Inwestowanie w ETF-y, jak się za to zabrać – Artur Wiśniewski – Stockbroker / Atlas ETF [ETF Inwestowanie Pasywne]

mój błąd numer jeden to był brak planu czyli to był to był totalny chaos Czuję potrzebę żeby mieć w portfelu też część pasywną A mamy też plany dalsze żeby to dalej rozwijać aktualnie jesteśmy po podpisaniu umowy z dostawcą danych morning Star to był bardzo zły pomysł i to jest coś przed czym bardzo bym przestrzegał Grunt to no mieć tą systematyczność i dbać o to żeby systematycznie dopłacać kapitał zazwyczaj na tym kanale mówimy o inwestowaniu w akcje ale na akcjach nie kończy się świat inwestycji są chociażby ETF i dzisiaj porozmawiamy o ETF mówię porozmawiamy dlatego że razem ze mną jest gość człowiek który na ETF zna się jak mało kto ze mną dzisiaj jest Artur Wiśniewski Cześć Artur Cześć Konrad Witam cię serdecznie Dzięki za zaproszenie powiedziałem o tym że na ETF się znasz zanim zaczniemy rozmawiać o ETF to tylko przypomnę że można się spotkać chociażby na kanale Stock Broker TV na kanale Atlas ETF blog stockbroker.pl coś jeszcze zapomniałem obecnie również można czytać moje artykuły czy inne materiały na Atlas et.pl bo jesteśmy na YouTube ale tak taką naszą bazową bazowym miejscem gdzie działamy jest Atlas ETF mamy tam bazę funduszy ETF piszemy artykuły oraz też raz na rok pasywna rewolucja się odbywa jesienią konferencja pasywna rewolucja to wszystkie linki w opisie Jeżeli ktoś będzie chciał dołączyć Jeżeli ktoś będzie chciał zobaczyć o czym konkretnie piszesz czy o czym konkretnie mówisz to I jak najbardziej Nie ma tutaj żadnego problemu Artur Na początek chciałem cię spytać o chyba coś co początkowym pytaniem jest Myślę że zupełnie oczywistym Czyli jak wyglądał właśnie twój początek jeżeli chodzi o inwestowanie czy to się jakoś zmieniało na przestrzeni lat czy od samego początku inwestujesz dokładnie tak jak teraz tak to się bardzo zmieniało zaczynałem w roku 2005 2006 jakoś tak od inwestowania na rynku akcji przez fundusze inwestycyjne No i zacząłem najgorzej jak mogłem bo od sukcesów co spowodowało że bardzo łatwo Uwierzyłem w siebie Że to że ja jestem po prostu taki zdolny bo Ukończyłem jakąś uczelnię ekonomiczną No i wówczas No decyzje które zacząłem podejmować doprowadziły do tego że w roku 2008 mój rachunek był zdewastowany Ja dopiero wtedy uświadomiłem sobie że tak naprawdę wcześniej nic nie wiedziałem Zacząłem się uczyć edukować z czasem zrobiłem licencję maklera zatrudniłem się w biurze maklerskim tam rozwijał swoją strategię inwestycyjną opartą inwestowanie głównie w akcje polskie z GPW z czasem opuściłem Dom Maklerski i skupiłem się również mocnie na ETF co wynikało z kilku względów i obecnie w dużej mierze inwestuje w oparciu o ETF A dodatkowo także o akcje właśnie jeżeli mówimy o ETF ty uważasz że to jest całkowicie inwestowanie pasywne czy na przykład też da się jakkolwiek w ETF inwestować aktywnie one zostały stworzone do inwestowania pasywnego fundusze indeksowe w ogóle wymyślił John Bog w lat 70 czyli dawno temu i intencja była właśnie taka żeby nie inwestować nie próbować ścigać się z rynkiem tylko właśnie inwestować w sposób polegający na tym że kupujemy wszystkie spółki które są w indeksie że fundusz robi to za inwestora natomiast Z czasem okazało się że można również z powodzeniem inwestować z pośrednictwem etfów czy funduszy indeksowych również aktywnie ponieważ jest Są to narzędzia efektywne dzięki temu że w większości przypadków są one po prostu bardzo tanie więc w długim terminie ich efektywność jest większe niż tych funduszu które nie są notowane na gzie które przeważnie są droższe a ty w tym momencie uważasz że inwestujesz całkowicie pasywnie czy część takiego aktywnego portfela dalej sobie zachowałeś zachowałem zaczynałem od stricte właśnie aktywnego inwestowania i to były na początku akcje z GPW natomiast to była taka można powiedzieć to było takie podejście spekulacyjnym może nie krótkoterminowe Bo średnio lub długoterminowe inwestował w horyzoncie kilku miesięcy lub kilku lat Natomiast No to była stricte spekulacja oparta o spółkę z GPW gdzie z czasem zorientowałem się że ta moja strategia niestety jest bardzo zmienna były okresy kiedy ja zarabiałem sporo więcej niż rynek ale też takie kiedy zarabia mniej niż rynek Czyli mniej niż gdybym mówiąc Kolnie nic nie robił tylko po trzymał sobie indeks i to mnie trochę frusta te okresy kiedy widziałem że ja tutaj kopię rękami i nogami a jestem poniżej indeksu więc po co w ogóle się męczyć problem też był taki że na GPW płynność jest stosunkowo niska co powodowało że tych sygnałów kupna które były zbieżne z moją strategią która miała dość specyficzne kryteria było niewiele więc zawsze jakaś część pieniędzy leżała czekając na to żeby być wykorzystana i się marnowała na rachunku bo zjadała jej inflacja i w pewnym momencie stwierdziłem że po prostu czuję potrzebę żeby mieć w portfelu też część pasywną żeby jakaś część pieniędzy w sposób stały była wyeksponowana na rynek akcji czy się wali czy się pali niezmiennie i tak ta moja strategia to podejście zaczęło ewoluować