Roboty i sztuczna inteligencja pozbawią nas pracy? | "Rozmowy Spekulowane" [Automatyzacja, AI i Rynek Pracy]

[Muzyka] Dzień dobry witamy w najnowszym odcinku rozmów z peklowanych Jesteśmy jak zawsze w trzyosobowym składzie CMC Market zmiana jest Łukasz wardyn oraz Daniel Kostecki Dzień dobry tradycyjnie również zaczniemy od części tej pesymistycznej tak żeby mieć to już za sobą dziś porozmawiamy sobie trochę o robotach trochę o pracy i trochę o tych robotach które nam pracę mogą zabrać w Stanach Zjednoczonych w Teksasie powstał pierwszy McDonald's w pełni zautomatyzowany w pełni przynajmniej o to część Która widzi się z klientami i na tym etapie tego kontaktu właśnie z klientem wydaje posiłki natomiast przygotowane są w dalszym ciągu jeszcze przez ludzi ale wydaje się że to jeszcze jest kwestia niedalekiej przyszłości No i jak sobie tak patrzymy to coraz więcej z takich sygnałów o tych robotach o tej sztucznej inteligencji która pracę ludziom zabiera i zabierać będzie pewnie taka jest przyszłość to ja sam Bardzo lubię takie klimaty i dla mnie to nie jest taka w pełni czarna Melancholia jeżeli chodzi o samą tą przyszłość o ile nie będzie wyglądała Może tak jak w filmach science fiction Gdzie zazwyczaj te roboty w końcu przejmują cały świat i sztuczna inteligencja No ale na pewno jest tutaj dla rynku pracy to jest taki początek tej szkodliwej działalności zwłaszcza pewnie dla tych taki Nazwijmy to prostszych zawodów prostszych czynności które roboty mogą wykonywać ja bym powiedział że może nie Na początku właśnie tej że jesteśmy na początku tego etapu to jednak być może więcej potrzeba znaczy takie są że są badania i być może że więcej potrzeba jednak cały czas osób obsługujących to no Więc to może nawet być związane z potrzebą zwiększania zatrudnienia Natomiast w długim terminie no bez dwóch zdań No to musi się obrócić i to bezrobocie w związku z tym raczej będzie rosło według mnie niż spadało Tutaj mówimy o robotach które właśnie zastępują na razie te najniżej płatne prace i to jest ten taki największy problem No bo jednak w Polsce ale nie tylko również ich w Stanach Zjednoczonych jednak odsetek ludzi którzy zarabiają najmniejszą możliwą pensję On jest bardzo duży to niestety nie idzie rozkładam normalnym że najmniej zarabiają najmniej zarabiający jest ich jakiś tam mało odsetek potem jest średnia idziemy w górę potem znowu spadamy jest odsetek najmniej więcej zarabiających najmniejszą setek najwięcej zarabiających a to niestety jest przesunięte mocno w lewą stronę takiego wykresu normalnego rozkładu normalnego gdzie jednak mnóstwo ludzi zarabia najmniej i tutaj właśnie otwarcie tej restauracji również w Teksasie No podburzyło trochę lokalną społeczność zwłaszcza że McDonald's nie tylko w Teksasie ale jak tak przejrzałem również jej w Polsce płaci blisko minimalnej Krajowej to jest teraz po podwyżkach minimalnej Krajowej Bodajże nawet była oferta na cztery brutto czyli to jest tam jakieś 400 zł 300 400 zł powyżej minimalnej Krajowej No co siłą rzeczy pokazuje właśnie że z jednej strony na przykład państwa Starają się jak najlepiej sprostać temu wyzwaniu żeby osoby najniżej zarabiające jednak żyły godnie a tymczasem wielkie korporacje robią w drugą stronę że tą pracę zabierają poprzez Taką automatyzację no i w Teksasie wywołało tu też dość duże oburzenie McDonald's uspokaja spokojnie na zapleczu są ludzie ludzie są potrzebni przygotowują to wszystko to tylko teraz ludzi oferują robotami tak albo serwisują No tylko pytanie właśnie jak długo to będzie trwało I jak długo ci ludzie będą potrzebni bo na kolejnych szczeblach Pewnie za chwilę te roboty też ludzi będą zastępować No tutaj właśnie taki obrazek to mi akurat na Twitterze wyskoczyło Nie sprawdzałem strony także tutaj jest prosto z tweeta ten obrazek roboty w działce Horeca więc mamy hotele restauracje catering które mają zapraszać gości do pokoi Nie wiem może ciągną jakimś sznureczku walizki za sobą do pokoju czy podają posiłki więc te najprostsze takie prace powiedzmy a nawet chyba Kojarzę że w Stanach jest już w pełni zautomatyzowana Pizzeria gdzie już roboty kręcą placki i roboty układają ser szynkę i całą resztę wrzucają do pieca Potem to wyjeżdża z pieca jedzie taśmą robot taśmą odbiera zawozi do stolika więc tam już człowiek tylko chyba czuwa żeby to się nie popsuło no ale też warto zobaczyć ile to pieniędzy wszystko kosztuje ta automatyzacja kiedy to się zwróci No zobacz no pewnie się zwróci bo Patrzcie sobie jak działają firmy korporacje różne działy gdzie wiele prac tutaj od prac informatycznych poprzez różnego rodzaju projektowe opierają się na tych takich ticketach które są składane czy jakieś konkretne rzeczy i pracownik ma z góry zadane że ma zrobić od tego miejsca do tego często tam nie ma własnej wiedzy oczywiście nie można generalizować ale często jest tak że ta nie ma własnej inwencji tylko coś jest wcześniej ustalone i według tego projektu trzeba działać więc tutaj się wydaje że taka sztuczna inteligencja spokojnie może przejąć sporą część takich też częściowo zautomatyz działań czyli samo ten etap Projektowania i