Inwestowanie – sztuka pomnażania kapitału | dr Joanna Wieprow [Inwestycje tradycyjne i alternatywne]

Czym jest inwestowanie Czy każdy z nas może inwestować o co chodzi z plastikowym złotem Joanna Cieślak kosala zapraszam do rozmowy o tajnikach inwestowania z naszą ekspertką doktor janna wieprow menedżerka kierunku ekonomia na Uniwersytecie WSB merito we Wrocławiu trenerka biznesu specjalistka z zakresu zarządzania finansami inwestycji alternatywnych oraz analizy finansowej inwestowanie termin który teoretycznie powinniśmy znać Myślę że w praktyce dużo jest mitów gdzieś tam w naszym postrzeganiu inwestowania więc moje pierwsze pytanie Czym jest inwestowanie dlaczego jest dla nas ważne dla naszych osobistych finansów inwestowanie najkrócej ujmując jest to pomnażanie kapitału inaczej możemy powiedzieć że jest to lokowanie kapitału w celu uzyskania korzyści jakichś zysków w przyszłości różnica pomiędzy inwestowaniem a oszczę jest taka że inwestowanie jest pewnym kolejnym krokiem czyli oszczędzamy gromadzimy pewien kapitał część tego kapitału Możemy potem przeznaczyć na inwestowanie jest to pewnego rodzaju rezygnacja z bieżącej konsumpcji jest rezygnacja z pewnych korzyści które mamy z posiadania danego kapitału ale na rzecz przyszłych wyższych dochodów Gdybyśmy chcieli zacząć inwestować Jakie są pierwsze zasady takie podstawowe które każda osoba zaczynająca inwestowanie powinna znać na początku podjęcia takiej takiej drogi związanej z inwestowaniem No trzeba sobie uświadomić korzyści które chyba są dość oczywiste dla każdego ponieważ jesteśmy w stanie pomnożyć nasz majątek Dzięki inwestowaniu no i osiągać takie cele jakie sobie ustalimy cele cele finansowe wydaje mi się że na początku dobrze jest ustalić obliczyć swój kapitał yyy inwestycyjny ten kapitał początkowy czyli jaką kwotą dysponujemy i chciałabym tutaj bardzo mocno podkreślić że nie ma to znaczenia jaki jest to kapitał Ważne jest żeby ustalić jego wysokość znaczy mieć świadomość wysokości kapitału ale to nie jest żadna konkretna kwota ponieważ istnieje wiele instrumentów wiele możliwości wiele instrumentów finansowych dzięki którym możemy zainwestować nawet niewielkie kwoty zatem pierwsze Ustal swój kapitał inwestycyjny kolejną rzeczą Myślę że bardzo ważną jest ustalenie swojego akceptowalnego poziomu ryzyka ponieważ inwestycje wiążą się z ryzykiem każda inwestycja wiąże się z określonym ryzykiem większym lub mniejszym natomiast Nasze podejście do ryzyka jest sprawą niezwykle indywidualną Każdy z nas ma inny apetyt na ryzyko niektórzy mają awersję do ryzyka to będzie w bardzo istotny sposób determinowała wybór naszej inwestycji są takie trzy zasadnicze filary inwestowania jest to zysk ryzyko i czas zatem zysk No to jest potencjalna stopa zwrotu też musimy się zastanowić jakiej stopy zwrotu oczekujemy czyli Jakich zysków oczekujemy to będzie bardzo mocno wiązało się z ryzykiem ponieważ Ryzyko jest właśnie uzależnione od stopy zwrotu Czyli im wyższa stopa zwrotu tym tym im wyższe ryzyko tym wyższa oczekiwana stopa zwrotu Może w ten sposób Czyli jeżeli podejmujemy wyższe ryzyko oczekujemy że nasze Zyski będą wyższe na to wszystko nakłada się jeszcze czas ponieważ Oczywiście inne efekty osiągniemy w krótkim czasie a inne efekty w czasie dłuższym zatem Myślę że taką rzeczą która jest niezwykle istotna przy inwestowaniu jest właśnie określenie tego poziomu ryzyka i zastanowienie się jaki poziom ryzyka jest dla nas akceptowalny dobra informacja jest taka że ryzykiem można zarządzać zatem dywersyfikacja czyli bardzo słynny cytat u Rena buffetta nie wkładaj wszystkich jajek do jednego koszyka zatem dywersyfikacja oznacza pewne zróżnicowanie portfela inwestycyjnego nie inwestuj wszystkich swoich pieniędzy w jakiś jeden jeden jeden instrument finansowy tylko Rozdziel to na różnego rodzaju inwestycje Myślę że to są takie najbardziej podstawowe zasady oczywiście też rzeczą która jest tutaj bardzo istotna to jest wiedza czyli zdobywanie wiedzy na ten temat ale bardzo często wiele wiele osób chciałoby już rozpocząć to inwestowanie natomiast myślę że są instrumenty które nie wymagają aż tak specjalistycznej wiedzy