Jak NIE stracić konta na Forex? (Ryzyko, Backtesty, Plan Tradera) | Lekcja 4 [Zarządzanie Ryzykiem w Forex]

Witam wszystkich na kanale OL Traders. Ja mam na imię Tomek. Tradingiem zajmuję się od ponad dwóch lat i w tej serii będziemy uczyć się tradingu od absolutnych podstaw. Bez trudnych słów, bez skomplikowanych strategii, bez obiecywania szybkich pieniędzy. Jeżeli jesteś tutaj pierwszy raz, to świetnie się składa, bo ta seria jest właśnie dla osób początkujących. Jeszcze na początku powiem tylko, żebyś zasubskrybował kanał, jeśli jeszcze tego nie zrobiłeś, aby być na bieżąco z materiałami, zostaw kciuk w górę. to pozwoli nam na dalszy rozwój, a ty będziesz na bieżąco z wszystkimi materiałami szkoleniowymi, które dodajemy na kanale. Słuchajcie, na szybko y przypomnijmy sobie, co robiliśmy do tej pory na poprzednich spotkaniach. Pokażę to też na wykresie bardzo szybko i w dużym skrócie. Ogólnie w poprzednich spotkaniach poznawaliśmy platformę, czyli to miejsce, gdzie widzimy wykresy. To jest raz. Oprócz tego, że poznawaliśmy platformę, mówiliśmy trochę o rynku, mówiliśmy o wykresach, czyli w zależności od tego, jaką parę walutową lub instrument wybieramy, tak? Czy to jest USD CAD, pokazywaliśmy jak wygląda wykres na USDCAD, na euro, na złocie i tak dalej i tak dalej. Przełączaliśmy się troszkę po wykresach. Opowiedzieliśmy sobie również czym jest świeca i jakie informacje możemy wyczytać z pojedynczej świecy. Zrobimy sobie ją większą. Tak, wiemy na pewno, że mamy coś takiego jak otwarcie świecy i zamknięcie świecy. W przypadku czerwonej świecy, jeżeli mówimy o zielonej świecy, mamy otwarcie od dołu, zamknięcie od góry, tak? I oczywiście są również takie elementy jak knoty świec. To oznacza, że cena w tym miejscu była, ale się tutaj nie utrzymała. Następnie porozmawialiśmy sobie również o interwałach, co to są interwały i jak można się w nich poruszać oraz o pierwszych zleceniach. Tak. I teraz tak, dzisiaj zajmiemy się czymś, co jest mniej widowiskowe, ale dużo ważniejsze. Porozmawiamy o tym, jak nie stracić konta, jak podejść do tradingu spokojnie, jakie błędy popełnia prawie każdy początkujący trader. I pamiętajcie, to jest sesja o przetrwaniu w tradingu, a nie o szybkich zyskach. Dzisiaj porozmawiamy o tym, jak nie stracić, zanim zaczniemy myśleć o zarabianiu. I takie przewodnie tematy, które na dzisiaj sobie przygotowałem, to jest zarządzanie ryzykiem, back testy, plan dnia tradera, dziennik tradera, najczęstsze błędy początkujących i pamiętajcie, to są rzeczy, które większość ludzi pomija, a potem te osoby są mocno zdziwione w przypadku straty swojego kapitału. Teraz tak, zanim przejdę dalej, zapraszam was na webinar. Jest to spotkanie z Pawłem Grąziukiem, który za darmo pokaże autorskie strategie do wykorzystywania w tradingu i link do takiego webinaru znajdziecie w opisie filmu. Co jest ważne, słuchajcie, zarządzanie ryzykiem. Opowiemy sobie teraz o zarządzaniu ryzykiem i zacznę od takiej teorii, którą jak sobie wpiszecie wpiszecie w googlach zarządzanie ryzykiem, to wyskoczy wam taka, nazwałbym to, sucha teoria. Już wam ją przytoczę. Zarządzanie ryzykiem w tradingu to proces identyfikacji, oceny i ograniczenia potencjalnych strat finansowych w celu ochrony kapitału i zapewniania długoterminowej rentowności. Słuchajcie, gdybym ja coś takiego przeczytał na początku swojej przygody z tradingiem, to i tak pewnie nie wiedziałbym, co to jest zarządzanie ryzykiem, zwłaszcza w praktyce. Opowiemy sobie o zarządzaniu ryzykiem na prostych przykładach, opisując to na naszym wykresie. Teraz tak, mamy otwarty wykres euro USD. Wyobraźmy sobie, że mamy dwóch traderów na rynku, tak, którzy wchodzą w jakąś pozycję. Ja już tą pozycję rysuję. Wykorzystamy sobie, pójdziemy w kolory. Słuchajcie, użyjemy sobie kolorów do określenia tradera, tak? Zrobimy sobie najpierw opis, żebyśmy o tym wiedzieli. Czyli mamy powiedzmy tak trader. A taki trader będzie powiedzmy w kolorze jakiego koloru damy tego tradera? Damy go w kolorze mocnym niebieskim. Trader A. I zrobimy sobie tradera B w kolorze czerwonym. Okej. I teraz tak. Słuchajcie, mamy dwóch traderów. Aj, mamy tradera, a, tradera B, mamy tradera B, enter. Mamy dwóch traderów. No i ci traderzy wchodzą na rynek, tak? I wchodzą sobie w pozycję. Powiedzmy, że zawarcie pozycji oznaczymy sobie tutaj w tym miejscu. Powiedzmy, że tutaj będzie wejście w pozycję. Tak, już wam tłumaczę, o co dokładnie chodzi. Wejście w pozycję. Wyrównamy sobie tą linię. Ctrol C, ctrol V, żeby było równo. Okej, tu jest nasze entry. Tak, ja sobie to opiszę. Mamy nasze entry. Słuchajcie, zrobimy sobie taki rysunek ze względu na to, że będzie się to dobrze tłumaczyło, tak? I tu mamy nasze entry dla tradera. Napiszemy sobie entry trader a plus entry dla tradera B. Tak to oznaczymy. I teraz tak. Trader A, słuchajcie, Trader A przygotowuje sobie zlecenie i zaznacza stop losa. Tak, stop los dla tradera. A powiedzmy, że stop los będzie w tym miejscu. I co to oznacza dla tradera? A już tu piszemy stop loss trader a. Ja sobie to wyrównam. Ctrol C, ctrol V, enter. Dobra, zrobimy to tak, żeby to było widoczne. Tutaj jest, słuchajcie, stop los dla tradera. A