tam gdzie będzie potrzebny człowiek no to wiadomo to on się utrzyma No bo to chociaż patrząc na to jak już teraz się rozwija ten czat choćby chatboks w ostatnim czasie gdzie widzimy jako użytkownicy końcowi tylko część tego pewnie ten poziom rozwoju jest dużo wyższy No pokazuje że w najbliższe lata mogą być czasem sztucznej inteligencji właśnie i przejmowania coraz większej liczby zadań takich prostych ja choćby czaty które też może prowadzić infoliniach banków instytucji różnych No myślę że jeżeli inwestorzy zdecydują że w wielu sektorach na przykład to będą roboty w kolejnych sektorach to będzie coraz większy wpływ sztucznej inteligencji ale inwestycje żeby żeby dojść do jakiegoś poziomu użytkowania i też użytkowego właśnie tych nowych technologii No to jednak Wymagają nakładów czyli krótkoterminowo na na ten zysk netto będą wpływały ale myślę że inwestorzy szczególnie w Stanach Zjednoczonych będą mieli to w głowie że to jest krótkoterminowe w miarę wydatek i a w długim terminie to będzie na korzyść dla efektywności więc może te wartości cena zysk tak naprawdę no pójdą wyżej pomimo tego tak bo będzie to takie uzasadnienie że są większe koszty No ale to są koszty Nazwijmy to na automatyzację większą i wkrót i i w za jakiś czas to bardzo mocno spadnie no jest wiele sektorów gdzie też można sobie wyobrazić Walmart właśnie Czy McDonald's to są takie spółki gdzie naprawdę Uber tak znaczy nie myślicie że ta sztuczna inteligencja ten rozwój który Teraz następuje on jeszcze bardziej zabetonuje tych Gigantów czyli Giganci staną się jeszcze więksi a małe spółki nie będę miał takich kapitałów żeby wejść Tak w tej sztucznej inteligencję w rozwój Więc siłą rzeczy Microsoft Google Apple Amazon oni się będą rozwijać jeszcze bardziej dzięki temu że po prostu mają zasoby ku temu przynajmniej na razie dopóki właśnie nie będą to tanie procesu a do tego jeszcze jest daleko No fakt tak to wygląda że niestety silni staram się silniejsi słabsi wypadną po prostu z gry i to widać na wielu takich polach gdzie nawet powstawały jakieś małe firmy które coś wymyśliły czego ci duży nie wymyślili po czym ci duzi już to też wymyślili i to ci mali drinku kupili od tych małych co to wymyślili dokładnie a tutaj z kolei jeszcze Pojawia się ten wątek na jakby kapitało ochłonności tych projektów No i ostatnie informacje że Microsoft w czat ładuje 10 miliardów dolarów i tutaj jednym z bodajże celów Microsoftu jest stworzenie najlepszej przeglądarki świata Bing który miałby mieć właśnie zasoby sztucznej inteligencji który nie stanie się Googlem który wypluje tam 20 wyników i teraz proszę wieku szukaj sobie tego co chciałeś tylko po prostu poda na tacy i to jest bodajże teraz ten ruch Microsoftu w sztuczną inteligencję która ma zastąpić Google które jest tutaj niezastąpiony ale właśnie to jest na pewno to że żeby wyszukiwać w Google Trzeba znać też ten schemat wyszukiwania a tutaj jeżeli Microsoft nie będzie szedł w tę stronę zaangażowanie sztucznej inteligencji To jest niesamowite że nie trzeba będzie w żadnej składni znać po prostu zadasz pytanie tak jakbyś zadał człowiekowi kumplowi który zna się na jakimś temacie i on ci odpowie to jest wydaje się wiesz można jeszcze będzie sobie wszczepić połączenie elona maska do do komputera i nie będzie szanlet mówić No i tutaj też ciekawe są te narzędzia No bo dużo się mówiło właśnie o czacie czyli praca taka twórcza powiedzmy pisana Napisz mi książkę to zacznie pisać napisz mi jak wypracowanie na to akurat oszukiwanie w szkole czy w innych miejscach to już coś innego ale mamy też na przykład programy gdzie środowisko powiedzmy twórców grafiki też gdzieś tam przez chwilę się zatrząsło czyli rozwiązania typu dali które tworzą nam grafikę na podstawie opisu tekstowego i tworzą tą grafikę no o wiele szybciej oczywiście niż ją by stworzył człowiek i to też środowisko nagle tak się zatrzęsło No dobra to teraz ludzie sobie wykupią licencje za paręnaście dolarów miesięcznie napiszą mi Stwórz mi samochód latający w chmurach stworzy albo Popraw mi tą chmurkę poprawi Dodaj trochę Słońca trochę pogracieniem zrobi i Bach nowy lub jakiś plakat na kampanię reklamową gotowy Po co płacić firmie która to stworzy kupę ka i czekać nie wiadomo ile 10 minut 15 dolarów zrobione chciałbym się powiedzieć że to zabija kreatywność A może właśnie to kreatywność nie zabija bo osoby które są kreatywne oni mają talentu będą mogły wreszcie tutaj działać bo będą po prostu mówiły sztucznej inteligencji jak ma coś robić albo osoby które mają talent mają umiejętności a nie na przykład umiejętności komputerowe na przykład to sobie prostu Radzą bo za nich to zrobi ten pracownik który będziesz sztuczną wygrać wydaje się że w kluczową umiejętnością w tych czasach których żyjemy to jest umiejętność wyszukiwania informacji i umiejętność zadawania pytań czyli wiecie czego się chce bo te informacje leżą a ludzie czasami jakby nie sięgają po to tylko gdzieś tam próbują na gotowe coś dostać mamy narzędzia które nam wszystko podadzą tylko musimy umieć zadawać pytania No tak jak ostatnio rok był takim rokiem które wiele wskazywało