Myślę że dobrze jest właśnie na początku tej drogi rozpocząć od tych prostych instrumentów od instrumentów które rozumiemy rozumiemy ich działanie nie polecam inwestowania na przykład od razu wejścia na giełdę inwestowania na giełdzie ponieważ tam już trzeba posiadać pewną wiedzę ale można zacząć od prostszych instrumentów finansowych pomoże nam to uniknąć błędów tych początkujących początkujących inwestorów znaczy jak słyszę błąd to jakoś od razu moim w mojej głowie pojawia się słowo lekcja czyli nie traktuję błędów jako coś co jest negatywne tylko wręcz pożądane ale mogą być kosztowne mogą być kosztowne ale właśnie mówiłam o ryzyku wcześniej żeby ustalić ten swój poziom ryzyka żeby żeby zainwestować tyle pieniędzy ile możemy stracić zatem jeżeli podejmujemy działanie musimy liczyć się z tym że podejmujemy też ryzyko popełnienia pewnych błędów ale jeżeli zamienimy te błędy na lekcje to to ta perspektywa będzie już zupełnie inna Jakie są rodzaje inwestycji takie dostępne dla indywidualnych inwestorów generalnie dzielimy inwestycje na inwestycje tradycyjne natomiast nie ma tutaj bardzo wyraźnej granicy pomiędzy tymi inwestycjami ja może spróbuję scharakteryzować takie najbardziej popularne rodzaje inwestycji i rozpocznę od inwestycji tradycyjnych ale będę zwracała też uwagę na to czy są to inwestycje dobre dla osób właśnie początkujących czy może już trochę bardziej o wyższej zaawansowanej wiedzy Myślę że takim pierwszym wyborem i bardzo często wybieranym sposobem inwestowania ale też jako jako oszczędzanie są różnego rodzaju lokaty bankowe i to jest najprostszy wybór tutaj nie musimy posiadać jakieś wysokiej wiedzy natomiast lokaty bankowe różnego rodzaju lokaty terminowe strukturyzowane one charakteryzują się przede wszystkim niskim ryzykiem No to to to też zależy na przykład taka strukturyzowana lokata może mieć nieco wyższy poziom ryzyka ale nadal są to bardzo jest to bardzo niski poziom ryzyka w związku z tym oczekiwana stopa zwrotu też nie będzie wysoka ale ona właśnie te rodzaje inwestycji będą bardzo dobre na początek Czyli możemy po prostu wybrać jakiś jeden z produktów bankowych Możemy też skorzystać z gotowych produktów inwestycyjnych zarządzanych przez specjalistów i to również oferują banki to jest bardzo świetny sposób na to żeby wejść w świat inwestycji bez podstawowej wiedzy i bez doświadczenia Czyli my wybieramy sobie pewien program inwestycyjny pewien produkt inwestycyjny mamy możliwość wyboru poziomu ryzyka Czyli mamy też wpływ na to czy to ryzyko będzie niskie średnie czy wysokie i tym tymi inwestycjami zarządzają specjaliści Oczywiście musimy się liczyć tutaj z pewnymi prowizjami co będzie wpływało na na stopę zwrotu natomiast oszczędza nam to czas nasze zaangażowanie i możemy na przykład tutaj bardzo często skorzy korzysta się z mechanizmu automatyzacji sztucznej inteligencji więc możemy polegać na na specjalistach możemy polegać na sztucznej inteligencji ale nie musimy posiadać właśnie tej specjalistycznej wiedzy więc na początku warto zapytać doradców inwestycyjnych doradców finansowych w banku o tego typu produkty bo one są właśnie dostępne bardzo często w banku inną możliwością i to już może jest krok wyżej krok dalej są różnego rodzaju fundusze inwestycyjne No tutaj jest bardzo podobna zasada jak w przypadku tych gotowych produktów inwestycyjnych to są możemy kupić jednostki takich funduszy to nie są fundusze notowane na giełdzie można wcześniej sobie sprawdzić notowania tych funduszy i Funduszy i one te jednostki funduszy inwestycyjnych nabywane są na przykład w bankach tak poprzez pośredników tutaj też mamy wybór pewną możliwość wyboru poziomu ryzyka które akceptujemy ponieważ Oczywiście taki fundusz będzie dywersyfikować też tutaj nie musimy posiadać wysokiej wiedzy nie musimy mieć bardzo dużego doświadczenia ale w związku z tym musimy się liczyć z prowizjami i opłatami za prowadzenie takiego funduszu kolejnym grupą inwestycji bo nie mogę powiedzieć że jest to jeden rodzaj inwestycji tylko pewną grupą inwestycji są inwestycje inwestycje na Giełdzie Papierów Wartościowych czyli jest to inwestowanie na giełdzie przeznaczanie części