momencie chwilę wyrównamy to, żeby to dobrze wyglądało. Ctrol C, Ctrol V. Musimy sobie to narysować, słuchajcie, żeby to było dobrze zobrazowane. Mamy stop losa dla tradera. A i jeszcze możemy wrzucić, słuchajcie, możemy sobie jeszcze wrzucić, powiedzmy tutaj sobie trader a zaplanował take profit, tak? Czyli zebranie zysków, czyli mamy TP dla tradera. A okej. I teraz zobaczcie co się dzieje. Trader a na chwilę obecną wie ile może stracić. Tak powiedzmy, że tu jest zobrazujemy to na szybko. Powiedzmy, że w tym miejscu trader a postawił sobie ryzyko na 100 do$larów. Tak będzie nam łatwo liczyć. Trader A postawił sobie ryzyko na 100$ arów w tym miejscu i teraz tak. Trader B nie postawił stop losa. Okej. I wygląda to tak. Co się dzieje? Trader A już wie w tym momencie ile może stracić pieniędzy. Tak. Trader B sobie myśli, okej, zobaczymy co się wydarzy. Liczę na to, że cena odjedzie mi ku górze, tak, bo kupiłem, zrobiłem sobie wejście na pozycję long, czyli buy. W tym przypadku trader a ryzykuje mało i wie ile ryzykuje. Tak, jest w stanie zaryzykować 100 $ar i po stracie, która się w tym miejscu dzieje, trader a myśli sobie: "Okej, była ta strata, zaryzykowałem, ale wiem na co się zgodziłem. Okej, zamykamy tego tradea ze stratą, idę dalej." Natomiast jeśli chodzi o tradera B, tutaj trader B myśli tak, postawił sobie dużo, nie ustawił stop losa. Tutaj ten człowiek nie miał stop losa, tak? Trader B nie ustawił sobie w tym miejscu stop losa, tak? Mówi, myśli sobie: "Okej, zaraz pewnie odbiją, to ja sobie postawię jakieś dodatkowe zlecenie, powiedzmy w tym miejscu, oni odbiją i ja sobie wyjdę na swoje, jeszcze na tym zarobię dobrą kasę". No ale co się później dzieje w tym przypadku? Obaj mają stratną transakcję. Trader a trochę traci, ale handluje dalej. Słuchajcie, tak, no bo założył sobie stratę, więc stracił, handluje sobie dalej. Natomiast trader B traci dużo, no bo raz, że cena minęła stop losa, którego on nie ustawił. Drugi raz prawdopodobnie dorzucił sobie tutaj pozycję, bo myślał, że skoro już spadli tyle, to więcej nie spadną, to oni teraz na pewno odbiją. Tak i on sobie na tym zarobi. No ale co się dzieje? Cena chwilowo odbija i znowu mamy ostry składek. No i trader B już zaczyna się denerwować albo próbuje się odegrać i dostawia kolejne pozycje. Tak, co jest najgorszą, słuchajcie, opcją. Teraz moje pytanie jest, który traden ma większe szanse zostać na rynku za pół roku? No jest, odpowiedź jest oczywista, tak? I na tym przykładzie, słuchajcie, to jest bardzo dobry przykład, który dzieje się praktycznie cały czas wśród osób początkujących. I w tradingu, słuchajcie, nie chodzi o to, żeby zawsze mieć rację. Chodzi o to, żeby jedna zła decyzja, w tym przypadku tutaj mówimy o traderze A, jedna zła decyzja nie zniszczyła wam konta, tak? Bo na przykład trader B mógł ustawić sobie tutaj wysoką pozycję bez stop losa, więc im wyższa pozycja, im większe ryzyko, tym na dołku traci jeszcze więcej. O tym, słuchajcie, trzeba pamiętać, tak? Dlatego zarządzanie ryzykiem to odpowiedź na pytanie ile mogę stracić i dalej spokojnie handlować. Niestety, ale to jest brutalna rzeczywistość. Słuchajcie, ja pamiętam również na początku nie było u mnie stop losów. Oczywiście ja robiłem to wszystko na koncie demo, na takim wirtualnym kapitale, ale takie sytuacje się, słuchajcie, zdarzają. I teraz tak, zobaczcie, że rynek dla tych osób on działa tak sam, tak? Rynek robi dokładnie to samo dla tych dwóch osób, dla tradera A i dla tradera B. I chodzi o to, że różnica jest w decyzji. Tutaj mieliśmy zaplanowane ryzyko. Tutaj u tradera B nie było ryzyka. Było podejście takie nonszalanckie trochę do tematu. I teraz pamiętajcie, stop los to nie jest kara. Stop los to jest zabezpieczenie waszego kapitału. I to jest bardzo ważne, słuchajcie. I niech taka sytuacja, słuchajcie, zdarzy się kilka razy. Tak, znowu mamy przykład tradera A i tradera B. Powiedzmy, że w tym miejscu ponownie trader A i trader B tym razem wchodzą w pozycję short, czyli yyy na sprzedaż, pozycja sell. No i tutaj sobie gdzieś ustawiają, jeden ustawia trader, a ustawia sobie 100 plusa, a trader B znowu nie ustawia, tak? Podejście do drugiej transakcji, czyli to co mówiłem, powiedzmy, że onś odkuje na rynku. No i lecimy teraz to już muszę wygrać, tak? No i znowu trader, a ryzyko 100 do$larów stracił, ale ryzyko było kontrolowane. Trader A, trader B, znowu podejście takie, że a słuchajcie, postawiłem, może się uda, dobiją tutaj do ceny, polecą w przeciwnym kierunku. Więc powiedzmy dokłada w tym miejscu znowu transakcję, cena odbija w kolejnym raz, kolejny raz w przeciwnym kierunku i trader B znowu jest stratny i to dużo. Także pamiętajcie o tej sytuacji. Słuchajcie, zarządzanie ryzykiem to odpowiedź na pytanie ile mogę stracić i dalej spokojnie handlować. Tylko prośba taka jeszcze jedna do was. Jeżeli nie zasubskrybowaliście kanału, to jak najbardziej do tego zachęcam, ponieważ będziecie na bieżąco z materiałami szkoleniowymi, czy to takimi podstawowymi, czy również bardziej profesjonalnymi. Zostawcie kciuk w górę, to pozwoli nam na dalszy rozwój. Okej, słuchajcie, mamy umawione zarządzanie ryzykiem. Co dalej? BG testy. Bardzo