Prosta strategia GEM dla ETF-ów + rozszerzenia [Strategia GEM Momentum ETF]

z o.o [Muzyka] [Muzyka] z o.o [Muzyka] co [Muzyka] [Muzyka] to za minutkę Startujemy z [Muzyka] [Aplauz] [Muzyka] [Aplauz] [Muzyka] z o.o z o.o chłopcy [Muzyka] z o.o Dzień dobry wieczór dobry wieczór z o.o Hej Mam nadzieję że się ją słyszymy a za chwilę się zobaczymy [Muzyka] to dobry wieczór razy jeszcze będę bardzo wdzięczny jeżeli Powiedzcie mi czym nie widać czy nie słychać bo to bardzo ważne zanim będziemy mogli rozpocząć dzisiejszego lajwa który jest poświęcony strategii dżem Global equity z momentum więc jeżeli ktoś mi napisze w komentarzu że nie widać i słychać To będę bardzo wdzięczny Cześć Tomasz Cześć Andrzej Cześć Piotrze super widać mnie podobno i słychać bardzo mnie to cieszy także raz jeszcze Witam cię serdecznie w ten majowy wieczór i bez zbędnego przedłużania Myślę że taka już rozbiegówka nieco muzyczna miała tutaj miejsce więc kto miał dołączyć to dołączył natomiast też od razu powiem że jeżeli ktoś na przykład się spóźni albo na przykład w ogóle dziś nie może uczestniczyć To to nagranie będzie dostępne oczywiście na YouTubie i będzie również prawdopodobnie w podcastu także będę starał się tak pokazywać i tak omawiać wszystko że nawet jeżeli ktoś nie będzie widział tego co pokazuję akurat na ekranie to żeby mógł z tego skorzystać No i jeszcze kilka formalności widać słychać Wojtek pisze Bardzo mnie to cieszy Dzięki Wojtku więc tak nie udzielam tutaj żadnych porad inwestycyjnych to żeby taka była jasność znaczy Oczywiście że mówiłem inwestowaniu i nie staram się tutaj uciekać od odpowiedzialności za Słowa które mówię natomiast nie są to porady inwestycyjne w takim rozumieniu indywidualnym dzielę się przede wszystkim wiedzą ale to nie jest taka naprawdę indywidualna porada że ja tutaj będę analizował kogoś sytuację natomiast staram się tę wiedzę przekazywać rzetelnie i też staram się tutaj tworzyć narzędzia które wspomagają z tym żeby to nasze inwestowanie było lepsze i bardziej efektywne natomiast jak zawsze jestem tylko człowiekiem więc też mogę się pomylić więc ufajcie ale weryfikuj cienie tylko to co wiele w ogóle cokolwiek Czytacie słuchacie jeżeli chodzi o inwestowaniu to tutaj na końcu zawsze wy jesteście odpowiedzialni za te decyzje i warto tutaj wszystko weryfikować o czym sobie dzisiaj porozmawiamy Porozmawiamy sobie o strategii dżem więc tak żeby tutaj nie wykluczać kogoś kto być może Pierwszy raz się stykać tą strategią żeby zrobić tutaj taki wstęp który już wielokrotnie się pojawiał tu i ówdzie natomiast gdyby ktoś pierwszy raz w ogóle dzisiaj oglądał czy słuchał o strategii o inwestowaniu przy pomocy at w ten sposób jaki będę przedstawiał to chciałbym żeby taka osoba mogła się w tym odnaleźć dlatego też Z góry uprzedzam że ktoś kto już wie o czym tutaj mowa jeżeli chodzi o strategiem to wiele rzeczy będzie się powtarzało natomiast też się pojawi coś nowego nawet dla tych którzy już coś więcej wiedzą będzie więc tutaj takie powiedzmy przedstawienie w ogóle podejście do inwestowania w oparciu o twoje odpowiemy sobie na pytanie Czym jest momentum czyli coś co jest że tak powiem w centrum tej strategii którą dziś tutaj przedstawię czyli strategię dżem i pokażę też rozszerzoną strategię czyli ten strategię która jest zaimplementowana już obecnie w oprogramowaniu st i będzie również kilka takich rzeczy które się pojawiały w tu i ówdzie z waszej strony i będę chciał się do nich odnieść na przykład jak się strategia będzie zachowywała Czy jak się zachowywała w przeszłości w otoczeniu rosnących stóp procentowych i również będzie coś to dołożyłem ale myślę że to jest coś bardzo ciekawego i to już będzie pod koniec ale myślę że to warto poczekać sobie i zobaczyć zobaczyć mianowicie Jak można wykorzystywać strategie dżem do budowania swojego portfela pod kątem właśnie emerytury budowania kapitału a później wyciągania kapitału z tego portfela no i będzie też sesja q&a pytania i odpowiedzi dlatego też jeżeli macie w trakcie jakieś pytania to zadawajcie je śmiało Ja tutaj później że wszystkie wasze pytania przeglądane w czasie i po prostu wyjdę sobie na górę tych waszych komentarzy i będę stał się odpowiedzieć na wszystkie pytania także nie czuje się tutaj smutno Jeżeli nie odpowiem na nie od razu bo też nie wszystkie chociaż ja widzę tutaj na podglądzie nie będę w stanie wszystkiego analizować natomiast obiecuję że będę starał się odpowiedzieć na wszystkie wasze pytania co do czasu ile to nam zajmie Myślę że to co mam przygotowane jeżeli chodzi o taką treść merytoryczną będę starał się to zamknąć gdzieś w okolicy godziny Poza tym po godzinie czasu najpewniej będzie mi wysiadł głos ale też wiem że później jeszcze będą pytania i to zwykle się nieco przeciągnie więc tak optymistycznie myślę 90 minut na pewno nam na to zejdzie i podejrzewam że albo pod koniec tego tygodnia Albo z początkiem przyszłego tygodnia z tego materiału pojawi się też podcast No to co startujemy 321 regułowe się do inwestowania co to takiego jest Cześć Norbert Pozdrawiam serdecznie Otóż strategię generalnie inwestowania można podzielić na takie strategie gdzie my podejmujemy decyzje na podstawie naszego doświadczenia naszego uznania albo w oparciu o konkretne twarde reguły decyzyjne i dla jasności to nie jest tak że jedno podejście jest lepszy od drugiego natomiast podejście takie regułowe o którym dzisiaj będę tutaj mówił ma liczne zalety ale też i wady o czym też sobie jasno powiemy ale chodzi o to że jeżeli my podejmujemy podejmujemy decyzje to wiele tych decyzji jest Windows Phone inwestowaniu sprzecznych z naszym takim codziennym życiowym doświadczeniem tak to nie jest tak że ludzie rozsądni wyedukowani nagle zaczną inwestować podejmować decyzji będą to super świetny decyzje niestety tak to nie działa po prostu na drodze ewolucji zostaliśmy przystosowanie do tego podejmować dobre decyzje inwestycyjne więc podejmowanie decyzji w oparciu o nasze uznanie Ja nie mówię że nie jest możliwe jest jak najbardziej możliwe natomiast jest to trudna rzecz Wymaga doświadczenia i wymaga No dłużej pracy z naszej strony drugie podejście które jest często bardzo zalecane przez zwłaszcza osoby które badają tak zwane błędy behawioralne