swoich pieniędzy właśnie na zakup instrumentów finansowych takich jak akcje obligacje etf-y instrumenty pochodne tak tych yy możliwości jest bardzo wiele Natomiast tutaj konieczne jest już posiadanie y konta Maklerskiego musimy się też liczyć to to nawet przy wyborze różnego rodzaju produktów inwestycyjnych nie tylko w przypadku giełdy papierów wartościowych musimy się też liczyć z wypełnieniem ankiety mifit Może ja też tak dodam to ponieważ yyy Czasami może być to zaskoczeniem ankieta mifit jest to ankieta która ma na celu sprofilowane takiego inwestora po to żeby Bank Czy fundusz mógł odpowiednio dobrać produkty do poziomu wiedzy i właśnie tego poziomu akceptowalnego ryzyka dla danego inwestora dla danej osoby w związku z tym będziemy poproszeni o wypełnienie tej ankiety i będzie się na przykład bank starał dopasować ofertę do właśnie naszych możliwości No to jest Taka pewnego rodzaju ochrona przed tym żebyśmy nie popełnili ów no przede wszystkim chodzi o ryzyko zatem jeżeli chodzi o giełdę papierów wartościowych tutaj oprócz tego że musimy wiedzieć jak działają pewnego rodzaju instrumenty czym są te instrumenty ale musimy także wiedzieć jak funkcjonuje rynek kapitałowy No i jakie decyzje podejmować w naszym imieniu podejmuje te decyzje makler Oczywiście my o tym o tym decydujemy to jest jest bardzo wiele warto jest dokształcić się zanim się podejmie decyzj No ale chyba najwięcej doświadczenia właśnie zbieramy w trakcie inwestowania i wtedy też tą wiedzę zgłębiam Uczymy się i wtedy podejmujemy coraz lepsze decyzje w przypadku właśnie tych papierów wartościowych kolejną grupą inwestycji bardzo dużą są tak zwane inwestycje alternatywne i do tych inwestycj sztukę złoto srebro są to luksusowe alkohole kolekcje czy kryptowaluty ten rynek charakteryzuje się też pewnymi cechami na które należy zwrócić uwagę Przed podjęciem decyzji ryzyko związane z inwestycjami alternatywnymi wynika przede wszystkim z tego że w dużej części Są to fizycznie istniejące aktywa czy jest to złoto czy jest to sztuka Czy są to różnego rodzaju kolekcje to są to fizycz jące aktywa No które musimy zabezpieczyć ubezpieczyć przetransportować zatem Jest to związane z pewnymi kosztami kolejną rzeczą która jest charakterystyczna dla tego rynku to występowanie różnego rodzaju mó czy trendów prawda jest akurat Trend na danego artystę pytanie czy czy będzie tak samo za 10 za 20 lat bo tutaj Warto dodać że bardzo często rozpatrujemy te inwestycje w kategoriach długoterminowych musimy tak na nie na nie spojrzeć i co może Najważniejsze to to że albo musimy posiadać wiedzę ekspercką w większości tych przypadków lub skorzystać z wiedzy eksperckiej No wiadomo jeżeli korzystamy z wiedzy eksperta to również Jest to związane związane z poniesieniem kosztów Tak związanych właśnie z posiadaniem na przykład danych danych kolekcji y mogłabym omawiać te wszystkie yy poszczególne segmenty być może by to trwało to jest w ogóle temat na odrębny podcast ponieważ jest to niezwykle rynek interesujący natomiast można wyodrębnić z tego rynku właściwie zwróciłabym uwagę na to że część tego rynku to są inwestycje emocjonalne czyli inwestycje które wiążą się z tym że oprócz celów finansowych możemy realizować inne cele cele emocjonalne na przykład posiadanie danego przedmiotu choć na przykład też myślę że wartym uwagi jest są inwestycje w złoto złoto fizyczne może parę słów na ten temat ponieważ jest to temat interesujący bardzo często studenci czy inne osoby mnie o to pytają Otóż w przypadku rynku złota czy innych metali szlachetnych przede wszystkim to złoto fizyczne występuje w formie monet bulionowych monet inwestycyjnych lub sztabek złota w przypadku monet bulionowych z reguły Są to monety jednouncjowe lub mniejsze jedne z bardziej popularnych monet bulionowych to to jest na przykład Kruger czyli moneta o takim lekkim zabarwieniu miedzi ponieważ ma domieszkę do złota jest domieszka miedzi Więc ona ma taki specyficzny kolor jest to moneta bita w mennicy w RPA i oprócz krugerandy występują też takie monety jak australijski kangur wi jednej filharmonicy kanadyjski liść klonowy czy nasz polski orzeł bielik można zakupić