ważna sprawa. Wyrównamy sobie wykres, pokasujemy te rzeczy, które tu porysowałem. Teraz tak, słuchajcie. Back testy to y coś takiego jak sprawdzanie drogi na mapę, na mapie, zanim wyruszysz w długą trasę. Tak, możesz teoretycznie jechać na ślepo i w zasadzie wydaje ci się, że może dojedziesz, ale wcześniej warto sprawdzić czy w ogóle możesz tam dojechać. Tak? I taki back test w tradingu to taka mapa, na której sprawdzasz swój pomysł na danych z przyszłości. Tak? Sprawdzasz powiedzmy jakąś strategię lub ewentualne zagranie na danych z przyszłości. I teraz tak, masz pomysł jak na jakieś zagranie, widzisz go kilka razy na wykresie, tak? Coś się powiedzmy powtarza. pierwszego dnia, drugiego dnia coś ci się powtarza, trzeciego dnia coś ci się powtarza i myślisz: "Okej, to działa, będę będę próbował zagrywać". Tak? I teraz są dwie drogi. Pierwsza droga to jest takie wchodzenie na realne konto i klikanie na próbę, czy to się powtarza, czy jest okej. Tak, jest tutaj jakiś pierwszy dzień, jesteś w tym miejscu, tak? I tutaj wchodzisz w pozycję i sprawdzasz, czy coś się sprawdza. Zagrywałeś tu powiedzmy kupno, no ale ten temat z pierwszego dnia się nie sprawdził. rynek poleciał spadkowo, tak? I po kilku stratach w takiej sytuacji mówisz tak: "Kurczę, ta strategia nie działa, bez sensu. Zmieniam strategię, bo to nie działa." Yyy, i taki sposób, słuchajcie, możesz w taki sposób strategię możesz zmieniać kilka razy w roku. Dlatego bardzo ważnym jest m robienie backtestów, tak? I właśnie to jest ta druga opcja, słuchajcie, z backtestem. Zobaczcie, mamy możliwość cofania wykresów, tak? Możemy sobie zobaczyć historyczny naprawdę cały rok. Możesz sobie 2 lata wsteczny zobaczyć jak to wyglądało i każdy dzień jesteś w stanie sobie przetestować. Tak, zaraz sobie omówimy jedną rzecz. Załóżmy, że robimy sobie jakiś test na wykresie. Powiedzmy, że zrobimy to z ze stycznia tego roku. Tak, jesteśmy tutaj. Ja sobie przejdę na M5, który tutaj mamy 6 stycznia na przykład. Tak. I teraz tak, załóżmy, że mam jakiś sposób, tak? Zaznaczam sobie jakąś część na wykresie. Ja to zrobię w ten sposób. Dajcie mi chwilę. Zaznaczymy to, zobaczymy jak to będzie wyglądało. Powiedzmy, że ja robię to tak. Robię sobie taki mały boks. Zaznaczam go od 9:00 do 9:30. I co jest moim celem? Słuchajcie, powiększymy to, żeby mi nie zniknął. To jest mój boks. Powiedzmy, że to jest jakaś moja strategia. Tak? Na czym ta strategia powiedz mi polega? To polega na tym, że jeżeli wyrysowałem sobie taki boks w godzinach od 9:00 do 9:30, no to zakładam to, że jeżeli cena wybije mi się od dołu tego boksa, to ja wchodzę w pozycję sell. Tak, wchodzę sobie w pozycję sell z moim stop losem w tym miejscu, czyli tutaj jest mój stop los. Tutaj sobie wstawiamy mojego stop losa, słuchajcie, SL. Okej. I strategia zakłada, że jak wybiliśmy ten boks z dołem, weszliśmy w pozycję cel, to ja muszę zebrać sobie 1 do j odległość tego boksa całego, tak? Wysokość boxa, więc mój take profit powiedzmy będzie gdzieś w tym miejscu, tak? Okej, zrobiliśmy sobie taki back test i co tutaj mamy? No mamy informację, że weszliśmy w pozycję, jest pierwszy trade zyskowny. Tak, jest pierwszy trade zyskowny. Idziemy sobie dalej. Tu bym szedł. Lecimy na kolejny dzień. Tak. I znowu sobie robimy tą samą strategię. Zaznaczamy sobie boks. Robimy sobie oczywiście od godziny 9:00 do godziny 0930. Zobaczymy gdzie on nam wychodzi. Wychodzi nam w tym miejscu. Zobaczcie jak ten boks wygląda w tym miejscu. O, czekajcie, dostosuję sobie go jeszcze raz. 900 900 9 30. Okej. I teraz tak. Szerokość. Zaznaczam górną krawędź. I zaznaczam krawędź w ten sposób. Tak. dolnego boksa. Zaznaczam sobie świece, które mieszczą się w tym boksie i znowu identyczna sytuacja. Dolną krawędź mi wybili, więc wchodzę w pozycję sell, tak? Czyli sprzedaż. Tutaj mój stop los i teraz tą odległość biorę tutaj. Zależy mi, żeby zdobyć na tym zagraniu 1 do1. Tak powiedzmy, że tutaj się ona realizuje mniej więcej. Powiedzmy, że na oko jest okej, tak? Nie będę teraz tego mierzył, no ale mamy 1 do je, czyli mieliśmy w poprzednim dniu takie zlecenie, teraz mamy również podobne zlecenie z tej strategii, więc wychodzi mi, że jestem do przodu dwie transakcje. Tak, jeżeli kładłem tutaj na to ryzyko powiedzmy 100 100 $arów na 100 stop losa, na stop losa, więc 1 do je to jest 100 $arów, tak? Zrobiłem dwa trjy w dniu wczorajszym, w dniu dzisiejszym, no to mam 200 $arów do przodu. Lecę do kolejnego dnia. Mam kolejny wykres. Robię sobie mój boks. Zaznaczam go w tym samym miejscu, czyli 0900 9 30. Zobaczymy w którym miejscu on wychodzi. I jest już tutaj. I co teraz robię? Przeciągam go do góry, zaznaczam wszystkie świece i co znowu mamy? Zobaczcie co się dzieje. U góry byli blisko, ale mi go nie wybili. Wybili go tutaj. Tak, wbili ten boks tu. Więc znowu sobie zaznaczam wejście cellowe, skoro został bok z dołem wybity. Tak, wcześniej zaznaczyłem. Wchodzę w cel. Tutaj mój stopl, tak, na 100 do$lar. Okej. No i znowu 1 do. Zobaczcie, temat się realizuje, więc znowu ryzykowałem 100 $ar i mam w tej chwili już trzy trjy do przodu, więc mam 300 do$larów. Tak, 300 w proficie po trzech dniach. Słuchajcie, wziąłem