od tej stricte aktywnej do takiej zrównoważonej Powiedzmy a obecnie ta część pasywna już stanowi większość przy czym Jeśli mogę mogę tutaj zaznaczyć w zeszłym roku przykładowo nie miałem ani jednej transakcji aktywnej bo zabrakło mi czasu ale też nie wynika z tego że już przechodzę na emeryturę Myślę że że Taka żyłka spekulacyjna we mnie zawsze będzie i pewnie będę wracał do tego żeby mieć tą część aktywną Natomiast to było akurat dość szczególny rok Obecnie myślę również o tej części o uruchomieniu czy z aktywizowaniu tej części aktywnej ale te moje myśli obecnie kierują się w tak w takie obszar żeby to nieco bardziej zautomatyzować ale to osobna historia biorąc pod uwagę jakiekolwiek inne instrumenty No bo tak mówisz akcje GPW mówisz et No Podejrzewam że tutaj już nie ogranicza się do polskiej giełdy Bo ciężko byłoby się ograniczać w ETF Ale są jeszcze jakieś inne instrumenty nie wiem surowce może nieruchomości w Polsce One są bardzo popularne jakieś kryptowaluty ja zaczynam budowanie portfela od poduszki finansowej która składa się w moim przypadku z detalicznych obligacji skarbowych emitowanych przez Polskie Państwo moje ulubione to indeksowane inflacją to jest poduszka finansowa mam też trochę obligacji w formie etfów na polskie obligacje właśnie od beta Securities czyli tych notowanych na giełdzie o których wspomniałeś ale to nie jest jakaś nie jest Może to jakiś Duży udział Natomiast mam też etc na Złoto to również jest bardzo mała pozycja i nie wykluczone że czasem będę w ogóle ją eliminowały nie zdecydowałem ale główna część moich inwestycji to są akcje a powiedziałeś o tej poduszce finansowej ty jak podchodzisz do poduszki finansowej ona ma ci zapewnić ewentualnie jakieś przeżycie w kryzysowych sytuacjach nie wiem na powiedzmy TR miesiące na 6 miesięcy Czy raczej po prostu to są jakieś pieniądze które ci zostają i tam wrzucasz od czasu do czasu na tą poduszkę jak ty traktujesz taką poduszkę finansową Tak dokładnie to są pieniądze na wypadek gdyby mówiąc kolokwialnie powinęła mi się noga zawodowo przykładowo nie wiem tracę pracę Nie mogę ponownie znaleźć nie mam za co przeżyć za co y zrobić zakupów i ja akurat tak mogę powiedzieć przydać się takiej szczerości jestem cykor Jestem osobą ostrożną i ja zawsze miałem dość Takie konserwatywne podejście że chodzi o strukturę portfela i akcje ta część ryzykowna stanowiła u mnie zawsze mniejszość a większość to była część obligacyjna natomiast też w pewnym momencie kiedy te obligacje zaczęły w wartościach nominalnych osiągnęły pewien pułap ja poczułem się na tyle bezpiecznie że przestałem czuć potrzebę żeby tam władać kolejnych oszczędności więc od pewnego momentu nowe nadwyżki finansowe trafiały tylko na rynek akcji więc paradoksalnie pomimo że jestem osobą ostrożną aktualnie Większość mojego portfela stanowią akcje co wynika właśnie z tego co się wydarzyło z moją głową w międzyczasie nie mówię że to się może musi wydarzyć u każdego Ale w moim przypadku właśnie tak było i to szczerze mówiąc Zaskoczyło mnie samego A biorąc jeszcze pod uwagę tą puszkę finansową to są zawsze jakieś instrumenty finansowe czy masz na przykład też część po prostu stricte w gotówce czy to na nie wiem lokacie czy czy po prostu pod poduszką są okresy że mam coś na lokacie ale rzadko zwłaszcza w ostatnich latach kiedy depozyty bankowe nie do końca n nadążają za inflacją przez jakiś czas miałem w jednym z banków zagranicznych który oferował wysoko oprocentowane depozyty w złotych pieniądze ale to się tam się chyba trochę popsuły warunki więc obecnie Rzadko z tego korzystam ale zdarza się wspomniałeś o tutaj banku zagranicznym ty uważasz że warto mieć konto też na przykład właśnie w banku zagranicznym albo ewentualnie u zagranicznego brokera oprócz jakiegoś konta w Polsce czy brokera polskiego czy to nie ma takiego znaczenia ja uważam że tak że warto Zwłaszcza jeżeli posiadamy trochę większe środki do inwestowania przy czym to nie jest tak że ja jestem pesymistą tutaj w Polsce czeka nas jakaś katastrofa Gdyby tak było to nie inwestował nie zaczym inwestowania przez Ike x a tak się właśnie dzieje uważam że zawsze w pierwszej kolejności warto rozważyć inwestowanie przez rachunki emne Ike czy xz ponieważ one dają nam korzyści podatkowe Natomiast jeżeli limity wpłat na IKE xz bo tam one występują są d nas zbyt niskie bo po prostu mamy trochę większy kapitał to warto się dywersyfikować i inwestować częściowo za granicą i chodzi nie tylko o to żeby inwestować w ETF na rynkach zagranicznych ale lokując te środki zawierając transakcje przez zagraniczną instytucję zagranicznego brokera przed czym mielibyśmy się w ten sposób uchronić No Spójrzmy co się wydarzyło przykładowo na Ukrainie po rozpoczęciu wojny tam możliwość transferowania gotówki za granicę wraz z pierwszym d z pierwszym dniem wojny została istotnie ograniczona więc możesz sobie dalej system finansowy działa możesz wypłacać pieniądze z bankomatów możesz robić transfery wewnętrzne ale jeżeli chciałbyś większe kwoty wypłacić za granicę tego nie zrobisz więc gdybyś chciał przykładowo