takie takie monety na ogół one występują właśnie w wielkości jedna uncja Można też kupić czasami mniejsze niektóre też występują jako monety srebrne Koszt takiej jednouncjowe monety To zależy od od tej monety Gdzie została bita Myślę że około 10 w tej chwili taka moneta kosztuje No również możemy kupić sztabki złota i one też występują w bardzo wielu rozmiarach rynek złota charakteryzuje się tym że bardzo dobrze zachowują się te ceny w sytuacjach czy czy właśnie rosną te ceny w sytuacja Kiedy występują kryzysy na rynkach finansowych bo wtedy inwestorzy przerzucają się właśnie na te inwestycje alternatywne kupuj złoto jako pewną stabilną inwestycję Natomiast w dłuższej perspektywie chociaż te ceny mogą się wahać w zależności od sytuacji No w dłuższej perspektywie ta cena złota rośnie pamiętam tak się uśmiecham słuchaczy tego nie widzę ale tak się uśmiecham ponieważ pamiętam naszą wcześniejszą rozmowę jeszcze sprzed kilku lat wtedy pamiętam też był temat złota i mówiła pani o banku ogródkowy dobrze zapamiętałam Nie chyba ogród w każdym razie mówiły o ty no proszę tak to jest trochę żarcik oczywiście Bank ziemny chodzi o to żeby złoto zakopać ale żeby wiedzieć gdzie bo oczywiście jeżeli chodzi o złoto fizyczne to jest problem z przechowywaniem tego złota Oczywiście możemy skorzystać ze skrytek bankowych ale to kosztuje No więc ja poleciłam Bank ziemny wtedy trochę żartując że możemy to złoto w ogródku zakopać tylko właśnie żeby pamiętać gdzie trochę trochę gorzej trochę inaczej będzie faktycznie z tymi inwestycjami emocjonalnymi bo często jest tak że chcemy się po prostu pochwalić że mamy kolekcję taką czy inną specjalnie nie mówię jaką bo wiem że pani za chwilę nam opowie Jakie mogą być inwestycje emocjonalne są niesamowite faktycznie rzeczywiście dosyć sporą część inwestycji alternatywnych stanowią te inwestycje emocjonalne i tak Jak wspomniałam wcześniej są to takie inwestycje które Oczywiście mamy na uwadze nasz finansowy pomnażanie majątku to wszystko co wiąże się z inwestowaniem ale właśnie bardzo wielu inwestorów okazuje się że zwraca uwagę również na inne cele czyli właśnie posiadanie takiego pięknego przedmiotu obcowanie z tym przedmiotem pewien prestiż związany z posiadaniem tym przedmiotem tego przedmiotu No właśnie po to żeby się nim pochwalić No faktycznie to można można nie pomyślałam że faktycznie może to być jakiś problem że ktoś dowie się o naszej naszej kolekcji No dlatego też o tym wcześniej mówiłam że trzeba ją odpowiednio zabezpieczyć prawda czy ubezpieczyć również co wiąże się z kosztami jakie mamy te inwestycje czy co należy do inwestycji emocjonalnych No jest to są to inwestycje w dzieła sztuki w luksusowe alkohole takie jak wino whisky ale także komiksy zegarki biżuteria kolekcjonerska fotografia znaczki pocztowe monety i Mam tutaj na myśli Nie monety bulionowe tylko monety historyczne ale mogą być to również klocki Lego Rzemiosła artystyczne Czy przedmioty związane z pop kulturą mamy tutaj ogromny wybór i bardzo często mówi się że są to inwestycje w pasje bo one wiążą się często z naszymi pasjami co więcej Uważam że ta pasja jest konieczna może w przypadku jest inaczej jeżeli chodzi o rynek sztuki ponieważ jest to największy rynek inwestycji alternatywnych i myślę że oczywiście część inwestorów Na tym rynku to będą kolekcjonerzy to będą osoby które będą zaangażowane w sztukę będą znały się na tym ale bardzo często inwestorzy korzystają w tym przypadku z wiedzy eksperckiej z doradców dzieł sztuki osoby które się specjalizują w wycenie dzieł sztuki ponieważ jest to naprawdę ogromny rynek i inwestycje w sztukę stanowią część portfela inwestycyjnego po prostu dywersyfikuje ten portfel natomiast yyy wszystkie te inne kolekcje yyy wymagają wiedzy eksperckiej yyy i tak Jak wspomniałam dobrze żeby ten inwestor tą wiedzę posiadał żeby to była jego pasja ponieważ m tutaj Istnieje wiele czynników ryzyka No na przykład chociażby jakieś falsyfikaty tak Czyli trzeba naprawdę yyy znać się na danym rynku specjalizować się żeby prawidłowo tą kolekcję budować yyy No bardzo często też yyy jest taki problem że niekoniecznie są to przedmioty inwestycyjne