Jak zarabiać więcej na giełdzie? [Psychologia i Zarządzanie Kapitałem]

Obecnie na rynku mamy hossę, więc większość spółek idzie w górę. Dlatego na takim rynku nie jest ciężko wcale zarabiać. Ale to nie jest tak, że jeżeli inwestor zarabia na rynku, to jest to absolutny max i nie może zarabiać więcej. Niestety, ale każdy z nas ma takie pewne ograniczniki, które powodują, że ten zysk nie jest taki, jaki mógłby być. I dzisiaj porozmawiamy właśnie o tym, dlaczego inwestorzy zarabiają mniej niż powinni albo niż są w stanie i w jaki sposób te ograniczniki obejść. Bo myślę, że to jest bardzo istotne. Powiem ci w jaki sposób ja te ograniczniki próbuję obejść. Oczywiście to nie jest tak, że mam jakąś 100%ą skuteczność, ale z drugiej strony biorąc pod uwagę strategię, którą ja stosuję, ona sprawdza się od lat, więc myślę, że warto, żebyś też poznał ją i ewentualnie dostosował do siebie. No bo każdy z nas swoje inwestycje, strategię inwestycyjną musi dostosowywać do do siebie, do swoich potrzeb, do swojego też y do swojej akceptacji na ryzyko. No i właśnie o tym porozmawiamy, jakie są te takie ograniczniki i jakie jak je obejść. Ja nazywam się Konrad Książak, jestem inwestorem indywidualnym od wielu lat. Zanim przejdziemy do tematu dzisiejszego odcinka, to jeszcze partner, a partnerem jest firma XTB. Jeżeli tak jak ja inwestujesz w akcje lub w ETFY albo chcesz zacząć inwestować w akcje lub ETFY to do miesięcznego obrotu 100 000 € XTB daje prowizję 0%. A jeżeli nie wiesz w jaki sposób kupić, sprzedać pierwsze akcja, założyć swoje konto na platformie XStation od Xteba to wtedy na końcu tego odcinka jest odnośnik do filmu, w którym to dokładnie tłumaczę, pokazuje jak ja to robię. A teraz jeszcze dodatkowo, jeżeli w trakcie zakładania konta wpiszesz hasło Konrad pisane dużymi literami, to otrzymasz dostęp do kursu dla początkujących inwestorów. zupełnie za darmo, więc myślę, że warto. Jeszcze jedno w sumie ogłoszenie duszpasterskie, dlatego że do dzisiaj, czyli do jeszcze przez jakieś 4 godziny, niecałe 4 godziny można dołączyć do naszej zamkniętej społeczności dla inwestorów, gdzie omawiamy wyniki finansowe spółek giełdowych. Jeżeli jest jakaś spółka, którą ja mam w portfelu albo którą ja obserwuję, to też zawsze taka analiza raportu finansowego wlatuje na na grupę w formie pisemnej. też y jest takie podsumowanie tygodnia ze spółek, które ja obserwuję odnośnie tego, co się w ostatnim tygodniu tam działo. Zawsze w weekend to wylatuje, więc myślę, że warto zobaczyć jak to wygląda od środka. Myślę, że warto właśnie dołączyć do tej naszej społeczności inwestorów, zobaczyć czy taka forma ci odpowiada chociażby na miesiąc, bo można właśnie tam dołączyć na na przykład miesiąc. A my przechodzimy do tematu dzisiejszego odcinka i tutaj, żeby już nie przedłużać, od razu o tych ogranicznikach sobie porozmawiamy, no bo większość inwestorów przegrywa z rynkiem, jeżeli chodzi o o porównanie właśnie do benchmarku. No bo biorąc pod uwagę polski rynek, my możemy różnych z różnych indeksów się porównywać. Myślę, że SWG 80 jest takim dobrym porównaniem, no bo to jest jednak indeks, który w miarę fajnie rośnie na przestrzeni lat i warto, żebyśmy go właśnie pokonywali. No jeśli sobie zobaczymy na przestrzeni ostatnich lat, pytanie czy rzeczywiście każdy z nas, każdy z inwestorów pokonuje ten indeks. No tutaj już może być różnie. Yyy, no i biorąc pod uwagę, y, to, że na przykład jeżeli twoje wyniki inwestycyjne