wysłać rodzinę za granicę żeby przetrwała bo tutaj są nie wiem jakieś bombardowanie to możesz mieć z tym problem nie wiadomo czy u nas ten scenariusz wydarzyły się no na zasadzie kopi wle jen do jednego ale skoro tam się wydarzyło to tutaj też mogłoby się wydarzyć chociaż to też nie chodzi tylko o to że u nas ma Nie nie chodzi tylko o ryzyko wojny Może też być kwestia tego że w pew momencie dług wymknie się spod kontroli Kraj się prostu zdarza więc warto mieć jakąś część pieniędzy za granicą Po to żeby na wypadek jakiegoś kataklizmu w Polsce po to żeby po prostu te pieniądze już tam ewentualnie na nas czekały to też jak mówiłeś właśnie o tej Ukrainie to mi się taka jedna spółka już nie będę mówił nazwy przypomniała rzeczywiście Ona prowadziła dużą działalność na Ukrainie dalej prowadzi tylko że jeżeli chce przelać te swoje środki na zagraniczne konta to jest w tym momencie zablokowana tam trzeba jakieś pozwolenia mieć właśnie żeby żeby coś takiego mogło mieć mogło mieć miejsce A jeszcze też Nawiązując do tej poduszki finansowej o której wcześniej wcześniej mówiłeś to i tych różnych kataklizmów które mogą się stać to te kataklizmy mogą być naprawdę bardzo proste tutaj przykład z mojego podwórka znajomy mojego ojca któremu komornik siadł na pensję co się okazało ten mój znajomy znajomy mojego ojca jest po prostu nazywa się tak samo jak gość któremu kordik miał siąść na pensję i odkręcanie tego to naprawdę nie jest telefon że że już wszystko jest okej tylko to był jakiś tam proces No i mieli mieli duże duże mieliby duże problemy gdyby oni utrzymywali się tylko z jednej pensji No ale tam akurat tak nie było więc takie rzeczy też się też się dzieją i na to też właśnie trzeba uważać ale tak mówiliśmy właśnie o poduszce finansowej mówiliśmy o akcjach i Toż o ETF z tym że myślę że jedną rzecz my tutaj pominęliśmy bo tak od razu założyłem że no Wszyscy moi widzowie wiedzą dokładnie na czym ten ETF polegają czym one czym one są może są osoby które jeszcze nie kojarzą tego instrumentu więc jakbyś tak mógł pokrótce powiedzieć Na czym polega ETF i dlaczego właśnie Coraz są bardziej popularne czy rzeczywiście one są lepsze od takich zwykłych funduszy ETF to skrót od Exchange TR Fund czyli fundusz notowany na giełdzie różnią się one tym że te fundusze klasyczne tradycyjne klasyczne tak zwane aktywnie zarządzane nie są notowane na giełdzie A te są i to w sumie daje pewne zalety bo mamy dostęp do szerszej palety instrumentów ale nie To jest kluczowe one po prostu odkąd powstały w latach 70 jako fundusze indeksowe A jako ETF rozwijały się w latach 90 mniej więcej one zawsze słynęły z tego że mają po prostu niskie opłaty i o ile inwestujemy w krótkim terminie rzędu nie wiem rok dwa może nawet może nawet trzy te różnice w stopach zwrotu może nie będą tak istotne Natomiast jeżeli byśmy spojrzeli na dłuższy termin to no im dłużej inwestujemy Jeżeli to jest 3 5 czy 10 lat to przeciętnie te fundusze pasywnie zarządzane bo oczywiście tym oczywiście tego nie dodałem że fundusze ETF to są fundusze które co do zasady w 95 proc przypadków aktualnie inwestują w sposób indeksowy czyli nie ścigają się z rynkiem tylko starają się kupić Wszystkie akcje które są na danym rynku dostępne tak mówiąc w uproszczeniu to tego typu fundusze z racji tego że inwestują właśnie sposób pasywny nie mają kosztów aktywnego zarządzania mogą obniżyć opłaty do minimum i dzięki temu właśnie w tym długim okresie rzędu nie wiem 3 pi a zwłaszcza 10 lat uzyskują przeciętnie wyższe stopy zwrotu niż te fundusze aktywnie zarządzane więc jeżeli to jest krótki termin to pewnie nie ma dużego dużego dużej różnicy wielkiego znaczenia ale w dłuższym terminie każdy z nas tak naprawdę powinien inwestować No prawdopodobnie dla większości z nas Horyzont inwestycyjny to jest całe życie bo dlaczego Z jakiego powodu mielibyśmy Nie wiem za TR czy pi lat przestać inwestować to to wtedy ma znaczenie A skoro mówiłeś już o ETF i wiemy że ty inwestujesz w ETF Jakie kryteria ty bierzesz pod uwagę to znaczy jeżeli szukasz odpowiedniego ETF dla ciebie co on musi konkretnie spełniać żeby trafił do twojego portfela jeż Czy pyz jakiś ETF na konkretny indeks na konkretną grupę aktywów to są bardzo proste kryteria tu nie ma jakiegoś tak zwanego Rocket Science warto patrzeć w pierwszej kolejności na wielkość aktywów jeżeli te aktywa są zbyt niskie No to jest ryzyko że ten fundusz się zamknie to co prawda nie oznacza dla nas straty że tych pieniędzy nie zobaczymy z powrotem bo w momencie zamknięcia funduszu Te pieniądze trafiają do nas znowu na rachunek ale musimy po prostu stracić czas ponieść prowizję żeby ponownie te pieniądze zainwestować więc jest taka takie podstawowe kryterium żeby móc w sposób ciągły nieprzerwany inwestować w te swoje środki koszty i tutaj warto sprawdzać wskaźnik Total expense r czyli wskaźnik kosztów całkowitych oraz także różnic od wzorowania ponieważ mimo że wskaźnik kosztów całkowitych pokazuje nam wszystkie koszty teoretycznie to jednak są pewne koszty Których czasem nie widać gołym okiem więc na samym końcu warto