totalnie przykładowe dni. Zobaczycie jak to się realizuje. Zrobiliśmy sobie, słuchajcie, jakieś baktysty póki co na trzech dniach. Zobaczymy jeszcze jeden, tak? Bo na razie nam wychodzą same stop losy, przepraszam, same take profity. Zbyt pięknie to wygląda, ale tak się działo przez tamte dni, które wyznaczyłem. Zarysujemy kolejny boks. Mamy 900 930. Okej, gdzie mamy to? Zniknęło mi. Nie jest tutaj. Okej, tu już będzie sytuacja inna. Słuchajcie, to wygląda mniej więcej tak. 9:30. Zgadza się. Tak, lecimy do dołu, zaznaczamy tą świecę i zobaczcie, co tutaj się dzieje. Kolejna świeca po boksie. wybija nam bok z dołem, więc to znaczy dla mnie, że wchodzę w sell. Tak, wchodzę w sell. Tutaj ustawiam stop losa na 100 do$larów, bo zakładam, że polecą spadkowo. I co się dzieje? Rynek odwraca i wybija mi stop losa. Tak, mamy ctery dni sprawdzone. Mieliśmy w ciągu tych czterech dni trzy zyskowne pozycje. Trzy zyskowne pozycje na plus i jedna była na minus z dnia dzisiejszego. Tak. Tutaj obecny dzień, który sobie sprawdziliśmy. Więc ile mamy? Mamy dwie zyskowne pozycje, tak? Czyli zyskaliśmy w tych czterech dniach 300 $arów, straciliśmy stówkę, zostaje 200 $arów. Tak. I słuchajcie, yyy, i teraz tak, i to jest normalne, że mieliśmy stratę. To jest bardzo normalne. Y mieliśmy również normalną sytuację, że mieliśmy w ciągu trzech dni zyski, bo takie tematy też się dzieją. W ciągu trzech dni możesz mieć trzy razy take profit, możesz mieć też w ciągu trzech dni stop losa. Tak. I to co jest ważne w tych baktestach, słuchajcie, to sprawdzenie sobie właśnie sytuacji. Mam pomysł na coś, sprawdzam historycznie powiedzmy ostatni miesiąc, czy codziennie ta sytuacja się sprawdza, czy ona jest powtarzalna. Tak, liczymy później ile było strat, ile było zysków, czy potrafimy powtarzać schemat zagrywania. Tak, po to są, słuchajcie, backtesty, żeby to zrobić. I baktest nie powie ci słuchaj będziesz zarabiał na przykład tyle i tyle. Tak, baktest mówi, że ten pomysł ma sens albo nie ma sensu. Tak. I na to podstawie tych czterech dni, które ja przed chwilą zrobiłem, na podstawie tego booksa, który sobie wyrysowałem, no gdybym miał brać pod uwagę tylko ctery dni, no to tak, ten back test miał sens, ta strategia ma sens. Tak, w ciągu czterech dni jestem zyskowny 200 $arów. Okej, no to lecę dalej, sprawdzam kolejne dni. Tak i tak to słuchajcie trzeba zrobić z back testami. I słuchaj, jeżeli nie sprawdziłeś pomysłu Stecz, to tak naprawdę nie wiesz co testujesz. testujesz to na bieżącym rynku, na własnym kapitale i to może być bardzo zgubne. I teraz backtest nie daje ci pewności, ale zabiera tak zwane złudzenia. Powiedzmy, że na początku zobaczyłeś, okej, kurczę, to ma sens. No robią, robią jakąś powtarzalność, jestem zyskowny po trzech dniach, ale co to jest trzy dni? Słuchajcie, trzeba ten back test zrobić na miesiącu. Macie dostępny rynek, możecie to sprawdzić i przetestować. Słuchajcie, tak, po to jest historia wykresu, żeby z niego korzystać. Słuchajcie i teraz tak jak można zrobić takie testy? Jeden test to jest tak jak powiedziałem, przesuwacie sobie wykres i sprawdzacie poszczególne dni jak w ciągu dnia zachowywała się cena. Ewentualnie was wasz pomysł, tak można to zrobić. Drugi pomysł jest taki, że możecie sobie wejść na tą platformę, o której mówiłem, czyli Trading View. Otwieramy. I teraz tak, na platformie, na platformie Trading View możecie sobie odpalić jakiś wykres. Weźmiemy sobie nasze euro. Weźmiemy sobie nasze euro. Pokażemy pełny wykres na platformie Trading View. Jak sobie podniesieniecie tutaj do góry wykres, to tam będziecie mieli, słuchajcie, schowane coś takiego jak tester strategii. Tester strategii to jest odtwarzanie albo odtwarzanie, słuchajcie, świeczek. Klikamy sobie w to i możecie sobie cofnąć do tejego momentu. Tylko że prawdopodobnie to nie jest dostępne w wersji darmowej. Zaraz zobaczymy. Jeżeli tak, nie jest to niestety dostępne w testii darmowej, wersji darmowej, ale możecie sobie skorzystać z takiego testera na 30 dni za darmo. Tak, zobaczcie jak to fajnie wygląda. Bierzecie sobie jaki chcecie dzień, robicie odtwarzanie, tak? Robicie sobie odtwarzanie i zaznaczacie dowolny moment. Klikacie powiedzmy w tym miejscu, tak jak ja tutaj dorysowałem i dopiero wykres rysuje wam się od tego miejsca. Tak, nie widzicie tego, co tutaj jest, więc możecie sobie testować w ten sposób. Bardzo fajne narzędzie na tailing view. Taki tester strategii. Yyy, łatwo działa. 30 dni, tak jak mówiłem, można z niego skorzystać. 