są gorsze niż średnia rynkowa, no to pytanie czy nie warto jednak coś zmienić, czyli albo idziemy po prostu w ETF na powiedzmy SWIG, albo na na przykład S&P 500, y, w zależności jaki jest twój benchmark, albo można zmienić coś w sposobie inwestowania. I teraz porozmawiamy o tym, co można zmienić, albo ewentualnie jakie błędy tu można może inwestor popełniać i jak ich jak te błędy można eliminować ewentualnie. No biorąc pod uwagę taki najczęstszy błąd, to jest bardzo często zmien zmien zmieniana strategii, czyli mamy na przykład strategię, że inwestujemy w spółki powiedzmy value albo na przykład spółki dywidendowe. No ale za trzy miesiące się okazuje, że w sumie to i kumpel ma u siebie jakąś spółkę Grow albo jakiś ETF. On mu dał fajnie zarobić, to zmieniam teraz na ETF albo na tę spółkę Growzę na przykład na jakieś spółki z indeksu New Connect i tak co chwilę zmieniamy tę strategię. To jest myślę, że zdecydowany największy błąd, bo to rada, która myślę, że jest dobra dla inwestora, zwłaszcza początkującego, to jest trzymaj ręce pod tyłkiem. Czyli jeżeli coś kupisz, jeżeli wejdziesz w jakąś spółkę, to myślę, że warto trochę poczekać tam i po prostu nie reagować na jakieś pierwsze y dziwne sytuacje na kursie akcji, bo to się zawsze można może zdarzyć, tylko ręce pod tyłek i czekamy na pozycji. I to jest, myślę, że bardzo y bardzo istotne, że właśnie my zbyt często dokonujemy transakcji, zbyt często zmieniamy, zmieniamy swoją strategię i jeżeli mamy jakąś strategię, to nie jest tak, że ona musi być do końca świata. absolutnie nie. No ale niech ona będzie ten rok i po roku zobaczmy, czy rzeczywiście jesteśmy w stanie bić rynek, czy nie. Jeżeli nie, no to możemy wtedy właśnie y taką strategię zmienić, coś w tej strategii zmienić. trzeba dać troszeczkę czasu, żeby zobaczyć, czy ta strategia rzeczywiście jest warta dalszej kontynuacji, czy jednak jednak nie. Więc to jest, myślę, że najczęstszy błąd, że co chwilę zmieniamy swoją swoją strategię, nie mamy takiego spójnego planu długoterminowego na na inwestycje. Oprócz tego jest też często zła lokacja kapitału, czyli inwestujemy na przykład zbyt dużo w jedną spółkę albo branżę, bo może być tak nawet, że że jeżeli chodzi o branżę, inwestujemy teoretycznie nawet w inne sektory, ale one są z sobą bardzo powiązane, tak? No jeżeli ktoś inwestuje w deweloperów i producentów mebli, teoretycznie dwie różne branże, no ale tak naprawdę mocno z toą powiązany. No i mamy do czynienia z tym, że na przykład jak ktoś inwestował w nowe technologie w 22 roku, no to mógł się trochę przerobić właśnie w tym 22 roku ze względu na to, że tam straty na portfelu mogły być naprawdę bardzo duże. No i jeżeli mówiliśmy wcześniej o strategii, w tej strategii też powinien być plan naszej alokacji kapitału. Czyli na przykład powiedzmy w takiej strategii możemy sobie zapisać, że nie robimy więcej y 30% znaczy nasz portfel nie może przekrozić 30% w jednej spółce albo w spółkach z podobnych branż, z branż, które się przenikają jak właśnie chociażby na przykład meble i i deweloperzy albo nie wiem meble i podłogi, no bo to też jest z sobą bardzo mocno powiązane. No i tutaj biorąc pod uwagę taką takie niewłaściwe niewłaściwą alokację, to często jest tak, że my myślimy, że mamy dywersyfikację, mamy nie wiem siedem, osiem spółek w portfelu, a się okazuje, że pięć spółek jest z branż powiązanych. Jeżeli w jakiejś branży jednej dzieją się problemy, to to pociąga ze sobą problemy