sprawdzić tak r wzorowania czyli różnic między wynikiem indeksu oraz wynikiem funduszu i to będzie nam pokazywać ostatecznie Jaki jest taki realny koszt ponoszonych przez nas ponoszonych przez nas kosztów zarządzania warto też brać pod uwagę to Czy fundusz oferuje jednostki akumulujące czy dystrybuujące bardzo często jest tak że mamy wybór więc jeżeli akumulujące po ty że jeżeli fundusz otrzymuje za jakieś obligacje czy akcje odsetki lub dywidendy No to zamiast wypłacać się inwestorowi to reinwestuj je w funduszu natomiast jednostki dystrybuujące polegają na tym że fundusz po prostu wypłaca te otrzymywane strumienie pieniężne mówiąc ogólnie inwestorowi na rachunek co jest na etapie akumulacji majątku mniej efektywne No bo chcąc te środki ponownie zainwestować trzeba podnieść prowizję trzeba zapłacić podatek więc finalnie mniejsza kwota jest ponownie inwestowanie akumulacji majątku bardziej efektywne mogą być te stosujące akumulacje dywidend czy odsetek ewentualnie na etapie dystrybucji majątku te fundusze które wypłacają dywidendy mogą być w pewnym stopniu wygodne oraz na etapie akumulacji majątku jeżeli komuś po prostu te dywidendy pomagają w tak zwanym szczęściu jeżeli on widząc jak te dywidendy wpływają na jego rachunek po prostu dobrze się czuje i łatwiej mu jest trwać przy swoje inwestycji pomimo że jest teoretycznie zaczy nie teoretycznie praktycznie właśnie praktycznie mniej efektywne to to jemu może pomagać i może to być lepszym rozwiązaniem nawet jeżli jest to mniej efektywne podatkowo i prowizyjne dobrze że o tym właśnie wspomniałeś że nie zawsze musimy w 100% maksymalizować swój zysk tylko chodzi o to żebyśmy też dobrze się czuli z naszą inwestycją A rozumiem że o tym wszystkim o czym powiedziałeś jesteśmy w stanie przeczytać na stronie Atlas t w tym momencie właśnie ją wyświetlam to jest chociażby etfów tutaj to o czym o czym mówiłeś jesteśmy w stanie znaleźć jakieś konkretne informacje tak jak najbardziej skaner to jest serce naszego portalu tu można wyszukiwać ETF ETF według kryteriów któ których według których po prostu które są dla nas interesujące które mają dla nas znaczenie natomiast mamy też bazę wiedzy mamy dużo praktycznych informacji artykułów tekstowych do których systematycznie dodajemy też wersj wideo i audio To jest tak zwana linkowanie na górze mamy tam materiały na temat tego jak inwestować w ETF też sekcję poświęconą wyborze Rachunku Maklerskiego otwieranie rachunku rozliczenie podatków tego typu praktycznie informacje czyli bardzo dużo praktycznych informacji właśnie o ETF tak cała Cała Akademia Atlas ETF w ogóle skąd pomysł na to żeby zrobić coś takiego jak Atlas ETF to podejrzewam że nie jest proste zebrać te wszystkie materiały jak sensownych artykułów też zrobić taki skaner to to pewnie jest masa masa roboty skąd w ogóle pomysł na to pomysł nie był mój to był pomysł Jacka lamparta z którym współpracowałem już tworząc Atlas pasywnego inwestora to było takie płatne szkolenie o inwestowaniu pasywnym i na podstawie tych doświadczeń stwierdziliśmy że być może w przyszłości ponownie będziemy rozem razem tworzyć jakieś wspólne projekty No i Jacek Pewnego dnia po prostu wymyślił że on ma narzędzia do tego żeby w sposób stosunkowo łatwy postawić tego typu portal No i zapytał mnie czy nie chciałbym mu pomóc w rozwijaniu jego No i tak powstał Atlas at Wystartowaliśmy w połowie zeszłego roku Jacek odpowiada za tą najbardziej skomplikowaną część czyli stronę it bo ja bym temu nie podołał więc on jest naszym można powiedzieć takim kluczowym aktywem osobowym ja jestem można też powiedzieć tak w cudzysłowie jego prawą ręką dzięki któremu jego życie jest łatwiejsze ja jestem być może zastępowano na pewno to jego życia były usłane wówczas różami o czym myślę że on wie i ma tego świadomość ale taka jest pokrótce ta historia A jak czujecie się z tym atlasem ETF spodziewaliście się takiego zainteresowania jesteście dumni z tego z tego projektu Myślę że to są tak naprawdę dopiero początki mało osób jeszcze o tym wie co prawda liczba osób które go odwiedzają systematycznie rośnie ostatnio było chyba 18 czy 20000 unikalnych użytkowników mi m tak naprawdę raptem ponad pół roku natomiast jesteśmy bardzo zadowoleni z tego co już jest a mamy też plany dalsze żeby to dalej rozwijać aktualnie jesteśmy po podpisaniu umowy z dostawcą danych morning Star jedną z największych firm amerykańskich z tego segmentu które będzie nam dostarczać dane dzięki którym będziemy mieć jeszcze więcej metryk różnego rodzaju danych fundamentalnych i różnego rodzaju informacje na temat funduszy ETF które będą pozwalały nam na jeszcze ciekawsze analizy nam czy po prostu szerzej osobom które użytkują portal ponieważ dostęp do niego jest bezpłatny mamy też w planach przetłumaczenie portalu i wyjście z tym za granicę ale to jest na razie pieśni przyszłości póki co chcemy wdrożyć te zmiany które wiążą się z podpisaniem umowy z morning starem oraz z czasem będziemy też wprowadzać nowe funkcjonalności które po będą pozwalały na śledzenie portfeli na większą personalizację korzystania