30 dni darmowych. Yyy, polecam coś takiego, takie rozwiązanie. Dobra, z tego sobie wychodzimy i kolejny tester, który możecie wykorzystać, to jest tester wbudowany w Metatrader. Tylko, że on jest troszkę, słuchajcie, bardziej oporny, ale też pokazuję wam wizualnie wykres, czyli wchodzicie sobie, czekajcie, pokażę wam to na innej platformie, bo to fajnie tam widać również Metatrader, tylko u innego dostawcy, bo akurat mam to gotowe, słuchajcie. I teraz tak przesunę to do was. Zobaczcie, to wygląda tak. Yyy, jest coś takiego jak wchodzicie sobie w widok, cyk i tutaj jest coś takiego jak tester strategii. Zobaczcie, tester strategii. I to działa tak samo jak na Trading View, jeżeli sobie w to już wejdziecie. Tylko, że tu jest trochę więcej zabawy. Ja nie będę tego teraz tłumaczył, ale zobaczcie, wybieracie sobie dowolny instrument, jaki chcecie. Tu musi być zaznaczone każdy tik, ale to na chwilę obecną jest mało ważne. Zakres dat. Wybieracie sobie zakres dat, jaki chcecie testować. No i bierzecie oczywiście tryb wizualny musi być tutaj zaznaczony, żeby wizualizował wam właśnie historyczny wykres. Jak już jesteście gotowi, wybraliście, przygotowaliście się z tym, no to bierzecie start i Metatrader generuje taki widok yyy strategii historycznie. Więc to sobie zamykamy, wracamy do naszego planu. Także słuchajcie, bardzo ważne tematy, jeśli chodzi o y back testy. Trzeba to robić. Słuchajcie, to jest bardzo pomocne przynajmniej początkowej fazie nauki tradingu. Co dalej nas interesuje? Słuchajcie, bardzo ważna kwestia. Plan dnia tradera. Porządek zamiast chaosu, tak w skrócie można to nazwać. Jaki jest cel planu dnia tradera? No chodzi o to, żeby uświadomić sobie, że trading to jest rutyna. To nie jest ciągłe klikanie yyy w pozycję buy. Okej, jestem w pozycji buy. Super. Już wydawało mi się, że pójdą do góry. Zobaczymy, co się wydarzy. Słuchajcie, kliknąłem sobie buy, okej, ale w sumie to sobie kliknę też sell. Okej, mam dwie pozycje otwarte, tak? I czekamy. Zobaczymy, co się wydarzy. Może jedna zarobi, a druga jak spadnie trochę, to ją zamknę. O, zobaczymy jak to będzie. Słuchajcie, nie o to w tym chodzi. Tak. I trading przede wszystkim to nie jest, słuchajcie, siedzenie przy wykresach cały dzień. To jest bardzo ważne. Okej. Słuchajcie, ja zamykam sobie te zlecenia. To jest na koncie demo. Tak czy siak, chciałem wam tylko pokazać w praktyce jak to wygląda u osób początkujących, czego się należy wystrzegać. Okej. I teraz tak. Otwieramy sobie platformę. Przejdę sobie do M5. Przelecimy trochę w ten sposób, cofniemy, żeby to było wizualnie całe. I teraz tak, słuchajcie, mamy otwartą platformę rano, tak? Powiedzmy, że otwieramy rano tu gdzieś w okolicach godziny 7:00, 8:00, tak? i analizujemy sobie wykres. Okej, otwieram platformę i to jest taki przykład tradera, który nie ma planu, słuchajcie, wpada na rynek, tak jak mówię, 7:00 rano. Tutaj wpadam na rynek jako niedoświadczony trader bez planu. Otwieram platformę i teraz tak siedzę do wieczora przez cały dzień, sprawdzam co się dzieje na wykresie. No ale dlaczego to robię? Słuchajcie, no bo nie mam planu. Uważam, że może uciekną mi jakieś możliwości zagrania. Tak. Yyy, no i tak siedzę sobie przez cały dzień, jestem po kilku godzinach zmęczony. Zaczynam klikać bez sensu na pozycję bucell. To co zrobiłem przed chwilą tu, tu może sobie kliknę buy, bo wydaje mi się, że jak już byli na dole, byli tutaj na dole, byli trzeci raz, byli czwarty raz, to sobie wejdę w pozycję, bo pewnie teraz to już polecono m wzrostowo. I to są właśnie takie m, słuchajcie, no niepotrzebne sytuacje, ale chyba każdy musi tego doświadczyć. Mam nadzieję, że w jakiś sposób, jakiś sposób pokazuję wam, żeby tego właśnie nie robić i trzymać się planów. I teraz tak. Brak planu no ewidentnie prowadzi do Hoosu, tak? A House prowadzi do złych decyzji. To co przed chwilą wam pokazałem. Okej. I teraz tak, mamy teraz tradera z planem. Tak, mamy tradera z planem. Co robi trader z planem? Ma on przede wszystkim określone godziny, w których handluje. Sprawdza rynek, robi analizę, zapisuje wyiki, wyniki z podejmowanych decyzji. Jeżeli nie ma okazji, to trader zamyka platformę i wraca, powiedzmy, na platformę za godzinę lub dwie, żeby zobaczyć, co się wydarzyło. Być może coś wtedy zgodnie z jego planem pojawi się. Tak. I teraz tak, jaki jest wstępny plan i zakres przede wszystkim takiego planu? No wiadomo, trzeba zdecydować o której godzinie sprawdzasz rynek, ile czasu spędzasz przy wykresach, tak? Kiedy nie handlujesz. To jest bardzo ważne. Podam wam przykład z kalendarzem. W tej chwili otworzymy sobie kalendarz. To już słuchajcie omawialiśmy. Omawialiśmy, które wydarzenia są dla nas ważne, tak? Czyli trzygwiazdkowe. I taki dobry przykład do tego punktu, który podałem, czyli kiedy nie handlujesz. Zobacz, nie handlujesz. Kiedy na rynku widzisz, że są jakieś ważne wydarzenia trzygwiazdkowe, tak? Bez sensu jest teraz handlować podczas takich wydarzeń, ponieważ nie wiesz co się wydarzy. To są wydarzenia, które mogą powodować bardzo duże ruchy cenowe na rynku. Także odpuszczamy te wydarzenia. I ostatni taki ważny punkt to po jakim czasie musisz mieć przerwę od komputera i wykresów, żeby głowa odpoczęła. Tak, to jest bardzo ważne. Słuchajcie, kluczowe tematy. Słuchajcie, brak planu dnia to prosta droga do przegrzania, tak? Plan dnia przede wszystkim chroni cię przed zmęczeniem, przed overtradingiem, przed przeciążeniem organizmu, przed złymi emocjami i przed podejmowaniem złych decyzji. Tak. I wiem, słuchajcie, o czym mówię, ponieważ kiedyś siedziałem całymi dniami przed wykresem i popełniałem dokładnie opisane wcześniej błędy. Tak, siadałem sobie rano do wykresu, musiała to być dla mnie godzina 8:00, tak? Obowiązkowo musiała być godzina 8:00, ponieważ o godzinie 8:00, jak wcześniej sobie rozmawialiśmy, o, otwiera nam