Nowe formy hazardu – lootboxy, bukmacherka i kryptowaluty [Lootboxy, zakłady, krypto]

pozornie to nie wygląda jak hazard. Nie
ma kasyna, nie ma automatów, nie ma żetonu wrzucanego w szczelinę. Jest
telefon, kupon na mecz czy wykres kursu kryptowaluty, który właśnie leci w górę.
I to jest przekonanie, że masz wszystko pod kontrolą. Właśnie tu zaczyna się
problem. Lootboxy, bukmacherka, kryptowaluty. Dla wielu osób coś, co
miało być rozrywką czy próbą wzbogacenia się finalnie kończy się tak samo.
Długami, których nie rozumieją i sytuacją, z której nie wiedzą jak wyjść. Nazywam się Patryk Grzelewski i jestem
specjalistą finansowym. Każdego dnia pracuję z osobami, które mają problem z
nagromadzonymi zobowiązaniami finansowymi i coraz częściej słyszę, że
ich kłopoty zaczęły się od zakładów na mecz, od coinów w grze albo od chęci
zainwestowania w krypto. Porozmawiajmy o tym.
Zanim przejdziemy do szczegółów, jedno zdanie, które warto zapamiętać. Hazard
nie uzależnia dlatego, że jest zakazany albo niebezpieczny z wyglądu. Uzależnia,
bo aktywuje w mózgu ten sam układ nagrody, co każda inna substancja lub
zachowanie, które daje natychmiastową przyjemność. A nowe formy robią to
precyzyjniej i skuteczniej niż stare. Zacznijmy od formy, o której mówi się
najmniej. Lootbox to skrzynka w grze, za którą płacisz prawdziwymi pieniędzmi,
żeby dostać losową nagrodę. Może to być rzadki skin, broń, postać. Nie wiesz, co
dostaniesz. płacisz za szansę i na tym polega cały problem. Brzmi niewinnie, bo
wygląda jak element gry. Problem w tym, że ten mechanizm jest zaprojektowany
dokładnie tak jak automat do gry. Zmienne nagrody, losowość, szybki reset,
możliwość kolejnej próby. I tu pojawia się kolejna ciemna strona mystery boxów,
bo o ile dorosły może jeszcze rozpoznać mechanizm i się zatrzymać, nastolatek
często nie ma ku temu żadnych narzędzi. Dane z Ogólnopolskiego programu
edukacyjnego Nie daj się wciągnąć pokazują, że co czwarte dziecko w wieku
17 lat miało już kontakt z hazardem. 12% uczniów grało w gry losowe z prawdziwymi
pieniędzmi w ciągu ostatnich 30 dni, a około 3,5% młodych jest zagrożona
poważnym problemem hazardowym. Niedorosłych, dzieci. Ale skąd u młodych
ludzi w ogóle pomysł, by sięgać po tego typu rozrywki? Odpowiedź jest prosta:
zachęcani są przez swoich ulubionych influencerów czy znanych gamerów. To
bardzo niebezpieczne zjawisko, bo zakup skrzynki nie jest odczuwalny jak hazard,
a jak przynależność do konkretnej grupy, jak robienie czegoś, co robią ich idole.
Jest jeszcze jeden aspekt, który sprawia, że lootboxy są szczególnie
niebezpieczne dla młodych. to budowanie statusu w grze, posiadanie czegoś
rzadkiego, bycie kimś w cyfrowej społeczności, czyli dokładnie to, na
czym zależy nastolatkowi. W Polsce lootboxy formalnie nie są uznawane za
hazard, ale legalne nie znaczy bezpieczne. I to jest właśnie tytułowe
nieporozumienie, przez które można wpaść w duże tarapaty.
Zakłady sportowe są legalne, widoczne w reklamach, społecznie akceptowane i
wcale nie nowe. Jedno piwo i kupon na wieczorny mecz. Gdzie tu problem? Otóż
problem zaczyna się po przegranej, nie po pierwszej, często nie po 5:00, ale w
pewnym momencie pojawia się myśl: "Oegram się następnym razem". I to jest
moment, w którym zakłady przestają być rozrywką i stają się mechanizmem
radzenia sobie z napięciem. Każdy kolejny kupon próba odzyskania nie tylko
pieniędzy, ale też spokoju i poczucia kontroli. Granica między kontrolowaną
rozrywką a uzależnieniem przesuwa się niemal niezauważalnie. Orientujesz się,
gdy problem jest już duży. Zaciągasz chwilówki, żeby postawić. Bierzesz
pożyczkę, żeby spłacić chwilówkę. i nagle zamiast jednego kuponu masz
kilkanaście zobowiązań. Kryptowaluty to inwestycja i mogą nią
być, jeśli działasz świadomie, według planu i akceptując realne ryzyko. Ale
dla ogromnej części osób krypto nie są inwestycją, tylko hazardem emocjonalnym.
Jak to rozpoznać? Kupujesz, bo kurs leci w górę i boisz się przegapić okazję. To
FOMO, mechanizm znany z uzależnień. Nie chcesz przegapić momentu, gdy kurs leci
w dół, czekasz, bo pewnie zaraz się odbije. Inwestujesz więcej, gdy jesteś
na minusie, bo chcesz się wyrównać. To nie jest strategia inwestycyjna, to
pogoń za stratami. Identyczna jak w zakładach bukmacherskich. I tu pojawia
się coś, o czym zdecydowanie za mało się mówi. Handel kryptowalutami nie podlega
tym samym regulacjom, co klasyczny hazard. Jesteś sam na sam z wykresem i
emocjami. Lootboxy, zakłady, krypto. Trzy różne
rzeczy. Jeden schemat, ekscytacja przy wygranej lub zakupie, napięcie przed
wynikiem, silna chęć powtórzenia i nieuchronny mechanizm odgrywania strat,
który zaczyna angażować coraz więcej pieniędzy, często cudzych. Długi
hazardowy wyglądają jak każde inne zobowiązanie. Chwilówka, kredyt
gotówkowy, zaległość na karcie, pożyczki u znajomych. Ale za nimi stoi coś, czego
samo porządkowanie finansów nie rozwiąże. Jest to czynny nauk albo
nawyk, który może wrócić i który ciężko samodzielnie pokonać. Dlatego pokonanie
uzależnienia wymaga dwóch kroków równolegle. Pierwszy to pomoc
terapeutyczna, na przykład bezpłatna na NFZ lub przy pomocy grup wsparcia. Drugi
to poukładanie finansów, bo długi niestety nie znikają razem z decyzją o
zaprzestaniu gry. Jeśli rozpoznajesz ten schemat, to
dobrze, że to widzisz i że jesteś świadomy. Jest to odpowiedni moment na
analizę i chłodne spojrzenie na sytuację. Jeśli gra lub inwestycje w
krypto wygenerowały długi, pomożemy ci je poukładać. Bezpłatnie przeanalizujemy
twoją sytuację i sprawdzimy, czy da się zamknąć wiele zobowiązań w jedno z
bezpieczną ratą. Bez oceniania skupimy się na tym, co da się zrobić teraz. Daj
sobie szansę na nowy start.