to znaczy one one taki mają zamiar ale bardzo często tym kolekcjonerom się trudno rozstać z tymi kolekcjami No oczywiście też bardzo często są to cele inwestycyjne tak Jak wspomniałam więc jest tutaj konieczna pewna prawidłowa wycena i trzeba na przykład liczyć się z tym że mogą być te kolekcje mogą mieć niską płynność Co oznacza yyy utrudniona możliwość zamiany tej kolekcji na gotówkę na pieniądze czyli Mówiąc krótko Jeżeli mamy jakąś unikatową kolekcję to znaleźć odpowiedniego kupca będzie trudno z dnia na dzień będzie potrzebny na to czas więc ta płynność tych kolekcji jest nieco mniejsza ale mówiąc może o konkretach y nie jestem w stanie omówić wszystkich tych rynków ponieważ No zajęłoby nam to zbyt wiele czasu ale może wskażę na na przykład na komiksy ponieważ na tyle stał się to rynek już popularny że nawet domy aukcyjne mają specjalne departamenty specjalne aukcje które właśnie zajmują się aukcjami komiksów jeżeli chodzi o rynek polski to przede wszystkim tacy autorzy jak Henryk Chmielewski Janusz Christa czy Mieczysław Wiśniewski to są autorzy takich popularnych komiksów jak Kajko i Kokosz kapitan klos czy Tytus Romek Atomek Zresztą właśnie do tej serii należy rekord jeżeli chodzi o plansze komiksowe to ja też może jeszcze wyjaśnię czym są plansze komiksowe to są te oryginalne rysunki które wykonał autor po to żeby ten komiks stworzyć mówię tutaj o latach 60 70 XX wieku w związku z tym nie było grafiki komputerowej I te plasze komiksowe musiały być wykonane ręcznie zatem tutaj właśnie do Tytusa Romka i atomka czyli do tej serii należy rekord w 2015 roku rok został została ta plansza komiksowa to była jakaś strona tytułowa została sprzedana za 75000 zł zatem te ceny naprawdę mogą być dość wysokie Natomiast jeżeli chodzi o komiksy to one osiągają ceny w granicach 46000 zł No też nie tak wcale mało osobną grupą osobnym departamentem właśnie w domach aukcyjnych co też świadczy o tym że jest to coraz bardziej popularny rynek i jest popyt i podaż na takie rzeczy no właśnie departamenty to zegarki biżuteria kolekcjonerska fotografia moją uwagę przykuły memorabilia czyli takie przedmioty aukcje związane z przedmiotami pamiątkami związanymi z różnymi dziedzinami Kultury muzyka teatr film moim zdaniem ciekawa była aukcja która się odbyła to była aukcja rock and roll i tam można było kupić plakaty płyty zdjęcia różnych gwiazd muzyki ale też różnych plakaty aktorów tam były też płyty zdjęcia aktorów muzyków z lat 80 zatem Naprawdę można te kolekcje budować z różnych naszych pasji myślę że też bardzo ciekawym rynkiem są klocki LEGO które nazywane są plastikowym złotem ponieważ okazuje się że niektóre kolekcje klocków Lego osiągają dość wysokie ceny ceny złota ogromną popularnością cieszą się serie no z reguły tak jest że są to jakieś serie unikatowe wyjątkowe w krótkich seriach to dotyczy właściwie wszystkich tych inwestycji w kolekcje Natomiast w tym przypadku w przypadku klocków Lego są to serie związane z filmami takimi jak Gwiezdne Wojny Harry Potter Władca Pierścieni czy Piraci z Karaibów No tutaj nawet czytałam o tym że bardzo ważne jest zachowanie pudełka w którym znajdują się te klocki Lego czyli pudełko nie może być zniszczone nie może być niestety otwarte czyli nie można się tymi klockami wcześniej pobawić Tylko trzeba je zachować właśnie zamknięte nawet trzeba je chronić przed promieniami słonecznymi żeby kolory nie wyblakły więc tutaj istnieje bardzo wiele zasad No ale jednak mamy cenę złota moment moment to kupujemy klocki LEGO i nie możemy ich złożyć możemy bo ja z kolei słyszałam taką historię Chociaż niekoniecznie w kontekście inwestowania Ale w ogóle posiadania klocków Lego osobie która musiała wybudować dodatkowy dom na swoje wszystkie kolekcje dom znaczy w sensie no tak wiadomo że domek w każdym razie dodatkowe miejsce żeby żeby te swoje klocki przechowywać już złożone w dobrym miejscu No myślę że to była ogromna pasja i być może akurat osoba która której ten przykład dotyczy nie myślała o klockach Lego w kategoriach inwestycji tylko raczej myślała w kategoriach przyjemności bardzo często mówi się o klockach Lego że to są inwestycje Czy