przez psychologów to są takie takie podejście do inwestowania gdzie My działamy w oparciu o konkretną strategię w oparciu o konkretne reguły gdzie mamy mówiąc wprost algorytmy działania No i to wtedy powoduje że my nie musimy już tutaj się rozkminiać nad tym w którą stronę będzie podążał rynek bo my tego zwyczajnie nie wiemy Natomiast po prostu musimy realizować swój plan swoje założenia Witam Artura Stock Broker TV od razu za powiem tutaj bo nie wiem kiedy Artur zniknie nam zresztą Co to jest za powiem że jutro także mały przerywnik jutro jest konferencja Artura organizowana jak inwestować na giełdzie pod koniec wszystkim jeszcze o tym przypomnę bo dziś jest ostatni dzień możliwość rejestracji się na tę konferencję a warto bo naprawdę dużo fajnej darmowej wiedzy i ja również tam z Arturem i Michał Szafrański oraz Maciejem aniserowicz m wystąpią także z góry tutaj od razu zachęcam wszystkich żeby sobie wejść na stronę i jak inwestować na giełdzie i po prostu zarejestrować się bo tam będzie jutro i pojutrze dużo fajnych darmowych materiałów edukacyjnych Dobra to my jedziemy dalej no więc właśnie strategia formie jednoznacznych reguł Otóż chodzi o to żebyśmy działali w sposób taki zorganizowany Czyli jeżeli coś się dzieje na rynku to my nie musimy tutaj przewidywać nie musimy rozkminiać niczego tylko po prostu no spoglądamy na tym nas algorytmy i postępujemy według konkretnych kroków i pokażemy sobie dziś jak to wygląda w praktyce na bardzo prostej strategii i generalnie wielu praktyków wielu badaczy mówi że warto w ten sposób ogóle podchodzić nie tylko Zresztą do inwestowania dlatego że wtedy te nasze decyzje są powtarzalne a ponieważ są powtarzalne no to wtedy możemy wtedy możemy po prostu mieć większe szanse na to żebyśmy przeżyli bo jeżeli coś działo w przeszłości Oczywiście tutaj wtedy się pojawia zarówno tak Sprawdzono tobą nadanych w przeszłości No niestety zawsze tak będzie Natomiast jeżeli coś działało no To liczymy że będzie to działało w przyszłości Natomiast jeżeli coś nie działało w przeszłości No to naiwny byłoby sądzić że nagle zacznie działać to w przyszłości i dla jasności na przykład pasywne inwestowanie o którym ja też sporo mówię i o której będę mówił na przykład na konferencji Jak oszczędzać jak inwestować na giełdzie Artura to też można powiedzieć że to jest taka strategia for znacznych jednoznacznych reguły bo my mamy tam co prawda zwykle prosty portfel ale są tam jednoznaczne reguły mówiące nam na przykład jak robić rebalancing kiedy czyli tam są konkretne reguły które mówią nam teraz musisz sprzedać część obligacji dokupić akcji bo na przykład rynek akcji spadł o 10 czy 20 procent co dla jasności nie oznacza że wypełnianie czy realizowanie tych algorytmów tych kroków tych reguł jest zawsze proste w sensie takim behawioralnym bo zwykle nie jest to komfortowe jak na przykład spadają rynek akcji spadamy akurat kupować tę akcję jak na przykład Ma to miejsce w pasywnym inwestowaniu No ale jest to można powiedzieć taka bardzo prosta forma strategii Point Czyli takiego prostego algorytmu inwestycyjnego No dobrze ale dziś będziemy mogli sobie o inwestowaniu pasywnym nie będzie mówić o inwestowaniu pasywna będzie mówić o inwestowaniu aktywnym i to takim które jest OK ty O tak zwaną anomalie momentum moja ulubiona i kiedyś chyba już będę miał chyba wręcz ksywę momentum No to do rzeczy Co to jest to momentum Otóż momentum to jest największym skrócie można powiedzieć podpinanie się pod trendy Jakie występują na rynkach to że te trendy się pojawiają to jest po prostu fakty można sobie po prostu spojrzeć na dane i i tak to po prostu wygląda Natomiast generalnie jest coś takiego zauważone przez inwestorów i to już od wieków wręcz że jak jest powiedzmy ruch sobie ceny w powiedzmy dajmy na to Ceny rosną tak na jakimś indeksie to jest coś takiego jak tendencja kontynuacji tego ruchu w tym samym kierunku tak Czyli Mówiąc krótko jeżeli pojawia się trend to bardziej jest prawdopodobne często statystycznie że ten Trend będzie kontynuowany niż to że nagle jeżeli jest Trend to my nagle będziemy tutaj próbowali zajmować pozycje szybko temu trendowi jak to mówi przysłowie trendy z friend przynajmniej dopóty dopóki ten Trend występuje natomiast jak to zrobić w praktyce jest wiele metod sposobów liczenia trendu ale takim najprostszym takim który można wręcz policzyć nawet bez spoglądania na wykres który jest bardzo obiektywny przy okazji to wystarczy sobie spojrzeć jak wyglądała stopa zwrotu danego aktywa danego indeksu na przykład za ostatnie 3 6 9 12 miesięcy ale generalnie w przedziale zwykle między 3-12 miesięcy dla przykładu można sobie powiedzieć jeżeli coś za 12 miesięcy miało pozytywną stopę zwrotu to oznacza że trendy jest dodatni i ja będę chciał Na tym rynku uczestniczyć i oczywiście to nie jest tak że wchodzimy na rynek i koniec strategii momentum też muszą mieć konkretne punkty wyjścia Tak bo to nie jest tylko taka ślepa pogoń za trendem ale to jest również jedno pyszna reguła kiedy my musimy opuścić ten ten rynek i na przykład możemy sobie co miesiąc sprawdzać czy faktycznie dalej za ostatnie 12 miesięcy i za kolejne 12 miesięcy i tak co miesiąc czy ta stopa zwrotu jest dodatnia jeżeli nie no to w pewnym momencie trzeba ten rynek na przykład opuścić i to co jest fajne z momentum to jest to że jest to anomalia widoczna nie tylko na rynku akcji ale generalnie na wszystkim co jest w obrocie na rynkach finansowych a więc mamy to na obligacjach mamy to na towarach i mamy generalnie i mamy generalnie No tę annual niepowtarzalną na bardzo wielu różnych klasach aktywów więc to jest o tyle fajne że można te strategie Opierać o bardzo różne klasy aktywów można je łączyć razem to też pokażę dzisiaj przynajmniej częściowo i generalnie jest to coś bardzo uniwersalnego A co bardzo ważne to to że to nie jest strategia że nie wiem ja sobie to gdzieś tam wymyśliłem i dzisiaj wam przedstawiam nagle jakieś cudowne odkrycia tylko to jest coś co jest naprawdę znane wręcz od wieków i powtarzalne No właśnie powtarzalne ale dlaczego jest to powtarzalne tak Otóż Dlaczego momentum działa dlaczego faktycznie jest coś takiego że te trendy się pojawiają na rynkach Otóż mamy coś takiego jak początkową