w innych trzech, czterech, pięciu branżach. I to jest problem. Zawsze musimy sobie odpowiedzieć na pytanie, czy spółki, które mam w portfelu nie są z sobą jakkolwiek powiązane. Czy mam eksporterów i importerów na przykład? Czy mam spółki właśnie, które powiedzmy sprzedają, nie wiem, na przykład produkty tańsze czy produkty droższe, no bo to też jest tak, że jakieś różnego rodzaju zawirowania mogą dotknąć różne różne sektory. Więc też pytanie jakiego dla jakich konsumentów sprzedają moje spółki w portfelu. Więc o tym też myślę, że należy pamiętać, kiedy robimy taką dywersyfikację swojego portfela. Oprócz tego jest jeszcze jeden temat, który trochę został poruszony przy okazji strategii. Mówiłem o tym, że często zmieniamy strategię, co chwilę coś kupujemy, sprzedajemy. No i tutaj mogą być dosyć istotne opłaty dla nas i podatki też. No bo jeżeli chodzi o opłaty, część brokerów czy część domów makerskich pobiera prowizję za kupno i sprzedaż. No i wtedy jeżeli jest taka prowizja, no to za każdym razem, kiedy coś kupujemy, sprzedajemy, no to płacimy. Więc tym bardziej trzyma się, znaczy warto trzymać ręce pod tyłkiem. po to, żeby po prostu nie płacić tych opłat. Yyy, więc to częsty, ten częsty handel często powoduje, że mamy do czynienia z niższą stopą tylko ze względu na prowizję albo tylko ze względu na podatki. Tak? No bo jeżeli yyy w miesiąc spółka tam zrobi 10%, ja ją sprzedaję, później znowu kupuję, znowu sprzedaję, znowu kupuję, znowu sprzedaję, no to ja z każdej tej transakcji muszę zapłacić podatek. A gdybym trzymał to kilka lat na przykład taką spółkę, to dopiero za te kilka lat zapłacę podatek. A jeżeli to jest jeszcze na koncie IKE, no to w ogóle tego podatku nie zapłacę. Więc też warto patrzeć na te podatki. Y, że tak naprawdę biorąc pod uwagę podatki, one y można w pewnym sensie stwierdzić y że z żeki sprzyjają niskie podatki sprzyjają długoterminowym inwestycjom. No bo jeżeli ja właśnie kilka lat mam spółkę w portfelu, to dopiero za te kilka lat zapłacę ten podatek, a nie będę płacił jego co chwilę. Więc ignorowanie opłat podatków to też jest bardzo częsty błąd, ale to się znowu sprowadza do tego, o czym mówiłem wcześniej, czyli po prostu żeby trzymać ręce pod tyłkiem. Kolejną sprawą jest psychologia inwestowania. No niestety każdy z nas, każdy inwestor dobrze wie, że jeżeli wchodzimy na przykład sobie na jakąś platformę, żeby zobaczyć jak się z niej korzysta i włączamy sobie konto demo, to na koncie demo zupełnie inaczej się inwestuje niż jeżeli wchodzą w grę nasze no zarobione pieniądze, nasze ciężko zarobione pieniędze, gdzie my dokładnie wiemy ile kosztowało nasze zarobienie tych pieniędzy, ile roboczogodzin potrzebowaliśmy na to. Yyy i tutaj no konto demo nigdy tego nie zastąpi. Konto demo jest właściwie po to tylko, żeby sprawdzić platformę, czy nam odpowiada. A biorąc pod uwagę yyy te prawdziwe pieniądze, no to wtedy właśnie wchodzi psychologia, wtedy wchodzi strach i i chciwość. No i często yyy my słuchamy osób z zewnątrz. No i niestety, ale tak jest, że jeżeli mamy do czynienia z jakimś kryzysem, który jest przejściowy, bo każdy kryzys jest przejściowy, yyy, no to z mediów, z różnych portali dochodzą na słuchy, że to koniec świata, że zaraz będzie wielki absolutnie krach i trzeba szybko wychodzić z rynku, gdzie to jest bardzo często nieprawda. Kiedy właśnie w momencie, kiedy ta krew się leje, to znaczy kiedy mamy do czynienia z tym, że i w indeksach dzieje