Dzień dobry państwu dzie dobry panowie zaczniemy pytaniem które tak naprawdę pozwoli nam zamknąć debatę jeżeli odpowied odpowiecie w 3 minuty czy analiza techniczna działa i po kolei może może sobie zacząć Na początku Witam wszystkich Dziękuję za przybycie zwłaszcza osoby które tutaj liczą na jakąś moją wypowiedź krazie poam w tej ciemnej stronie są wiem tracę czas ale postaram się przyspieszyć No i nie ukrywam że zadałeś pytanie które ja uwielbiam uwielbiam na nie odpowiadać za każdym razem staram się udzielić innej odpowiedzi żeby nie było nudno więc dzisiaj udzielę też odpowiedzi na pytanie czy analiza techniczna działa Oczywiście wiem spodziewałeś się że odpowiedź będzie że nie i tym sposobem szybko zakończymy imprezę a ja odpowiem tak I tutaj od razu tłumaczę się przed moją żoną która zawsze mówi że ja kawałów i dowcipów zupełnie nie umiem odpowiadać opowiadać przepraszam więc też zrozumiem jeżeli opowiem dowcip A wy się w ogóle nie będziecie śmiać okej natomiast chciałbym to ująć w taki oto sposób właśnie dowcipem anegdotą i pewnie pewnie niektórzy z was to słyszeli więc też nie zabłysnęła kiedyś taka historia że gdy bodajże Amerykanie wymyślili pierwszą piłę motorową spalinową wiecie taką do cięcia drewna i cheli ją odpowiedni testować No to pomyśleli że wybiorą się gdzieś tam na na na na jakieś stepy rosyjskie gdzie gdzie gdzie nie stepy Przepraszam jakieś lasy rosyjskie Gdzie drwale są naprawdę znani z tego że Że potrafią tego sprzętu używać i tak zrobili pojechali do Rosji znaleźli najlepszego drwala w regionie i Dali mu do testowania piłę motorową właśnie spalinową i Powiedzieli mu że zapytali go ile on drzew jest w stanie ściąć tych dużych w ciągu powiedzmy tam nie wiem jednostki że dob dzie to śc Wik drzew oczywiście siekierą bo wtedy nic innego nie było a oni na to że dadzą mu maszynę która pozwoli mu ściąć tych drzew 50 no Sasza Załóżmy że tak miał na imię wziął tę maszynę i powiedział to ja to przetestuję Po kilku godzinach wraca strudzony z ca to drzew ści ściąłem tylko dwa mą No zaraz chwila jak to dwa Przecież to jest niemożliwe to ktoś się nie zna więcej no a Pokaż nam Sasza Jak Ty to robiłeś No Sasza pokazał A nie Sasza to nie tak i tak jest właśnie Słuchajcie Drodzy państwo z analizą techniczną większość osób która mówi że ona nie działa to jest ten Sasza który dostał taką piłę do rąk to jest moja odp i walił jak siekierą walił jak siekierą Cześć witam wszystkich No ja odpowiem w ten sposób pęta będzie Myślę Trochę zdradzę podobna już tutaj do powiedzi Sebastiana to zależy analiza techniczna jeśli wyjmiemy z niej po prostu pewne przypadkowe elementy zastosujemy na przypadkowym instrumencie na przypadkowym interwale No to pewnie będzie tak jak tutaj z tym Saszą ale jeśli z niej świadomie uczynimy element pewnej przemyślanej strategii to ona jak najbardziej działa Myślę że w ogóle mam jakiś pewien w ogóle Dzień dobry mamy problem z definicją analizy technicznej bo w zasadzie każdy kto analizuje coś uważa że korzysta tak naprawdę tutaj jest problem bo taka czysta Książkowa to będą jakieś linie wskaźniki ktoś sobie może postawić jakiś wachlarz gana dorzucić do tego policzone okienka kolana i mu zupełnie nic nie wyjdzie nic nie zarobi a nawet zbankrutuje gdzieś początek zysków na analizie technicznej czyli tak w zasadzie na patrzeniu wykres zaczyna się wtedy kiedy wchodzimy poza wykres głębiej jak spojrzymy sobie na obroty policzymy sobie pewne rzeczy zauważymy jakieś prawidłowości nie są wykresowe bo to są rzeczy związane z weekendem z godzinami handlu z surowcami czy na przykład z akcjami Na jakim rynku jesteśmy Więc w zasadzie analiza techniczna zaczyna się kiedy wchodzimy dalej niż czysty wykres a z drugiej strony Możemy też się skupić W zasadzie na samym wykresie odrzucając te wszystkie jakby dodatkowe kolorowe Śmieci które są w książkach czyli parę linii i trochę intuicji tyle na początek No to ja mo inny sposób witając szanowną publiczność oczywiście powiedzmy sobie szczerze rynek ogólnie Rynek jest ciężkim przedsięwzięciem na którym większość traci i tu czy raporty KNF czy inne dane No nie zostawiają suchej nitki na nas inwestorach detalicznych nie tylko Jeżeli zerknięcie opory inne rzeczy są one pochodną czegoś tak są pochodną popytu podaży ilością zleceń senty wydarzeń więc jeżeli przejdziemy do sedna można powiedzieć że jako uzupełnienie strategii będzie dawało to pewne wartości dodane Natomiast jeżeli będziemy wykorzystywać tylko i wyłącznie proste rysunki można to nazwać tak zwanym horoskopem dla mężczyzn który No moim zdaniem nie będzie prowadził do zwiększenia skuteczności a zakotwiczenia się w takiej pętli w której nie będziemy wiedzieli w którym momencie podejmujemy właściwą decyzję a w którym tak naprawdę wróżymy z czegoś bo świeczki układają się w ten a nie inny a nie inny sposób jeszcze Sebastian chciałeś tak Ja dodam tylko bo może to was zainteresuje jak wyglądała moja pierwsza analiza techniczna w życiu która przyniosła oczekiwane efekty nawet bardziej oczekiwane niż niż bym tego przypuszczał to były okolice 2008 roku czyli czas kiedy wielu kredytobiorców decydowało się na kredyt we Franku