się rynek europejski. Tak? No i siadam do tego wykresu i analizuję. Kurczę, tu nie było nic. Dobra, czekam dalej, bo teraz to może się trafi jakaś okazja. O 14:00 wchodzą Stany Zjednoczone. No teraz to już na pewno mi się coś tutaj pojawi, tak? I przez ten czas nic mi się nie pojawia. Tak, przez ten czas mi się nic nie pojawia i nagle podejmuję decyzję w tym miejscu, o są wysoko. No to otwieram pozycję buy, bo polecą teraz już w górę, jak już tyle polecieli. Tak. No i co się dzieje? Lecą spadkowo, ja łapię stop losa. Także słuchajcie, plan to podstawa. Teraz tak pokażę wam yyy przykład z planu u mnie jak to wygląda. Plan tradera. Tak, rutyna. Można założyć sobie taką rutynę tradera. Zobaczcie, to znaczymy załóżmy, że ja wchodzę rano o godzinie 7:30 na rynek, tak? I co jest moim głównym celem? Możemy również korzystać z tego, co tutaj mam zaznaczone. To się poniekąd łączy, tak? Czytam swój dziennik. Tak, czytam swój dziennik, tak jak tutaj zaznaczyłem. Sprawdzam swój dziennik, jak zakończyły się plany na przykład z poprzedniego dnia. Tak, chcę to zobaczyć. Jestem ciekaw, czy to dobrze wyszło, więc wchodzę sobie w moją strategię, patrzę, tak, dzisiaj coś planowałem. Zobaczymy. Planowałem coś dzisiaj od rana. Chciałem, żeby cena gdzieś tam się ruszyła do góry. Narysowałem sobie tutaj jakąś linię, tak niebieską. No i czekałem na to, aż cena przebije tą linię. Pojawią się jakieś świece czerwone i to będzie dla mnie sygnał, żeby zajmować pozycję. Tak. No i co? I sprawdzam sobie realizację. Tutaj mamy naszą niebieską linię, którą oczekiwałem, że cena nam przebije. Coś tam cena zrobiła. Tak, pojawiły się świece czerwone. Wszedłem w pozycję i co widzę? Zrealizowało mi się zlecenie. Słuchajcie, mam zgarniętą pozycję 1 do jednego. Tak. Okej. Dobrze mi się zakończył dzień. Wracam sobie do mojej rutyny tradera, zaznaczam, okej, sprawdziłem swój dziennik i wiem jak te plany mi się zakończyły. Tak, mam zyskowną pozycję, powiedzmy z dnia poprzedniego jest super. Następnie wyznaczam sobie cel obecnej sesji. No jaki byśmy chcieli słuchajcie cel? I zaznaczam od razu, że celem moim nie jest na przykład wpisać tutaj, słuchajcie, chciałbym zarobić 1 milion w ciągu dzisiejszego dnia. Słuchajcie, to jest abstrakcyjny cel, tak? To nie jest mój cel. moim celem wpisuje przede wszystkim realne tematy. Na przykład chcę yyy chcę zaplanować trzy zagrania w dniu dzisiejszym, ale co jest ważne, z tych trzech wybieram jedno najbardziej pewne zagranie. Tak, jedno najbardziej pewne i takie realizuję. Słuchajcie, i to jest mój cel na dzisiejszy dzień. To mam zrobione. Lecę dalej. Sprawdzam wydarzenia. Zanim przejdziesz do analizy technicznej, pamiętaj, że sprawdzasz wydarzenia. Na tym przykładzie, co podawałem, robimy sobie sprawdzenie wydarzeń. Wiemy, że słuchajcie, o godzinie 14:15 mamy wydarzenia na euro. Tak powiedzmy, że ja robię na euro. W zasadzie ja robię, więc wpisuję sobie uwagi o godzinie 14:15 uważaj lub nie uważaj, a pamiętaj o wydarzeniach. Tak, nie będę już tego wszystkiego pisał. Zaznaczam, bum, plan zrobiony do tej pory. Wybierz strategię. Rano wybieram strategię. Powiedzmy, że jest to strategia PSND. Prościej się nie da. Tak, bo też taka strategia jest u nas. Zaznaczam. Zrobione. No i co dalej? Wykonać analizę techniczną. I dopiero w tym momencie, słuchajcie, jak już sobie tą część zrobiłem, przechodzę na wykres i robię analizę techniczną. Tak, otwieramy sobie wykres. No i sprawdzam, co tutaj się dzieje. Tak, zaznaczam sobie jakieś ważne strefy. Słuchajcie, tu była jakaś ważna strefa oporu dla kupujących. Tak, kupujący dotarli tu raz, dwa, trzy i za każdym razem od tej strefy, słuchajcie się odbijali, lecieli spadkowo. Tak to jest dla mnie ważne. Robię kolejną rzecz. Od spodu zaznaczam sobie jakiś element. Tutaj się odbijali znowu sprzedający, tak? Pojawiali się kupujący, którzy wybijali cenę do góry i finalnie ją odbili. Tak. Co robię sobie jeszcze? Słuchajcie, rysuję sobie jakieś linie wsparcia, tak, które mogą być dla mnie ważne. Mogą one wyglądać tak. być może tworzy się z tego jakiś kanał trendowy. Słuchajcie, tutaj trochę to nie wygląda jak kanał trendowy, bo tutaj nam na dole został wykres, ale mówię o przykładzie, tak? Robimy sobie jakiś plan, planujemy zagranie, tak? I teraz tak, robimy sobie screena z tego planu. Przede wszystkim zrobiłeś sobie screen, robisz sobie screen i planujesz, tak? Planujesz coś, powiedzmy w ten sposób. Ja sobie to skopiuję na potrzeby teraz naszej sesji. Teraz tak, wybraliśmy sobie strategię, zrobiłeś analizę, jakie są twoje warunki. Słuchaj, warunki są takie, że plan chcesz, żeby zrealizował się do godziny 13:00, tak? Bo pamiętasz, że o 14:15 są wydarzenia, więc sobie wpisujesz. Plan musi zrealizować, albo nie musi, no plan realizacji oczekuję inaczej. Tak zrobimy, realizacja realizacja planu max do powiedzmy 13:00, tak jest. Teraz jeżeli do 13:00 mi się nie zrealizuje plan, no to rezygnuję z tego planu, tak? Pamiętając o tym, że o 14:15 mamy wydarzenia, więc mamy to zrobione. Tak jest zrobione. Wklejamy sobie screen naszego planu. Tak, wklejam sobie screen. Mogę go dodatkowo opisać i lecę dalej. Tak, uwagi. No możemy sobie tutaj zrobić