Inteligentny Inwestor – Jak inwestować w 2023 roku? [Inwestowanie w 2023 roku]

[Muzyka] Cześć inteligentny inwestor to seria która nie jest z nami za często bo znalezienie czasu u Piotrka żółkiewicza jest trudne ale to są jedne z najbardziej dla mnie inspirujących rozmów i odcinków bo zawsze się uczę Chciałem ci powiedzieć Piotrze Czego ci nie mówiłem przed nagraniem że nasz odcinek o tym w co inwestować rok był trzecim najlepiej słuchającym się odcinkiem w zeszłym roku więc całkiem nieźle Maćku dziękuję za ponowne zaproszenie miło cię widzieć w nowym roku w tym samym Studio co wcześniej coraz lepiej urządzonym profesjonalnie już ale to zauważył że obrastam w sprzęt więc trzeba troszeczkę powrzucam [Muzyka] dużo zadziało się od naszego ostatniego nagrania tym w co inwestować chciałem się ciebie zapytać nie tylko w co inwestować w 2023 roku i o inflację i o te wszystkie rzeczy których było bardzo dużo w mediach ale co z punktu widzenia profesjonalnego inwestora wydarzyło się na rynkach i na świecie i jak te rzeczy na siebie wpływały przez ostatni rok taka rozmowa odcinek niekoniecznie o wyłącznie inwestowaniu ale nowy rok Now postanowienia i nowe podsumowania tego co jest i było i podsumujmy właśnie co się wydarzyło jakie to ma konsekwencji na kolejny rok i kolejne lata i to co się najbardziej szczególnie z punktu widzenia kogoś kto żyje w Polsce narzuca No to zmiany na arenie geopolitycznej bo jednak ostatni rok przyniósł ich zmiana wartości złotówki Skokowa No akurat na koniec roku złotówka do EUR raptem o 2 PR się różni względem 1 stycznia poprzedniego roku więc więc tej zmiany ostatecznie nie ma co też jest oczywiście zaskakujące dla dla wielu inwestorów No bo bo kraj przywrą nowy wojna za granicą a złotówka do Euro w zasadzie w ciągu 2020 roku bez zmian natomiast z przygodami gdzieś tam po drodze szczególnie na dolarze No tak szczególnie na na dolarze na na euro też ale to co jest ciekawe Że Mieliśmy kilka dekad spokoju na tej arenie geopolitycznej mieliśmy takie uśpione wojny propagandowe między Stanami Zjednoczonymi a Rosją Stanami Zjednoczonymi a Chinami Europa gdzieś tam była między młotem a kowadłem i musiała trzymać zawsze czyjąś stronę i też się dzieliła i trzymała oczywiście kilka srok za ogon czyli robiła to co było w jej interesie aż nagle przyszło bum i mamy mamy Nowy Porządek Świata Fama się już zupełnie co wszystkich zaskoczyło to wiedzieliśmy po ostatnich latach że można skanerowy wymazać je z uniwersytetów z różnych aren publicznych z internetu natomiast pierwszy raz w historii ludzkości ćwiczyliśmy kanelowanie kraju Rosji w tym wypadku to jest ciekawe Że skoro ale to chyba nie do końca się powiodło powiodło się pewnie w takim zakresie w jakim chciano to zrobić tak nie chciano Oczywiście tutaj kogoś to Rosji w tym wypadku doprowadzać do do takiego stanu żeby zaczęła robić nieprzewidywalne rzeczy natomiast skoro raz taki mechanizm przećwicz ono No to teraz każdy kraj w przyszłych dekadach może się obawiać że że jeśli będzie grzeczny to to świat skrzyk nie się przeciwko niemu i i zastosuje podobne środki więc pytanie jakie to ma konsekwencje czy czy Dzięki temu będzie trochę bezpieczniej czy nie No i oczywiście gdzieś tam w tle tych konfliktów między Rosją a Stanami Bo de facto to jest wojna między tymi dwoma mocarstwami tylko tylko toczona na trzecim zewnętrznym satelitarnie tak jak Wietnam czy czy Afganistan niedawno tak Wietnam to to już trochę prehistoria i troszeczkę co innego ale jak najbardziej i pamiętajmy że ten konflikt z bo na Ukrainie nie jest jedyną wojną która się w tej chwili toczy takich konfliktów uśpionych czasem od kilku dekad mamy kilka ale takich które się toczą no to cały cały czas mamy wojnę w Syrii gdzie jakieś tam też starcia z udziałem Turcji w zasadzie co dwa dni można przeczytać że coś tam się dzieje mamy cały czas wojnę między palestyną A izraelem to jest jakby konflikt który jest troszkę przez Media zaniedbany ale tam też się bardzo bardzo dużo dzieje i dużo ludzi ginie natomiast to nie jest za naszymi granicami więc w polskich mediach faktycznie o tym nie nie przeczytamy te wszystkie konflikty rzuciły nowy snop światła na Chiny i na potencjalny konflikt na Tajwanie bo oczywiście ta tam China propagandowa która ma My jesteśmy po stronie świata Zachodniego w Polsce i siłą rzeczy Trzymamy z tą propagandą świata Zachodniego że Rosja jest zła że Chiny są złe i tak dalej wiele wiele rozwiniętych krajów azjatyckich wcale nie postrzega sytuacji tak jak my tylko tylko nie mówimy o Chinach mwi Chinach mówimy o różnych rozwiniętych sąsiadach Chin Korei Południowej Tajlandii Filipinach Australii i tak dalej często świat z perspektywy ludzi tam mieszkających jednak wygląda inaczej możemy w polskich gazetach codziennie przeczytać że Chiny robią manewry przy granicach Tajwanu No ale jak zrobimy research to w zasadzie Tajwan leży granicy Chin i w zasadzie dowolne manewry gdzieś tam na morzu są zawsze przy granicach Tajwanu i te manewry są tam c razy w roku od zatrzymam cię tutaj bo bo Wiedza jest super ważna żeby zrozumieć dlaczego pewne rzeczy dzieją się w inwestycjach ale Pogadajmy o o tym również co wydarzyło się na rynkach Ja wiem że wojna miała na to wpływ bo wojna między innymi wywołała inflację prawda czy też przepraszam wojna wywołała braki surowców energetycznych Które pociągnęły ze sobą to wszystko No inflacja jest takim zwierzęciem że nie do końca wszyscy wiedzą jaki jest tryb życia tego zwierzęcia c ż w godzin ś Wygląda na to że tak dokładnie że wylazł z nory znacznie wcześniej niż wojna i że to co go wybudziło ze snu zimowego No to jednak był ten szalony do dróg pieniądza covid przez rządy począwszy od kwietnia 2020 to co Wojna mogła zrobić to przedłużyć okres trwania tej wysokiej inflacji bo wojna zaba dodatkowo szlaki logistyczne i szlaki dostaw które już były zaburzone PR zaburzone i powoli zaczynały wracać do normy po czym wojna znowu poplątał te [Muzyka] wszystkie szlaki handlowe i od razu jakby weszły po drodze kolejne niedobory cła przesunięcia to i tak jest zaskakujące że że światowa Logistyka jest na tyle odporna że że mimo wojny mimo covid Generalnie w sklepach poza chwilowo papierem toaletowym i i czasem może jakimiś komponentami