szwaj cz kryzysu tak tak to był ten czas kiedy jeszcze Frank nie nie zrobił kuku Ale chwilę przed nim na kilka mi wtedy właśnie po raz pierwszy na podstawie oceny wykresu przy pomocy osoby która jakby na prowadziła mnie na ten wykres wspólnie Uznaliśmy że no ten Frank w okolicach dó zł przy wzięciu kredytu na całe życie na grubą kreskę No może zrobić kuku i Taka analiza techniczna spowodowała że ja osobiście wtedy wziąłem kredyt nie Franku tylko w złotówce pytanie ilu frankowicz wtedy wykonał analiz techniczną właśnie wykresu ceny Franka i doszło do podobnych wniosków ja w drugą stronę może nie tyle wykresu Franka ile sam fakt że po prostu skoro pojechał w jedną stronę to mógł pojechać w drugą ale u mnie jeszcze było kwestia bo też wziąłem kredyt złotówkach w tamtym okresie rok wcześniej u mnie jeszcze była ta kwestia że stwierdziłem że nie chcę z podwójnego przewalutowania bo wtedy zarabiałem w funtach i doszedłem do wniosku nie chc przewalutowania na złotówki i potem jeszcze na franki naprawdę każdy z nas analizuje rynek przed jakimkolwiek zakupem lub decyzją mniej lub bardziej prawda tak na ile to jest fundamentalne ile techniczne to to już trzeba właśnie te różnice słownikowe są duże ale to skoro już doszliśmy że mamy odpowiednie narzędzia i trzeba ich używać jak trzeba tak Czyli gwoździe wbijać młotkiem a UB odkręcać nie młotkiem tylko kluczem czy okrętem No to to pytanie sztuka nauka uznaniowość W jaką stronę idzie analiza techniczna może zacznij ja myślę tutaj że analiza techniczna to jest nauka w przeważającej mierze aczkolwiek no czasami patrząc na jeden wykres na te same wskaźniki dwie osoby potrafią dojść do zupełnie przeciwstawnych wniosków w jakim interwale się poruszają Tak to prawda natomiast No ja uważam że w ogóle najlepsze strategie to jest miks strategii takiej algorytmicznej z uznaniową to znaczy ja w swoim inwestowaniu podejmuję swoje decyzje inwestycyjne kierując się opierając się w jak największej mierze na obiektywnych danych na twardych danych liczbowych ale zawsze ostatecznie dopuszczam pewną uznaniowość No nie wiem można to porównać do jak pilot samolotu tak leci on sobie może spać bo bo leci na autopilocie GPS inne urządzenia robią całą robotę za niego no Ale w newralgicznych momentach kiedy startuje czy Kiedy ląduje No to to musi wziąć ster w swoje ręce Ja właśnie z takiego założenia też wychodzę Jak chodzi o inwestowanie chyba Michał się nie chcesz zgodzić to jest trochę głębsza sprawa bo tak naprawdę jeżeli mielibyśmy spojrzeć na krótko w takie szybszej perspektywy to jest to jakaś nauka ponieważ da się to udowodnić sikac które pokazują że proste roboty oparte o paru wskaźnikach realnie działają tylko że tu chodzi głównie o to że my się upieram że coś nie działa bo tracimy bo nie mamy stop losów bo się nie stosujemy do tych twardych reguł i zazwyczaj Większość z nas jak zaczyna coś z rynkiem robić z analizą techniczną to oczekuje takiej czystej obrazów 85 proc wszystkich doznań które dostajemy dostajemy do od oczu i w związku z tym czekamy na takie coś jak tu wspomniał Dominik odnośnie tego że patrzymy na wykres i wiemy to się da zrobić tylko że to prawdopodobnie kosztuje jeszcze więcej czasu niż jakieś naukowe podejście w stylu badania przez arkusz kalkulacyjny czy jeszcze innymi metodami ale taką obrazów można zrobić i to można łatwo z jednej strony udowodnić jak to działa ponieważ to chodzi o intuicję i opatrzenie jest w zasadzie wymierający zawód seera kurcząt to jest gość lub kobieta który krótko po urodzeniu jakiego kurczęcia dotyka po kuprze i sprawdza on na bazie krótkich doznań dotykowych tam jest kwestia wypukłości wie czy to jest kogut czy to będzie kura i my po opatrzeniu prawdopodobnie kilku tysięcy wykresów możemy dojść do takiej wprawy że bez analizy technicznej na zasadzie jakiś wskaźnik jakaś jakiś cień jakiś wykres pytanie kto ma czas żeby obejrzeć kilka tysięcy wykresów i jeszcze robić to świadomie mam jakieś spostrzeżenie otwieramy wykres bitcoina czy 20 to Bitcoin nam się kojarzy z jakimiś emocjami z jakąś pompą straconym marzeniami albo marzeniami które zostały zrealizowane i coś mamy w domu z tego w 20 to też stracone marzenia nie zależy czy na sorcie czy na Long No 2007 na sorcie jeszcze to zarobimy i na przykład dobre jest zaklejanie na monitorze albo stosowanie innych technik Żeby nie wiedzieć na co patrzymy albo mieć otwartą kartę gdzie mamy 40 wykresów przeglądamy je co dwa tygodnie i nie widzimy najlepiej żebyśmy nie wiedzieli co to jest znikają nam te spostrzeżenia wiemy jak patrzymy na jakąś spółkę że o to Oni produkują to to to i to i może zarobić dość dobrze gdy nie widzimy mamy sam wykres czyste świece najlepiej zero jakiś innych śmieci na dole możemy sobie wyrobić taką intuicję tylko że to będzie Prawdopodobnie kosztowało tyle samo czasu co jakieś podejście bardziej kalkulacyjne czy matematyczne no mistrzostwo To niby 10000 godzin nie czy ta Wysoka biegłość w każdej dziedzinie naukowej chyba tu mniej ale to też zależy jak to czuje No to zależy jak interwał też pewnie nie bo to zmienność na interwałach niskich Przecież mamy znacznie większą nie te świeczki na M5 się