niedostateczną reakcje to znaczy jeżeli Wyobraźcie sobie taką sytuację rynek spadał Ale w pewnym momencie przestał spadać i mamy odbicie Na tym rynku dajmy na to na jakimś indeksie giełdowym to to nie jest tak że nagle wszyscy widzą że jest odbicie i od razu ochoczo kupują Zwłaszcza jeżeli te wpadki były dość solidne wcześniej No bo każdy ma w pamięci to ostatnie spadki więc generalnie to niektórzy podchodzą do tego z ostrożnością niektórzy oczywiście chodzą w rynek niektórzy nie nie wchodzą mamy tutaj szereg różnych efektów na przykład efekt ćwiczenia tak ktoś zobaczył sobie WIG20 dajmy na to na 1800 punktów No i Ciężko mi sobie wyobrazić Sterownik może być na poziomie Dwóch i pół tysiąca punktów na przykład tak poza tym mamy coś takiego jak powolny przepływ informacji to nie jest tak że nawet jeżeli widzimy że tworzy się trend wzrostowy dajmy na to na jakimś indeksie to że wszyscy w ten sam sposób to interpretują Otóż co prawda wszyscy mamy dostęp do informacji podobny i możemy widzieć wręcz w czasie rzeczywistym jak te rynki się kształtują to Niemniej jednak wygląda to w ten sposób że każdy inaczej je interpretuje i ten przepływ informacji nie jest w czasie rzeczywistym choć same informacje są w czasie rzeczywistym ale decyzję Na podstawie tej informacji wcale nie są podejmowane w tym samym momencie jak tylko zobaczymy że jest drgnięcie w górę to nagle wszyscy się rzucają i kupują dla przykładu mamy też coś takiego efekt dyspozycji czyli nawet jeżeli ktoś nie załapał na początku tego trendu to efekt dyspozycji po na tym że chętniej znaczy inaczej my przebieramy nogami Jak widzimy że mamy zysk na pozycji i boimy się żebyśmy tego nie stracili żebyśmy nie zrealizowali przypadkiem straty na czymś co teraz nam zarabia czyli żeby nam ten zysk po prostu nie uciekł natomiast chętniej hodujemy straty tak zwykle to jest oczywiście Ja nie mówię że to jest każdym przypadku i wszędzie ale gdybyśmy statystycznie wzięli wiele badań zresztą było w tym zakresie robionych to zwykle Tak jest co wynika z tego też że nawet jeżeli jesteśmy na stracie to my Budzimy się czasami że może jeszcze się odbić przynajmniej widzimy na zero No bo generalnie realizowanie straty to jest przyznanie się jako do straty Tak czy inaczej inaczej przyznanie się do błędu przyznanie się do błędnej decyzji no i to wszystko powoduje że nawet jak ten Trend powstaje to nie jest tak że wszyscy się rzucają na ten Trend od razu ale z kolei i Czyli mamy taką początkową niedostateczną reakcję ale później mamy z kolei nadmierną reakcją znaczy jak osobie trwa i trwa i trwa to w pewnym momencie coraz więcej osób jednak widzi że ten Trend powstaje i coraz więcej osób się chce do tego dołączyć wręcz powstaje taki owczy pęd A jak już ktoś zarobił sporo na tym trendzie no to wręcz się pojawia taki efekt Boga nadmierna pewność siebie No i mamy też coś takiego co się nazywa błędy najnowszych danych to znaczy my tylko spoglądamy sobie za ostatnie kilka miesięcy za ostatni rok na przykład no widzimy że cały czas rośnie ciężko nam sobie tutaj wyobrazić że nagle może rynek zawrócić generalnie No jest taki moment w którym przeważa Euforia Na tym rynku No i to jest oczywiście coś co pompuje jeszcze bardziej ten Trend i generalnie rynki lubią przereagować zarówno w jedną jak i drugą stronę jaką spadki to rynek lubi przereagować nadmiernie na te spadki bo są po prostu emocje No i podobnie w drugą stronę z kolei jak rynki rosną to pojawia się w pewnym momencie dużo teoria i też rynki lubią sobie przereagować Generalnie to jest wszystko co nazywamy w skrócie momentum i generalnie strategia o której będę dzisiaj mówił wykorzystuje właśnie momentum i strategia G4 Globo Lighting momentum wykorzystuje momentum w oparciu o etfl i to jest o tyle fajne że zamiast inwestować w pojedyncze spółki na przykład czy pojedyncze walory to my tutaj kupujemy szeroki rynek de facto Global equity momentum jak sama nazwa mówi to jest właśnie inwestowanie globalne na rynku akcji No właśnie ale w jaki sposób to żeby nie przedłużać Strategy Strategy Global Offensive momentu w oryginale czyli tak jak to stworzył autor tego podejścia czyli Galant onassis którym zresztą miałem przyjemność dwukrotnie w ramach swojego podcastu rozmawiać to jest facet dość znany o im dłużej reputacji Jeżeli chodzi o generalnie inwestowanie w Stanach Zjednoczonych on opisał w książce czyli coś co jest powszechnie znane publicznie znane proste reguły strategii dżem co robimy podaje konkretnie przepis dla tych którzy nie widzą tylko słuchają będę starał się to tego powiedzieć żeby to było zrozumiałe Otóż sprawdzamy generalnie może jeszcze zrobię taki wstęp Generalnie w przyłączamy się między rynkiem akcji amerykańskich albo rynkiem akcji reszty świata bo tak się składa że rynek amerykański dziś to jest ponad połowa całego światowego rynku więc my się przypinamy albo między rynkiem amerykańskim albo rynkiem reszty świata lub jeżeli ani jeden ani drugi nie ma tego momentu nie ma tego trendu wzrostowego no to wtedy uciekamy z kapitałem do na przykład obligacji tak przynajmniej jest w oryginale No więc sprawdzamy stopę zwrotu sobie za ostatnie 12 miesięcy dla s&p 500 index Olka nutri-gold indeks Continuous i i ten drugi indeks msci Oldfield indeks x3dsx czyli indeks globalnego rynku It Be Stanów Zjednoczonych to jest taki indeks który również jest weryfikowany przez wchodź akurat w Europie takiego etwa nie ma o czym też sobie później powiemy więc My sprawdzamy sobie który indeks wygenerował wyższą stopę zwrotu za ostatnie 12 miesięcy i chcemy mieć w portfelu ten indeks czy ETF na ten indeks którego stopa zwrotu za ostatnie 12 miesięcy była wyższa ale pod jednym warunkiem nie wystarczy tylko że była wyższa ale musi jeszcze do tego być dodatnia pozytywna przy czym tutaj nie sprawdzamy że to wystarczy żeby było powyżej także na przykład ma Nie wiem 5 procent stopy zwrotu za ostatnie 12 miesięcy tylko powyżej tak zwanej stopy wolnej od ryzyka czyli bonów skarbowych czy też powiedzmy odpowiednika lokaty w banku dla przykładu jeżeli lokata dziś może płacić dajmy na to 5 procent a rynek akcji zalała zarabiał 3 procent No to lepiej jest mieć w cudzysłowie te lokaty niż akcje No bo mamy przynajmniej no przy o wiele mniejszym