komputerowymi No niczego nie brakowało a wszystko generalnie jest produkowane w innych krajach niż konsumowane więc tak czy siak ja jestem na przykład zaskoczony że że świat oczywiście cenowo zapłaciliśmy inflacją ale ale jeśli chodzi o braki produktów to świat sobie całkiem dobrze poradził to to nie są Niemcy lat 20 prawda poprzedniego wieku gdzie hiperinflacja nie tylko zabierała pieniądze ale też i pracę i towary tak i też jakby w przeszłości wszystkie wojny w krajach europejskich czy amerykańskich wiązały się z przestawieniem mocy produkcyjnych na potrzeby wojenne No dzisiaj w ogóle nie mamy z takim zjawiskiem do czynienia Może dlatego że po prostu świat już jest tak zaawansowany że że czegoś co co nie jest zakładem zbrojeniowym nie za bardzo da się przestawić na na produkcję to już nie są te czasy kiedy fabryka może robić beczki czołgi albo cokolwiek więc to to jest ciekawe no i to co się zadziało na rynkach przede wszystkim to kwiecień 2020 banki centralne postanowił ratować gospodarkę przed No jakimś takim [Muzyka] roztopieniu ludzi i z góry było wiadomo że to wywoła inflację ale to była cena jaką rządy i bankierzy centralni byli bardzo gotowi płacić więc trochę dziwi że później wszyscy się dziwią że ta inflacja nadeszła No bo jakby z góry taki był deal tak miało być i i wiadomo że że przecież że każdy Amerykanin dostawał wypłatę który nie pracował i te pieniądze spłynęły bezpośrednio było oczywistym później skutkiem to że mięzy tylko Amerykanin ale też każda firma w Polsce było to samo ale ale w Stanach Zjednoczonych w zasadzie czy to restauracje czy fabryki które które miały przestoj nie pracowały też dostawały różnego rodzaj zapomogi kredyty które były bezzwrotne pod pod warunkiem utrzymania określonej liczby miejsc pracy przez przez ileś tam miesięcy Czy kwartałów zależności od stanu więc jakby skutek tych działań pandemiczny był taki jak miał być czyli przejściowa inflacja natomiast reakcja inwestorów na to była No paniczna ponieważ nie jest tak że najpierw ci inwestorzy zaczęli jak ten pieniądz zrobił się jeszcze łatwiejszy parkować pieniądze w miejsca które wydawały się bezpieczne nieruchomości giełda amerykańska i tak dalej co w pewnym sensie bardziej podniosło wyceny też nie Elon Musk był najbogatszym człowiekiem świata przez jakiś moment no przez dłuższy moment ale to nawet jeszcze niedawno bo Tesla spadła 75 przez ostatnie miesiące więc jeszcze pół roku temu był tam w pierwszej trójce zapewne najbogatszych ludzi na świecie A to już jest ponad 2 lata po po pandemii ale to co jest ciekawe to generalnie pieniądz był tani od wielu [Muzyka] latac była coraz niższa świat się też teraz wolniej rozwija ma związek z inflacją jakby ludzi wolniej przybywa na świecie to nie jest tak że ten dodruk covid nowy spowodował całą tą lawinę lokowania pieniędzy w nonsensowne aktywa przez inwestorów to już jakby trwało od lat i właśnie przez to że ta baza była zbudowana że ten Trend kupowania rzeczy po wysokich cenach które niekoniecznie mają sprawdzone modele biznesowe trwał od lat to mógł być tak łatwo i tak szybko wzmocniony dodaniem gotówki do systemu i przypomnijmy sobie na chwilę co widzieliśmy tak w 2021 dr roku No widzieliśmy wybuch wszędzie na na giełdach ale też w mediach społecznościowych w klasie tradycyjnej rzeczy związanych z kryptowalutami i z fenomenem nft a w tej chwili w zasadzie to jakby w 23 roku obudzili inny c jak patrzymy na naszych pewnie wspólnych kolegów znajomych na Twitterze czy linkedinie No to wszyscy którzy mieli swoje zdjęcie w postaci nft czy tam jakiegoś innego obrazka małpy liska czegokolwiek no nagle pozamieniane co się właściwie stało tak jakby ludzie zostali przez rok dwa Opętani No właściwie czym tak bo jakby dzisiaj tulipanami dzisiaj kogoś spytać o co chodziło w tych nft i c Czemu ludzie płacili tam miliony dolarów za za jakieś mopki albo albo za kamienie obrazki JP z kamieniem z liskiem z czymkolwiek setki tysięcy dolarów to pewnie dzisiaj nawet ci ludzie którzy dr robili nie do końca byliby nam w stanie wytłumaczyć Tak myślę że że nie wiedzą tak to po prostu był był jakiś HP i to samo działo się Z bardzo wieloma spółkami zresztą ty jesteś inwestorem w branży Venter więc doskonale pewnie pamiętasz firmy stały się tanie prawie tak ale Ale wracając do 20212 to do Polski pewnie aż taki ten Hype nie nie dotarł ale w Stanach Zjednoczonych za za firmy które No nie było jakieś tam szczególnie wybitne płacenie 100 razy 80 razy czy 150 razy przychód miar firmy przepalające gotówkę w niebywałym tempie płacenie 100 razy przychód podkreślam przychód a nie z 120 r mrr czyli tak miesięczny powtarzalny przychód co też równa się 100 razy roczny powtarzalny przychod No to były Jakby jakieś nonsensowne rzeczy i to co się stało w 2022 też jest bardzo ciekawe bo ta bańka prysnęła natomiast ludzie nie do końca mieli czas myśleć co jest drogie a co jest tanie co co jest wartościowe które modele biznesowe mają sens a które nigdy nie miały i w przyszłości też nie będą i w zasadzie dużo klas aktywów związanych z technologią spadło tyle samo tak Czyli zarówno firmy które są zyskowne i mają przed sobą i modele biznesowe mają sens są przydatne konsument zarabiają pieniądze generują często spadły o 60 70 80 90 PR jak i firmy które zawsze były jakąś Budą i i nie miały sensu i w tej chwili nikt nie chce już im dać kolejnych transz kapitału i pewnie nie przeżyją w zasadzie tyle samo ale mówił że jak jest odpływ to widać to bez majtek pływał tak ale niekoniecznie chwilowo Mają dobrą wycenę tak bo odpływ zabrał pieniądze z rynku po prostu tak jakby teraz jeszcze właśnie nie widać to pływał n go to będzie widać za pewnie rok dwa TR pi lat bo te firmy które mają sens wrócą do do wycen które mają sens A te które nie miały sensu pozostaną bezwartościowe albo upadną i i wtedy będzie doskonale Widać kto kto pływał nago a kto nie ale to co się działo było było niesamowite i tutaj warto Jakby jakieś przykłady podać No jakby z twojej branży vencer nowej No to takie jakby najbardziej agresywne i najbardziej znane fundusze Venture jak Tiger Global które w zasadzie co dwa dni można było przeczytać w prasie czy to amerykańskiej czy nawet do polskiej prasy się to przebijało co dwa dni