zmieniają znacznie częściej niż D1 nie ma czegoś takiego jak M5 to też już docieramy Dominik No to wpadło fajne słowo jak uznaniowość i jeżeli jest analiza techniczna i wchodzi to słowo to dochodzimy do momentu w którym duża część inwestorów i nie tylko rozgrywa pozycję bez stop losa i problem z Tanowo cą właśnie wynika w tym fakcie że człowiek jest skonstruowany w ten sposób że bardzo szybko lubi zamykać zyski A co do strat No mamy pewną obiekcji bo jest Nisko to niżej nic być nie może wygląda to w ten sposób że jeżeli zapoznamy się z odpowiednio dużą ilością tej analizy technicznej tak tych strategii to zawsze jedna będzie mówiła że to już jest ten moment w którym no te notowania zawrócę tak I bardzo często się dzieje właśnie to że powoduje to tylko zwiększenie straty i spowodowanie coraz to większej dziury w portfelu i zarazem frustracji u osoby która też poświęciła jakiś czas na edukację przede wszystkim jakieś środki No i nie widzi z tego skutków i znowu przechodzimy do tego problemu że będzie nam ciężko zidentyfikować co możemy zrobić żeby nie popełniać tych błędów a ludzka psychika No już od lat tak można powiedzieć od powstawania pierwszych Czy to giełd czy to też samych Bucket Shopów No działa w ten sam sposób jesteśmy chciwi i ta chciwość i strach przede wszystkim nami rządzą na rynkach finansowych czy ja tutaj też może się nie zgodzę z tym żeby wiązać uznaniowość z brakiem stopa No ja akurat w swoim podejściu tak jak mówiłem ostateczną decyzję pozostawiam No pewną uznaniowość w swoim podejściu intui doświadczeniu może bardziej to jest tak to może rzeczywiście intuicja czy doświadczenie jest lepszym słowem natomiast u podstaw mojej strategii właśnie leży sztywno zawsze zdefiniowany w planie transakcyjnym stop los i myślę że coś co też wyróżnia jakoś podejście które Zresztą tutaj na blogu z moim kolegą Tomkiem Staramy się popularyzować to jest właśnie brak take profitu to jest właśnie to co tutaj też padło bardzo wielu ludzi właśnie ma tendencję do zadowalania się szybkimi zyskami A my tak naprawdę nigdy nie wiemy kiedy się dany Trend skończy No ja na przykład dlatego też z każdego ruchu staram się wycisnąć po prostu jak najwięcej Sebastian jasne więc wracając do pytania o to czym jest analiza techniczna Po pierwsze patrząc tutaj na widowni trzeba so zdać sprawę że wśród was są osoby które są pierwszy raz dzisiaj może na kawach ogó co tym wszystkim chodzi osoby bez doświadczenia są też osoby ze średnim przeciętnym doświadczeniem są też profesjonaliści zawodowcy choć tych pewnie będzie najmniej ponieważ oni raczej czasu już tutaj nie będą tracić na słuchanie mnie przynajmniej być może kolegów Tak panowie To wy jesteście zawodowcami tak mówię teraz o scenie więc postaram się będę starał się udzielać takich odpowiedzi żeby były zrozumiałe dla wszystkich ale pewnie trochę nudne dla profesjonalistów jeśli chodzi o analizę techniczną jeśli chodzi o analizę techniczną to prościej rzecz ujmując ja nazywam to zawsze tak że jest to język porozumiewania się ze sobą uczestników rynku i żeby dobrze to zobrazować zrozumieć Trzeba by było sobie wyobrazić że no trochę jak w tej biblijnej opowieści że Wyobraźcie sobie państwo że przez chwilę nie wiem nie jesteście w stanie mówić jednym językiem lub też po prostu nie umiecie pisać i czytać prawda Tak wiem że to jest science fiction ale gdybyśmy sobie to tak wyobraz to jest mniej więcej Brak odpowiednich narzędzi analizy Tech ocenie wykresu bo czym właściwie jest analiza techniczna tu trzeba by to w ogóle dopowiedzieć że nie mylmy tego pojęcia z tradingiem nie mylmy tego pojęcia z z psychologią czy z czy z inwestowaniem i innymi jeszcze innymi definicjami pojęciami mówmy wprost jest to analiza techniczna ceny na wykresie czyli analityk osoba która analizuje wykres każdy z nas może być analitykiem odczytuje zachowania które dzieją się na wykresie wykresie który składa się z dwóch osi prawda budowy teraz opowiadał ewentualnie świec bo nie musi i na podstawie tego jak cena się zachowuje odzwierciedla zachowanie danego rynku danego waloru prawda czy to złota czy bitcoina czy czasem nawet jajek na straganie bo moglibyśmy do tego też zrobić wykres zmiany ceny w czasie prawda Amerykanie prowadzą notowania cen jajek i Okej dlatego mówię wszystko praktycznie wszystko jesteśmy wszystko to złe słowo ale wiele rzeczy jesteśmy w stanie na wykresie umieścić No i i my wszyscy Teraz załóżmy jako analitycy nie jeszcze jako traderzy czy inwestorzy tutaj na scenie wiemy jak ze sobą się komunikować wiemy jak ze sobą odczytywać te sygnały natomiast gdyby jeden z nas w komunikacji nie potrafił mówić Dzisiaj w języku polskim no to ciężko byłoby mi na przykład z wami rozmawiać tak Więc analiza techniczna jest ten język My czytamy zachowania ponieważ nauczyliśmy nauczyliśmy się i potrafimy to robić oczywiście z różnym skutkiem czasem przeczytamy coś źle jak w życiu czasem odczytamy coś źle jak w życiu czasem intencje drugiej osoby zostają źle odczytane tak jest życiowo nam też później w przyszłym handlu może się nie udać możemy mieć zły dzień lepszy dzień i tak dalej mógłbym o tym mówić godzinami ale analiza techniczna