z portalu No to będziemy na pewno śledzić oczywiście każdego zainteresowanego Zapraszam na na Atlas ETF też Link będzie w opisie w przypiętym komentarzu a wracając trochę do ciebie i do twoich inwestycji do tego w jaki sposób ty inwestujesz czy twoja strategia Inwestycyjna ona się zmienia cały czas w czasie czy raczej to jest tak że jeżeli wybierzesz taki ETF to u ciebie na przykład leży 10 15 lat czy on leże 10 15 lat to nie mógłbym tego jeszcze stwierdzić bo tyle czasu jeszcze nie nie minęło od momentu kiedy kupiłem pierwsze etf-y ona się zmienia ale delikatnie tak bym powiedział tak no pierwsza pierwsza zmiana mojej strategii tak było właściwie chyba takie dwa kamienie milowe u mnie po tym pierwszym okresie który się nazywał inwestowanie całkowicie bez planu totalny chaos No to zacząłem inwestować w sposób w strategię zakładające podążanie za trendem właśnie w oparciu o te Polskie Akcje a ten drugi kamień milowy to był mniej więcej wtedy kiedy już rozstawał się z pracą w biurze maklerskim i wtedy też w coraz większym stopniu zacząłem inwestować właśnie w ETF czyli rozwijały tą część pasywną Ale obecnie ta część pasywna w dużym stopniu się nie zmienia to co się zmienia O czym też wspomniałem w międzyczasie to jest to że ja z braku czasu coraz bardziej myślę o tym żeby tą część aktywną rozwijać W takim kierunku abym mógł pewne rzeczy te nudne które mi się nie podobają próbować automaty mam takie doświadczenie korzystałem z jednej z platform handlu społecznościowego na e i Mówiąc szczerze początkowo byłem bardzo optymistycznie do tego nastawiony ale stwierdziłem że to jednak jest nie dla mnie Ja akurat tam stwierdziłem że będę podążał ustawiłem po prostu automatyczne podążania za jednym z inwestorów moim kolegom z branży i o ARD bardzo lubię i szanuję towny momencie z sobie sprawę że L czy on dalej będzie to konto prowadził czy nie wyjedzie Kurczę nie wiem gdzieś do Niemiec no albo nie wiem złamie nogę zapomni o tym koncie cokolwiek w sensie to nie jest usługa profesjonalna tak ja go lubię i szanuję to nie jest usługa profesjonalna i zdaję sobie sprawę że to nie jest kierunek dla mnie i w większym stopniu myślę o tym aby dodać ewentualnie takie ETF które pewną strategię aktywną wykonują po prostu automatycznie i wystarczy kupić ETF położyć go sobie na rachunku i trzymać ewentualnie stworzyć produkt we współpracy z jakąś instytucją która zarządza aktywami która by nam jakąś strategię po prostu uszyła na zamówienie i ja bym mógł po prostu go kliknąć kup teraz i ta kup teraz tą usługę i ta firma będzie tym zarządzała w sposób automatyczny i nie będzie to wymagało mojej aktywności tutaj nie nie mogę zdradzić jeszcze konkretów ale to jest taka wizja która mi się podoba i z kilkoma firmami rozmawiamy na ten temat być może coś z tego się urodzi wówczas Będziemy na pewno o tym informować No powiem ci że brzmi to brzmi to fajnie gdybyście coś takiego uruchomili to oczywiście znowu zapraszam na mój kanał chętnie chętnie pewnie też Moi widzowie i moi słuchacze o tym posłuchają jeszcze chciałem przejść do takich bardziej ogólnych rzeczy no bo wcześniej rozmawialiśmy konkretnie nad o ETF w jaki sposób ty je wybierasz ale też tak troszeczkę Ogólnie chciałem porozmawiać no bo ETF mogą być na różny instrumenty tak tutaj mamy chociażby nie wiem akcje amerykańskie akcje z rynków rozwijających się mamy obligację Powiedz mi co ty sądzisz o takim 30 latku czy to jest osoba która w swoim portfelu też powinna mieć aktywa bardziej bezpieczne ale takie które w długim terminie dają mniejszą stopę zwrotu chodzi mi na przykład o kwestię akcji obligacje w długim terminie to akcje dają większe stopy zwrotu jeżeli jest inaczej to mnie to mnie popraw czy taka taki 30-latek już powinien myśleć o obligacjach czy bardziej jak już się zbliża powiedzmy do tego wieku emerytalnego wtedy powinien to to dokładać tych tę część obligacyjnego zależy od tego jakie on ma podejście do ryzyka generalnie Im dłuższy Horyzont inwestycyjny tym na większe ryzyko możemy sobie pozwolić ponieważ o ile w długim terminie rynki finansowe rosną akcje czy obligacje No to krótkoterminowo zdarzają się okresy spadków i One potrafią trwać przykładowo kilka lat i jeżeli mamy dłuższy horyz inwestycyjny to możemy pozwolić sobie na to żeby nie mieć tych obligacji w ogóle albo niewiele natomiast na samym końcu warto też patrzeć na to kim my jesteśmy Jaką mamy tolerancję do ryzyka czy jak rynek spada o 5 10 15 20 30 proc to czy my jesteśmy w stanie to wytrzymać bo wiele osób nie jest w stanie tego wytrzymać też statystyki pokazują że większość społeczeństwa ma niską tolerancję na ryzyko i Z tego wniosek jest taki że jeżeli jesteś osobą młodą masz 30 lat to oczywiście zachę warto jest opłaca się wtedy właśnie więcej ryzykować to jest ten czas natomiast na samym końcu znaczenie ma to czy ty wytrzymasz na zakręcie w tym bolidzie Formuły 1 więc nawet więc jeżeli masz 30 lat a nie lubisz dużej prędkości to lepiej wybierz sobie Passata jakiś wolniejszy samochód którym dojedziesz bezpiecznie do celu a na zakręcie po prostu przetrwasz