że przyszłością jest metawersum świat meta wiele jest firm i Microsoft no przede wszystkim Facebook czy właśnie w to metawersu inwestowało a teraz do tego doszło już te sztuczna inteligencja i wydaje się to może być taki temat dekady i chyba taki największy przełom ostatnich dwóch dekad właśnie tak wydawało się że wielu zostało zrobione ale jeżeli faktycznie wejdzie też tutaj inteligencja spółki które będą w to wchodziły jutro będą to inwestowały i ten temat rozwijały mogą tak mówić im stać jeszcze potężniejszy to może być ją nawet nie dwóch dekad tylko od rewolucji przemysłowej Myślę że to że to może być taki temat naprawdę internetu bo chyba internet był sam Przełomem i wydawało się że od czasu internetu nic nic oczywiście tam były po drodze i telefony komórkowe ogólnie komunikacja naprawdę strukturalny to mega mega zmiana no i też Przypuszczam że jeżeli byśmy powiedzieli że to jest właśnie trzeci temat po rewolucji przemysłowej po internecie to ten też będzie się o wiele szybciej jeszcze rozwijał No tak jak ta rewolucja przemysłowa Potrzebowała czasu na na maszyny ten roz był powolny internet już wszystko przyśpieszył a teraz przy sztucznej inteligencji to o to myślę że to będzie przyspieszało w takim tempie którego my ludzie nie jesteśmy w stanie ogarnąć ale myślę że to że to może być podstawą właśnie wyceń już już wielu spółek w tym momencie no no znamy wyobraźnię szczególnie amerykańskich inwestorów Oni są w stanie na wiele wiele lat wcześniej i już coś wyceniać i to to na pewno już jest w cenach w cenach wielu sporo a z drugiej strony że jest tak jak mówisz Czyli jest to ten kolejny krok milowy po rewolucji przemysłowej rewolucji internetowej No to każda z tych rewolucji przynosiła bańka czyli potencjalnie czeka nas bańka w tym momencie Ai tak można je oczekiwać także spółki które sobie dopiszą już nie BTC tylko albo com teraz jak sobie dopiszą do nazwy to będzie Hossa Myślę że tak I teraz tak no wszystkie spółki będą to zrozumiałe natomiast najciekawsze będą te spółki które tylko i wyłącznie tym się będą zajmowały ale za wiele takich spółek nie ma Mówiąc szczerze Na razie jeszcze No to też jest ciekawe od tej kapitałowności No bo zrobić z automatyzowaną restaurację No to to jest droga sprawa i nie skalowalna od tych robotów trzeba natłuc nie wiem 100 na 100 restauracji i bardzo ciężkie i kosztowne a z kolei właśnie te rozwiązania chmurowe sztucznej inteligencji są skalowalne i to jest z kolei przewaga tych firm które stworzą tego typu rozwiązania sieciowe tak jak na przykład można sobie już teraz wziąć zacznie nam coś mówić Co mu napiszemy i mamy lektora znowuż w 5 minut zrobionego Nie trzeba nikogo zatrudniać to tak wracając do tego rynku pracy Kto może się czego obawiać Oczywiście to jest kwestia jakości finalnego materiału no bo do jakiś prostych rzeczy możemy takie narzędzia wykorzystywać że ta sztuczna inteligencja będzie miała gorszego dnia nie będzie na chorobowym Tak więc to buduje przewagę sztucznej inteligencji na rynku pracy względem pracownika i przede wszystkim jest dostępna 24 godziny na dobę 7 dni w tygodniu potrzeba lektora bo on opowie to co mu wkleimy w tekście tylko wystarczy jeden człowiek który wie co chce uzyskać na końcu Czyli taki w sumie rzemieślnik trochę który wie którym narzędziem jak się posłużyć żeby efekt końcowy był zadowalający No w ostatniej części Matrixa ostatnio scena jest taka gdzie wyrocznia pyta przedstawiciela maszyn czy dotrzymacie obietnicy A on na to mówi No oczywiście przecież nie jesteśmy ludźmi no tak to niestety było w przedostatniej części bo ostatnio z kolejnym czwartym które nie powinna powstać To prawda masz radę faktycznie tak było No ale skoro już wszedłeś w temat filmów i kultury to przejdźmy sobie może płynnie do wątku kulturalnego ponownie weźmiemy sobie na tapet film z netflixa tym razem film dokumentalny Pepsi Gdzie mój odrzutowiec chyba taki z polski tytuł Tak czyli mój myśliwiec film który opowiada No bardzo ciekawą historię z lat 90 pokazującą jak tutaj trzeba wszystkie szczegóły dopracowywać Jeżeli chodzi o samą reklamę to może tak z kilkoma słowami wprowadzenia Pepsi w latach 90 chcąc jakby zwiększyć swoją potęgę i w tej walce z coca-colą która jednak miała większość rynków w tamtym czasie sprowadzała różnego rodzaju takie odmładzające kampanie reklamowe z jednej strony ze sportowcami z celebrytami pokazywała się i dodatkowo postanowiła wprowadzić też w stronę młodych taki ukłon gadżety różnego rodzaju czapeczki koszulki które można było otrzymać za punkty które były zbierane to było Pepsi points nazwane czyli takie gdzieś pod kapslem czy czy na Na etykiecie i za konkretną liczbę tych punktów można było dwie różne nagrody i w reklamie nie w katalogu ale w reklamie też jako że to miało być kierowane głównie do młodych miało być śmiesznie była Scena w której ląduje myśliwiec Harrier Wychodzi z niej jakieś tam uczeń mówi o szybciej dostałem się do szkoły i było podane informacje za tego kariera wystarczy 7 milionów wystarczy 7 milionów punktów i Harrier będzie twój bez żadnego bez żadnej gwiazdki bez małego druku no