jakaś nowa transakcja tu 100 milionów tu 500 tu Miliard zainwestowane w jakieś jakieś startupy o których pół roku Wcześniej nikt nie nie słyszał i w zasadzie wydan No blisko 100 miliardów dolarów Tiger też inwestował w fundusze parę kwartałów co ciekawe Tiger miał bardzo bardzo mały zespół operacyjny jakby polskie fundusze VC często mają raptem par milionów dolarów pod zarządzaniem i parę czy paręnaście osób zespołu a Tiger też miał paręnaście osób w zespole i cał cały jeśli tak można nazwać bo tamtych czasach nikt zasad robił d był przez owany na zewnątrz głównie do firm takich jak mse ale w szczycie tej bańki mse nie miał już mocy przerobowych i wtedy już do wielu firm zewnętrznych było to aane co polegało na tym że jakiś tam no powi praktykant czy nadzorowany przez poł OKE miał często nie więcej niż 5 dni na zrobienie researchu i anal z jakieś tam firmy z którą jeszcze się zazwyczaj nie spotykał fizycznie przez pandemię tylko tam parę dni na na zoomie porozmawiać zobaczyć jakieś dwie trzy kartki prognoz dokumentów i i to wszystko tak takie były czas Tiger zrobił teraz też niesamowitą rzecz jeszcze bo Tiger inwestował również fundusze tak i wycofał się właśnie z obiecanych rund inwestycji w fundusze I startupy co powoduje że praktycznie opinia o nim na rynku będzie bardzo długo jeszcze wybrzmiewa no te fundusze Tigera już tam pewnie do blisko minus 0% się zbliżają czyli żeby wrócić na stan z 2021 roku No to musiałyby urosnąć 500 z powrotem podobnie giełdowe fundusze na przykład mocno bardzo mocno znanej modnej w 2021 roku k Wood czyli fundusze z brandu ar tak też tam było pod miliardów tak super super modnych spółkach tam mamy też już minus 70 % od tego czasu więc ciekawe czasy Myślę że Obyś żył w ciekawych czasach to jest takie przekleństwo chińskie podobnie ale myślę że ci którzy mają czas i którzy mają trochę wiedzy i trochę odwagi właśnie w takich czasach gdzie zostało dziecko z kąpielą wylane mogą pewnie zrobić swoje najlepsze inwestycje życia Ja gdzieś tam właśnie mam taki tak taki radar taką listę kilkuset spółek które które spadły o te 90 parę procent i mam je podzielone na te które nigdy nie miały sensu i wciąż nie mają i na te które mają i ja bym się zupełnie nie zdziwił jakby jakiś duży procent może 1/4 z tych spółek przez kolejne parę lat urosła o 500 700 1000% tak bo to są takie czasy I historycznie też tak to wyglądało jakby te fundusze technologiczne Czy werowear w historii kapital one zaczęły tuż po tym jak bańka zresztą również napompowana przez Bank Centralny czyli bańka to się nazywało docom Bast tak Czyli bańka intera pękła A tak naprawdę to wynikało z tego że Stany nie chciały mieć kryzysu który był w Azji wtedy w 9 tam 89 roku tak czy si i by ogle ciekawe bo bańka doca bardziej mi przypomina bańkę kryptowalutowy docom w tamtych czasach dicom czy ten we milion innych tak naprawdę w zasadzie nie miały przychodów wtedy to na co się patrzyło to były tak zwane ibs technologia tam była prymitywna tak ale to były iball czyli ilość użytkowników i to było wtedy to co inwestorzy wyceni najbardziej Jeśli tam jakiś portal typu Jakiś portal typu Yahoo miał po prostu dużo bardzo czytelników swoich artykułów ale jeszcze nie wyświetlał im reklamy w ogóle nie nie wiedział jak ich zmonetyzować za pocztę nie nie płacili nic No to jahu przez moment to była ciekawa sytuacja bo 2000 roku w Japonii przez moment brakło na giełdzie podaży na akcjach jahu sensie nie było w arkuszu zleceń żadnych prawie że akcj Wania sprzedaż i na akcja jahu doszła tam do jakichś setek tysięcy dolarów wartości przez moment tak bo już sprzedawcy sprzedających więc to to już Takie absurdy A z kolei 2021 rok to to o tyle inna sytuacja że większość tych modnych firm i giełdowych i nie giełdowych No bo największa bańka była Pewnie nawet nie na giełdzie tylko że w części V segmentu inwestycyjnego Te wszystkie firmy miały przychody szybko zwiększały przychody tylko często kupowały te cen które w długim terminie niekoniecznie mają sens tak Czyli teoretycznie gdzieś tam jakieś wyliczenia na chusteczce papieru mówiły że każdy dolar wydany na pozyskanie użytkownika tam zwraca się po 8 12 czy 30 kwartałach ale no to nie było takie porządne liczenie nie uwzględniał wszystkich kosztów ogólnych kosztów centrali kosztów motywacyjnych w postaci programów był Facebook i Google tak no bo te pieniądze tam w dużej mierze szły pewnie beneficjent był cały ekosystem jak na przykład no wszystkie aplikacje dla biznesu od slak począwszy poprzez jakby Asan poprzez rozwiązania Microsoftu poprzez Azur AWS Cloud i tak dale to jest ciekawe bo w 2007 8 9 czy tam szóstym siódmym ósmym beneficjentami były bardziej firmy hardwarowe tak Cisco producenci serwerów trzeba było mieć wszystko swoje a teraz beneficjentami byli dostawczy usług Sas dla biznesu byli Tak naprawdę wszyscy duzi niekoniecznie duzi ale wszyscy dotychczasowi gracze z rozwiązaniami software dla biznesu którzy tym tym nowym graczom którzy przepadają pieniądze funduszy Venter po prostu sprzedawali kilofy podczas Gorączki złota A to najlepszy biznes sprzedawać kilofy też też też cykliczny ale ale lepszy niż niż kopać złoto w tym brudzie Tak o złocie dzisiaj nie będzie Słuchaj chyba wiemy co się wydarzyło jednej rzeczy nie rozumiem Jeżeli ty rozumiesz to powiedz co się działo znaczy rozumiem co się działo ze złotówką co się zadziało pod koniec roku nie zrozumiałem to będzie jedno pytanie a drugie dla przedsiębiorców którzy nie są profesjonalnymi inwestorami nie mają listy 100 firm które warto zrobić i tak dalej jak myśleć niekoniecznie nawet jaką strategię obrać tylko jak myśleć o inwestowaniu w 2023 roku swoich nadwyżek finansowych jakie to są obszary segmenty rodzaje to dwa pytania czy rozumiesz co się stało stało i jeszcze dzieje bo nagrywamy to w drugim tygodniu stycznia i dalej nie jestem pewien co się dzieje Maćku rozumnie pytasz o to dlaczego się złotówka umocniła do głównych walut o kilkanaście procent w ostatnich trzech miesiącach czyli cwm kwartale mimo że tak naprawdę zło ani nie mamy kpo ani wojna się nie skończyła ani nie mamy żadnych innych rozwiązań Nie nie mam wyjaśnienia wyjaśnienie jest takie że generalnie ruchy walut w krótkim i średnim terminie są w dużej