ryzyku ten zysk na lokacie oczywiście to mówię Tak bardzo obrazowo Dlaczego nie bierzemy tutaj tak nominalnie tego tej stopy zwrotu od zera większego Tylko musi być powyżej tej stopy wolnej od ryzyka jeżeli by się złożyło także indeks jest poniżej tej stopy wolnej od ryzyka no to wtedy oznacza że rynek akcji nie jest trendzie wzrostowym albo przynajmniej bardzo ślamazarny ten Trend wygląda i lepiej jest lepiej jest być po prostu w rynku obligacji i wtedy po prostu mamy w portfelu obligacje i generalnie tę całą procedurę powtarzamy każdego miesiąca czyli przez cały miesiąc możemy nic nie robić tylko znów po miesiącu zaglądamy sprawdzamy sobie stopę zwrotu pomiędzy indeksu s&p 500 a mscomm32.ocx exploit.in jest bierzemy ten indeks który miał wyższą stopę zwrotu o ile jest wyższa też od stopy wolnej od ryzyka a jeżeli nie to mamy obligacje i tak po prostu do końca świata i jeden dzień dłużej i to jest cała strategia i tutaj widzę też komentarz ponieważ będę właśnie prezentował wyniki to sobie pozwolę wyświetlić Matus pisze Hej często prezentujesz wyniki na długich okresach Chętnie bym zobaczył jak prezentują się wyniki w okresach 10 czy 15 letni Korzystając z okazji Dzięki za całokształt wiedzy jaką nam przekazujesz ma to związku od razu Powiem tak za chwilę co prawda pokaże wynik za bardzo długi okres natomiast faktycznie pod koniec dzisiejszej prezentacji będę pokazywał wyniki za takie krótkie okresy konkretnie nasze krótkie krótkie akurat tam są dwudziestoletnie okresy i będę chciał pokazać jak można budować alcon w różnych okresach czasu kapitał przy pomocy takiej strategii i generalnie generalnie też więcej powiem w ogóle jeżeli chodzi o wyniki odnośnie tej strategii jeżeli chodzi w ogóle podawanie jeszcze taki komentarz wyników za długi okres to trzeba mieć świadomość że Oczywiście początek startu kiedy my pokazujemy te wyniki ma wpływ na to jak jest w ogóle wynik Tak wystarczy czasami przesunąć rok 25 i wynik będzie zupełnie inny Natomiast zwykle pokazuje długi wynik chodzi o coś innego chodzi o to żeby pokazać w ogóle w długim okresie czy te wyniki są stabilne natomiast oczywiście trzeba mieć świadomość tego i o tym też dzisiaj będę mówił czy dana strategia może mieć dłuższe okresy wieloletni okres gdzie mimo wszystko wcale się nie podbija nie wiem rynku czy jakiś benchmarków także to tyle ale do tematu sobie jeszcze wrócę A co do wyników strategii Dżem bo ja sobie pozwolę teraz przełączyć się na aplikację i Zobaczę tylko czy wy to będziecie widzieć a może się na chwilę schowam żebyście lepiej to widzieli i Pokażę wam jak wyglądały wyniki tej strategii za bardzo długi okres bardzo bardzo długi okres właściwie taki gdzie nawet nie był opisywany w książce od roku 1926 czyli praktycznie to mamy za niemalże 100 lat chociaż to się akurat kończę w 2020 roku i to nie chodzi o to że to jest powtarzalne że w każdym roku Jeżeli ja wam powiem że średnia roczna stopa zwrotu od 1926 tej strategii to jest ponad 12 procent a po uwzględnieniu inflacji to jest niemal 95 procent a każdego roku średniorocznie cgl czyli compound Aniu growth rate to nie oznacza że każdego roku jagodniki jak na lokacie mamy właśnie taką stopę zwrotu przy okazji tutaj spadek był bardzo duży 45 proc ale też mam porównanie smp500 Ile zarabiają w tym czasie jasności to nie jest tak naprawdę Benchmark dla tej strategii ponieważ ta strategia ma również obligacje czasami w portfelu więc bardziej benchmarkiem dla tej strategii byłby portfel 7033 70 akcji globalnych akcji 30 procent obligacji ale nawet w takiej formule przy takim benchmarku gdzie mamy 100% akcji amerykańskich jako Benchmark ta strategia dżem Również tutaj historycznie wypadała lepiej ale to nie oznacza że zawsze że wszędzie że w każdym okresie i chociażby ostatnie lata są przykładem tego że strategia że wcale nie pobiała smp500 chociażby ale do tego sobie też jeszcze będę chciał przejść nieco później Natomiast generalnie widzimy że ta strategia w bardzo długim okresie Mówiąc krótko zarabiała i ta Zielona Linia to jest właśnie dla tych którzy widzą Oczywiście to jest strategia dżem Global equity z momentum a Niebieską linią Poniżej widzimy jak rozwija się portfel który byłby zalogowany w stu procentach w akcję amerykańskie oczywiście inną zupełnie inną rzeczą jest to że w latach dwudziestych i trzydziestych ubiegłego wieku w ogóle byłoby ciężko inwestować taką strategię dlatego że w ogóle ciężko było mówić o inwestowaniu globalnym tak naprawdę o inwestowaniu globalnym można byłoby mówić pierwszy raz gdzieś tam w latach pięćdziesiątych w Stanach Zjednoczonych kiedy pojawiły się pierwsze fundusze natomiast praktycznie do lat pięćdziesiątych ubiegłego wieku pomimo że dane są dostępne dla globalnych rynków akcji to bardziej jaką można powiedzieć ciekawostka bo technicznie byłoby to po prostu nie realizowane Okej to tak jeżeli chodzi o te wyniki czyli przypominam 9 i pół procenta powyżej inflacji średnio rocznie ale w międzyczasie czułby przejść przez wpadki w niemalże 50 procentowe to było w latach trzydziestych no i też trzeba byłoby się przygotować na to że nawet kilka lat portfel mógłby być na pod kreską mówią zupełnie zupełnie wprost dobrze to tyle jeżeli chodzi o te wyniki ze strategii w oryginale nie będę się nad tym więcej rozwodził bo każdy może sobie zobaczyć to chodzi bardziej tylko dla tych którzy pierwszy raz mają w ogóle styczność żeby zobaczyć że takie podejście w ogóle no ma sens tak że dane to potwierdzają Natomiast jeżeli to jest takie proste i przy okazji to działa I jak widzimy że nawet w długim okresie jest w stanie pobić prostej indeks w stu procentach złożony z akcji i też amerykańskich które historycznie w ostatnich stu latach dawały można powiedzieć najwyższą stopę zwrotu ze wszystkich rynków na świecie przynajmniej tych liczących się rynków To dlaczego każdy tego nie robi jak to jest takie piękne i w ogóle cudowne Otóż paradoksalnie właśnie Po pierwsze to jest zbyt proste i my naturalnie jako ludzie lubimy komplikować sobie życie i lubimy mieć takie poczucie że coś jest bardziej skomplikowanego i wtedy mamy takie przekonanie że to jest coś lepszego bo ma więcej tam różnych mechanizmów sobie a więc prawdopodobnie będzie lepiej działało