się źle, że mamy spadki, może to jest dobry pomysł na to, żeby w tym momencie zacząć dobierać spółki. Ja przyznam, że zazwyczaj czekam, aż te spadki się uspokoją i dopiero wtedy zaczynam zaczynam dobierać. Ale wiem, że moment spadków to jest dla mnie potencjalny moment na zakupy i tego myślę, że warto się trzymać. No bo każdy kryzys mija. No mieliśmy w roku 2020 COVID. W marcu indeksy bardzo mocno spadły. W maju one już były dużo wyżej. No może jeszcze nie w maju, ale w lipcu, sierpniu one już były wyżej. W 2022 roku Rosja zaatakowała Ukrainę. W marcu był mocny spadek. On trwał do października, ale od października zaczęła się megahossa. Więc widzimy, że jednak mamy do czynienia z tym, że te wszystkie kryzysy, nawet takie jak wojna, nawet jak covid, gdzie nie wiedzieliśmy co się będzie działo, są przejściowe i ten strach niestety powoduje to, że my wtedy właśnie nie inwestujemy kiedy powinniśmy, a to jest myślę, że istotne. No bo też wchodzi y wchodzi FOMO oprócz tego, czyli taka takie co prowadzi do gwałtownych na przykład sprzedaży akcji, kiedy coś się kiedy coś się dzieje. Więc tutaj warto pamiętać o tym, że kryzysy są przejściowe i to są często czasy, w których warto myśleć o jakiś większych inwestycjach. Kolejną sprawą jest powiązana z poprzednią, czyli takie ślepe podążanie za ekspertami, mediami. Wiem, że skoro oglądasz ten film, to pewnie obejrzałeś też moje inne filmy i wiesz, że ja na przykład mówię w jaki sposób ja inwestuję, pokazuję to omawiając poszczególne spółki giełdowe, ale to nie jest tak, że jestem alfą i omegą. To znaczy nie powinieneś mieć jakiegoś swojego guru inwestycyjnego. Powinieneś czerpać z różnych miejsc, tak jak warto mieć dywersyfikację w inwestycjach, tak jak warto mieć dywersyfikację jeżeli chodzi o źródła dochodu, tak samo warto mieć dywersyfikację jeżeli chodzi o źródła wiedzy. To też to też jest myślę, że bardzo istotne. No i jeżeli mamy właśnie taką dywersyfikację, to możemy spojrzeć, że książak analizuje w ten sposób, a ten pan X analizuje w inny sposób, a pan Y w inny sposób i można wyłapać właśnie coś dla siebie, jakiś element dla dla siebie. Także też dywersyfikuj źródła swojej wiedzy. Nie ma jednego medium, które jest nieomylne. Takie medium po prostu nie nie istnieje. Więc warto, żebyś tę dywersyfikację miał też w źródłach wiedzy. Y no i myślę, że też istotna sprawa to jest brak regularnej edukacji, jakaś analiza naszych wyników. To znaczy jak mamy strategię i mówiłem o tym, że często zmieniamy strategię, to nie jest tak, że strategia ma być z nami do końca świata. To znaczy mówiłem wcześniej, że na przykład po roku można zrobić taką analizę i warto tę analizę robić, czy wygrywam z rynkiem, czy rzeczywiście jeżeli chodzi o moją strategię to jest ona skuteczna i co jakiś czas warto to przeanalizować, czy jednak nie ma to jakichś błędów. Jeżeli wyszedłem ze spółki z minusem, dlaczego to zrobiłem, to znaczy co tam nie zagrało, jakie błędy wyciągnąłem, czyli to uczenie się na błędach, to jest absolutnie klucz do tego, żeby być coraz lepszym, coraz lepszym inwestorą. No trzeba jednak tutaj te systematycznie przeglądać te swoje inwestycje. Na przykład nie wiem, kiedy wychodzą raporty finansowe, też trzeba na to patrzeć. Więc tutaj no nie ma jakiejś takiej złotej metody, która spowodowałaby, że nasza wiedza będzie cały czas iść w górę. Po prostu trzeba systematycznej pracy. Trzeba cały czas patrzeć, co się ma w portfelu, dlaczego to się ma