę proszku na proszek Która trwała około tygodnia Wróblewski płacił uwaga 100% foldery reklamowe biofermu obiecywały ludziom podwojenie swojego kapitału w tydzień mało tego Jeśli ktoś zwerbował dodatkowe osoby dostawał dodatkową prowizję a najlepsi werbującym mogli liczyć nawet na nagrodę ekstra w postaci malucha albo Poloneza piramida rosła jak w Egipcie do jesieni 1993 roku czyli do momentu gdy Sanepid przyczepił się że spółka nie ma żadnej dokumentacji dotyczącej składu swoich proszków kilka dni później biofarm zamknięto a pan Wróblewski przepadł jak kamień w wodę Ale nie zapomniał wcześniej spieniężyć swoich udziałów w biofermie i zabrać ich ze sobą Szacuje się że w magicznym proszku utopiło pieniądze 27 tysięcy osób a łączne straty mogą sięgać nawet 9 milionów dolarów i choć z dzisiejszej perspektywy wabik na magiczny proszek wydaje się komiczny to proszę mi wierzyć że do dziś na świecie stos Uje się podobne chwyty i ludzie nadal się na to łapią proszę poczytać między innymi o chińskich mrówkach z których robiono afrodyzjak a przy okazji biofermu warto jeszcze zwrócić uwagę na to że oprócz obietnicy wysokiego zysku i otoczki tajemniczości pojawia się dodatkowy czynnik bardzo charakterystyczny dla piramid finansowych mowa o prowizjach zawerbowanie kolejnych ludzi takie schematy często wykorzystuje się w piramidach zamiast agresywnego marketingu albo łącznie z nim jeśli Więc przy okazji jakiejś oferty finansowej usłyszycie państwo o tego typu systemie prowizyjnym to powinna zapalić się kolejna lampka alarmowa [Muzyka] kolejna historia to Fin Royal piramida założona przez Andrzeja k w 2007 roku pan Andrzej zarejestrował firmę w Anglii by móc Chwalić się klientom że to firma brytyjska z wieloletnim doświadczeniem ogromnym kapitałem działająca na rynku finansowych produktów alternatywnych mamy więc znów PR komunikujący profesjonalizm wielki biznes i elitarność TVN swój reportaż na temat film royala zatytułował nawet Królewski przekręt w rzeczywistości ów Królewski biznes był parabankiem który nie miał żadnego oddziału na wyspach i oferował ludziom tak zwane kontrakty lokacyjne celowo nie używano wprost nazwy lokata by nie musieć mieć stosownych pozwoleń to jest też dość często spotykanych chwyt w piramidach czyli nazywanie produktów prawie tak samo jak te tradycyjne i legalne ale jednak trochę inaczej w praktyce kontrakcji finoroyala to były lokaty a ich oprocentowanie było oczywiście bardzo wysokie bo sięgało od 8 do nawet siedemnastu procent w toku późniejszego śledztwa okazało się że owe produkty alternatywne w które rzekomo inwestowano środki z kontraktów lokacyjnych to były między innymi akcje upadających z spółek dodam że w międzyczasie KNF wpisała film Royal na listę ostrzeżeń ale ostrzeżenie na niewiele się zdało piramida ta działała do 2012 roku upadła po emisji wspomnianego dokumentu TVN Szacuje się że w tym czasie blisko 1700 osób straciło w niej około 100 milionów złotych [Muzyka] historia numer 5 dotyczy wgi czyli Warszawskiej grupy inwestycyjnej Wydaje mi się że obok Amber Gold to najbardziej znana polska piramida XXI wieku założona została pod koniec lat 90 przez 3 kolegów wgi miała zajmować się inwestowaniem pieniędzy na rynku walutowym Chwaliła się że w początkowych latach zarabiała rocznie od 15 do 58%. motorem napędowym tego wału było uzyskanie w 2004 roku licencji komisji nadzoru finansowego na prowadzenie działalności maklerskiej to było jak pieczęć wiarygodności która niestety zmyliła nawet tych najbardziej ostrożnych co więcej do Rady Nadzorczej jednej ze spółek grupy weszli Henryka bochniarz Dariusz Rosati i Witold Orłowski co miało na celu wzmocnić marketingowy przekaz mówiący że firma jest godna zaufania to jest bardzo częsty chwyt czyli posługiwanie się w reklamach autorytetami by uwiarygodnić się w oczach potencjalnych ofiar Niektórzy piramidziarze są tak bezczelni że używają cudzych wizerunków bez