zakup sentymentalne bardzo wiele osób które marzyło o klockach LEGO na przykład w dzieciństwie lub bardzo lubiło klocki Lego często sobie kupuje Teraz oczywiście czasami pod pretekstem kupowania dzieciom ale tak naprawdę kupują sobie więc tak ale no właśnie jestem zaskoczona że z tej pasji wyodrębnił się pewien rynek już taki ściśle inwestycyjny czyli robi się już to ze świadomością dokonywania inwestycji czyli poluje się na krótkie serie na jakieś wyjątkowe figurki i no no Nie można otworzyć to jest chyba największa wada że nie można się pobawić tymi klockami ale wtedy nabierają wyższej wartości takie takie klocki wiem też że z pop kulturą jeżeli chcielibyśmy mieć przedmioty związane tutaj też możemy możemy dużo wydać to znaczy Myślę że dobrym przykładem była ta kolekcja Ta aukcja rock and roll bo takie aukcje powtarzają są to związane aukcje właśnie z pop kulturą tutaj mówię o naszym polskim rynku ale mogę podać ponieważ ogromny rynek jeżeli chodzi o przedmioty związane z pod kulturą to jest rynek amerykański No i jako przykład mogę podać że pukiel włosów Elvisa Presleya został sprzedany za ponad 188000 dolarów chciałam zapytać i co teraz z tym dalej ale Zakładam że do sejfu albo do banku ziemnego tylko żeby wiedzieć Gdzie zakopać wspomnieć o jednej możliwości inwestycyjnej mianowicie inwestycje w kryptowaluty jest to ostatnio bardzo gorący temat bardzo popularny sposób inwestowania pieniędzy bardzo wiele osób zadaje mi pytanie czy warto inwestować w kryptowaluty czy jest to opłacalne jakie jakie są przewidywania dotyczące zachowania kryptowalut ich cen najbardziej popularne kryptowaluty to są to jest Bitcoin i etherium ale mamy ich kilka więc mam mamy tutaj ogromne możliwości natomiast jest to naprawdę bardzo szeroki temat ale warto tutaj wspomnieć przede wszystkim że mamy ogromny potencjał wzrotu możemy dywersyfikować portfel to jest pewna innowacja technologiczna kryptowaluty mają globalny zasięg to są ich zalety natomiast musimy wziąć pod uwagę ich bardzo wysoką zmienność bardzo duże ryzyko w związku z tym powstaje inwestycji w kryptowaluty musimy również wziąć pod uwagę że w wielu państwach brakuje regulacji dotyczących kryptowalut funkcjonowania kryptowalut ale także należy wziąć pod uwagę takie ryzyko jak cyberbezpieczeństwo czyli musimy wziąć pod uwagę cyberbezpieczeństwo ataki hakerskie czyli to wszystko co jest związane z technologią internetową czyli konkretnie tutaj chodzi o blockchain zatem Podsumowując jest to bardzo dobra możliwość na zdobycie bardzo wysokiej stopy zwrotu ale jednocześnie musimy wziąć pod uwagę ogromne ryzyko może takim bardzo dobrym rozwiązaniem dla osób początkujących jest to żeby zainwestować niewielkie kwoty nawet żeby zainwestować 20 30 zł po to żeby zobaczyć jak te kryptowaluty funkcjonują Jak działają jak działa ten rynek i jak bardzo zmienne są te stopy zwrotu wszyscy słyszeliśmy takie historie kiedy na początku w ogóle kryptowalut ktoś zainwestował właśnie kilkanaście dolarów i potem nagle stał się milionerem ale dzisiaj też możemy spodziewać się takich efektów To czego się możemy spodziewać w przypadku kryptowalut jest chyba nie do przewidzenia natomiast faktycznie 10 15 lat temu była to pewna nowość i nikt nie wiedział jak się ten rynek będzie zachowywał I dlatego może ktoś kto wtedy zaryzykował zainwestował kilka czy kilkanaście dolarów yyy i jeżeli nie sprzedał w międzyczasie no chodziło przede wszystkim o Bitcoin No to teraz pewnie ma bardzo bardzo wysoki ten kapitał natomiast To jest bardzo trudne do przewidzenia Wydaje mi się że ten rynek nieco y może nie to że się ustabilizował bo on jest bardzo zmienny ciągle ale na pewno nie możemy już oczekiwać tak spektakularnych efektów ale tutaj naprawdę bardzo trudno jest to przewidzieć osoby które dopiero zaczynają które dopiero chcą inwestować jakie strategie inwestycyjne może im pani polecić jeżeli chodzi o przyjęcie pewnej strategii inwestycyjnej będzie rzeczywiście ona uzależniona od wieku osób oraz od ich sytuacji życiowej ich wiedzy na temat inwestowania w przypadku doboru odpowiedniej strategii Wydaje mi się że przede wszystkim warto zadać sobie pytanie o ryzyko