w portfelu. No i też wyciągać wyciągać z tego wszystkiego wnioski. No i teraz pytanie. Bo mówiłem o tym, że przedstawimy takie punkty, które mogą ograniczać, zwiększać zarobki na giełdzie, ale też powiemy sobie o tym, jak te wyniki poprawić, jak zmienić to to podejście. No na pewno warto właśnie to, o czym mówiłem wcześniej, czyli trzymać się jednej strategii i powiedzmy co rok robić sobie taką aktualizację, sprawdzać co tam działa, co co nie działa. O dywersyfikacji też już też już mówiliśmy o kontroli i o kontroli kosztów. No to panowanie nad emocjami. Myślę, że to jest taki najtrudniejszy element. W jaki sposób można można tutaj nad tymi emocjami panować? No myślę, że warto właśnie mieć plan na swoje inwestycje. Ja na przykład w weekend robię sobie taki plan odnośnie tego, co chcę kupić, a co chcę sprzedać. No bo dzięki temu, że to robię w weekend, nie są otwarte notowania. Dzięki też czu właśnie, że to robię w weekend, nie widzę co chwilę zmieniających się wykresów akcji i to mnie to daje mi większy większy spokój. Jaki jest taki plan na taką na taką zmianę? Takie pięć kroków do lepszych wyników. Pierwsze, spisz swoją strategię. Jasno określ jakie spółki chcesz inwestować, dlaczego chcesz w jej nie inwestować. Jeżeli masz już jakąś spółkę w portfelu, napisz, dlaczego w niej jesteś, jakie są jej plusy, jakie są jej minusy. Ustal to, w jaki sposób ten kapitał ma być podzielony między sektorami, między aktywami. Ustal na przykład, że powiedzmy w jeden sektor nie wkładasz więcej niż 30%. To oczywiście może być w zależności od twojego poziomu ryzyka. Może być 20% 35. Ja mam na przykład właśnie 30. Planuj te zakupy i sprzedaż w momentach, kiedy nie ulegasz jakimś mocnym emocjom, czyli w momentach, kiedy nie ma sesji. I najlepiej, kiedy też nie sprzedałeś, ani nic nie kupiłeś. Bo kiedy coś sprzedałeś, to czasem jest tak, że jeżeli sprzedałeś zyskiem, czujesz się bogiem i też to twoje myślenie jest trochę mniejracjonalne. Dlatego ten weekend myślę, że jest naprawdę dobrym momentem, żeby zaplanować sobie cały najbliższy tydzień. czy chce z czegoś wyjść albo w jakąś spółkę, w jakąś spółkę wejść. No i warto prowadzić taki dziennik inwestycyjny yyy w którym też będą y analizy naszych wyników, czyli dlaczego sprzedamy jakąś spółkę, y czy wyszedłem na plus, czy na minus. Jeżeli na minus, to dlaczego tak się stało, jeżeli na plus, to dlaczego też tak się tak się stało. Czyli takie wnioski, podsumowania warto sobie w takim dzienniku właśnie prowadzić. Yyy i to jest, myślę, że taki najlepszy yyy sposób na to właśnie, żeby omijać te błędy inwestycyjne, żeby yyy żeby omijać te błędy, które powodują, że nasze zarobki nie są takie jak jakie mogłyby być. No bo umówmy się, każdy z nas chce zarabiać więcej. Właśnie po to jest na giełdzie, więc warto unikać tych rzeczy, które powodują, że te zarobki jakoś mocno nie nie rosną. Warto, żebyś teraz zrobił sobie taki audyt swojego podejścia do inwestowania. Czy masz taką strategię? yyy czy masz strategię na spółki, na wyjście ewentualne ze spółek, yyy czy masz spisane plusy, minusy danych spółek. Jeżeli nie, no to warto teraz to właśnie zrobić. A w komentarzu możesz napisać, który błąd był twoim największym yyy największym wyzwaniem i na przykład w jaki sposób się z nim uporałeś, jeżeli już się z nim uporałeś. I to wszystko na dzisiaj. Krótszy odcinek, ale myślę, że taki bardziej bardziej treściwy. Dzięki bardzo. Standardowo samych zysków. Cześć. Yeah.