kolejny punkt to jest całkiem nieintuicyjne tak to podejście takie podążania za trendem ono brzmi fajnie że niby podłączamy się pod Trenujemy z rynkiem ale wcale to nie jest takie proste bo trzeba sobie wyobrażać że często my musimy być na rynku wtedy kiedy większość ludzi wcale nie chcę Na tym rynku być bo na przykład skończyła się właśnie wielka bessa niewielu Jeszcze wierzę w to że rynki się odbiją A my mamy sygnał po to żeby wchodzić na rynek mamy podążać za tym trendem który się tworzy No i to wcale nie jest takie intuicyjne a tym bardziej nie jest to komfortowe więc więc to też się nie podoba wielu inwestorom poza tym mamy taką zwyczajnie niechęć do algorytmu Co znaczy jeżeli nagle mamy sobie nałożyć taki w cudzysłowie gorset decyzyjny Czyli mamy nagle inwestować w oparciu jakiś zespół reguł twardych i na przykład mamy sygnał kupna wejścia na rynek akcji a tymczasem większość mówią że to jest największa głupota i tak dalej to bardzo ciężko jest podążać za z algorytmem generalnie i to nie chodzi tylko o inwestowanie ludzie nie lubią decyzji opartych o algorytmy takie Zresztą wiele jest różnych nie chcę tutaj zanudzać sytuacji na innych polach innych dziedzinach gdzie algorytmy chociaż zwykle te decyzje oparte o twarde reguły dawały bardziej powtarzalne i bardziej przewidywalne wyniki to niestety to wcale nie a także łatwo się za tym podąża Więc to nie jest tak że wystarczy mieć zespół takich reguł na podorędziu i my będziemy sobie bez problemu tym operować bo niestety to oznacza że musimy naprawdę często działać wbrew własnym przekonaniom poza tym to nie jest też tak że nawet jak mamy taką strategię to my jesteśmy super mamy taką szklaną kulę i jesteśmy zarobieni w każdej chwili w każdym momencie wręcz przeciwnie bardzo często zdarza się że niestety będziemy musieli po prostu ponosić straty że będziemy gorsi od innych że na przykład ktoś sobie zainwestuje w prosty portfel pasywny i będzie przez kilka lat miał lepsze wyniki od nas to jest jak najbardziej możliwe i trzeba mieć dużo zrozumienia i dużo woli w sobie żeby móc wtedy mimo wszystko podążać za za taką strategią zwyczajnie też wielu inwestorów lubi inwestować nie tylko w takiej szeroki indeks ale lubi też Kupować indywidualne spółki a tutaj mówimy o inwestowaniu w szerokie indeksy tak to też jest jeden z powodów jak myślę dlaczego każdy tego nie robi no i trudności behawioralne o czym mówiłem naprawdę to że to jest proste na papierze to to nie oznacza że to jest proste w praktyce Wyobraźcie sobie taką sytuację że na przykład kupujecie sobie dajmy na to akcja amerykańskie st-500 Ethernet smp500 bo tak wam mówi strategia w pewnym momencie jednak rynek zawraca was wyrzuca z rynku Pokażę wam strategia to sprzedawać by to sprzedaliście a rynek już bez was zawraca ponownie do góry i miesiąc później na przykład wy musicie odkupić te same reakcje tylko że drożej tak No to jeżeli to się wam pojawi 3-4 razy z rzędu to naprawdę wielu zwątpi powie że ta strategia już nie działa i w ogóle zwykle tak to wtedy się dzieje że jak przez kilka lat coś nie działa i coraz więcej osób mówi że to nie działa oczywiście w życiu to jest tak że później pysznie zaczyna właśnie najlepiej działać Ale wtedy wielu osób wiele osób po prostu rzuca tym przysłowiowym ręcznikiem i i odchodzi od strategii także To naprawdę nie jest bardzo proste co jeżeli ktoś nie ma dostępu do etv ze Stanów Zjednoczonych Otóż jak wspomniałem że 1zf tutaj który wykorzystywany przy tej strategii to jest Etna indeks msci Olka nutri-gold indeks Continuous i o ile nie ma problemów Europie z wami na smp500 o tyle niestety jest problem z FM na tę resztę świata jak ja to sobie nazywam czyli na cały rynek akcji globalny ale bez ale bez Stanów Zjednoczonych Otóż można sobie na przykład chociażby złożyć takiego etwa w cudzysłowie złożyć S4 innych ETF ja tutaj dla tych którzy nie widzą jak będą słuchać na przykład podcastu to tylko tak orientacyjnie wymienię Jak można sobie złożyć takiego etwa na resztę świata bez Stanów Zjednoczonych będzie 30 procent MSI Europe czyli 30 procent to są akcje Europejskiej MSI i Pacific x Japan to z kolei mamy tutaj 25 procent 15 proc to jest kolei MSWiA pan czyli Japonia i emerging Markets 30 procent czyli rynki krajów gospodarkach wschodzących to jest jedna z opcji Inna opcja to jest na przykład taka że w ogóle robimy to sobie w inny sposób bo to że tu mamy przełączanie się między rynkiem amerykańskim A resztą świata to nie oznacza że tak zawsze musi być dla przykładu ta strategia świetnie też działa gdybyśmy sobie zastosowali dwa inne chociażby indeksy na przykład MSI Awards czyli rynki rozwinięte i msci emerging Market czyli rynki wschodzące i strategia będzie nas przepinać między jednym i drugim w zależności jaka jest sytuacja na rynku Dlaczego ja lubię taką strategię to jeszcze sobie tutaj tak nie To dlaczego ja to lubię dla jasności to ja i to nie oznacza że każdy ma mieć podobnie jak ja i prawdopodobnie wręcz większość osób będzie miała inaczej Otóż ta Strategia jest bardzo prosta i jednoznaczna mamy przy okazji obiektywne reguły postępowania więc to jest coś co ja lubię bo nie muszę po prostu tutaj nie wiem analizować na przykład raportu spółek i tak dalej i tak dalej Po prostu mamy jednoznaczne reguły postępowania momentum realizowane na indeksach jest poza tym tańsze niż w przypadku indywidualnych spółek to znaczy ja sam stosuje strategie dla spółek i można to robić natomiast o wiele prościej robić to na indeksach tak o wiele łatwiej jest kupić Etna snp500 niż na przykład 20 spółek do portfela dajmy na to na których jest akurat momentum poza tym lubię mieć poczucie reagowania na zmiany i tutaj jest bardzo ważna rzecz testując przy pomocy strategii Dżem ja wcale nie muszę powijać rynku naprawdę nie jest to dla mnie najważniejsze dla mnie najważniejsze jest to żeby w ogóle strategia w długim okresie zarabiała i żeby była zgodna z moją filozofią z moimi przekonaniami Co do rynku i teraz Jeżeli naprawdę robi się bardzo źle na rynku jeżeli pojawia się strach to ja przynajmniej w tej części Gdzie stosuje strategie dżem lubię jest to poczucie że ja reaguje na to co się dzieje że owszem mogę mieć część portfela gdzie będę miał na przykład podejście Value