to jest umiejętność i nawiązywania tego kontaktu języków języka wspólnego i odczytywania zachowania rynku No to jak tak mówicie i że język no Michał rzucił też kilkoma rzeczami żeby spojrzeć głębiej poza jakieś tutaj keski od czego zacząć tak jak Sebastian mówi że są osoby nowe które bo też zapewne Podejrzewam że są tutaj osoby które mają niewielkie doświadczenie w takim aspekcie i jak zacząć od czego zacząć Jak głęboko w sięgnąć po jakieś czy trzeba sięgać po profesjonalne dostępne nie wiem wolumeny wykupywać czy jakieś tutaj Ninja Trader i tak dalej czy wystarczy nam faktycznie popularne mt4 mt5 i czy mogę ciągiem możesz dobrze już pociągnij dalej się nazywa utrzymanie kontroli powiem wam historię znowu historię dzisiaj tutaj właśnie 90 sekund Słuchaj dobra z Invest CS Słuchajcie każdy z nas to stworzenie które fizjologicznie ma te same potrzeby więc taki taki Ja postanowiłem skorzystać dzisiaj z toalety tutaj na Invest oczywiście pobiegłem do najbliższej która była dostępna Myślę że tak Mia w tym samym czasie T samą potrzebę No i ku mojemu zdziwieniu Okazało się że ta kolejka do toalety była tak olbrzymia że była daleko poza samą toaletę wychodziła niemal na środek tutaj korytarza i no i co No i byli tam różni uczestnicy rynku tak to Nazwijmy Czyli też osoby które gdzieś tam się napina wiecie Bo nie mogły się doczekać osoby którym było przyjemnie pogaworzyć sobie z różnymi ludźmi z tej kolejki No byli tam cały miks i wiecie co nie wystarczyło podejść do do windy obok wjechać na każde piętro wyżej każde obojętnie które ja tak zrobiłem i nieliczni również żeby skorzystać z toalety bez żadnej kolejki bez żadnego napięcia i to po raz kolejny udowadnia że niestety dzięki temu możemy zrozumieć dlaczego tak jest że dostajemy wszędzie informację że tam 80 czy 90 osób traci tak bo tak działa tłum tak działa większość Jeżeli miałbym komuś coś powiedzieć jak ma zacząć to najpierw niech sobie zada pytanie czy on będzie czy on jest należy do tych osób które stały w tej kolejce tak szczerze że Sob powiedzieć czy raczej do tych kilku procent które domyślił się żeby pojechać windą albo nawet skorzystały z tego żeby pójść za kim K za kimś kto szuka tej windy i tutaj mam dla was też dobrą informacje Oczywiście pewnie się wiel osób poszukuje nie ja bym w życiu nie stał w tej kolejce okej No jasne statystyka Jednak wszyscy większość stała ale mam dla was dobrą wiadomość jest to taka wiadomość że że ci którzy sobie najpierw odpowiedzą szczerze Na takie pytanie i zrobią wiele żeby jednak nie być wśród tych 80 90 proc osób które będą tam stały to są w stanie się z tego wydostać a jak no jeżeli to by miała być rada dla początkującego to najpierw poszukać kogoś kto jest naprawdę dobrym fachowcem ekspertem z dużym doświadczeniem ale poszukać go nie w kategorii będąc w tym tłumie 80 tylko znaleźć kogoś kto się nigdzie nie pokazuje nie reklamuje a jednocześnie wiemy że ma gigantyczne doświadczenie i sukcesy Złapać go za nogawkę z całej siły jak tylko możemy powiedzieć Słuchaj ja będę twoim asystentem będę ci kawy przynosił nie wiem będę robił dla ciebie wszystko co będę wko chciał i nie puszczać dopóki nie przejmiemy od niego tych nawyków i tego jego stylu życia i bycia i mamy gwarancję sukcesu w tej dziedzinie właśnie opisałeś Diego z Gumisiów to co książka jeć do dinapolego i nogawkę go łapać Nie nie nie ja odpowiem w inny sposób Jeśli chcecie znaleźć się w tej wąskiej mniejszości która która zarabia na rynkach finansowych to to należy robić bardzo prostą rzecz której większość ludzi nie potrafi robić znaczy zamiast grać z trendem to ten Trend kontruje i dlatego ponoszą ogromne straty najłatwiej najprościej zarabia się na rynkach finansowych grając zgodnie z obowiązującym trendem tylko No to się łatwo mówi gra się z trendem ale tak naprawdę no co to znaczy Trend i większość ludzi sobie Po pierwsze nie potrafi w obiektywny sposób zdefiniować tego trendu a po drugie nie zdaje sobie sprawy że Trend jest nierozerwalnie związany z interwałem czasowym i nie ma świadomości jednocześnie w jakim interwale czasowym operuje No bo można sobie wyobrazić sytuację że na wigu 20 na interwale dziennym mamy Tren wzrostowy w tym samym momencie na interwale TR spadkowy na interwale tygodniowym jest trend spadkowy a na miesięcznym wzrostowy no łatwo się w tym pogubić ale po pierwsze żeby się nie pogubić to trzeba mieć jasną obiektywną definicję trendu i to nie trzeba sięgać do Bóg wie jak wyszukanych wskaźników jest wiele popularnych prostych metod dzięki którym sobie możemy ten Trend na określonym interwale zdefiniować to są średnie proste kroczące albo wykładniczo wygładzacz więć Wła miał podsumować to tyle zgodnie z trendem i wiedzieć w jakim interwale czasowym się operuje Michał wziąłeś mikrofon to z tym łapaniem za nogawkę trzeba uważać bo nie tylko tam gdzie mówiłeś łapanie za nogawkę dało dobre efekty ale wilku z Wall Street też w restauracji z BF GS że w ogóle trudno jest znaleźć kogoś kto właśnie w ten sposób może ci pomóc natomiast musimy sobie myślę zadać bardzo poważne pytanie czy naprawdę chcemy inwestować żeby zarabiać to jest paradoksalnie można powiedzieć