i znalazł się człowiek który podjął wyzwanie i zebrał 7 milionów punktów No i tu zaczyna się cała historia z Pepsi i Saga Sądowa żeby może nie nie spoilerować to nie będziemy mówić jak się zakończyła natomiast no pokazuje to jak to jest niebezpieczne z punktu widzenia wielu przedsiębiorstw instytucji spółek które mają tutaj też uczestniczyła w tym jakaś agencja taka kreatywna zewnętrzna i jak nieprzemyślane działania jakie mogą mieć konsekwencje finansowe gdzie sobie to nieprzyjemne super kampanię inwestorzy też zakładają jak ta kampania świetnie działa faktycznie przynosi bardzo dużo nowych klientów i się nagle okazuje że się pojawia problem prawny No też tam w tym w tym serialu są pokazane właśnie różne podejścia reklamowe coca-coli i Pepsi No widać że to jednak zadziałało No bo jeżeli spojrzymy na kapitalizację bardzo mocno się jednak zbliżyła jest jest ten sukces No generalnie to to w ogóle te krzywe wykresów kursów zarówno dla coca-coli dla Pepsico No wyglądają naprawdę niesamowicie no biorąc pod uwagę że to są firmy które tylko sprzedają napoje No to mają tutaj są zwroty takie jakby to były wręcz firmy technologiczne A to to jednak pokazuje zwiększanie czyli wchodzenie na nowe obszary geograficzne No też poszerzanie jednak tej gamy produktowej jakby nie było ale no nawet w takim biznesie udaje się być coraz nie tyle coraz bardziej efektywnym bo to tak ale też no zwię możliwości generowania generowania przychodów A to mówimy tylko o firmach które napoje napoje i spożywcze chipsy takie właśnie o tym mówię że właśnie cały coraz szerzej coraz szerzej i to ma odzwierciedlenie w kursach tak bardzo długoterminowych więc to między innymi ta kampania na pewno do tego do tego dodała swoje tak no tutaj w ogóle historia Jest niesamowita jak ktoś nie oglądał i chce obejrzeć nam się to oglądało jak dobry film przygodowy z wątkami i takimi komediowymi wręcz w ogóle świetnie to jest niesamowite to można nawet samemu się podbudować energetycznie patrząc na na te postaci świetna sprawa No my w naszej branży doskonale wiemy Czym jest displaymer czy risk warning więc tam Pepsi tego nie wiedziała aczkolwiek No właśnie też im zarzucano że w innych krajach były te inne wartości i tak dalej jakby no wątek poszedł w stronę oferty Powiedzmy a tam było mnóstwo innych takich szczegółów które można było pewnie poruszyć jako wygrana sprawa ale najfajniejsza była wizja studenta który to zobaczył stwierdził ja to zrobię zbiorę te punkty potem doczytał co doczytał to też nie będziemy już może mówić że że że jakby wyszło że w sumie zebranie w taki normalny sposób tych 7 milionów punktów to by kosztowało bardzo dużo pieniędzy i nie do zrobienia wręcz no ale wymyślił kolejny sposób również zgodny z tym co Pepsi sama napisała także To było niesamowite i to jak się uparł na tego odrzutowy na ten samolot na ten odrzutowiec to też no chapeau babo A to ciekawe Pepsi gigant już tamtych czasach dopuścił się takiego niedopatrzenia to było przecież raz że cała historia dzieje się w Stanach Zjednoczonych i to było chyba kilka lat potem jak McDonald's został ukarany za to że nie dała się takiego respornik stworzenia o ryzyku na kawie że kawa może być gorąco i tam ktoś się poparzył i też odszkodowanie milionowo czy Familia kilka milionów dolarów za to że poparzył się gorącą kawą taki zobaczcie jak de facto ta historia i przedstawiciele tej branży czyli tego typu Pepsi Cola coca-cola Czy McDonald's Jak to jak to też bardzo dobrze wpasowuje się w pierwszy wątek gdzie właśnie mówiliśmy o tych Gigantach którzy będą mieli przewagę No znowu te firmy one mają takie kapitały i takie możliwości i tak rewelacyjny biznes w tym momencie którym przenosi regularnie gotówkę Oni są one będą w stanie dostosować się do tych nowych warunków tej nowej robotyzacji tej nowej sztucznej inteligencji znowu mamy kolejny przykład właśnie dzieci Giganci będą w stanie swoją pozycję wykorzystać więc no problem znowu dla kolejne wyzwanie dla mniejszych dla mniejszych firm pod każdym względem Natomiast tutaj powiedziałeś tutaj do spółki które się tak gigantycznie rozwijają ale ona też jest stabilna w swoim że to jest spółka która przez lata była w portfelu warnawa feta który właśnie Stawiał na takie i Brandy i na spółki stabilne pewne fundamentalnie tak dokładnie tak więc to też to są spółki które w każdej sytuacji sobie radzą wiadomo no jeżeli jest pogorszenie sytuacji recesja to tych napojów się sprzedaje mniej natomiast pomimo wszystko nie cierpią tak jak inne spółki jak choćby technologiczne to też jest ciekawe że żadne kampanie społeczne nic nie dają bo możemy mówić otyłości tak samo jako etykietkach na papierosach i co i nic dalej Ludzie Piją colę dalej palą papierosy i to też im nie zagraża w żaden sposób Dlatego tam też się śmiano no Jak łatwo można sprzedawać wodę z cukrem i barwnikiem to jest w ogóle hitem No co też ciekawe to to jak Pepsi aktualnie wygląda w versus coca-cola bo tutaj Mamy też parę obrazków dotyczących na przykład przychodów No to po przychodach to w ogóle coca-cola to jest jakąś małą spółką dwa razy mniejszą od Pepsi także to jest