mierze losowe Natomiast w długim terminie ruchy walut czy wartość waluty do innych walut zależy od od dwóch rzeczy po pierwsze od wiarygodności danego kraju i i rządu i wiarygodności i solidności budżetu i Banku Centralnego Banku Centralnego to jest jedna z tych rzeczy od których zależy kurs walutowy a druga to jest saldo importu i eksportu tak Czyli jeśli jakiś kraj notorycznie przez wiele wiele lat czy czy dekad zawsze więcej importuje niż eksportuje bo tak ma ustawioną swoją gospodarkę albo leży w takim niekorzystnym położeniu geograficznym że że siłą rzeczy tam na przykład nie ma ani rolnictwa ani turystyki i też nie nie wykształcił przemysłu No to waluty takich krajów które więcej importują niż eksportują Generalnie w długim terminie mają tendencję do osłabiania się i to jakby ma swoje jakieś tam podłoże matematyczne które można wręcz rozpisać na szwajcarski Frank będzie się umacniał w bardzo długim terminie bo to jest bardzo wiarygodny kraj który ma bilans handlu zagranicznego dobrze zrobiony podobnie na przykład z Australią tam jest troszeczkę inaczej ale mają duży eksport No Australia eksportuje dużo surowców ale też dużo importuje różnych rzeczy natomiast Szwajcaria jest nietypowa No bo to jest bardzo mały kraj z wykształconymi ludźmi i tam że firmy żeby się rozwijać musiały tak naprawdę wyjść na zewnątrz i nauczyć się innych kultur kultur i nauczyć się dobrze odbierać ten Feedback od klientów z różnych krajów żeby się rozwijać Polska jest na przykład na tyle dużym rynkiem wewnętrznym 30 tam kilka milionów ludzi że tutaj z powodzeniem można sobie rozwijać przez kilka dekad firmę nie nie wychodząc na świat a a modele biznesowe ambitne powstające w Szwajcarii zawsze musiały tak naprawdę od razu W pierwszych latach swojego funkcjonowania nauczyć się eksportować no i to to to sprawia że że Szwajcaria jest to ciekawa lekcja jest przed Wielką Brytanią w takim razie taka albo zrobi model szwajcarski albo będzie miała problemy No Wielka Brytania na szczęście też ma jakby sporą liczbę ludności Duży Rynek wewnętrzny Szwajcaria jest naprawdę malutka więc Szwajcaria jest troszkę inna no i ta zasada o której powiedzieliśmy odnośnie jakby balansu między importem a eksportem też nie do końca tyczy się krajów które są mocarstwami światowymi z największą armią na świecie jak jak na przykład Stany Zjednoczone bo Stany Zjednoczone mają jakby od od lat nadwyżkę importu nad eksportem ale to i mnie aż tak bardzo nie przeszkadza ale mają walutę rezerwową która im tak mają walutę rezerwową pokazały w ostatnim kryzysie militarnym że wciąż się liczą i że to one rozdają karty Oczywiście mamy teraz sytuację że Arabia Saudyjska dogaduje się z Chinami żeby sprzedaż ropy rozliczać w juanie co co będzie jakimś tam dużym ciosem potencjalnym dla dolara No ale to też jakby dużym ciosem Jakby nas ktoś powiedzmy skaleczył gdzieś tutaj koło łokcia tak jakby dolar Od tego nie umrze to będzie po prostu jakaś tam oznaka tego że coś się zmienia w kolejnych dekadach powoli ale to co z drugiej strony równoważy to to wszystkim się wydawało że to mocne zaangażowanie Stanów Zjednoczonych w wojnie na Ukrainie ma podłoże takie właśnie nie wiad jak ludzie w Stanach zadawali sobie pytanie czemu nasz rząd angażuje nasze pieniądze i nasz nasze wojska gdzieś tam prawda Po drugiej stronie globu w wojnie która nas nie dotyczy No ale okazało się że rosyjski gaz i ropa zostały zastąpione amerykańskim LNG który teraz płynie ogromnym strumieniem do Europy i różne bariery powiedzmy biurokratyczne które były w ostatnich latach na przeszkodzie zwiększenia mocy przerobowych w gazoport nagle znik Niemcy kupili gotowy gazoport od jednej ze znanych firm tak ale ale wszystkie plany rozbudowy gazoportu ich mocy nagle w ciągu roku dwóch w Europie jakby te bariery biurokratyczne zniknęły i teraz jakby no pamiętamy że cztery pół roku temu wszystkie media w Polsce rozpisywał się i na świecie jak to w Europie wszyscy w zimie zamarzną bo bo nie będzie gazu nie będzie czym grzać w mieszkaniach i tak dalej no nagrywamy ten odcinek można powiedzieć że w środku zimy co prawda Dzisiaj jest zimno Nie ma Mrozu ale str nie jakoś szczególnie mroźnej zimy ale w środku zimy i Maćku gaz na rynku europejskim jest dzisiaj najtańszy od prawie półtora roku spadł spadła cena gazu o kilkadziesiąt procent przez ostatnie parę miesięcy Pogadajmy o moich pieniądzach Tak więc wiesz co ja nie mam tyle czasu co ty nie mam tyle cierpliwości Co ty nie mam tyle pieniędzy co ty pewno ale też chciałbym je położyć w takie miejsca żeby ich raczej było więcej niż mniej na koniec tego roku tak generalnie bym w to celował tak kiedyś robiliśmy już parę kwartałów temu taki przegląd klas aktywów i możemy do tego wrócić w takiej znacznie skróconej formie Co w zasadzie leży na stole Co jest do wyboru przed przeciętnym przedsiębiorcą który ma ma nadwyżki obligacje skarbu państwa bardzo wysoko oprocentowane tak jest do wyboru zawsze to samo prawie że i wybór do którego ja zawsze się skłaniam jako przedsiębiorca były potencjalny obecny ale też kolega wielu przedsiębiorców to jest jeśli masz możliwość inwestuj w rozwój własnej firmy pod warunkiem że możesz to robić sensowną Krańcową stopą zwrotu na kapitale prawdopodobnie stopa zwrotu będzie dużo większa we własnej firmie niż jakakolwiek inna op prowadzisz firmę i możesz zainwestować kolejny Milion w rozbudowę hali magazynowej Czy kupienie kolejnej maszyny czy otwarcie oddziału zagranicznego sprzedażowego czy czy w cokolwiek nie wyciągaj zysków tylko to to zazwyczaj najlepiej zrobić to co się robi do tej pory i co działa i na czym się człowiek Zna czy inwestowanie czy to w siebie Jeśli w ogóle nie mamy nie jesteśmy przedsiębiorcą tylko jesteśmy Kowalskim to wtedy inwestowanie we własną edukację I naukę zawsze ma najwyższą stopę zwrotu A jeśli jesteśmy przedsiębiorcą to zazwyczaj najlepiej jest inwestować we własną firmę tylko tutaj jest haczyk pytajnik tym haczykiem jest to że oczywiście Nie należy tego robić bezmyślnie i na siłę budować jakby kolejnej hali kolejnego oddziału tylko trzeba wyliczyć jaką Krańcową stopę zwrotu taka inwestycja nam daje Jeśli to będzie przynajmniej jakieś tam duże kilkanaście procent 15 17 20 Bądź więcej no