idiotyczne ale na rynku pojawiamy się często bo chcemy zarabiać a potem zaczynają nam się podobać emocje które tymu towarzyszą i ta wizja kilkuminutowe bogactwa co dawał Bitcoin na dużych cfd na dużych mnożnik dźwigni cfd chwilowe zjazdy czy wzrosty powodowały że mieliśmy nagle kilkanaście tysięcy dolarów znikąd i to poczucie powodowało że traciliśmy pierwotny cel inwestycji i stawali miy się właśnie niewolnikiem swoich emocji to dobrze było widać w Korei kiedyś tam był zakaz wprowadzono zakaz na zakłady sportowe wzrosły obroty na lokalnej giełdzie akcyjnej No bo ludzie szukali tych samych emocji Niestety akurat większość mężczyzn niestety jest na ryku po to żeby zdobywać emocje pakuje tam relatywnie niewiele pieniędzy w stosunku do swoich oszczędności czy pensji i dzięki temu kontroluje cały czas jakieś jakieś potrzebę bycia blisko pieniądza to jest uzależnianie od handlu takiego na poziomie tradingu codziennego jest takie jak uzależnianie się od marihuany czyli taka sama część społeczeństwa to jest między 6 a kilkanaście proc osób potrafi się uzależnić handan nie dla zarabiania tylko dla poczucia emocji i jeżeli nie zatraci tego poczucia po co przyszliśmy czyli żeby zarabiać nie uciekniemy w stronę złapania jakiś ulotnych chwil bogactwa to mamy szansę ale musimy złapać z drugiej strony konkretny warsztat No nie ma czegoś takiego jak obserwacja wykresu dla zabawy i coś tam znajdziemy trzeba albo od strony fundamentalnej albo strony treściowej albo technicznej na te dwa sposoby co wspomniałem jednak zaatakować rynek i nie dla zabawy nie dla emocji okej No to ja może tak spuj wkrótce kolegów tak którzy każdy powiedział że czegoś potrzeba potrzeba metodologii jakiejś strategii bo ta strategia No jakby wyklucza pewną losowość Czyli można powiedzieć Polacy bardzo lubią gry też hazardowe Widać to po zakładach bukmacherskich ale w momencie w którym my zakładamy pozycję wydziela się dopamina Czyli można powiedzieć że czujemy tą ekscytację wizję bogactwa zarobku z danej pozycji w momencie kiedy my bardziej podchodzimy mechanicznie do tego Dlatego tak popularne coraz bardziej popularne są jej czy chociażby można powiedzieć różne algorytmy No to zabiera nam to jeden czynnik który zarazem nam bardzo mocno przeszkadza i zabiera nam to emocje nie nie popełniamy pewnych głupich ruchów nie popełniamy pewnych tak naprawdę można na kas która jest niczym nieuzasadniona i tak jak mówiliśmy o stop losach mówiliśmy o profach Profit bądź ich braku to myślę że warto jest powiedzieć o jasno określonych momentach wejścia wyjścia no i też przede wszystkim tych składowych które na te wejścia i wyjścia się no składają tak to może być całkiem fajne MMA Skoro mówi Profit ty MZ takie konkretne punkty wejścia wyjścia imy za kilka kaws dobra oferta i czemu nie natomiast wspomniałeś o emocjach tak ten temat emocji się pojawi wspomniałeś o algorytmizacji No właśnie co z algorytmizacji w wyobrażeniu Bo możecie zaraz powiedzieć że jest inaczej w wyobrażeniu wielu osób sprowadza się do działań matematycznych do jakiegoś tam określenia Dzieje się to nie wiem jest taki Wolumen jest taka świeczka Chociażby tak jest taki Trend to wszystko da się wyznaczyć matematycznie na wykresie algorytmizacja pozbawia nas w tym momencie właśnie tego elementu emocjonalnego czyli właśnie na przykład też między innymi to co było powiedziane wcześniej cięcia zysków przetrzymywania strat jak podchodzicie wy do algorytmizacji jak Czy stosujecie jeżeli stosujecie w jaki sposób do otwierania do zawierania do zamykania do prowadzenia poniekąd Take Profit stop Los jest jakąś formą algorytmizacji No bo to jest niezależne od nas teoretycznie jak w tę stronę Sebastian dobra dziękuję za głos Ja oczywiście nie mam nic przeciwko może i też pytanie Czy da się z algorytmow analizę techniczną da się da się pewnego rodzaju rzeczy zgt zautomatyzować jest to doganiają nas postęp techniczny tak Kiedy kiedy słynni że tak powiem No a zresztą może nie będę w historię wchodzi bo to za duż za długo zajmie ale okej Nie mam nic przeciwko postępowi to wszystko jest por o że maszyna nie zastąpi człowieka tak s jak maszyna nie zastąpi człowieka w wielu dzisiejszych wszystkich dzisiejszych czynnościach dobrym przykładem jest sytuacja bitcoina z ostatniego weekendu w którym to weekendzie by który to weekend zresztą też świąteczny był jednocześnie zakończeniem miesiąca i zamykały się interwały tygodniowe ale również miesięczne w chwili kiedy to było strat bit i widać było że uczestnicy tak zwanych rynków forsy bardzo mocno próbowali cenę bitcoina zbić w dół i co się stało Stało się to że gdy tylko cena zaliczyła ich poziomy praktycznie ona zaliczyła ich poziomy zanim oni się wszyscy zebrali zaczął się weekend czyli platformy wielu wielu uczestników zostały zamknięte później kiedy weekend skończy Oczywiście w międzyczasie zamknęły się miesięczne interwały wic bitzy dali rady w międzyczasie pojawił się poniedziałek który był świąteczny i tutaj religia spowodowała w Europie w Stanach pracowali tak wielu traderów tak Ja rozumiem że platformy były czynne ale wielu traderów tutaj tego wyznania nie pracowało uczestników rynku