gdzie wręcz będę kupował akcji albo będę miał część pasywną gdzie też będę kupował akcji będę robił rebalancing bo są spadki na rynku to jednak lubię mieć też część portfela gdzie ja reaguje na to co na to co się dzieje czyli Mówiąc krótko wychodzę wtedy tego rynku wyczekuje czy chce przeczekać tę burzę i wracam na rynek Jak już kurz opadnie także to jest taka moja indywidualne preferencje każdy tak musi mieć dla jasności A poza tym jest to właśnie świetne uzupełnienie dla innych strategii Czyli to nie jest tak że ktoś musi w stu procentach taką strategię się posługiwać tylko coś co na przykład ja uskuteczniam czyli Owszem mam strategiem tylko w nieco innej formie o czym sobie też nieco później powiemy Ale przy okazji na przykład mam też część w cudzysłowie tak to sobie nazywam walił czyli coś Co jest przeciwieństwem do momentu czyli zwykle jest tak że jak spółki Value zarabiają to momentum niekoniecznie ale zwykle jest tak że jeżeli walił wyjdzie nasze inaczej jeżeli momentu wyjdzie mi z rynku czyli strategię powie wychodź z rynku A był to fałszywy ruch No to te z kolei akcję walił zwykle wtedy i tak zarabiają więc to wszystko powoduje per saldo że tak Krzywa kapitału jakby nałożyć jedno i drugie na siebie jest bardziej wygładzona co po prostu powoduje że ten portfel jest bardziej spokojny tak to sobie powiedzmy w tym taka Strategia jest fajna ja wam pokazałem dlatego że jest uniwersalne ją pokazałem dla przykładu dwóch indeksów ale tak naprawdę można robić to dla różnych klas aktywów Ja też później pokaże że można to robić dla obligacji towarów i tak dalej nie tylko dla akcji Kolejna rzecz dla której ja lubię strategiem to jest to że ona się opiera na przesłankach behawioralnych to nie jest tak że to jest jakaś Magiczna reguła gdzie trzeba nie wiem jakieś zaklęcie wypowiedzieć i wtedy coś się jakaś magia wydarzy tutaj wykorzystujemy coś co wielu wykorzystuje już od wieków czyli stadne zachowania inwestorów po prostu podążania za trendem to jest bodaj chyba jedna z najstarszych strategii inwestycyjnych i notę trendy zawsze będą znaczy jakby nie było trendów na rynku No to rynek po prostu nie działał tak więc bardzo wątpliwe jest żeby te trendy się nie pojawiała tędy pojawiają się też w dużej mierze właśnie z przesłanek behawioralnych więc bardzo wątpliwe że ta przewaga zniknęła że nagle ludzie staną się bardzo racjonalni i to nie będzie tak że nie będzie żadnych Kraków giełdowych że nie będzie żadnych euforii na rynku że wszyscy będą racjonalnie podchodzili do wyceny i tak dalej no to jest coś co jest utopią i tak się po prostu nie stanie Nigdy tak nie było i nie będzie zwyczajnie bo rynek to jest zbiór ludzi różni mają ludzie różne opinie i generalnie jest tak że bywają okresy Gdzie jest nadmierny strach albo nadmierną Euforia Na tym rynku i myślę że tak będzie i tak długo jak tak będzie to taka strategia czy takie podejście taka filozofia będzie działała No i wreszcie na koniec taka strategia zajmuje bardzo niewiele czasu naprawdę to może być dosłownie kilka minut raz w miesiącu i zwykle tylko oznacza tyle że nic nie robimy tylko sprawdzamy czy jakieś warunki zachodzą Więc w gruncie rzeczy pomimo że inwestujemy aktywnie to naprawdę poświęcamy bardzo niewiele czasu raz w miesiącu później przez cały miesiąc wręcz Dla nas to inwestowanie może nie istnieć nawet jest to dobre żebyśmy za bardzo tego nie śledzi linię skupiali się na tym bo po co przeżywać niepotrzebne emocje to jest strategia stricte taka powiedzmy o dłuższym horyzoncie to nie jest strategia na nie wiem daj tradingowa czy strategię na kilka dni tylko to jest strategia wyłapująca długoterminowe Trendy Cześć ale to nie jest tak że takie podejście jest tylko i wyłącznie ma same plusy i tylko i wyłącznie wszystko pięknie wygląda bo są oczywiście tutaj niestety błędy czy problemy z takim podejściem jednym z takich problemów jest tak zwany tracking ale to znaczy to że my sobie coś tutaj zrobimy vbuck teście a siłą rzeczy zawsze będziemy testować i mogli tylko odnosić się do historii zawsze bo nigdy z przyszłości danych nie będziemy mieć Natomiast jeżeli my jakieś opinie mamy to te opinie nawet jeżeli my nie mówimy wprost że bazujemy na danych z przeszłości to i tak zwykle te opinie nawet które gdzieś tam formułujemy również bazują na naszych doświadczeniach skąd z przeszłości a nie z przyszłości więc tak czy owak zawsze nasze decyzje będą gdzieś wypadkową tego naszego doświadczenia z przeszłości czy wręcz danych się jakie miały miejsce w przeszłości natomiast to że to tak wyglądało w przeszłości to nie oznacza że to tak będzie dokładnie wyglądało w przyszłości to żebyśmy mieli Tutaj absolutnie jasność i dlatego też ja byłbym bardzo sceptyczny do strategii które mają tysiące różnych magicznych parametrów i trzeba wykonać tutaj nie wiem tysiące różnych zabiegów żeby otrzymać jakiś sygnał kupna sprzedaży i tak dalej bo to jest Najprawdopodobniej tylko ściema dopasowanie do danych Natomiast jeżeli mamy prostą jak konstrukcja cepa za przeproszeniem strategię która ma za zadanie tylko i wyłącznie podpinać się pod pod trendy to nie oznacza że na każdym zarobi tak naprawdę strategię trendowe często mają skuteczność na poziomie 30 procent czyli Wyobraźcie sobie że czasami strategię trendowe potrafią 70 procentach transakcji mieć w ogóle stratny transakcje natomiast Rzecz polega na tym żeby tutaj konsekwentnie działać i mieć po prostu statystykę po swojej stronie No jeżeli to ma potwierdzenie w wynikach No to chodzi o wyniki Oczywiście że ktoś może negować może mówić że tak to nie działa ale no Trzeba się tutaj kierować swoim rozumem i podążać według tego na co się pisaliśmy co nam odpowiada bez względu na opinie innych Tak znaczy inwestowanie to jest indywidualne zajęcia i trzeba przede wszystkim spoglądać na siebie i nie za bardzo się sugerować komentarzami innych to tak na marginesie będą zawsze te fałszywe sygnały się pojawiały także to jest ryzyko które jest o tyle istotne i o tyle że tak pewnie fajne że może się wam przytrafić po prostu seria strasznych transakcji i i to po prostu widać też na danych historycznych takie rzeczy się zdarzają i po prostu będziecie mieć na przykład będziecie wyrzucani z trendu wzrostowego bo są jakieś