i nie wypadniesz z toru tak Passat świetny świetny samochód kultowy już można powiedzieć skoro mówimy o takich No młodszych inwestorach tak 30 letnich to ja mam akurat 30 lat więc więc dla mnie to nie jest jakiś młody wiek ale tutaj biorąc pod uwagę właśnie młodych inwestorów No często jest tak że popełniają więcej więcej błędów jakie ty widzisz takie najczęstsze błędy wśród inwestorów albo też jakie ty błędy popełniłeś na swojej drodze Tak mój błąd numer j to był brak planu czyli to był to był totalny chaos kiedy po polegało to na tym że kupowałem fundusz inwestycyjny kiedy zarobił parę procent to kasował się A kiedy rynek spadał to po prostu Czekałem do skutku Nie miałem żadnego planu b i to się skończyło tym że kiedy przyszły głębsze spadki No to już ten mój fundusz nie wrócił do wzrostów i po prostu poleg spanikowałem sprzedałem swoje aktywa w najgorszym możliwym momencie co więcej popełniłem też taki błąd że inwestował na dźwigni a konkretnie Pożyczyłem pieniądze od rodziny ponieważ po tych pierwszych sukcesach które wydawały mi się że sądziłem moich umiejętności ani przypadku stwierdziłem że po prostu z wielokrotnie te zyski i to był bardzo To był bardzo zły pomysł i to jest coś przed czym bardzo bym przestrzegał żeby grać na dźwigni w początkowym etapie Kiedy można wydawać że kiedy możemy po prostu pomylić szczęście z umiejętnościami Zwłaszcza jeżeli chodzi o pieniądze pożyczone od rodziny bo tam na szali są nie tylko pieniądze ale też i relacje też to że na początkowym etapie kiedy wydawało mi się że już coś wiem bardzo szybko z funduszu przerzuciłem się na konkretne akcje co było złą złym pomysłem z punktu widzenia zasady inwestuj w to co rozumiesz Ja na na tamtym etapie niewiele rozumiałem i fundusze czyli produkty szeroko zdywersyfikowane były właściwym produktem produktem dla mnie ponieważ Nawet jeżeli spadały to one spadały o kilkadziesiąt procent i wracały po jakimś czasie powiedzmy nawet po paru latach ale wracały do góry a pojedyncze akcje nie zawsze wracają bo niektóre bankrutują tylko pojedyncze akcje jest tam r specyficzne więc kupowałem akcje których nie rozumiałem I to było bardzo złe trzeba inwestować w to co się rozumie A jeśli nie rozumiemy to inwestować w sposób zdywersyfikowany natomiast to co też Ja często Widzę jakie błędy są popełni Jeżeli miałbym się skupić na tym jak inwestują osoby które korzystają z etfów No to tutaj akurat wpadam dokładnie te same pułapki co inwestorzy którzy inwestują w inne instrumenty więc tutaj mimo że czasami tak te ETF mogą się wydawać że my je tak gloryfikują Gral No to tutaj niestety instrument sam w sobie nie będzie nam tutaj pomagał tych klasycznych pułapek unikać przede wszystkim to że bardzo często w ogóle odkładam zwlekam z inwestowaniem trzymamy pieniądze na rachunku i zjada je inflacja kiedy już inwestujemy bardzo często Podążamy za wynikami czyli Jak widzimy że już 5 lat mamy wzrostów za sobą to znaczy że już jest stabilna bezpieczna sytuacja czas wejść na rynek i to widać też na rynku etfów trzeci taki duży błąd to brak systematyczności No Przeważnie jest tak że my jeżel gdzieś pracujemy wykonują własną działalność bardzo często my mamy zwłaszcza jak pracujemy na etacie regularne oszczędności bo mamy regularne przychody więc co zasady pewnie regularnie możemy możemy oszczędzać możemy inwestować natomiast to co pokazują różnego rodzaju dane na przykład dane pokazane przez biuro makarskie mBanku na mojej ostatniej konferencji pasywna rewolucja pokazały że bardzo często właśnie nie ma tej systematyczności czyli przykładowo w jednym roku jakaś grupa inwestorów kupiła ETF i spośród tej grupy W kolejnym roku ETF ponownie kupił już tylko pięciu w kolejnym roku trzech a w jeszcze kolejnym chyba tylko jeden to pokazuje to też widać po wartościach aktywów na przykład indywidualnych kont emerytalnych czy zabezpieczenia emerytalnego które publikuje KNF wystarczy spojrzeć na wartości wielu rachunków gdzie po prostu to jest liczba która mniej więcej jest równa limitowi pojedynczego roku więc bardzo często jest tak że otwieramy w ferworze po obejrzeniu jakiegoś fajnego materiału na YouTube otwieramy rachunek jednorazowo dokonujemy wpłaty i na tym się kończy nasze inwestowanie Oczywiście lepiej jest warto Im wcześniej zaczniemy tym lepiej warto jest inwestować jeżeli jeżeli natomiast zrobimy to nawet przez rachunek emerytalny które jest optymalny podatkowo ale tylko dokonamy jednej wpłaty a przez resztę życie nie będziemy nic dokładać No to żadnego celu nie osiągniemy jakby nie zbudujemy kapitału który nam da jakiekolwiek zabezpieczenie na emeryturę czy na inne cele inwestycyjne więc Grunt to systematyczność i dbać o to żeby systematycznie dopłacać kapitał Tutaj absolutnie pełna zgoda jeżeli ja m miałbym dać komuś jeszcze jakąś radę to poleciłbym przelew stały w każdym banku chyba jest darmowy przelew stały i zawsze można coś takiego zrobić później nie trzeba się martwić o to czy przelałem w tym tym miesiącu na przykład pieniądze czy czy nie Więc ja z tego ja z tego korzystam a jeszcze jedną rzecz