oni po prostu mieli wolne oni d powiedzieli dzisiaj nie pracuje więc nie dali rady tego zrobić i teraz Powiedzcie mi który algorytm które narzędzie która maszyna byłaby w stanie przewidzieć czy ocenić sytuację która działa się w tym stricte No bo przecież w tym stricte czasie bo przecież mogło być tak że święta byłyby w zupełnie innym momencie niż zmiana miesiąca prawda że to wszystko i i i jakby czas kiedy cena zalicza odpowiedni poziom do strzału kiedy traderzy wiedzą że tam będzie strzał on wypadły w dowolnie innym momencie jak by się zachowała maszyna wtedy to jest taki przykład czyli dochodzisz do wniosku że analiza techniczna czysta sama w sobie nie jest w stanie funkcjonować właśnie przez na przykład takie anomalie analiza techniczna narzędzia analizy technicznej które pomagają w pracy jak najbardziej są w stanie funkcjonować i one będą działać również samodzielnie wtedy kiedy nie dzieje się nic niespecyficzne ale są sytuacje niestety czy stety niespecyficzne kiedy No nie ma jeszcze takiej maszyny No może kiedyś sztuczna inteligencja ale to chyba odległe czasy science fiction w tej chwili no tylko wiesz żadna analiza nie działa w 100% żadna metodologia Więc to może być ta anomalia która będzie nam zmieniać ten wynik Przyznaję to że istotnym plusem każdej cyf cyfrowej maszyny na wykresie jest brak emocji tutaj przyznaję i rzeczywiście jest to niesamowita przewaga tych stosujesz tak stosuję natomiast Wiesz ja dla mnie nie jest kłopotem w ogóle taka ciekawostka dla państwa Czy wiecie bo mówiliśmy też o hazardzie i o emocjach Czy wiecie co różni w ogóle hazardzisty od od profesjonalnego czy zawodowego tradera czy inwestora czy zawodowego pokerzysty pewnie też czy nawet pokerzysty co ich różni Przecież każdy z nich ma mamy te same fizj jesty zbudowani podlegamy tym samym emocjom i tak dalej i tak dalej jest jedna tylko prosta rzecz zawodowiec Trader ma te same emocje Natomiast on wie że bez względu na to co czuje Co chce co mu się wydaje co powinien i tak dalej On musi się zachować Tak jak mówi Jego zbiór zasad więc może ja bym chciał teraz coś kupić ale moje zasady mi teraz nie pozwalają na to ponieważ Mam spisane I na trzeźwo patrząc w ten zbiór zasad Widzę że nie mogę teraz tego zrobić natomiast Hazardzista czyli dla niektórych to ta sama osoba może być tak z pozoru hazardzista przyjdzie nie ja czuję że to jest ten moment ja czuję mi to podpowiada intuicja ja biorę nie i to jest ta mała jedna różnica Ja myślę że każdy z nas w rodzinie kiedyś bliższy lub dalszy usłyszał że jest hazardzistą jak padało że się zajmujemy giełdą Tak to prawda ale tu odpowiadając na pytanie czy tutaj da się to zgt [Muzyka] mizowska prowadzę portfel akcyjny Live właśnie na podstawie wskazań strategii czysto algorytmicznej mechanicznej opracowanej przeze mnie natomiast tak jak wcześniej mówiłem No maszyny potrafią nas wyprowadzić w niezłe krzaki i Zdarzają się takie sytuacje że no trzeba interweniować ręcznie dlatego zawsze ja sobie Zostawiam tą taką dozę uznaniowości no przy przykład podam może ileś tam miesięcy temu Ja to jest w ogóle portfel długoterminowy do którego też ja dokład oprócz analizy technicznej analizę fundamentalną natomiast była taka sytuacja to jest strategia oparta na na na grze z silnym trendem na tak zwanym momentum była sytuacja taka że momentum złapała spółka Team która miała być akurat zdejmowana z giełdy było na nią wyzwanie wyskoczyła w górę No i oczywiście automat wskazał tą spółkę jako spółkę do zakupu co z logicznego punktu widzenia było bezsensowne No bo było wiadomo że ta cena już się od tej ceny z wezwania specjalnie nie zmieni No i to jest właśnie jeden z takich przykładów Gdzie nigdzie nie nigdy nie powinniśmy w 100% ufać komputerowi czy czy maszynom bo to się czasami też może skończyć tragicznie pamiętam taki wypadek No wtedy koło Tes tam się zrobiło dużo negatywnego pru Kiedy jeden z kierowców tam sobie grał czy zasnął a komputer Tesli pomylił niebo z Jasną ciężarówką i się skończyło śmiercią tego kierowcy ale tak mówisz algorytm wskazał czyli u ciebie algorytm po prostu wykonuje pracę ale decy podejmujesz sam dokładnie tak Michał ja bym się odniósł do tego pierwszego spostrzeżenia odnośnie bitcoina i tej sesji weekendowej która była inna Z powodu świąt w Europie czy w Arabii albo jeszcze inna w Azji to jest zawsze problem tylko że to jest jedno wydarzenie które może wystąpić trzy cztery razy w roku Jeżeli mamy już jakiś algorytm czyli coś automatycznego albo robimy Sami transakcje 4050 w skali roku to się wygładza nawet jeżeli tam czegoś nie zauważymy coś pominiemy więc jeżeli zrobimy tą pierwszą część roboty zauważymy jakieś prawidłowości czysto wykresowe czy jakieś inne statystyczne proste do opisania takich na daks on jest dość dobrze działającym indeksem pod tym kątem na przykład często zamyka się na dziennym maksimum No jest taki trochę jak stereotypowe memy o Niemcach Czyli że trochę dokładny trochę działa jakby z opóźnieniem musi pewne tematy dłużej zaakceptować rynek niemiecki tam można zobaczyć reg że jeżeli otwieramy się jakąś tam luką to potem idziemy na dzienne maksimum i tak się zamykamy i przez TR dni