gigant w tym momencie zysk na akcję tak samo Pepsi jest zdecydowanie większy czy też był bo to przeszłe Dane oczywiście niż coca-coli także tutaj ten wyścig Jak to mówili tam soda Wars czy czy też wojny kolowe przez Pepsi jest wygrane ale Pepsi ma ten ogromny wachlarz przekąsek Lays Cheetosy inne rzeczy wszystko o czym sól za pić cukrem to oni tak także woda mineralna sok i owocowe też są oczywiście w tym portfolio Pepsico także no to jest o wiele większa powiedzmy firma też pod względem portfolio niż coca-cola co widać po ich wynikach zwłaszcza przychodach No bo to chyba najlepiej odzwierciedla właśnie skalę tego biznesu Natomiast co do zachowania ceny akcji to ona też jest podobna chociaż to jest w ostatnim czasie też mieliśmy taki wykres za ostatnie 7 lat no to Pepsi radziła sobie lepiej niż coca-cola łącznie tutaj mamy 68% do 47%, jeżeli chodzi o wzrost Pepsi versus Cola także z tej perspektywy No to coca-cola gdzieś tam jest w tyle i dlatego tak jak oglądali oglądaliśmy ten serial to wygląda trochę tak jakby to ktoś z Coli próbował go nagrać i nas zwłaszcza ostatnia plansza w sposób taki bardzo sympatyczny O tak że to było trochę jak z tymi filipinami tak tam kombinowali też jak tutaj oczernić Pepsi to tak tutaj jeżeli to jest drugie dno No to takie sympatyczne drugie dno też na pewno serial godny polecenia bo narrację świetna w tak Jak wspomniałeś A oglądałaś jak film fabularny nie wiem dokument także bohaterowie pierwsza klasa zgadza się No to teraz już trochę bardziej poważnie porozmawiamy sobie ponownie o stopach procentowych wątku mądre głowy mamy w ostatnim czasie ponownie kilka wypowiedzi między innymi klask noc europejskiego Banku Centralnego po raz kolejny powiedział oczekuje tego że stopa procentowa ebc wzrośnie o 50 punktów bazowych i w lutym i w marcu tak czyli mamy znowu takie Jastrzębie podejście no i taki wypowiedzi było było więcej mi się wydaje że ty będziesz tutaj w stanie przytoczyć ich kilka bo tutaj ten ten wątek zaproponowałeś No i właśnie jak to się będzie przekładało w takim razie czy tutaj na rynku walutowym daje to przewagę euro czy to jednak wyższe stopy procentowe No to są te obawy związane choćby z kwestią zadłużenia tutaj na dwóch poziomach krajów południowych krajów zachodnich w Europie czy to będzie jednak kluczowe dla dla rynku tak z jednej strony właśnie Mamy rynki które żyją sobie takim odbiciem powiedzmy w tych danych tak jak dzisiaj mieliśmy szereg pmiów one całkiem nieźle wyglądają i tak w sumie część z nich od października już próbuje się podnosić więc rynki finansowe żyją tym że nie jest tak źle jak myślę że będzie Jest trochę lepiej niż jak miało być ale to nie znaczy że jest super A przez pryzmat na przykład wycen czy też przez pryzmat indeksów tak po niektórych to wygląda że zapomnieliśmy o tym że w sumie ten koszt kapitału właśnie wzrośnie koszt obsługi długów wzrośnie kosztem misji nowego długu wzrośnie i dopiero Europejski Bank Centralny gdzieś tą śrubę tak naprawdę to zacznie przykręcać jeszcze wpływając właśnie na rentowności obligacji tak Jak wspomniałeś może to doprowadzić do tego dualizmu co zrobić z obligacjami południa w momencie kiedy będą szły rentowności w górę krajów tych korowych stref euro Niemiec Francji chociażby no i tym samym czy tutaj nie dojdzie w takich znowuż Europy dwóch światów gdzie jedną ligację kupujemy drugich nie kupujemy ze strony ABC co już powiedzmy trochę zacznie luzowanie tam zacieśnianie geograficznego także no rynki cieszą się na podstawie zupełnie innych przesłanek niż stopy procentowe i co ciekawe właśnie wydaje się że europejskiemu bankowi centralnemu rynek wieży afedowi nie wierzy to znaczy że właśnie mamy bardzo silne Euro jak na ostatnie czasy które akurat umacnia się wraz właśnie z tymi dosyć szybkimi jakby dosyć szybkim tempem oczekiwanym na podwyżki stóp procentowych strefie euro No i mamy słabnącego dolara generalnie mimo że feta nie odpuszcza set nie powiedział Słuchajcie dobra ostatnia podwyżka i za moment będą obniżki tylko dalej mówi że 5% i więcej w 2023 Market nie nie nie tak nie będzie A co do ebc ebc mówi będzie 3 i więcej rynkowi OK będzie coś więcej że to jest bardzo ciekawe To jest cały czas w ogóle ciekawe właśnie komu rynek wieża komunie ja też widzę taką zależność również na naszej giełdzie i inwestorzy swoje Jeżeli chodzi o perspektywy poszczególnych spółek naszej gospodarki a z samych spółek z tego od przedsiębiorców jednak płyną informację bardziej negatywne no tego w kursach zupełnie nie widać więc jest tutaj rozdźwięk Goldman zaks przesłał takie Wyniki swojej swoich ankiet i swoich badań przebadali ponad 400 swoich klientów korporacyjnych 57% z nich oczekuje recesji w Stanach Zjednoczonych z prawdopodobieństwem 65% wystąpienia tej recesji a jednocześnie analitycy goldmana którzy analizują trendy dane ekonomiczne ale też mają przecież wpływ do też mają wgląd w sta tych klientów korporacyjnych widzą tylko 35% szans na recesji więc są nawet w obrębie tych samych danych są są różne wnioski więc no tutaj są rozbieżności natomiast to patrząc na Europejski Bank Centralny i na Fett