to pewnie Pewnie to jest najlepsza opcja Jeśli to będzie mniej niż 10 No to pewnie takiego ryzyka biznesowego nie ma co Tym bardziej że to dobro będzie dla naszej firmy też pracowało dość długo prawda jeżeli mówimy o Hali magazynowej czy oddziale we Francji który właśnie sukcesem otworzymy Tak tak i to to pewnie jest jakby pierwszy priorytet a a a pozostałe rzeczy to są rzeczy Gdzie możemy już takie zbędne Nazwijmy to zbędne nadwyżki finansowe lokować i tutaj mam macie zbędne nadwyżki finansowe to dajcie znać Wyślę wam numer konta i tutaj mamy do wyboru to co zazwyczaj tych aktywów i zazwyczaj mamy do wyboru nieruchomości i tutaj w Polsce mamy troszkę nietypową sytuację no bo ja i ty znamy bardzo dużo przedsiębiorców którzy mają nadwyżki i rozmawiamy z z nimi i ci przedsiębiorcy którzy w ostatnich 5 10 latach sobie tam co pół roku co rok kupowali jakąś nieruchomość jakieś kolejne mieszkanie na wynajem i tak dalej Bardzo się przestraszyli konfliktu za naszymi granicami a a w lutym bo nieruchomości nie są płynne 24 lutego ludzie którzy mieli nieruchomości prawda w Warszawie Krakowie Lublinie i tak dalej to się zastanawiali czy czy tutaj zaraz jakby czołgi nie będą stały pod ich budynkami wręcz austan teraz brak plus mamy w Polsce jednak coraz mniej korzystne dla właścicieli Nio przepisy chroniące ich związane z najmem tak jeśli trafimy na nieuczciwego i sprytnego najemcę to w zasadzie nie mamy legalnych możliwości pozbycia się go z lokalu przez bardzo wiele lat i to się robi problematyczne tak jak w Hiszpanii jest to zjawisko ocup ados Czyli jeśli przez tam chyba 24 godziny nas nie ma a ktoś zajmie n nasze mieszkanie w tym czasie No to w zasadzie już jest jego nie ma możliwości wygonić kogoś takiego z lokalu więc sytuacja na polskim ryku nieruchomości Troszkę się zmieniła z powodu wojny bo wielu bogatych ludzi postanowiło sobie w ostatnim roku że kolejnych nieruchomości w Polsce już nie kupią tylko jeśli będą kupowali kolejne to będą dorobili za granicą więc jakby duża część takiego cyklicznego inwestycyjnego który był powtarzającym się popytem No nagle została przekierowana na rynki zagraniczne bądź na inne klasy aktywów i w Polsce jednak duża część popytu na na mieszkania była popytem takim spekulacyjnym inwestycyjnym czyli rosło to wszyscy kupowali dlatego że rośnie nie powtarzając tą że brakuje przedsiębiorców którzy mają firem w porównaniu z ich firmami których mają kilkanaście kilkadziesiąt a znamy też paru któzy mają powyżej 100 mieszkań i Zarządzają tym jak firmą od też tak można robić no często to są już jakby bardziej poważne modele biznesowy bo się zajmą też jakby kupowaniem sprzedawaniem ale też remontowanie i tak dalej więc nie jest nie jest tylko posiadanie nie jest tylko posiadanie i wynajmowanie ale też jakby taki Recycling kapitału w nieruchomościach czyli związane z no z ze znajomością rynku również tak z jakimiś tam nieefektywności sami często to jest jakby zabawa nieruchomościami w jakiś małych jakiś małych miastach lokalnych prawda typu Kielce Sosnowiec Jaworzno koszal i tak dalej no to jakby pewnie nie nie jest to zadanie dla dla kogoś dla przedsiębiorcy z Warszawy czy Krakowa żeby żeby remontować mieszkania w Sosnowcu Tak to już trzeba mieć jakąś smykałkę taką większą w tym kierunku no mamy też jakby jedne z największych w krajach rozwiniętych stopy procentowe które zabijają też dużą część rynku deweloperskiego deweloperzy zmniejszyli zmniejszyli sprzedaż nowych inwestycji często między tam 60 a 80 PR na niektórych rynkach liczba zapytań o wnioski kredytowe też spadła o kilkadziesiąt proc nawet to jest dobry moment żeby kupować nieruchomości WL to mówisz nie wiadomo nie wiadomo nie wiadomo jakby bo jednak to zagrożenie geopolityczne pozostaje tak nie wiadomo ilu Ukraińców ostatecznie zostanie w Polsce a a ilu wyjedzie jeśli konflikt się na przykład skończy z drugiej strony czynsze 20 plus proc poszły do góry w zeszłym roku tak za wynajem z uwagi właśnie szczególnie w bardzo małych mieszkaniach tak bo duże w zasadzie nie ziły się tak A to co jest Ciekawe jakby nie prognozujemy Co się stanie z cenami nieruchomości bo nie wiemy ale to co ja bym chciał żeby każdy kto planuje zakup nieruchomości w Polsce sobie przećwiczyć to żeby wszedł na jakieś portale nieruchomości Zagranicznych i i zobaczył sobie za ile może kupić takie samo mieszkanie Jak w Krakowie Czy w Polsce w takich powiedzmy jakiś lokalizacjach często równie sympatycznych na przykład z lepszą pogodą tak za za ile może kupić bz jest wyjątkowo Turystyczna tak tak Praga C tak ale za ile można kupić nieruchomość na południu Hiszpanii na przykład w Maladze Czy w sewi albo za ile można kupić we Włoszech blisko Neapolu czy na Sycylii To jest 1/4 ceny Warszawskiej w zasadzie koło Katanii czyzy Palermo piękne piękne miejsca penthouse który w Warszawie kosztuje powiedzmy 5 milionów w centrum Katanii będzie kosztował milion złot taki sam 250 Met tak świetnie urządzony ale też EUR moż można sobie zobaczyć że nawet ceny nieruchomości w Holandii często w mniejszych miastach takich rzędu 100 200 000 mieszkańców są często dużo niższe niż w Warszawie No i pytanie czy tak powinno być czy coś tu jest nie tak ale to jest takie pytanie Warszawa już jest na tym poziomie żeby mieć takie ceny tak tak na tym poziomie jakby ochrony praw własności na tym poziomie płac i też jakby ryzyka systemu sądownicz ryzyka geopolitycznego i tak dalej No i to jest ta część nieruchomości mieszkaniowych która leży na stole mamy też jakby część nieruchomości powiedzmy biurowych tutaj przedsiębiorcy zazwyczaj nie inwestują w takie nieruchomości bezpośrednio tylko na przykład przez fundusze nieruchomości tak zwane rejty No i to jest jakby ciekawostka dość duża bo z jednej strony w samej pandemii i w marcu pod koniec marca 2020 te notowane rejty nieruchomościowe które wewnątrz zawierały w zasadzie tylko biurowce często spadły na giełdzie po po 70 80 proc No często później bardzo szybko wróciły po po trzech miesiącach natomiast to pokazuje że to samo aktywo które jest notowane a nie jest notowane zachowuje się zupełnie inaczej tak bo mieszkanie czy biurowiec nie notowany No nie zmienił swojej wartości a notowany spadł 80 PR a później urósł z 300 albo 