ich zgody i wiedzy jak to w klasycznych piramidach bywa pierwsi klienci wgi otrzymywali solidne stopy zwrotu więc inwestowali więcej i zachęcali innych by również skorzystali z okazji warto tu podkreślić że każda klasyczna piramida działa dopóty dopóki suma nowych wpłat jest w stanie pokryć wypłaty bo twórcy piramidy w rzeczywistości w rzeczywistości w nic nie inwestują A jedyne przepływy pieniężne generują naciągani ludzie w kwietniu 2006 roku KNF cofnęła spółce licencję na prowadzenie działalności maklerskiej między innymi za wprowadzanie klientów w błąd co do stanu ich rachunków następnie sąd postawił firmę w stan upadłości w toku śledztwa wykazano że pieniądze były defraudowane i wyprowadzane sługi trafiały między innymi na amerykański rynek nieruchomości a zyski pokazywane klientom były wirtualne Szacuje się że w sumie na wg i skusić się mogło ponad 1000 150 osób a ich łączne straty sięgają 250 milionów złotych w całej tej sprawie jest masa wątków w tym powiązanie z amerykańskim wachowia Security który z kolei miał powiązania z kolumbijskim i meksykańskimi kartelami do tego dochodzi opieszałość sądów KNF złożyła pozew cywilny w 2006 roku a w 2019 sąd zdecydował się sprawę umorzyć bo KNF miała niezweryfikować listy poszkodowanych najistotniejsze jest jednak to że Sąd Apelacyjny w Warszawie uchylił wyrok sądu pierwszej instancji który był uniewinniający dla członków zarządu wgi skierował w tym roku sprawę do ponownego rozpatrzenia i w mocnych słowach mówił o porażce wymiaru sprawiedliwości sprawa więc wciąż jest w toku [Muzyka] ta historia jest nieco inna niż inny w większości omawianych tu przeze mnie przypadków Podstawą piramidy jest produkt finansowy pożyczka certyfikat na Złoto kontrakt lokacyjny kontrakt walutowy i tym podobne nie jest to jednak reguła zwłaszcza w czasach internetu znakomitym tego przykładem jest piramida futurenet której współtwórcą był nasz rodak Roman Ziemian swój projekt reklamował jako drugi Facebook Z tą różnicą że za aktywność na futurenet można było dostawać pieniądze Mało tego Jeśli ktoś zwerbował do projektu inne osoby mógł liczyć na dodatkowe jeszcze większe prowizje mamy więc kolejny przykład klasycznego łańcuszka werbujących bardzo charakterystyczny dla piramid finansowych Machina Romana ruszyła i to nie tylko w Polsce ale też na świecie Jak podaje Dziennik Gazeta Prawna w biznes uwierzyło wielu inwestorów z całego świata Szacuje się że nawet trzy i pół miliona osób futurenet zgromadził tyle pieniędzy że mógł sobie pozwolić na bardzo ale to bardzo duże akcje marketingowe w tym chyba najbardziej doniosłą czyli sponsorowanie Red Bull Racing czyli zespołu Formuły 1 o ironio reklamował się też podczas forum Ekonomicznego w Krynicy czyli można trochę powiedzieć Najciemniej pod latarnią w 2018 roku Ziemian postanowił wzmocnić piramidę i przedłużyć jej żywot podłączając się pod modę na kryptowaluty W tym celu wyemitował futurocoina który podobnie jak futurenet dla Facebooka miał być rewolucyjną konkurencją dla bitcoina Romana ziemiana zatrzymano we Włoszech na podstawie międzynarodowego listu gończego wydanego przez sąd w Seulu okazało się że w Korei zgłosiło się już blisko 1000 poszkodowanych którzy mogli utopić blisko 16 milionów euro wspomniany Dziennik Gazeta prawda podawał że w Polsce mogło być 100 tysięcy ofiar a ich łączna strata to nawet 200 milionów złotych w naszym kraju sprawą zajmował się UOKiK który potwierdził że futurenet był Piramidą finansową poza tym urząd zajął się także naganiaczami w tym pewnym znanym Damianem który do dziś niestety działa na YouTube [Muzyka] historia numer 7 pokazuje że dobrym wabikiem w Piramidzie są nie tylko wysoko oprocentowane pożyczki kruczce magiczne proszki kryptowaluty czy serwisy społecznościowe są nim również nieruchomości czyli symbol stabilności i jedna z ulubionych form lokowania kapitałów wśród Polaków wiedzieli o tym założyciele korku z