o swój akceptowalny poom r ryzyka oraz o o kapitał jaki posiadamy ponieważ jeżeli tego kapitału jest nieco mniej No to będziemy wybierać inne instrumenty finansowe Wydaje mi się że najważniejsze jest żeby po prostu zacząć i to jest chyba najlepsza najlepsza rada żeby się nie bać żeby podjąć to ryzyko że warto to ryzyko podjąć po to żeby osiągnąć w przyszłości dane efekty czasami mniej lub bardziej oczekiwane strategia tak Jak wspomniałam będzie uzależniona od tego W jakim wieku w jakiej sytuacji się znajdujemy i W przypadku osób młodych takich 2030 letnich zazwyczaj takie osoby mają wyższą tolerancję na ryzyko więc może to jest właśnie czas żeby podejmować te bardziej ryzykowne inwestycje ponieważ takie osoby z reguły jeszcze nie mają pewnych obciążeń związanych z na przykład z rodziną czy z jakichś obciążeń kredytowych i mają dł czasowy czyli mają czas na to żeby te błędy popełniać żeby odbudować ten kapitał No nieco ta sytuacja się zmienia w sytuacji kiedy w momencie kiedy jesteśmy już powiedzmy w wieku 30 40 lat wtedy nasza akceptacja ryzyka może nieco zmaleć ale to też jest bardzo indywidualne bo wtedy właśnie bardzo wiele osób dopiero poprzez to że zdobywają doświadczenie uczą się to też mają wyższą akceptację na ryzyko No ale na pewno ten Horyzont czasowy nieco się skraca mamy trochę mniej czasu do emerytury być może będziemy wybierać tutaj bardziej stabilny portfel ta sytuacja zmienia się również później kiedy osiągamy wiek 50 60 lat wtedy ten Horyzont czasowy jeżeli chodzi o emeryturę już jest nieco krótszy wtedy z reguły mamy trochę niższą tolerancję na ryzyko w związku z tym raczej się będzie opierał ten portfel na stabilnych tradycyjnych instrumentach aczkolwiek dalej mi się wydaje że wiedza i doświadczenie powodują to że bardziej tolerujemy ryzyko że jesteśmy w stanie zaakceptować wyższe ryzyko aczkolwiek to jest naprawdę bardzo indywidualne taka złota reguła taki podstawowy krok czy też podstawowe kroki które należy podjąć żeby osiągnąć swoje cele inwestycyjne przede wszystkim podjąć działanie nie bać się ryzyka aczkolwiek określić to ryzyko No i wydaje mi się że taką bardzo ważną zasadą jest dywersyfikacja czyli zainwestowanie w różne rodzaje inwestycji i może to żeby inwestować tyle pieniędzy Ile można stracić A czy możemy mówić o dochodzie pasywnym jako o elemencie związanym z inwestowaniem dochód pasywny jest pewną konsekwencją inwestowania ponieważ dochód pasywny oznacza sytuację w której czerpiemy korzyści z wcześniej podjętych decyzji czyli jest zgromadziliśmy kapitał zainwestowaliśmy ten kapitał I teraz możemy czerpać korzyści z bez zastosowania już naszej pracy czy przy bardzo bardzo niewielkim zaangażowaniu takim przykładem dochodu pasywnego No są chociażby odsetki z lokaty bankowej ale też wynajęcie jakieś nieruchomości to mogą być też prawa autorskie na przykład czyli dochód pasywny No jest to coś do czego wiele osób dąży czyli żeby móc realizować swoje cele życiowe i jednocześnie mieć zapewnione to bezpieczeństwo finansowe temat zrównoważonego rozwoju jest coraz częściej podejmowane i obejmuje także kwestie finansowe i inwestycyjne w związku z tym czym jest inwestowanie zrównoważone inwestowanie zrównoważone polega na uwzględnieniu przy podejmowaniu decyzji nie tylko aspektów finansowych ale również takich czynników jak czynniki środowiskowe społeczne czy ładu korporacyjnego jeżeli chodzi o czynniki środowiskowe to na przykład przedsiębiorstwo które dokonuje inwestycji czy my dokonujemy inwestycji w takie przedsiębiorstwo na przykład kupujemy akcje takiego przedsiębiorstwa możemy sprawdzić czy na przykład dba ograniczenie zużycia energii czy ta energia którą wykorzystuje jest ze źródeł odnawialnych Jakie jest zużycie wody czy jest zarządzanie odpadami czyli te wszystkie aspekty środowiskowe jak takie przedsiębiorstwo wpływa na środowisko w przypadku aspektów społecznych bierze się pod uwagę czy przedsiębiorstwo przeciwdziała nierównościom społecznym czy te inwestycje wspierają spójność społeczną inwesty w kapitał ludzki jeżeli chodzi o ład korporacyjny to chodzi tutaj przede wszystkim o odpowiednie struktury zarządzania Czy