chciałem cię spytać tutaj wysyłają jakieś ewentualne zagadnienie od tego do dzisiejszego dzisiejszej rozmowy Wysłałem ci jedno konkretne pytanie jakie jakie ci zadam i chciałem ci zadać to pytanie bo chciałem żebyś żeby się do tego właśnie pytania przygotował i może już o tym powiedziałem ale chciałem je zadać żeby każdy z nas też dosyć dużo z tego z tej z tej rozmowy wyniósł Chodzi mi o pytanie gdybyś mógł dać radę sobie przed 10 lat co by to było jedna rada którą Artur Wiśniewski daje młodszemu o 10 lat wiśniewskiemu Tak właśnie się zastanawiam Z czego wynika ten okres 10 letni bo to nie było akurat w moim życiu okres za bardzo przełomowy jeż chodzi o moje inwestowanie to był duży przełom jeżeli chodzi o moje sprawy zawodowe ponieważ ja byłem na etapie Kiedy pracowałem jeszcze jako makler w biurze maklerskim ale nie miałem przekonania czy ja nadal chcę tam być i już chodziły mi po głowie pomysły żeby zmienić pracę w sensie pracować tam otworzyć swoją działalność i wokół swojego bloga którego już prowadziłem zacząć tworzyć swoje projekty żeby po prostu o tym inwestowaniu mówić na własny na własnych zasadach żeby nie mieć takiej presji którą w tamtym czasie zacząłem pod koniec odczuwać i to co mógłbym powiedzieć co mógłbym sobie poradzić samemu sobie w tamtym czasie to są właśnie te kwestie zawodowe a konkretnie że do tego przejścia z etatu na własną działalność warto się dobrze przygotować ja miałem dość taki ogólny bardzo mglisty plan działania Wyznaczyłem sobie mniej więcej kierunek ale on był bardzo mało sprecyzowany w związku z czym ten pierwszy mój okres pierwszy rok d lata był dla mnie bardzo stresujący ponieważ wiedziałem że idę w dobrym kierunku ale miałem mnóstwo wątpliwości czy to wszystko ma sens czy to te moje cele nie zostaną osiągnięte Nie wiem za 5 czy 10 lat czy ja po prostu przetrwam i czy to nie było zbyt spontanicznie wykonane więc to chyba jest akurat mniej interesujący aspekt dla ciebie czy innych osób które nas oglądają które interesują się inwestowaniem no ale jeżeli pytanie dotyczyło tego co co bym zmienił 10 lat temu to to są kwestie bardziej zawodowe więc gdybyś mnie Spytał co co bym zmienił nie 20 lat temu to lat temu jeszcze nie inwestował 17 lat temu kiedy zaczynałem inwestować to pewnie bym zwrócił uwagę na te błędy które sam popełniałem po to żeby inwestować w to co się rozumie nie próbować grać z dźwignią na początku raczej małymi kwotami ponieważ na początku zawsze poemy błędy i Grunt żeby za tą naukę nie przepłacać nie da się na sucho nauczyć inwestowania zawsze trzeba nawet jeżeli mamy pod ręką jakieś interesujące książki to warto inwestować na własny rachunek realnymi pieniędzmi No właśnie na początku warto żeby to były małe pieniądze żeby ta nauka bo będzi piać błędy było jak najtańsze żeby żeby PR żeby po prostu za T naukę nie przepłacać mówiłeś o tym że moich widzów może nie zainteresuje te tematy związane z pracą ale myślę że to jest bardzo ważne to co powiedziałeś Czyli jeżeli chcemy coś zmienić to może Czasem czasem warto i to się wiąże z inwestycjami no bo jednak Jeżeli nie będziemy dobrze zarabiać no to ciężko żeby inwestować tak naprawdę pierwszy w tym łańcuchu pokarmowym jest pierwsze jest oszczędzanie i dopiero z tego z tego biorą inwestycje więc myślę że to jest jednak bardzo ale to bardzo istotne tak patrzę jeszcze jedną rzecz chciałem cię spytać No bo też nie już niedługo na początku kwietnia będzie konferencja Invest c pią s kwiecień i ty tam będziesz z tego co z tego co widziałem tutaj 5 kwiecień sala Teatralna godzina 16 i wiesz już o czym o czym będzie wystąpienie w którym ty będziesz tego co widziałem prowadzącym tak to będzie panel dyskusyjny o inwestowaniu w ETF z udziałem Przemka barankiewicz Mateusza muchy Przemek jest z finsa Mateusz Mucha jest z beta Securities być może ktoś tam jeszcze do nas dołączy będziemy inwestować będziemy rozmawiać o inwestowaniu w ETF o inwestowaniu pasywnym ale też pewnie aktywnym finalny kształt tego jakie będą dokładnie podejmowane zagadnienia pewnie jeszcze się to będzie klarować natomiast myślę że będzie bardzo interesujące i mieliśmy ja w zeszłym roku również prowadziłem debatę na Podobny temat o ETF no i ten Feedback był bardzo pozytywny także Mam nadzieję że tym razem również uda nam się przygotować coś ciekawego no Ja wyznaję taką zasadę że po prostu nie lubię się nudzić podczas takich spotkań takich rozmów więc staram się zadawać jednak w miarę trudne pytania żeby nasi rozmówcy mogli się trochę wykazać i No musi się troszkę przybić piątkę myślę że będą ku temu okazje tak i jeszcze tutaj Warto zaznaczyć że jesteś nominowany jako influencer rinku 2023 Artur Wiśniewski a tutaj trzeba przyznać że ten rozstrzał tutaj ludzi jest bardzo duży No bo jesteś na przykład Ty ale jest też Rafał zaorski chociażby gdzie te wasze strategie inwestycyjne są troszeczkę troszeczkę rozbieżne tak bym to określił byłeś już wcześniej gdzieś nominowany w tym w jakiejkolwiek konkurencji w Invest kach Tak byłem w zeszłym roku nominowane na pewno też na pewno też była moja konferencja pasywna