Kolejne na przykład mamy 60 proc wzrostów Jeżeli mamy takich reguł trochę więcej i mamy już takie typowe modele jak wszyscy znają GPT czyi możemy to opisać i dostajemy w mql gotowy kod który No trzeba tylko tam trochę innymi narzę narzędziami też aymi opracować żeby on nie miał błędów żeby nam nie wyrzucał transakcji kiedy mamy ś weekendową czy coś dziwnego Pamiętaj że brokerzy mają różne zasady handlu dlatego trzeba się trochę wgryźć w temat ale generalnie be znajomości programowania znajdując s em prostych reguł dla jakiegoś instrumentu możemy sobie bez wiedzy programistycznej napisać model który powinien zarabiać Jeżeli wykryjemy jakieś błędy w tym modelu no to wtedy on będzie zarabiał wykryjemy jakieś błędy Zakładam że to co dostaniemy od razu będzie miało jakieś Bugi albo po prostu myśmy nie wymyślili wszystkiego co się może zdarzyć ponieważ liczba tych oneof zdarzeń nieprawdopodobnych jest dość spora i różnych rzeczy które mogą się pojawić po drugiej stronie więc taki model trzeba najpierw tam przetestować na małej kwocie tylko że to jest zupełnie inny tak naprawdę tok myślenia o analizie technicznej Czy w ogóle o podejściu do inwestycji bo tu Idziemy w stronę jakiejś algorytmizacji a nie stania się ekspertem czy jakimś profesjonalistą w branży patrzę na wykres wiem co się dzieje dokładam jakieś fundamenty i mogę z zrobić pieniądze No właśnie sam mówi to robić Pieniądze trzeba i zapomnieć o emocjach No to przed sekundą powiedziałeś już zacząłeś tak jakby odwrotnie iść że te wiesz że nie stajemy się ekspertem analizy technicznej No jak nie jestem znalazłem coś co zarabia z więc są dwie rzeczy no w analizie takiej technicznej gdzie my sobie siedzimy i sobie klikamy jest to co nas zabije czyli psychologia czyli to że gdzieś będzie za dużo pieniędzy za mało za duża strata czegoś się przestraszymy gdzieś wjadą czołgi my stwierdzimy że to jest koniec świata na covid była taka panika że ludzie oddawali akcje 40 proc przecenione które za trzy tygodnie były droższe niż w najwyższym punkcie przed covid nowym po prostu się wystraszyli i nie mieli w strategii konkretnych reguł nie sprzedawali od razu na początku algorytm nie mamy tej psychologii jesteśmy tylko jakby pobieżnym ekspertem w znajdowaniu podstawowych reguł a jeżeli dokładamy psychologię No to musimy wchodzić na jakiś jakiś taki poziom szerszy nie tylko wykresow liczbowy A korzystasz z algorytmów nie do tego stopnia żebym mógł powiedzieć że Wiedziałbym na przykład bezpiecznie że taki algorytm można puścić na jakich dużych kwotach początek Turbo n 4 I5 czy tam 4 jest dość stosunkowo nową rzeczą więc też trzeba obserwować jak one piszą kody Natomiast mam masę takich reguł które sobie testuję w ten sposób ale z racji jakiego hobb stycznego podejścia No wolę też ten element emocjonalny takiego czystego kontaktu z rynkiem Dominik No tak pokrótce mówiąc o algorytmizacji No to myślę że fajnie przytoczyć oprogramowanie aladin i jeden z większych funduszy blackrock który się nim dość fajnie posługuje Ale tak szczerze powiedziawszy No jeżeli zerknięcie możemy tylko i wyłącznie prognozować natomiast nigdy nie będziemy dążyli do tej skuteczności na poziomie 100% nawet 90 bo często jesteśmy w takim momencie kiedy przewija się masa informacji o niesamowitych zyskach ogromnej skuteczności tylko że to jest nierealne i No nie będzie mawiał o tym że tak naprawdę osiąganie stóp zwrotu rzędu 100% rocznie jest czymś banalnym bo tak naprawdę historia Naprawdę można powiedzieć wybitne osoby prekursorzy pewnych metod dobitnie pokazały że wyniki snp w skali roczne etfów biją tak naprawdę większość zaawansowanych inwestorów osób które zarządzają funduszami hmi prawda I właśnie to pokazuje taką pewną ułomność że my chcemy być mądrzejsi od ogółu prosta RCZ można właśnie duż dyskutowaliśmy oie który wyb za brokerów pokazują jasno 80 na 90 na z czego to wynika łapanie szczytów nie jesteśmy kontowanie trendu coś co mówiłem czego nigdy nie należy robić Ja bym proponował przypomnieć sobie ten temat z ubikacją jednak nie no tak Dlatego też Moim zdaniem tak puentując bardzo często wejdziemy pewną sferę w której analiza techniczna Łatwo może nas też wprowadzić w błąd a t algorytm stosujesz proszę jakąś algorytmizacji nie natomiast lubię posługiwać się też sezonowością która bardzo pomaga chociażby przy przy surowcach lubię korzystać z odchyleń standardowych żeby też szukać miejsc zwrotu to są takie dwie podstawowe rzeczy które pozwalają mi powiedzmy może nie mieć jakąś niesamowitą skuteczność czy 100% czy ale pozwala mi określić moment w którym ja mogę zacząć drapać się po głowie i myśleć że nadchodzi czas w którym no mó jednak szukać zmiany tego trendu przeciwko któremu No mimo wszystko nie powinno się grać dobrze Michał chciałeś dorzucić z tym łapaniem szczytu to w ogóle większość ludzi to nie są inwestorzy którzy łapią szczyt bo to się wielokrotnie spotkałem że to jest grupa ludzi która później złapie ten szczyt faktycznie zarobi tam 400 dolarów czy 1000 zł ale mówi przez kwartały że oni tam złapali na szczycie to jest tak jak z tymi magicznymi makroekonomii którzy chodzą ciągle oczekują w końcu jak wchodzi