cofnięcia nieco głębsze by opuścić rynek akcji a rynek zawraca niestety bez was Będziecie musieli odprowadzać to drożdże i tak dalej I to się może powtarzać nawet A no w serii No i wreszcie rynki czasami są mniej czasami bardziej zmiany czasami bardzo szybko się dzieje akcja na rynkach na przykład Jak rozpoczęła się pandemia całkowity 19 to tam był bardzo gwałtowny spadek niewygodnie bardzo głęboki tam rynek akcji amerykańskich wpadł coś poniżej minus 30 procent ale niestety czyste ty zależy od zależności na Po której stronie rynku byliśmy rynek bardzo szybko odbił No i to nie jest tak że dana strategia będzie idealna do każdego warunku z tym też można sobie radzić o czym będę mówił za chwilę pokazując jak można taką strategię też ustawić i dlatego też Przejdźmy sobie do tak zwanej rozszerzonej strategię czyli coś co ja z kolei sam osobiście też stosuję dla na swojej części portfela coś co chciałem swojej aplikacji i coś co nie mówię żeby absolutnie ktoś stosował Tak ślepo bo zobaczy że na przykład ja to robię to też bardzo chciałbym na to zwrócić uwagę natomiast być może to komuś nieco też poszerzenie co Horyzonty Jak można spoglądać na inwestowanie w ogólności jeżeli chodzi o rynek przy wykorzystaniu z takiej strategii to ja teraz pokażę cały ekran Żeby każdy widział to co chcę pokazać i pokażemy sobie taką strategię tak zwaną najpierw może zróbmy tak pokażę taką klasyczną strategię Global equity momentu która znajduje się W moim oprogramowaniu i to jest bardzo prosta sprawa mamy właściwie w takiej książkowej wersji jak jest to opisane przez autora argentyńskiego mamy Etna snp500 mamy ETF na resztę świata a No i mamy też stopy wolne od ryzyka w tym momencie to są bony skarbowe które nam mówią Czy stopa zwrotu z tych indeksów jest powyżej stopy wolnej od ryzyka A jeżeli nie jeżeli akcje spadają No to w tym przypadku tutaj wchodzi sobie do portfela obligacji w tym momencie tutaj są wybrane 10-letnie obligacje amerykańskie i to właściwie całość tego co robi strategia dżem w tej takiej standardowej konfiguracji to jeszcze tylko też Standardowo jest to sprawdzane dla okresu 12 miesięcy czyli ta stopa zwrotu to momentu niezliczone z ostatnich 12 miesięcy i tak to wygląda w tej takiej wersji bardzo podstawowej zresztą to tutaj akurat od roku 1974 tego Jak widzimy to to działa po prostu działa ta akurat dlatego okresu stopa zwrotu nawet była wyższa powyżej inflacji 10 procent średnio rocznie ale jest też coś takiego co umożliwia nam nieco szersze spojrzenie na ten temat mianowicie rozszerzone momentum czyli Global expertise momentum tak tutaj jest nazwany Extended Dual momentu w ogóle bo tutaj mamy gdy 2 momentu maluch nie chcę tutaj zakręcać temat tematu od strony teoretycznej więc po prostu pokaże jak wygląda to w aplikacji w taki bardziej formule rozbudowanej Więc najpierw mamy coś takiego co się nazywa głównymi symbolami czyli głównymi powiedzmy aktywami w których chcemy inwestować jeżeli na nich jest Trend wzrostowy i tu dla przykładu jest wybrane znów też podobnie jak przy wcześniej mamy smp500 i albo Etna resztę świata i zaznaczamy też że nie chcemy nigdy więcej niż jednego tego at w portfelu Czyli możemy to mieć w ogóle serię nie musi być tylko między dwoma w ale to może być na przykład nie wiem 5 etfów i my wybieramy jednego który ma najwyższą stopę zwrotu za ostatnie na przykład 12 miesięcy albo dwa o najwyższej stopie zwrotu jeżeli chcemy tutaj akurat jest wybrany że wybieramy ten który ma najwyższą stopę zwrotu ale tylko jeden a jeżeli by coś było nie tak No to mamy tutaj ethna takie obligacje taki agregat krótkoterminowych obligacji amerykańskich i dodatkowo jeszcze pozwalamy że jeżeli by nawet obligacje były poniżej stopy wolnej od ryzyka taką mieliśmy sytuację chociażby ostatnio że obligacje również straciły to również wtedy możemy zdecydować w zależności Jaka jest nasza preferencja czy chcemy mieć mimo wszystko te obligacje w portfelu Czy możemy sobie pozwolić na to żeby była wtedy gotówka i To akurat jest zaznaczona to opcja że że jest gotówka i jeszcze dodatkowo tutaj jest ważne że momentum dla tej części głównej dla akcji na przykład tym przypadku jest 12 miesięcy liczona ale obligacje Akurat tutaj mamy tylko jedną jeden eterna obligacje ale Wyobraźmy sobie że mam więcej ETF na obligacje to wtedy na nich też może być wybierany ten etap do portfela który ma wyższą stopę zwrotu w tym przypadku tutaj dla trzech miesięcy czyli Wyobraźcie sobie tak że jeżeli akcje są w trendzie spadkowym to nie kupujecie pierwszej z brzegu obligacji do portfela czetwone obligacje tylko te obligacje które też mają dodatnie momentum a momentum jest o tyle fajne że on również działa na obligacjach to akurat tego nie mamy więc Tutaj generalnie przy takim założeniu ta strategia Działa bardzo podobnie jak w oryginale gdybyśmy już osobie to odznaczyli bo w oryginale nigdy nie możemy mieć gotówki tylko co najwyżej obligacje jeszcze w portfelu to właściwie to się zachowuje tak samo i natomiast jak sobie zaznaczymy że że ta gotówka jest możliwa no to wtedy możemy mieć tę gotówkę w portfelu i tutaj z kolei Może pokażę taką bardziej rozbudowaną konfigurację strategii e Global equity z momentum gdzie owszem z jednej strony nadal jeżeli chodzi o akcję wybieramy między snp500 albo resztą świata ale jeżeli ani jedno ani drugie nie ma stopy w wyższej od stopy zwrotu od tej tak zwanej stopy wolnej od ryzyka to wtedy do portfela Kupujemy jeden z płótna obligacje ale ten którego stopa zwrotu ale tym razem za ostatnie trzy miesiące była wyższa i taka prosta zmiana że właściwie jedyna zmiana względem oryginału strategii dżem jest taka że tutaj mamy do wyboru nie także wchodzimy do obligacji w ciemno które z zawsze kupowane tylko odbiera bierzemy do portfela te obligacje które są również w trendzie wzrostowym to taka operacja już też nam zwykle przynajmniej historycznie pozwalała nieco podbić ten wynik dla przykładu tutaj Jeżeli niczego nie pomieszałem to faktycznie tam opony ponad pół punktu procentowego taka rozszerzona wersja Global equity z momentum więcej nieco zarabiała dlatego że to momentum jest stosowane wówczas nie tylko dla rynku akcji ale również dla części obligacyjnej także to jest taka zmiana która może