No tutaj można znaleźć uzasadnienie Dlaczego bardziej wierzą ebc No jednak faktycznie ebc ma jeszcze sporo do nadgonienia względem fedu i tutaj wydaje się że ze strony feldu Może być faktycznie taki blef który po prostu rynek nie uwierzył czyli No to widać wycenie właśnie obligacje widać to nawet patrząc na Fed Watch jak to które z oparciu Właśnie o te rentowności jakie to są oczekiwania i No rynek oczywiście często myli ale tutaj też wydaje się jednoznaczne podejście w tym momencie pomimo wszelkich zapewnień bo to tam może kilka przyłazi w ostatnim czasie Williams w swet się wypowiadał No ale wcześniej mamy szereg innych decydentów Fed i nie decydentów ale członków którzy dokładnie taką samą merytorykę tam w zasadzie mało kto się wybija i mówi coś innego w tym momencie tak a tutaj w tej wycenie No oczywiście no to są stare projekty bo to są grudniowe projekty więc trzeba też o tym jakby pamiętać ale dawno nie widziałem na przykład na kolejny rok 24 prawie 150 punktów różnicy w wycenie rynku a w projekcjach Fett już pomijając to że te projekty pewnie się zmienią niebawem ale to jest bardzo dużo Czyli jak bardzo rynek nie wierzy fedowi to tak bardzo jak nie pamiętam od kiedy mu tak nie wierzy A fec z kolei no dba o tą swoją jednak wiarygodność i wydaje mi się że no to jest jakieś takie trochę miejsce gdzie może jest ciut zbyt optymistycznie może trochę rynek przesadza z tym nie wierzeniem fedowi i koniec końców gdzieś zostanie za to ukarany za tą niewierność amerykańskiej rezerwie federa swoje poglądy takie dosyć powiedzmy liberalne że jednak żadnych podwyżek dalej nie będzie będą obniżki i będzie fajnie także ten wątek już mieliśmy No i tak pewnie go będziemy kontynuować co jakiś czas bo to jest to o czym rynki żyją No i wydaje się że też mamy dosyć ciekawą sytuację na rynku z kolei złota bo złoto w cenach zamknięcia do patrząc na świece miesięczne jest niecałe około 2% od zamknięcia historycznego z perspektywy miesięcy zamknąć miesiąca także mamy kilka dni do końca stycznia No i teraz tak mamy rosnące indeksy mamy rosnące złoto No ktoś się myli ale to też się pokrywa częściowo z tymi oczekiwaniami rynku względem stuprocentowych i wyceną rentownościami obligacji czy ten kapitał tutaj przepływa częściowo do złota ale jeszcze tak odnośnie samego fedu jeron Power od zawsze może od zawsze Od wielu wielu posiedzeń Powtarza że najbardziej martwy Go rynek pracy może tak już nawiązuje do pierwszego wątku John Power nie wierzy w roboty a rynek te roboty wierzy że one faktycznie ten rynek pracy zepsują i to będzie pozytywna No wiesz to jest bardzo ciekawy wątek o którym mówisz bo też Zobaczmy jak Jakie są jednak regulacje Jaki jest otoczenie prawne jeżeli chodzi o rynek pracy w Stanach Zjednoczonych i w Europie i to ewidentnie widać po tych wszystkich po tym wszystkim co się dzieje w spółkach technologicznych mamy konkretną falę zwolnień OK uważamy na razie że ona nie jest mimo wszystko niebezpieczna dla tego rynku pracy w Stanach Zjednoczonych bo on i tak jest rozgrzany ale jest ta fala zwolnień czyli tam wpływ na pracownika na konsumenta i ewentualnie właśnie przybliżenie gdzieś przynajmniej do tej recesji jest bliższe No bo ale też wpływ dobroczynny wpływ na inflację na mniejszą w Europie nie będzie takiej szybkiej reakcji po pierwsze w Europie spółki tak nie działają No bo są mniej efektywne No ale też są inne uregulowania właśnie jeżeli chodzi o rynek pracy więc czegoś takiego nie będzie czyli na bazie samego rynku pracy ta presja inflacyjna pozostanie najwyższa w Europie niż w Stanach Zjednoczonych No bo po prostu ten pracownik konsument będzie się czuł przez dłuższy czas pewniejszy A to taki ciekawy ciekawy element jeszcze a propos tego złota na Twitterze naszym tu publikowałeś naprawdę bardzo fajne statystyki ja bym zwrócił uwagę na to że jesteśmy do tego szczytu tak historycznego w tak wcale dużo nam nie zostało ale ten wzrost który teraz mamy nie jest powodowany żadnym takim bardzo wyjątkowym wydarzeniem typowo przychylnym dla rynku złota czyli na przykład jest jakiś konflikt albo coś się zmieniło nagle na świecie konflikt zbrojny albo innego rodzaju No mamy cały czas ale to jest ciągnąca się historia nic nowego A złoto potem tak naprawdę jak wróciło do tego kanału horyzontalnego No to robi to co miało ale ale jest to jest to ciekawe no bo jeżeli uznamy że ten cały wieloletni kanał horyzontalny Jeżeli udałoby się wybić z tego wyżej No to możemy mieć naprawdę kolejny pokaźnym mega Trend na na rynku złota że też jest dosyć ciekawa sprawa bo to trochę tak wygląda że znowu to jest Hossa Olin albo wszystko rośnie albo nic nie rośnie bo tak sobie nałożyłem też odczyty czy to GFK czy info czy pm-ów które gdzieś tam w październiku właśnie zawracały no bo złoto też od października mniej więcej ruszyło więc wygląda to tak że w momencie kiedy wcześniej złoto leciało spadały też wskaźniki takie miękkie powiedzmy gospodarcze po czym te wskaźniki miękkie gospodarcze w górę złoto też w górę i mamy korelację w taką że jeżeli dzieje się źle w gospodarce złoto spada dzieje się dobrze w gospodarce złoto