Investment Group którzy od końca 2014 roku sprzedawali klientom wysoko oprocentowane obligacje pozbawione ryzyka na pozyskane środki mieli inwestować w ekskluzywne nieruchomości na ich stronie roiło się od zdjęć pięknych budynków Luksusowe apartamenty we Francji hotel w Karpaczu projekty energetyczne i tym podobne zdjęcia sugerowały że firma jest właścicielem tego co na zdjęciu w rzeczywistości Jak czytamy na stronie prokuratury Krajowej spółka nie prowadziła inwestycji o których zapewniała wskazywane nieruchomości nie należały do niej a środki finansowe jakie wpłacali inwestorzy na rachunki Bank spółki były transferowane na przykład pod pozorem pożyczek do innych podmiotów i osób związanych ze spółkami z grupy chorkus w sprawie poszkodowanych zostało 700 osób a Łączna kwota strat sięgnęła 36,5 miliona złotych Co ciekawe na stronie jednego z czołowych polskich portali biznesowych wciąż można znaleźć sponsorowany wywiad z szefem tej piramidy który opowiada o swoim sukcesie to taka puenta w kwestii agresywnego marketingu i biznesowego VR [Muzyka] ostatnia historia którą chciałbym opowiedzieć to przykład na to że do zbudowania piramidy Wcale nie trzeba wiórów dużych miastach brytyjskiego rodowodu wywiadów w ekskluzywnych mediach czy sponsorowania Formuły 1 Monika b prowadziła w Limanowej punkt sprzedaży ubezpieczeń tam zaskarbiła sobie zaufanie lokalnej społeczności bo potrafiła każdemu znaleźć dobrą i tanią polisę A skoro ludzie jej ufali to postanowiła że zaoferuje im inwestycje w fundusz wabikiem była zmyślona historia o maklerze który tym funduszem zarządzał i gwarantował minimum 5% miesięcznie skoro Monika to polecała No to ludzie brali niektórzy byli ostrożni więc wpłacali mało i po miesiącu wypłacali Ale jak wiadomo piramida właśnie ma to do siebie że na początku wypłaca to co obiecuje więc ludzie są zachęceni by wyłożyć jeszcze więcej kasy zwłaszcza że zare inwestycje Monika od razu obiecywała dwa razy większe odsetki co ciekawe trochę jak słynny bernardów stworzyła ona wokół swojego funduszu otoczkę elitarności Jak czytamy na łamach tygodnika Polityka większość Budowniczych piramidy do końca Była przekonana że funkcjonuje w elitarnej grupie nie przekraczającej 20 osób wierzyli że są traktowani przez Monikę wyjątkowo na specjalnych zasadach fakty były jednak takie że sprzedawała komu się dało nawet swojemu nauczycielowi biologii który od lat zbierał pieniądze na operację chorej córki piramida posypała się tak jak większość z nich gdy kwota żądanych wypłat przekraczała kwotę nowych wpłat tak stało się jesienią 2009 roku czar uczciwej Moniki prysu a 151 mieszkańców Limanowej i okolic straciło w sumie 13 milionów złotych [Muzyka] te 8 historii to zaledwie namiastka Sagi o polskich piramidach finansowych gdy Przygotowywałem ten materiał natknąłem się na tak wiele przykładów przekrętów że nie starczyłoby doby by o tym wszystkim tu opowiedzieć zwłaszcza że nierzadko tak naprawdę te piramidy okazują się tylko drugim planem A na pierwszy wybijają się fascynujące historie o tym Jak działa wymiar sprawiedliwości i regulatorzy Mam jednak nadzieję że ta przykładowa ósemka wystarczy by każdy słuchaczy zainstalował sobie w głowie radar wykrywający potencjalny przekręt jak akcentowałem w poszczególnych historiach piramidy często bazują na produktach finansowych lub nowatorskich technologiach i mają pewne charakterystyczne cechy w tym przede wszystkim obietnice wysokiego zysku bez ryzyka prowizje za werbunek nowy klientów agresywny marketing PR profesjonalizmu i wielkiego biznesu na koniec Zapraszam też do opisu tego filmu w którym umieściłem linki źródłowe do wszystkich omawianych historii a także link do materiału komisji nadzoru finansowego który nieco szerzej mówi o tym Jak nie dać się oszukać tu stawiam kropkę Dziękuję za uwagę Zachęcam do dzielenia się swoimi opiniami w komentarzach i do usłyszenia w kolejnych materiałach [Muzyka]