500 tak i to co jest teraz też ciekawe że z jednej strony dużo firm pozbyło się pracowników z biura wprowadziło pracę hybrydową zdalną wszyscy jakby jesteśmy więcej naomie drugiej strony Google robi największą transakcję w Warszawie kupując biurowce Hub tak tak I z jednej strony Więcej jest spotkań online ale jak patrzyłem wczoraj na statystyki Amy to na największych lotniskach dzienny Przerób pasażerów też jest większy już niż przed pandemią Czyli o co tu chodzi Myślę że telekonferencje zrobiły się suplementem tak ale jak jesteśmy przy telekonferencji amerykańska spółki technologiczne dużo się zadziało spadły bardzo mocno jak sam mówiłeś Co jest przyczyną tego I co Jaki jest kierunek czy wektor na 2023 do tej klasy aset Super to jeszcze jednym zdaniem tylko zamkniemy te nieruchomości prowadzący przerywa przepraszam w tej chwili bardzo dużo notowanych na giełdach światowych funduszy nieruchomości biurowych No jest taką klasą aktywów o nie zdefiniowanym ryzyku bo na przykład mamy rynek w San Francisco Gdzie w samym śródmieściu 20 biurowców już stoi pustych w dużych miastach Stanach Zjednoczonych Często są to jeszcze nie jest ten poziom jak w San Francisco ale ale często mam podobne zjawisko to są często budynki niezbyt nowe które ciężko jest przerobić na jakąś inną działalność typu typu mieszkaniową czy hotelową ostatecznie prędzej czy później klucze od takich biurowców dostaną banki b miały co z nimi zrobić to będą pewnie dziesiątki czy setki miliardów toksycznych aktywów na bilansach banków więc nieruchomości biurowe pewnie są klasą aktywów teraz dość ryzykowna bądź o nieustalonym ryzyku ale raczej nie w Polsce Pol nie mamy takiej klasy aktywów w Polsce jak jakieś powszechne Rej nie ma Rejów ta ustawa nie przeszła są takie qu biur w Polsce ciężko jest kupić w nich udział jeśli nawet się chce więc ostatecznie pewnie będzie tak że takie Prime asset czyli najlepsze najnowsze centra handlowe Czy biurowce w danym mieście te które faktycznie się jakoś wyróżniają wszyscy je kojarzą bo mają świetny adres świetną bryłę i są nowoczesne one sobie Pewnie doskonale poradzą i będą jakby w 100% wynajęte ale jakieś takie klasy BC gdzieś tam parę kilometrów od bę bardo bardzo niejednorodna klasa aktywów idąc dalej do kolejnej aktywów czyli spółek technologicznych No to tutaj mamy mamy masakrę na Rykach to jest mało powiedziane ja poczułem się biedniejszy ja też się poczułem biedniejszy stry WK Fir mnóstwo mnóstwo pieniędzy od funduszy Venter i weszły na giełdę bądź jeszcze pozostały poza giełdą i nie miały sensu i nie miały jako modele biznesowe miały dziwne wyceny No ja myślę że dużo z nich nie nie przetrwa Myślę że dużo z nich nigdy nie nie wróci nawet jeśli przetrwa to nigdy nie wróci do takich wycen jakie miały No jest ta druga grupa spółek które które były zyskowne które mają sens ich wyceny spadł w zasadzie tyle samo i to jest jakby pewnie klasa aktywów Gdzie można bardzo dużo zarobić kolejne kilka lat Pewnie nawet nie w dziesiątkach tylko w setkach procent No ale to też nie jest nie jest taka klasa aktywów gdzie będąc przedsiębiorcą w Polsce możemy tam sobie coś po prostu samodzielnie powy bo bo to zajmuje jednak dużo czasu i wymaga jakichś kompetencji tak kolejna klasa aktywów bardzo popularna wśród różnej wielkości przedsiębiorców w Polsce 2 lata temu Krypto Wszyscy chcieli mieć jakąś często małą ekspozycję Krypto tak jak wiedzieli do końca o co w tym chodzi ale pociąg odjeżdżał więc tam 1 2 5 10 portfela ludzie alok w tą klasę aktywów No ja jej nie rozumiałem i nie rozumiem wciąż więc nie mam zdania myślę że to jednak bardziej tulipany niż niż klasa aktywów jakieś kryptowaluty na pewno przetrwają jako jako jakiś nośnik wartości czy to będzie cały szary rynek i czarny rynek który się nimi posługuje więc one też mają sens tak ja myślę że nawet nie tyle ten szary czarny czy czy czy nielegalny półświatek jest tutaj największym potencjalnym użytkownikiem ale ludzie z kraju normalni ludzie Kowalscy które mają problemy śmieciową zupełnie walutę na szczeblu politycznym i takich krajów paradoksalnie jest na świecie bardzo dużo i jak się poczyta jakieś ankiety Jaki procent Polaków czy Brytyjczyków czy Amerykanów w ciągu ostatnich trzech lat zrobiło jakąś transakcji Krypto A jaki procent ludzi z tych krajów powiedzmy trzeciego świata no to te kryptowaluty często są w tych biednych niestabilnych krajach znacznie bardziej popularne i powszechne w społeczeństwie niż niż kraj zwiniętych No bo tam faktycznie mamy ten element użyteczności tak Co jest lepsze Bitcoin czy lira turecka tak albo czy waluta jakieś tam prawda Kolumbii Argentyny i tak dalej I to lira turecka osłabia się w zasadzie paredziesiąt procent rocznie inflacja tam właśnie spadła do 66 proc niedawno z 90 prezydent Turcji ma taką teorię że inflację trzeba zwalczać niskimi stopami procentowymi i za każdym razem jak tam członek Banku Centralnego się wychyla i je podnosi No to zostaje odwoływany dość szybko więc paradoksalnie kryptowaluty w takich krajach mają swoją jakąś użyteczność natomiast ostatecznie pewnie No nie 8 czy 12000 kryptowalut jako nośnik wartości będzie funkcjonowało tylko jna d 5 czy czy czy czy czy czy kilkanaście No a te wszystkie koin które miały mieć jakąś swoją specyficzną użyteczność tokeny pytanie czy będą miały na pewno technologia blockchain ma ogromną ogromny potencjał czy powstaną organizacje typu stowarzyszenia fundacje czy spółki takie budowane na na na tokenach i samo zarządzalne typu dao I czy czy tutaj będzie będzie to popularne czy nie Ciężko powiedzieć w zasadzie mamy co roku w Lizbonie taki zjazd który chba właśnie w tym tygodniu się kończy z całego świata firm rozwijających jakąś technologię na różnego rodzaju kinach i na przykład rok temu paradoksalnie nie funkcja Płatnicza była Najbardziej popularną którą ką tam wystawcy prezentowali ale różne funkcje niszowe typu na przykład protokół Wii na kinach Gdzie można współdzielić moce przesyłowe Wii albo jak kiny które których zadaniem było współdzielenie mocy obliczeniowych komputerów gdzie każdy kto ma niewykorzystane moce na swoim komputerze może za pomocą jakiegoś tam coina jakby współdzielić z siecią te moce i na tym sobie zarabiać po prostu i generować