pracownicy są odpowiednio wynagradzani czy przestrzegane są przepisy prawa podatkowego zatem te wszystkie aspekty brane są pod uwagę Przy dokonywaniu inwestycji najlepszym źródłem wiedzy na temat jak funkcjonuje takie przedsiębiorstwo czy na przykład my jesteśmy inwestorami chcemy zainwestować w akcje w obligacje takiego przedsiębiorstwa i chcemy się dowiedzieć jak ono funkcjonuje w aspekcie zrównoważonego rozwoju możemy to zrobić dowiedzieć się tego z raportów ze sprawozdawczości niefinansowej jest to takie raportowanie które już jest obowiązkowe Dla części przedsiębiorstw w Polsce w Unii Europejskiej natomiast nawet jeśli nie jest obowiązkowe to bardzo wiele przedsiębiorstw już zwraca na to uwagę i również przygotowuje takie raporty zatem z tych raportów możemy się dowiedzieć jak w tych obszarach przedsiębiorstwa funkcjonują i my jako inwestorzy możemy podjąć decyzję natomiast można jeszcze spotkać się z takim pojęciem inwestowania etycznego jest to z kolei podejmowanie decyzji inwestycyjnych w oparciu o nasz indywidualny pogląd na to co jest moralne lub etyczne czyli to my decydujemy o tym czy dane inwestowanie jest według nas moralne etyczne takim Przykładem może być że na przykład niektórzy inwestorzy nie inwestują w alkohol prawda to jest takie akurat to jest ich wewnętrzny pogląd czyli tutaj przy inwestowaniu etycznym skupiamy się przede wszystkim na tych aspektach etycznych ale wciąż maksymalizuj stopę zwrotu przy minimalizacji ryzyka czyli tak jak się robi przy każdej inwestycji natomiast jeszcze pojawił się pojawiło się jeszcze pojęcie związane właśnie z tym tematem mianowicie Impact Investing jest to może dosyć trudne do przetłumaczenia na język polski ale mogłabym to przetłumaczyć jako inwestowanie z uwzględnieniem wpływu społecznego w tym przypadku inwestorzy nie biorą pod uwagę tylko aspektów finansowych ale przede wszystkim jak te inwestycje wpływają na środowisko w jaki sposób wpływają na relacje społeczne zatem przede wszystkim biorą pod uwagę pozytywny wpływ natomiast nie swój własny zysk nawet są w stanie zainwestować w tego typu możliwości inwestycyjne te inwestycje nawet jeśli ten zysk byłby potencjalnie mniejszy a ryzyko wyższe zatem tutaj najważniejszym aspektem jest pozytywny wpływ na świat poprzez swoje decyzje finansowe tak jak pani mówi możliwości inwestowania jest mnóstwo Gdzie szukać informacji gdzie nasi słuchacze słuchaczki mogą szukać informacji tak żeby cały czas się doskonalić w tym temacie jak najlepiej oczywiście takim źródłem są ogólnie dostępne podcasty filmiki na różnych portalach i tam można poszukać sobie odpowiednich dla siebie treści Natomiast jeżeli chodzi o inwestowanie na giełdzie papierów wartościowych to bardzo cennym źródłem jest właśnie portal giełdy papierów wartościowych część edukacyjna ponieważ oni mają naprawdę bardzo duże zasoby różnego rodzaju opracowania dotyczące inwestycji ale nie tylko wyjaśniają co Czym jest dany instrument finansowy ale też w jaki sposób zainwestować jest to podzielone na poszczególne instrumenty myślę że jest to niezwykle cenne źródło wiedzy zwłaszcza dla osób początkujących na pewno źródłem wiedzy są studia ekonomiczne na pewno wybór kierunków związanych właśnie z finansami z ekonomią poszerz tą wiedzę ponieważ jest wiele przedmiotów związanych z funkcjonowaniem rynku kapitałowego z finansami osobistymi i na pewno studenci taką wiedzę mogą czerpać właśnie z tych zajęć Ja może jeszcze tutaj dodam do tej edukacji że niezwykle uważam jest ogromna potrzeba edukowania dzieci dzieci i młodzieży dlatego że edukowanie dzieci z zakresu finansów pokazywanie im działania mechanizmów funkcjonowania daje niezwykłe efekty i mogę to potwierdzić na swoim własnym przykładzie ponieważ ja mniej lub bardziej intuicyjnie choć świadomie podjęłam decyzję że będę edukować moje dzieci z zakresu finansów Odkąd była taka możliwość miały otwarte swoje własne konta karty uczyły się zarządzać i mogę powiedzieć na swoim własnym przykładzie że przynosi to naprawdę spektakularne efekty Bardzo dziękuję za Dziękuję bardzo doktor Joanna wieprow menadżerka kierunku ekonomia na Uniwersytecie w USB merito we Wrocławiu