rośnie Co jest jakby nielogiczne do końca bo nie temu miało służyć w naszych głowach złoto więc dochodzimy do wniosku jednego że złoto nie jest jakimś super zabezpie przed czymkolwiek przynajmniej w tym momencie tylko jest wypadkową że albo kupujemy wszystko albo nie kupujemy niczego czy jest spekulacyjny w tym tak coraz W takim razie już świat różowego okularach bo skoro odpowiedzieliście o spekulacyjnym aktywach wydaje się że ostatnio całkiem całkiem ładnie spekulacyjnie radzą sobie małe spółki swig 20 z wszystkich rodzimych indeksów radzi sobie najlepiej tak porównując do złota sobie teraz sprawdziłem ile w ciągu ostatniego miesiąca zyskało złoto to odzyskało dokładnie tyle ile naszwik Czyli mamy te 10% na plusie złote spółki to złote spółki tak małe złote tutaj to jest ważne Czyli jednak tutaj skromne ale ale złote no i tutaj w tym westwingu no tutaj wrzuciłem akurat dwa wykresy to jest PCC Rokita i Play natomiast spoglądając tak na miesięczne stopy zwrotu No to mamy Nieśmiertelny Getin jako spółkę z najwyższą miesięczną stopą zwrotu powyżej 46%, No i mamy Enter Air także wspominaliśmy też w jednym z programów o ntrze 45% No jest takich może bardziej jeszcze turystycznych Rain sześć procent nieco ponad w skali miesiąca No i jedna też z ciekawszych spółek ale to już od długiego czasu od czasu kredytu frankowych a teraz wiborowych czyli wotum wotum który w skali roku podróż od prawie 230 procent a w skali miesiąca o kolejne 20 prawie 5%. także to są spółki te dosyć ciekawe co też jest interesujące że w skali całego miesiąca wezwij było 80 z tego co widzę no nie ma ani jednej spółki która by odnotowaniu może tutaj na końcu będą które były odnotowała mnie w każdym razie No tych spółek ze zwykłą 80 będących będących do przodu jest naprawdę mnóstwo i te stopy zwrotów No Wyglądają całkiem nieźle ale to chyba standardowo w Polsce prawda od małych przez średnie to dużych tak to chyba jakoś leciało jest nowy szczyt więc jest potwierdzenie tego trendu ja myślałem że gdy mieliśmy to te ostatnie fale spadkową sierpień wrzesień z uwagi na to że te wyceny były tak niskie że pojawi się naprawdę konkretna fala właśnie odkupów babeków ale tak szybko te kursy się odwróciły że chyba już na to będzie za chwilę za późno właścicielom żeby to wprowadzać Owszem jest Jest sporo zwigu też takich spółek które po prostu regularnie od dłuższego czasu mają takie programy i po prostu korzystają na niższych wycenach natomiast samej strefie euro i też Wielkiej Brytanii No mamy najwięcej babecków od 20 lat z uwagi na czyli inwestorzy jednak akcjonariusze insiderzy uważają że te wyceny generalnie są niskie myślałem że to samo będzie na naszej giełdzie ale ten odwrót był w kształcie litery v tak dynamiczne że chyba się już tego nie doczekamy natomiast no to pokazuje bez dwóch zdań kondycję lokalnego kapitału albo po prostu mniejszych nie tych największych funduszy bo to są bezwiku I są tak jeżeli zwik wyprzedza WIG20 przynajmniej pod względem kształtu tej krzywej No to jest dobry sygnał trochę też pokazuje szerokość rynku że to nie tylko WIG20 ale teraz coraz szerzej coraz szerzej No to może być może być zaskoczenie ale dobrze to wygląda po prostu pokrywać też to stowarzyszenie inwestorowilnych publikuje takie indek nastrojów inwestorowi indywidualnych pod koniec grudnia kilka dni przed końcem roku była publikacja no i też wynika jest to ankiety przeprowadzonej przez inwestorów że większość Oczekuje wzrostu w 2023 roku No więc to też się tutaj przełożyło również na te mniejsze spółki ale co ciekawe pod koniec 2021 który rozpoczął nam falę spadku dokładnie takie same były to nastroje czyli to niekoniecznie musi być dobry wyznacznik nie zawsze tłum ma rację w tym przypadku jeszcze aktualizując te stopy zwrotu to teraz sprawdziłem w skali miesiąca poniżej innego procenta spadki tylko odnotowują trzy spółki No w tym Rafako największy o którym też mówiliśmy wcześniej także generalnie ta kondycja jest świetna przynajmniej w ostatnim miesiącu No ale No zobaczymy oby rynek faktycznie miał rację czyli Oby nasza gospodarka trzymała się dobrze nie wpadła w jakąś głębszą recesję i żeby faktycznie tutaj rynek wyciągał za uszy nasze założenia czy nasze prognozy które też jej publikuję NBP wskazując Właśnie na taką trochę słabszą aktywność mieliśmy też dane o produkcji przemysłowej na początku tygodnia też pokazujące No niestety że ona idzie w górę ale już w o wiele wolniejszym tempie i w takim trendzie spadającej dynamiki No więc oby rynek który ma za zadanie wyprzedzać rzeczywistość pokazywać nam tą świerdlaną przyszłość aby miał rację tym razem No ale mamy też dane pozytywne też tutaj danie to zaproponowałeś mamy Instytut ekonomiczny i rewizje prognoz tak na 2023 to jest kolejny Instytut jak to był to właśnie nie mam tej przed sobą tej nazwy jest niemieckich instytutów oczywiście tym najważniejszym i takim najbardziej znanym jest niemiecki CEF tudzież pisany Zew ale jak dobrze pamiętam lekcje niemieckiego z tocy także tutaj Oczywiście że tak w górę idą nam te prognozy gospodarcze ten Instytut oczekuje że PKB Niemiec wzrośnie o 30 