jakiś opis do tego planu, żeby wiedzieć co chcesz zrobić, w jakim momencie wejść w pozycję. Tutaj robisz jakiś dodatkowy opis. Ja nie będę już tego opisu teraz robił dużego. I teraz tak, mija godzina y powiedzmy 13:00 i sobie sprawdzasz, czy twój scenariusz się zrealizował. Tak? Jeżeli tak, to piszesz, że się zrealizował i w zasadzie to tyle. Jeżeli nie, no to piszesz też, dlaczego się nie zrealizował i dlaczego nie wszedłeś w pozycję. W międzyczasie planujesz sobie przerwę, tak? Po dwóch godzinach ciągłej pracy przy wykresie planujesz sobie przynajmniej pół godziny przerwy, ponieważ głowa mocno się przemęcza, jeżeli tak długo będziesz patrzył na wykresy. Okej, słuchajcie. I to jest jakiś plan tradera, tak? Pamiętajcie o takich planach. Warto to robić. To jest bardzo ważne. Dziennik tradera, już go mam odpalonego, ale zaraz sobie do niego wrócimy. Dziennik tradera, słuchajcie, to jest jedna z najbardziej niedocenianych rzeczy i wydaje mi się, że każdy początkujący trader twierdzi, że słuchajcie, dziennik jest mu w sumie do niczego niepotrzebny, co jest oczywiście dużym błędem, tak, jeśli chodzi o takie myślenie. I dziennik to jest, słuchajcie, nie tylko zapis zysku albo straty. To jest zapis, słuchajcie, waszych decyzji. Tak, to jest zapis waszych decyzji na przykładzie, słuchajcie, mojego ostatniego zlecenia. Zobaczcie to, co mówiłem. Tutaj sobie coś planowałem, tak to już omawiałem. Tutaj zrealizowała mi się decyzja jakaś. Tutaj zrealizowała mi się sytuacja i teraz tak ja będę pamiętał po wklepaniu y takiego dziennika, takiego screen, że tutaj kurczę słuchajcie, no miałem mega trudno zdecydować się, pomimo że ten plan mi się realizował, miałem mega trudno zdecydować się na wejście w pozycję. Tak, pojawiła się tu jakaś mocna świeca. Ja liczyłem na to, że te świece będą bardziej stabilne, tak? Będzie jedna po drugiej się budowała, a nie taka jedna wielka. Więc te świece ogólnie były dla mnie bardzo duże, tak? I się tutaj bardzo długo zastanawiałem, czy wejść w pozycję, ale plan poniekąd mu się realizował. Cena przebiła tą linię. Finalnie wszedłem, ale do tego mogę, słuchajcie, sobie to opisać tak jak to wyglądało. Taka forma zapisywania decyzji, planów powoduje, że głowa, słuchajcie, utrwala sobie pewne schematy pewnych zagrań, aby zwrócić na nie uwagę, jeśli pojawiają się na wykresie w przyszłości. I w dzienniku zapisujemy, słuchajcie, plany zagrałem, dlaczego wszedłem w tradea, co widzimy na wykresie, jak się czułem podczas takiego wchodzenia, czyli to o czym teraz mówię. Tak, tutaj przy wejściu no byłem bardzo niezdecydowany, ale zrobiłem ten plan. Chciałem, żeby ten plan tak wyglądał. On troszeczkę się rozjechał ze względu na to, że tu liczyłem na jakieś mniejsze świece, ale mimo wszystko się zrealizował. Tak więc to sobie też opisujecie i zaznaczam na takich planach w opisach, co zrobiłem dobrze, co zrobiłem źle. I teraz dziennik tradera pokazuje nam nasze błędy czarniałem. Słuchajcie, bez dziennika łatwo szukać samego siebie, jeśli chodzi o cały trading i przygodę z tradingiem. I pamiętajcie, dziennik nie musi być idealny. Ważne, żeby był regularny. Zobaczcie na mój przykład. Mam akurat kartkę z dzisiaj. Ja prowadzę dziennik na dwa sposoby. Tak? Jeden to jest taki, czekajcie, tworzę sobie, żebym patrzył, czy widzę. Jeden to jest taki, że w ciągu dnia to jest mój poranek, tak? Ja sobie opisuję najważniejsze kwestie z wykresu, co chcę poruszyć i jak chcę, żeby to wyglądało. Tak, to jest mój jeden przykład. I w zasadzie taki przykład, no to jest na zwykłej kartce, tak? po takim dniu ja tą kartkę, ja tej kartki nie potrzebuję, bo to dotyczyło się planów tego, co robiłem rano. A co jest ważne, dopiero później, słuchajcie, to dziennik, w którym zapisuje docelowe plany na zagranie oraz screeny z ich realizacją lub też braku realizacji jest najważniejszy, tak? Ponieważ to zostaje z tobą na dłużej, tak jak mówiłem, to też wykształca w głowie pewne schematy, ważne schematy, tak? I żeby nie było tak, że słuchajcie, ja mam tylko zyskowne pozycje. Zobaczcie, był tutaj mój plan rozrysowany, tak? Chciałem sobie na funcie wejść w pozycję, pewien schemat rozrysowałem. No i co się dzieje? W pewnym stopniu zaczyna mi się ten schemat realizować. Tak więc ja tutaj, słuchajcie, otwieram sobie pozycję buy i co się dzieje dalej? Cena prawie dochodzi do mojego take profitu. Ja już jestem zadowolony. Kurczę, będzie zysk. Tak. I zobaczcie, co się dzieje dalej. Brakuje niecałe pół pipsa. cztery punkty pipsowe, cena zawraca, ale ja jestem ustawiony na break even i na trjzie wychodzę na zero. Tak? I wtedy, słuchajcie, opisujesz tą kwestię, dlaczego tu wchodziłeś, co widziałeś na wykresie, co czułeś przy tym zagraniu. No i zastanawiasz się, analizujesz wykres, czy mogłeś na przykład ręcznie sobie tutaj zamknąć pozycję. Słuchajcie, po to są dzienniki tradera, okej? Pamiętajcie o tym. I tak mówię, dziennik tradera nie musi być robiony od linijki, nie musi być jakoś super prowadzony, musicie zapisywać tam wszystko. Nie, nie musi tego być, słuchajcie, ale najważniejsze, żebyście sobie zapisywali takie kwestie, które wpływają na wasze decyzje, tak? I utrwalali sobie to po prostu w