rewolucja nominowana do w jednej z kategorii więc no mi jest zawsze bardzo miło w w tym przypadku jeżeli chodzi o tego infera rynku jestem szczerze mówiąc trochę zaskoczony tą nominacją Gdyby ona w większym stopniu dotyczyła inwestowania indeksow etfów to może bym był bardziej byłbym może mniej zaskoczony tutaj jestem nieco zaskoczony ale to oczywiście zawsze jest coś mojego także jeżeli ktoś nie ma Jeżeli ktoś ma ochotę to zachęcam do głosowania A jest tam wiele fajnych nazwisk także zachęcam do na pewno Zachęcam do głosowania i zgodnie ze swoim sumieniem tak influencer rynku można zagłosować między innymi właśnie na na Artura z na mnie też można zagłosować YouTuber rynku Jestem Konrad książek giełda pieniądze inwestycje oczywiście zachęcamy do tego żebyście oddali głos na kogokolwiek żeby żeby tych głosów było dużo żeby też było Z czego była ta Wysoka próba A powiedz mi które to twoje kapsy pamiętasz Tak pamiętam wiesz drugie ja przez wiele przez wiele lat nie jeździłem na konferencje w ogóle przez wiele lat pracując na rynku kapitałowym Wydawało mi się że znaczy wychodziłem z założenia że po prostu mam na tyle dużą wiedzę że też jakoś nie potrzebuję już dodatkowo jeździć po tych konferencjach gdzie no jednak bardzo często jest dużo wykładów czy innych paneli dyskusyjnych które z mojej perspektywy zapewniają wiedzę tak ale na takim nieco bardziej podstawowym poziomie a ja uważałem że ta jakby tą wiedzę już mam więc to mnie trochę powstrzymywał natomiast zmieniło się to wtedy kiedy zacząłem być zapraszany jako prelegent czyli od drugiej strony i stwierdziłem że to mi się bardzo podoba i zacząłem faktycznie częściej być no odwiedzać te te imprezy y czasem dają jakiś wykład czasem poprowadzę jakąś jakieś P dyskusji lub wezmę w nim udział jako jeden z rozmówców podoba mi się to więc od pewnego czasu biero w nich udział to powiem ci że ja miałem miałem podobnie i bardzo mi się podobają jakieś tam kuluarowe rozmowy Bo rzeczywiście można spotkać naprawdę bardzo fajnych fajne osoby Ja przyznam że w tamtym roku chyba nie byłem na ani jednym wykładzie po prostu cały czas chodziłem po po korytarzu i co chwilę z kimś rozmawiałem i naprawdę bardzo polecam także w w Krakowie 56 kwiecień jeszcze raz tut 56 kwiecień w Krakowie w centrum kongresowym Ice trzeba się zarejestrować bilety są darmowe płatne Kto jak kto jak woli linki są też w opisie filmu a jeszcze tak mówiłeś właśnie o tej pasywnej rewolucji Czy w tym roku planujecie też kolejną edycję pasywnej rewolucji Rozumiem że pod koniec roku Tak planujemy to będzie czwarta edycja jestem w trakcie ustalenia finalnego terminu ponieważ trochę zwlekałem ale jesteśmy już bliżej niż dalej wkrótce będzie znany ten termin to będzie najprawdopodobniej początek października który dokładnie to zobaczymy ale to będzie jesień i na pewno początek października czyli pewnie pewnie październik wszystkich też zachęcamy do tego żeby uczestniczyli zobaczyli jak to jest od jak to wygląda od środka a jeszcze Artur na sam koniec Jakbyś mógł polecić i naszym widzom słuchaczom no inwestorom jakieś konkretne pomoce naukowe w postaci książek czy jest coś co taki inwestor powinien twoim zdaniem przeczytać Tak nawet się przygotowałem w pierwszej kolejności poleciłbym książkę Just Keep buying to jest książka nck mauli jeżli ktoś chce szuka wiedzy Jak zacząć inwestować to jest to bardzo fajna książka napisana przystępnym językiem ale która zawiera MN danych które potwierdzają to o czym mówi autor pewnego rodzaju statystyki które pokazują jak proste może być inwestowanie i jak powinniśmy No które pomagają nam zrozumieć niektóre pułapki w które wpadamy i i te dane Myślę że pomogą nam zrozumieć jak mogą być d nas po prostu pewną wskazówką w którym kierunku powinna zmierzać nasza inwestycja Zwłaszcza jeżeli mamy mało czasu na to jak inwestować polecam też daniela kanana gdyby ktoś chciał się bardziej skupić na aspektach behawioralnych Pułapki myślenia czy muszę powiedzieć że to jest książka bardzo ciężka Ostrzegam jak ktoś jest początkujący to prędzej bym polecił Morgana hael psychologia pieniędzy Taka wersja laowa tej książki a jeżeli ktoś chce faktycznie tą zgłębiać kwestie behawioralne to na pewno to jest taki a dla osób które chciałby coś więcej konkretnie o et Inwest indeksowy to książka Erik basa The Bog Effect któ pokazuje o tym jak John Bog twórca funduszy indeksowych można powiedzieć protoplasta etfów Jak zmienił w ogóle rynek inwestowania Jak zmienił w Street to jest fascynująca książka polecam tym osobom które właśnie bardziej coś ETF chciałby przeć inwestowaniu indeksowy Dzięki bard znaleźć te książki gdzieś na na internecie i wrzucić linki do do opisu filmu żeby Jeżeli ktoś będzie zainteresowany żeby miał łatwość z dostępem Artur ja za dzisiaj ci bardzo dziękuję moim gościem dzisiaj był człowiek który o ETF wie wszystko stockbroker.pl stockbroker TV Atlas ETF i jako jako bardzo ciekawe narzędzia do szukania etfów i też jako kanał na YouTubie też tam jest Myślę że bardzo dużo informacji dzięki bardzo Artur za dzisiejszą rozmowę dzięki wielkie