No to przez im ten typ na recesję nagle stają się Guru są w TVN są we wszystkich innych mediach No i są tymi super ekonomistami więc jeżeli masz kolegę na piwie który lub koleżankę która mówi że złapała ten szczyt na taksie to znaczy że to jest jakiś problem czysto nieinwestycyjny a raczej właśnie próby złapania czegoś i pochwalenia się No tak pół bankiera działa i 3/4 Twittera ludzi którzy piszą że właśnie dziś jest zwrotka Na na Zaku i że oni już mają potem wpis znika i za tydzień aż trafią trochę jak w kasynie nie ktoś zawsze ktoś wyjdzie wygrane z kasyna i powie tak mi się udało Nie no właśnie no i potem ma o czym rozmawiać i się czym chwalić i zakaz kasynowy nie zakaz wstępu jutro tych pieniędzy nie będzie już spokojnie jednorazowy wyskok tery Ależ wspomniałeś że trafiła Ci się spółka która wykazała sygnał wyer sygnał ale jednocześnie była ściągana czy już tu weszliśmy w taką analizę fundamentalną że ona zniknie z giełdy to już jest taka bardzo głęboka ta sytuacja makroekonomiczna czy stosujecie analizę fundamentalną bo to zazwyczaj jest wojna analiza fundamentalna kontr techniczna czy też hybryda możesz ale to zacząć skoro zacząłeś od tej spółki która miała być ściągana takie 30 sekund panowie jak najbardziej ja w swoim podejściu stosuję zarówno analizę fundamentalną jak i analizę techniczną No ja staram się inwestować w akcje dobrych spółek zgodnie z i pokrótce analiza fundamentalna mówi mi które spółki to są rzeczywiście dobre spółki analiza techniczna wskazuje mi Trend wzrostowy i Które z tych spółek w danym momencie powinienem wrzucić do portfela Dominik No w moim przypadku wygląda to w ten sposób że fundament jest dla mnie przede wszystkim kluczem do wybrania danego instrumentu wybrania też tego trendu przykład dolar jen nie będę się wgb natomiast można powiedzieć że analizę techniczną można stosować jak tak pewien rodzaju celownik miejsce na wykresie w którym No możemy wynaleźć powiedzmy skuteczniejsze miejsce zajęcia pozycji Michał 80 proc analiza fundamentalna do znajdowania spółek na których buduje jakieś portfolio takich stabilnych rzeczy pod majątek 20 proc To są właśnie opcje kontrakty terminowe na akcje na indeksy po to żeby mieć jakiś kontrakt z rynkiem żeby właśnie być w tym na bieżąco w takich typowych rzeczach no i to daje tą też szansę właśnie zrobienia dużo lepszej stopy zwrotu No bo akcje to są one sobie rosną firmy sobie zarabiają pieniądze płacą tam dywidendy i to jest okej natomiast żeby mieć kontakt z rynkiem i też zrobić jakieś ponadprzeciętne stopy No to do tego są kontrakty terminowe no i tam już jest technika te 20 proc całego portfolio Sebastian temat rzeka na godzinę masz zegar przed sobą 38 sekund okej coś co mogłoby was zainteresować więc tak ja większości analiza techniczna zdecydowanej większości analiza techniczna natomiast nie lekceważę analizy fundamentalnej znam ludzi którzy pod to handlują na tej zasadzie handlują i odnoszą sukcesy natomiast uważam że w analizie fundamentalnej Jest olbrzymia ilość manipulacji nie twierdzę że w technicznej ich nie ma ale jest są one dużo łatwiej do wychwycenia niż w analizie fundamentalnej Moim zdaniem tam gdzie ja wykresach na których ja się poruszam ja odczytu siłę i kierunek trendu na umiejętności analizy technicznej natomiast bardzo często fundamenty budują zmienność co do zmiany co do poruszania się ceny Czyli jeżeli one są poprawne zgodne z kierunkiem trendu mamy strzał jeżeli są znikome niewielkie to praktycznie mamy jakiś tam powiedzmy stabilny wzrost Co masz na myśli mówiąc o manipulacjach w nalie fundamentalnej Mam na myśli cały przekaz medialny który jest który jest skierowany do fundamentalistów tak liczba to liczba Ale w jakim sensie mam raport sprzedaż Polic sobie wskaźniki kiedyś Facet mi powiedział tak A skąd wiesz że to co czytasz i to co masz przed oczyma jest prawdziwe okej bo jeżeli to nie jest prawdziwe Ludzie siedzą albo mają procesy tak jak GetBack do dzisiaj Ja rozumiem natomiast Postaraj się sprawdzić wszystkie dane które do ciebie docierają to jest no okej Może może ktoś ale cały rynek wtedy dostaje te same dane tylko mamy jakiś insiderów którzy dostają inne fundamentalnie ale to wchodzimy w wyjątki teraz będziemy poruszali się wyjątkach regułach tak no większość ludzi większość fundamentalistów dost są manipulowani przez nieprawdziwy przekaz taka jest prawda No i teraz pytanie czy ten przekaz jest skierowany do tych 80 proc tłumu czy na przykład do traderów takich jak my którzy teoretycznie są ekspertami w rynku i powinni już wstępną selekcję przeprowadzić ale nigdy nie mamy pewności że te dane są prawdziwe okej Nie przeczę być może twoje dane i twoje źródło są spraw dane są publiczne Tutaj nikt nie ma swoich Okej ale tu chyba też chcesz coś dodać jeszcze czy już nie bo tak wziąłeś mikrofon to nie no to jest generalnie tam temat na dyskusję na kolejne 45 minut tu już mamy 00 także tak Czyli spotkamy się pewnie w przyszłym roku także Postaramy się spotkać w tym samym gronie Będziemy kontynuować temat Tak więc dziękuję wam panowie bardzo za obecność za wypowiedzi również dziękujemy dziękujemy państwu za obecność [Aplauz] dzięki l