nowe coiny i takich rozwiązań bardzo bardzo niszowych pewnie można tysiące wymyślić czy które się m czy nie No nie mam pojęcia tak w świecie cywilizowanym No to takie podstawy funkcjonowania tych głównych kryptowalut typu ether czy czy Bitcoin które miały być natychmiastowym bez kosztowym przesyłaniem pieniędzy No trochę się póki co nie Nie sprawdziły No bo w Polsce między bankami możemy sobie w zasadzie za za darmo czy za za 5 zł przesłać jakby duże kwoty w TR godziny yyy i w wielu krajach tak tak tak tak jest a prezes yyy JP Morgan Mówił kiedyś że w zasadzie on nie rozumie tej idei bo JP Morgan od 20 lat może przesłać sobie 10 miliardów dolarów z oddziału w Nowym Jorku do oddziału w Tokio Czy w Sydney i to trwa sekundę I nic nie kosztuje tak po po co to po co tak to jest rozwiązywanie problemu który nie istniał tak tak więc on tego nie rozumiał później akurat faktycznie No nawet taki bank jak jak JP Morgan i i taki genialny prezes Jak jak diamon ulegli jednak presji kryptowa na moment no ale jest taki moment kiedy nie wiesz czy być może nie masz racji tak ale teraz teraz się ponownie wycofali tak tak więc no to jest taka klasa tutaj pewnie w tej chwili dla ludzi lubiących ryzyko ciekawostki i adrenalin A kruszce kruszce są klas klasą aktywów gdzie się za wiele przez dekady nie dzieje i to to o czym warto pamiętać że wszystkie kruszce no to rozumiem że większość ludzi akurat nie mówiąc kruszce nie ma na myśli metali nieszlachetnych tak mało kto lokuje prawda pieniądze w miedź czy czy czy w stal poza spekulant ami A te podstawowe KRUS typu złoto czy srebro No można powiedzieć że w pewnym stopniu się nie sprawdziły bo przez ostatnie kilka dekad idea ludzi którzy lokowal pieniądze w złoto była taka że pieniądz drukowany przez banki centralne traci na wartości i było i tak jest i tak pewnie będzie natomiast złoto miało chronić przed tą inflacją no i inflacja wybuchła a złoto nie uchroniło pred przed inflacją jest tam gdzie było 10 lat temu więc ta tam gdzie było 10 lat temu ale to był 10 lat temu to był zupełnie inny pieniądz też tak inflacja zjadła wartość tego pieniądza Tak tak więc można powiedzieć że że jest No tak oczywiście wartości nabywczej to złoto przyniosło dużą stratę przez ostatnie 10 lat inwestorom No ale to co jest najciekawsze że jakby totalnie zaprzeczył tej tezie inwestycyjnej która była główną tezą związaną ze złotem tak czyli że ona chroni przed przed inflacją dlaczego tak jest to przyznam że nie wiem Nikt nie wie ja się zastanawiam czy czy to nie jest troszkę Zmiana taka wynikająca z zastępowania pokoleń i to jak zawsze było tak że kolejne pokolenia ludzi za młodo były liberalne ale jak ludzie dojrzew tam do 40 50 60 to stawali się jakby z natury konserwatywni wszystkie badania takie społeczne które widziałem w ostatni czasach pokazują że to pokolenie milenialsów i jeszcze dwa czy pokolenia młodsze jednak No nie staje się znacznie bardziej konserwatywne wraz z dorastaniem więc pytanie czy czy kruszce taki jak złoto utrzymają swój blask czy dzisiejszych 20 latków za 20 lat ktoś będzie w stanie przekonać do złota czy on może oni mają już lepsze zrozumienie tych oni będą chcieli właśnie w coś opartego na na tokenach akcjach Tesli albo czegoś innego inwestować nie będą w ogóle Zważ na na zmienność na na inne rzeczy No nie wiemy tego ale ewidentnie złoto jakiś taki społeczno-kulturowy blask u młodych ludzi 20 paroletni wchodzących na rynek pracy zarabiających pierwsze pieniądze no traci tak i i oni nie lokują w Kusz ostatnia grupa którą chciałem cię zapytać potem jeszcze jedno pytanie giełda polska czy też Warszawska tak giełda warszawska jest bardzo Specyficznym rynkiem jest malutkim rykiem bo jest malutkim Co prawda nie tak malutkim jak niektóre inne Ryki bo ostatnio giełda warszawska domknąć akcji gdńsk zapłaciła 10 milionów zł czyli to to już to są jakby już tak miniaturowe rzeczy że że pewnie jakiś tam większy spożywczak No jest więcej wart tak giełda w Armenii była warta 15 milionów złotych tam w zaokrągleniu tak no to pewnie tyle co jakaś tam duża stacja benzynowa w Warszawie Tak i giełda polska No oczywiście jest też mała nie tak mała jak armeni ale bardzo mała bo pewnie kapitalizacja appla jest wielokrotnie większa niż kapitalizacja wszystkich 400 kilkudziesięciu spółek notowanych w Polsce i obroty dzienne na applu pewnie też są większe niż obroty z bardzo wielu dni bądź tygodni na giełdzie w Polsce jest to giełda w kraju który odpowiada za 0,6 światowego PKB teraz jest że w co się nazywa skrzywienie lokalne inwestorów Czyli że inwestorzy dlatego że znają dany kraj dany język daną giełdę to lokują często bardzo dużą część swojego majątku na lokalnej giełdzie mimo że nie ma to uzasadnienia jeśli zobaczymy jak działa gospodarka światowa i to co jest bardzo ważne aby wiedzieć myśląc o gdzie w Polsce to to że odpowiadające za lwią część głównych indeksów giełdowych w tym kilkadziesiąt proc wigu 20 są spółkami kontrolowanymi przez skarb państwa bądź bezpośrednio czyli Skarb Państwa ma więcej niż 50 proc bądź pośrednio bo w praktyce jeśli Skarb Państwa ma gdzieś 20 30 33 proc No to też kontroluje w zasadzie w pełni w praktyce taką spółkę i patrząc na to co robi w tej chwili Skarb Państwa koniecznie podejmują rynkowe decyzje tak no przedstawiciele min Ministerstwa aktywów państwowych wielokrotnie W ostatnich latach wyrażali opinię że te spółki mają różnego rodzaju misje mają też jakby misję społeczną mają też misję budżetową związaną z uzupełnianiem baków w budżecie państwa gdzie chyba podatek na KGHM był chyba najbardziej ewidentny czy enerdze były transakcje których jedynym celem było wygenerowanie wpływów podatkowych i nie miały innego jakby biznesowego czy operacyjnego celu więc no trzeba po prostu pamiętać inwestując w Polsce że największe spółki odpowiadające za dużą część indeksów są tego typu spółkami oczywiście one są często wycenione proporcjonalnie do do ryzyka do do ich jakości i często te spółki są notowane za d TR C pi razy zysk No ale jakby nie jest jasne gdzie ten zysk ostatecznie trafia I czy do wszystkich akcjonariuszy porówna więc to jest ryzyko A jeśli chcemy tylko wśród komercyjnych ni rządowych spółek przybierać No to Polska jest takim krajem