głowie i dziennik w tym bardzo pomaga. Lecimy dalej, słuchajcie, bo jeszcze jedna rzecz ważna została. Pułapki i błędy początkujących. Okej, bardzo szybko sobie to omówimy. I teraz tak na koniec kilka takich podstawowych, słuchajcie, pułapek, w które wpada prawie każdy trader na początku. Tak, ja również to robiłem, przyznaję. Ja również to robiłem, ale się z tego wyleczyłem. Pierwszy punkt jaki jest, to jest słuchajcie brak stop losa. To praktycznie słuchajcie na początku każdy każdy kogo pamiętam nie ustawia stop losa. Nawet po sobie mam to, że nie ustawiałem stop losa kiedyś, tak? I liczyłem na to, że może jeszcze odbiją i tak zerowałem konta demonstracyjne. Tak. Druga opcja, zbyt duża pozycja. Zbyt duża pozycja. Pozycja. Słuchajcie, zrobimy sobie to na przykładzie, który mojego konta tutaj. Zobaczcie, mam konto prawie 10 000. Ono było 10 000, tak? No i moje ryzyko, zdrowe ryzyko, słuchajcie, to jest 1% konta, czyli w przypadku 10 000 1%, no to łatwo sobie policzyć, tak? To jest 100 $ar. 1% z 10 000 to jest 100 $arów, tak? I to jest zdrowe podejście, więc ryzykujesz 1% konta. Natomiast po osobach, które ustawiają zbyt dużą pozycję, nie wiedzą jak to powinno wyglądać, no to mam 10 000 i powiedzmy w liczbach to napiszę, taka osoba m ryzykuje powiedzmy 2000 $arów, tak? Bo liczy na szybki zysk. Jak za postawię 2000 $arów, cena pójdzie trochę długi, to szybko zyskam, tak? I nagle cena spada, no to gość trafi, traci z 10 000 2000, tak? I później zaczyna się to, co mówiłem wcześniej, czyli chcą odrobić, tak? Więc stawiają pozycję kolejną i znowu na 2000 $arów, tak? Znowu stop los i tam pojawia się już, słuchajcie, wewnętrzna frustracja, tak, u takiego człowieka. Więc stawia pewnie kolejną jakąś pozycję i wystarczy mu pięć takich pozycji. Pięć takich pozycji i gość ma wyzerowane konto, tak? I stwierdza, że ta strategia się nie nadaje, ja nie będę traderem. Stracił swój kapitał i to jest koniec jego przygody. Także tak to słuchajcie wygląda, jeśli chodzi o zbyt dużą pozycję. Trzeci temat, o którym sobie mówiliśmy, słuchajcie, to jest brak planu. Podstawa, brak planu. Plan musisz mieć do każdego dnia, który sobie otwierasz na rynku, tak? I próbujesz coś zrobić, jeśli chodzi o trading. Pamiętajcie, plan. Czwarta rzecz, to co mówiłem, chęć odegrania się na rynku. Słuchajcie, to jest bardzo, bardzo powszechne. Tak, dostaliśmy trzy stop losy, dwa stop losy. Okej, to teraz się odegram, bo trzeci mi na pewno wejdzie i te 300 losy to jeszcze przebiję i zarobię kupę kasy na tym. Słuchajcie, no niestety tak to wygląda. Unikajcie tego. I piąta rzecz. Trochę o niej wspominałem, ale piąta rzecz to jest zbyt dużo transakcji. Transakcji. Słuchajcie i to też dotyczyło mnie na początku mojej przygody. Tak, zobaczcie tutaj wchodzę w pozycję powiedzmy long, tak? W buy. Stawiam tu pozycję wejście w buy, kupuję. No ale cena odbija, tak mówię okej, tak biją tu pewnie zaraz się podniosą, to postawię sobie pozycję i jak będą w połowie, to tą skasuję, a to będzie na zysku, to polecą do góry. Tak, ale oni lecą dalej w dół. Kurczę, co jest grane? Tu stawiam kolejną pozycję. Tak jak mi tutaj teraz zawrócą, to sobie skasuję dwie te u góry, a ta wyjdzie na plus. Zong, lecą dalej w dół. No i tak dalej. Kolejna pozycja. Kolejna pozycja. aż w końcu jesteś podrażniony, zdenerwowany, kasujesz ręcznie te pozycje, a oni nagle lecą do góry. Tak. No i co? I konto wyzerowane. Więc słuchajcie, y kolejna rzecz to jest piątka. Zbyt dużo transakcji w tradingu. I teraz tak na obecną chwilę, słuchajcie, ja robię około jednej do dwóch transakcji w ciągu dnia. To jest wszystko dla mnie. Słuchajcie, jeżeli zrobię dwie, tym bardziej jeżeli zrobię dwie transakcje na stop losie, bo takie też się zdarzają jak najbardziej, no to w ogóle nie podejmuję decyzji o handlowaniu dalej, tak? Tylko czekam na kolejny dzień, szukam setupu. M i słuchajcie i doskonale rozumiem to, bo sam przez to przechodziłem, tak jak wcześniej mówiłem, to są normalne błędy. Każdy przez to przechodzi na początku. I słuchajcie, problem nie jest w tym, że je popełniamy, popełniacie. Problem jest wtedy, gdy nie chcecie się na nich uczyć. Tak? Jeżeli robicie coś przez miesiąc, przez dwa, to wam nie wychodzi i dalej to robicie, no to coś jest nie tak. Tak. I po trzech miesiącach stwierdzacie, że trading nie jest dla mnie, to jest nie jest dla mnie, to jest skam, nie będę się tym zajmował, bo na tym to można tylko stracić. I zostawiasz ten rynek, tak? I dalej się tym nie zajmujesz. Więc pamiętajcie, trading to proces. Nie wygrywa ten, kto klika najwięcej, tylko wygrywa ten, kto potrafi się zatrzymać na stracie, powiedzieć: "Okej, na dzisiaj wystarczy, wrócę na rynek jutro wyspany, z wypoczętą głową i tak dalej". Słuchajcie, jeżeli macie zapamiętać jakąś jedną rzecz, którą chciałbym ogólnie, żebyście zapamiętali całość tutaj. Jeżeli nie zapamiętacie, to możecie do tego materiału wracać. A jeżeli już na teraz macie jedną rzecz zapamiętać z tej sesji, to niech to będzie to. Czyli trading to nie sprint. Trading to proces. Wygrywa nie ten, kto klika najwięcej. Wygrywa ten, kto chroni kapitał. Ma plan, uczy się na błędach. Słuchajcie, to jest podstawa.