w 23 roku gdzie wcześniej zakładał spadek o 7/10 rozstrzał punktu bardzo dużo jeżeli chodzi o rewizję progowe co dalej nam pokazuje że te gospodarki mogą być mega rozchwiane tak do tego punktu takiego że PKB wyświetla 1/10 2 3/10 to jest jeszcze trochę daleko ale również indeks i również Instytut infoskorygował te swoje progno to już nie jest takim rozmachem bo skorygował je tak że zobaczę że mamy zobaczyć spadek o jedną dziesiątą to se jeszcze prognozy powiedzmy te wcześniejsze nie ze stycznia tylko z grudnia o 1/10 a wcześniej prognozowali skurczenie się gospodarki od 60 także to nam pokazuje jak bardzo ten czynnik pogodowy wpłynął na rynek energii jak rynek energii wpłynął też na zmniejszenie taryf co również musimy w Polsce obniżenie taryf za gaz dla przedsiębiorstw co z kolei powoduje że te koszty nie będą tak gigantyczne więc na przykład rynek pracy będzie też silniejszy No bo nie będzie zwolnień ze względu na wzrost kosztów energii w przedsiębiorstwach albo utrzymanie się ich wysoko tylko są obniżki więc super także Generalnie też inflacja dzięki temu ma szansę spokojnie wyhamować Chociaż myślę że znowu przedsiębiorcy mogą wykorzystać to że im spadły rachunki za gaz czy też Spadną a ceny zostaną No Gas tf60 euro w tym momencie się utrzymuje i to już kolejny tydzień Także teoretycznie ulga jest mamy Pewnie też jeden z powodów właśnie że instytuty też lewidują swoje prognozy dotyczące PKB do jednak jest istotny wkład Czyli coraz więcej po prostu wskazuje na to że jednak idziemy w stronę miękkiego lądowania nawet przedłużonego ale nie nie jakiś drastycznych spadków No też warto zwrócić uwagę przy okazji niemieckiego daxa oderwał się od tych amerykańskich indeksów No naprawdę wygląda to coraz lepiej i też Czyżby Czyżby inwestorzy mieli się teraz zwrócić w stronę spółek europejskich i w związku z tym też naszego albo zwracają się w stronę naszego wigu w stosunku do tych spółek amerykańskich No mimo wszystko ja tutaj wracając do naszego pierwszego i drugiego wątku to No to nie wierzę w to jednak te skostniałe struktury jakie mamy w Unii Europejskiej w ogóle w Europie Nie uważam żebyśmy mieli szansę dogonić nawet Stany Zjednoczone tam będzie ta efektywność tam są te kapitały związane z nowymi technologiami ale na razie widać że coś takiego rynek oczekuje albo po prostu to jest powrót taka reakcja na to że że jednak wojna i ta presja cenowa aż tak nie zaszkodziły Europie w związku z tym wracamy do trochę wyższych wyższych wyceń jak to też gdzieś przeczytałem ale to można sprawdzić patrząc na długoterminowo na wskaźniki pdr dla s&p-500 że jeżeli to miałaby być nowa Hossa to ona wystartowała z najwyższymi wycenami w historii jeszcze nigdy bezsa nie skończyła się tak szybko na wskaźnikach wycen spółek tak jak teraz tutaj jedna ze stron podaje smp 500p doe prawie 21 punktów gdzie na przykład w 2011 roku mieliśmy punktów około 15 po prostu wcześniej po dookołach spadliśmy do punktów tam 16 17 w latach 90 to było już w ogóle poniżej gdzieś nawet czasami powyżej 10 lata 80 ale to już historia także tam nawet poniżej 10 więc jeżeli faktycznie miałaby się rozpocząć Hossa No to z takimi wycenami że to bańka o której mówiliśmy jeszcze pod koniec roku tam były dwa lata temu to to przy tej honsie to tamta bańka to to byłbym mały Bąbelek to musi być ta sztuczna inteligencja i robotyzacja o której mówimy i jeszcze też Kolejna kwestia Byłaby to też pierwsza Hossa której poprzedzona bez są bez jakiejś paniki tak naprawdę no bo mieliśmy spadki Ale tutaj nie mówię o polskim rynku bo tutaj powiedzmy składki były mocniejsze na rynkach amerykańskich to to jakaś korekta na razie żadnego tematu taki który mógłby powodować też taką paniczną wyprzedaż tak jak mieliśmy totalny upadek spółek dotcomowych historię Rynku nieruchomości w Stanach później banki i tak dalej i tak dalej Kong czy czy jeszcze wcześniej kryzys rosyjski albo jakiś kwestii właśnie surowcowe tutaj też nawet nie mamy takiego Na razie nie mieliśmy wiodącego tematu który powodowałby panikę i o którym cały czas inwestorzy bym mówili ale ale przytaczali cały czas te argumenty czegoś takiego nie ma to to wygląda jak jak płytka korekta nie chce się wierzyć żeby faktycznie z takiego z takich poziomów bez paniki bez tego że krew się leje mielibyśmy wejść w nową hossę na na rynkach amerykańskich a jeżeli ktoś właśnie wierzy w takie prawidła rynkowe No to być może to jest po prostu recepta na jakiś bardzo bardzo wieloletni Trend horyzontalny na rękach amerykańskich co dla spekulantów dla inwestorów też to nie jest dobra ale też nie chce mi się wierzyć w scenariusz trendów rozetalnego wieloletniego nie w Stanach Zjednoczonych tyle jest teraz spekulacji tyle tyle oczekiwań ewentualnie scenariusz pojawienia się jakiś takiego negatywu ale też za bardzo nie widzę więc no mimo wszystko dobry wątek na to żeby być optymistycznym ale chyba trzeba no nie ma Jest bardzo wyjście Co tu robić także w tych pozytywnych nastrojach Myślę że z naszych widzów zostawimy Dziękujemy za uwagę w dniu dzisiejszym Daniel Kostecki Łukasz wardyn macie leściąż do zobaczenia za tydzień