który No niestety nie tak jak Szwajcaria nie wykształcił zdolności eksportowych i bardzo mała część polskich spółek eksportuje A jeśli eksportuje to przede wszystkim do naszych sąsiadów czyli do do Niemiec troszkę do Czech Słowacji troszkę do Rumunii i to są często niekoniecznie jakieś bardzo przetworzone produkty to są często części samochodowe ale jeszcze do samochodów do spalinowych samochodów więc jakby samochody elektryczne mają znacznie mniej części i też zobaczymy kto te łańcuchy produkcji do motoryzacji przejmie czy to faktycznie będzie Polska czy nie jakieś inne tańsze regiony albo to są jakieś inne innego rodzaju maszyny meble i tak dalej więc te polskie spółki które już eksportują to eksportują do naszych sąsiadów i rzeczy o niekoniecznie wielkiej wartości dodanej Jeśli ktoś chce wysokojakościowych spółek w portfelu czyli takich które eksportują jakąś usługę bądź produkt na cały świat która jest unikalna i która nie jest commodity czyli która ma PR ostatecznie na polskiej gzie takich spółek No pewnie nie znajdzie więcej niż dwie albo trzy I one też będą jakby nie idealne więc nie ma w czym wybierać ale jeśli chce ktoś zainwestować w Polski po prostu przemysł taki tradycyjny notowany na giełdzie w Warszawie albo handel No to coś tam znajdzie Ale trzeba mieć świadomość że polska Giełda nie spadła tak bardzo zagraniczne i że te te wyceny na polskiej giełdzie no nie wyglądają też aż tak atrakcyjnie To tutaj można zrobić podobne ćwiczenie jak Team mieszkaniami tak zobaczyć taką spółkę w Holandii w Stanach podobną jaką ma wycenę jakie ma obroty Jaka jest cena do zysku i może się okazać że wbrew pozorom ta spółka na polskiej giełdzie jest droga w porównaniu tak No jak nawet tych największych komercyjnych spółek zobaczymy mnożniki z twojej branży No mamy na giełdzie Allegro Ale jak sobie porównamy jakby mnożniki Allegro i wzrost przychodów Allegro i kapitałochłonność tego modelu biznesowego obecnie do do firm takich jak Google czy czy Amazon No to jakby Alegro nie nie wygląda na jakoś szczególnie dużo tańsze w handu jak sobie zobaczymy na jedną z największych polskje lokalny tylko rynek w jednej walucie wny tam w Czechach sobie zobaczymy na największą polską taką firmę handlową czyli Dino i porównamy ją do odpowiedników w Stanach Czy to walmartu czy czy Kostko któ No Kostko to już jest w ogóle wybitnym modelem biznesowym target jest powiedzmy niezbyt dobrze zarządzana spółką ja akurat lubię robić zakupy w targecie tak ale Kostko jest jednym z najlepszych najbardziej jakościowych retailer na świecie bo tak jak Amazon Prime ma swojego Prime tak cost ma mersh zarabia w zasadzie większość zysków na tym membership a produkty Sprzedaje z dość niską marżą Kostko jest taką maszyną która która się rowi na produktach zarabia tyle żeby utrzymać halę nie i tam jest też duża dyscyplina Jeśli oni mają taka wiel pokoleniowa na dekad nawet kupią jakiś produkt bardzo okazyjnie za za pół Daro gdzieś tam do hurtownika to i mogą go sprzedawać z marżą 50 100% i wciąż będzie tańszy niż gdzie indziej to tego nie zrobią Oni wciąż n rzucą tam paręnaście procent i ale to powoduje że ludzie chcą być członkami i opłacać wierzą w ten model też jakby Kostko się teraz bardzo dobrze rozwija w Chinach nie wiadomo czy za kilka dekad Chiny nie będą d d Kostko ogromnym rynkiem No i właśnie taki najlepszy retailer na na świecie z takim modelem troszkę abonamentowym z taką dużą lojalnością No też nie wygląda na drożej wyceniony warszawskie Dino tak wic porównujmy sobie po prostu te spółki w Polsce Do spółek podobnych w Stanach w Chinach w innych krajach i zastanówmy się czy czy są warte tej ceny to żeby spełnić omówiliśmy wszystko co się dzieje Rynek jest bardzo ciekaw żeby spełnić tą obietnicę że będziemy mówili o tym w co i jak inwestować w 2023 roku nie mamy szklanej kuli ale co może się wydarzyć pozytywnego co może wydarzyć się negatywnego przez te 12 miesięcy które jest przed nami co wpłynie na nasze rzeczy ja nie mówię żebyś przewidywał przeszłość bo nie Tego oczekuję ale żebyś dał nam scenariusze żebyśmy mogli lepiej zrozumieć tak no to tak to wpłynie na nas jako inwestorów i na nasz majątek Tak jak sami powiedzieliśmy Czujemy się nieco biedniejsi z uwagi na nasze inwestycj w technologię powoli zamykając naszą rozmowę i podsumowując wiedziałbym także to co chciałbym zrobić to nie wskazywać na konkretne klasy aktywów które najlepiej w ciągu roku czy dwóch ale zwrócić uwagę na pewne czynniki które n się trzeba zastanowić dokonując jakiejkolwiek inwestycji i to czego ja się tak prywatnie obawiam jako ktoś k większość roku spędza w Polsce i jest obywatelem polskim [Muzyka] że inflacja w kolejnych miesiącach czy czy Stanach czy czy czy czy czy kwartałach w Stanach Zjednoczonych Czy w rozwiniętych krajach przy minie w zasadzie ona już przeminęła bo w Stanach Zjednoczonych spada kilka miesięcy z rzędu i też a w Polsce nie a w Polsce nie i w Stanach jakby w zasadzie już większość członków fedu którzy No jeszcze do niedawna byli sami 3 miesiące temu byli jeszcze sami bardzo przerażeni to to już w ostatnim tygodniu wielu tych regionalnych członków fedu mówiło że że widzi inflację gdzieś tam w okolicach 3 proc pod pod koniec tego roku czyli czyli można powiedzieć że że ta inflacja powoli w rozwiniętym świecie jest zażegnana to co się dzieje w Polsce i w krajach Wiwi te inne bardziej rozwinięte rynki że ta inflacja będzie się No a w Polsce Mimo że wszędzie już w świecie roz inflacja spada To w Polsce nie spada i jest też na zupełnie innych poziomach czyli jakby banki centralni prognozują 3 PR w Stanach na koniec roku i pewnie duże par % w Polsce i mamy inną sytuację za [Muzyka] geopolitycznego co też jest jakby inną sytuacją od strefy euro czy czy Stanów Zjednoczonych mamy in inną równowagę eksportu i importu i niestety narzuty na pracę czy na przykład pensja minimalna czy czy uporządkowanie pracy tak bardzo wzrosły w Polsce że bardzo wielu firmom które czy to do tej pory produkowały coś w Polsce na eksport No już przestaje się to opłacać mamy trochę model grecki że inflacją przed euro że inflacją Uciekam przed tymi podwyżkami Polacy wydaje się nominalnie zarabiają więcej ale Wartość tych zarobków się nie zmienia albo wrę