mieć miejsce ale też chciałbym jeszcze tutaj tak powiedzieć że nie stosujcie tego na zasadzie takiej Jeżeli ktoś w ogóle stosuje z tego oprogramowania że będziecie starać się wybierać takie parametry które wam dadzą najlepszą stopę zwrotu bo to po prostu po prostu nie jest Nie jest po prostu warte tego bo zawsze coś takiego znajdziecie bardziej tutaj się trzeba kierować zdrowym a także taka rozszerzona strategia dla mnie chce się tutaj więcej rozwodzić jest możliwa można sobie potestować jeszcze może jedną rzecz pokażę na szybko Ja to pokazałem dla rynku akcji ale może być to na przykład zaczną jest to predefiniowane w aplikacji creditrisk coś Zresztą co zapisywane przez Gandhiego tutaj zamian za akcje to mamy wogóle na obligacjach korporacyjnych strategiem zbudowaną albo na przykład mamy economic stres czyli mamy coś takiego czyli gramy na momentum na złocie i na trzydziestoletni obligacjach w zależności który ma lepsze momentum czy jest w lepszym trendzie mocniejszą trendzie wzrostowym to co mamy w portfelu a jak nie to uciekamy do bezpieczniejszych obligacji o krótszym terminie skarbowych dla przykładu albo na przykład na rękach można sobie zbudować taką strategię dżem to jest naprawdę to jest chyba najpiękniejsze w tym wszystkim jeżeli chodzi o Momo to że cokolwiek byście sobie tutaj nie wstawili to będzie lepiej lub gorzej ale będzie zwykle wam po prostu pozwalało zarabiać na rynku największą trudnością jest po prostu to żeby się później tego trzymać żeby to miało sens żeby tego nie budować na zasadzie takiej szukania idealnych konfiguracji które wam dadzą najlepszą stopę zwrotu Tylko żeby to było coś co ma sensu A poza tym można stosować kilka podejściu równocześnie co też jest sensowne i coś co pokażę być może w kolejnym lajfie jak można zbudować portfel z kilku różnych elementów czyli z jednej strony mamy strategię być może w kilku konfiguracjach w kilku różnych ustawieniach do tego mamy na przykład strategię jakąś Value Nie wiem może akcje spółki bescheuerte jak ja sobie kupuję a jeszcze innej części mamy wogóle pasywny portfel tak I to jest fajne bo każde zarabia czasami w innym momencie A jak to połączone w całość i na przykład podzielimy kapitał na trzy równe części No to powoduje że całościowo ten kapitału fajnie wygląda jeszcze przy tym nie musimy poświęcać dużo czasu na to inwestowaniu bo to są strategie które się naprawdę prowadzą praktycznie same i wystarczy raz w miesiącu zalogować się do rachunku inwestować z głową i zarazem inwestować pasywnie i aktywnie ale według jednoznacznych reguł działania No właśnie a jak to jest z tą strategią dżem w otoczeniu rosnących stóp procentowych tak no bo to też jest coś co rozgrzewa często dyskusje teraz mamy taką sytuację Gdzie te stopy procentowe rosną obligacje tracą a tutaj strategia mówi żeby wchodzić w obligacje no więc właśnie jak to wyglądało historycznie mówię historycznie bo oczywiście ja nie wiem Jak będzie wyglądał rynek za 10 20 30 lat ale to że stopy procentowe były już kiedyś podnoszone to jest fakt i taka sytuacja miała miejsce w latach 1940 na przykład do lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku taka klasyczna strategia Dżem on czyli ta Książkowa którą opisywałem na samym początku ona w sytuacji kiedy rosły stopy procentowe Kiedy był naprawdę dość ciężki i w ogóle okres dla inwestorów bo jak ktoś nie inwestował na rynku akcji tylko otrzymał pieniądze pod przysłowiowy materacem albo na lokacie w banku albo w obligacjach to realnie stracił i to bardzo dużo dla przypomnienia mówiłem na poprzednim lajfie jak ktoś by sobie kupił obligacje skarbowe te długoletnie trzydziestoletnie amerykańskie w roku 1940 i trzymał je przez 40 lat to stracił mniej-więcej 70 proc swojego kapitału realnie po uwzględnieniu inflacji czyli najbezpieczniejsze obligacje skarbowe po prostu zeżarły można powiedzieć 70 proc kapitału natomiast strategia dżem między latami 40 80 i obiegu ubiegłego wieku w tym samym okresie kiedy te obligacje cholernie traciły średniorocznie powyżej inflacji zarabiała 7 procent mówię już normalnym ujęciu nominalnie to było prawie 12 procent Co jest wynikiem lepszym niż nawet akcję czyli gdybyśmy mieli portfel w stu procentach za akcji snp500 to jest to o pół punkta procentowego punktu procentowego Chyba się powinno mówić więcej niż w przypadku nasze serce Gemma lepszy tutaj wynik miała przynajmniej czysto historycznie i to jeszcze przy mniejszym przy mniejszym odsunięciu i dla przykładu gdyby ktoś inwestował w tamtym czasie czyli w tym samym dokładnie okresie tych rosnących stóp procentowych lata czterdzieste 50 60 70 i do początku lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku w portfel siedemdziesiąt trzydzieści taki globalny czyli 70 procent akcji globalnych 30 procent obligacji to taki portfel średniorocznie w tym okresie zarabiał ponad czy procent powyżej inflacji czyli strategia Dżem z zarabiała ponad dwa razy więcej w tym okresie dla jasności to nie oznacza że inwestowanie pasywne jest do do niczego nie nie To tylko pokazuje Dlaczego warto stawiać na wiele koni w wyścigu i można mieć w portfelu i pasywny portfeli Można mieć strategiami można mieć jeszcze coś innego natomiast zawsze będzie coś takiego Gdzie miało miejsce że na przykład strategia pasywna akurat ma fajny określa strategia dżem słaby i odwrotnie na przykład pierwsza Dekada 21 wieku to była bardzo dobra strat dla strategii generalnie dla momentum a bardzo kiepska dla pasywnych portfeli i teraz się to Odwróciło znaczy ten jest bardzo mocny nie mamy jeszcze naprawdę długotrwałej głębokiej wielomiesięczne i bez na rynku akcji i w takich warunkach strategia dżem no nie może pokazać swojej siły że tak powiem więc prosty portfel pasywny zwykle będzie generował podobną albo lepszą wręcz stopę zwrotu to jeżeli chodzi o t o t o t otoczenie rosnących stóp procentowych jeszcze jedną rzecz bym chciał tutaj pokazać Tylko nie wiem czy to gdzieś tutaj jest przygotowane albo może zrobię coś takiego Otóż chciałem pokazać że gdy jest sytuacja taka że obligacja również tracą i mamy tutaj że zezwalamy na gotówkę w portfelu to chciałem pokazać jak to wygląda w praktyce Czyli mamy z jednej strony podnoszenie stóp procentowych i obligacje wtedy t