Przed tym świat nie ucieknie. ETFy na spółki związane z obronnością | W sedno rynku – 05.05.2023 [Satelity, obronność, technologie]

generalnie popatrzmy na te kilka wyzwań przygotowałem wam kilka wyzwań które stoją przed satelitami więc pierwsze to jest to żeby satelity pomogły zobaczyć tak No i teraz popatrz się zrobiło system adaptacji polegający na tym że bardzo dużo obserwacji odbywa się w paśmie podczerwieni właśnie ultrafioletu no i zrobili taki system widzicie u góry czołg a na dole go już nie ma nie więc z punktu widzenia widzenie widzę to ma ogromne znaczenie bo jeżeli są sensory No to druga strona kija jest taka jak to zrobić żeby ten sensory nie widziały a więc by system wyprodukowała taki adaptacyjny kamuflaż ale to jeszcze nie koniec kamuflaży i teraz pojawia się takie bardzo ważne pytanie jak te nasze satelity airbusowe będą przygotowane do pojawienia się na polu walki nowych jednostek bojowych uzbrojonych w tego typu kamuflaż adaptacyjny który powoduje to że go nie widać nie No nie no zdecydowanie biorąc pod uwagę że kluczowy jest to żebyśmy coś zobaczyli kiedy jesteśmy w stanie się przed tym obronić przed tym widzeniem No to jest duży skok jest dużo Okej czyli pierwsza rzecz zobaczyć No i teraz kolejny element nowej technologii Marcin mi państwo który chciałem pokazać to element materiału kwantowego który został opracowany przez kanadyjską firmę a hiperstelf Technology która opatentowała materiał który zakrzywia światło to jest technologia kwantowa tak oni to nazywają Phantom styl to są rzeczywiste zdjęcia żeby było jasne Okej to technologia rzeczywista jest więc Wyobraźmy sobie w tym momencie że czołgi są wyklejone taką substancją po prostu nie widzisz tak Czyli z jednej strony nie widzisz bo nie emituje promieniowania podczerwonego z drugiej strony nie widzisz go w świetle widzialnym więc pojawia się ważne pytanie co ten satelita obserwacyjny w świetle widzianym widzi Nie no zdecydowanie dobre no jasne to jak ta pelerynka niewidka jeżeli chodzi o Harrego Pottera próbowano robić się różne technologie polegające na tym że tworzono materiały na których wyświetlano obraz który jest na pleców a ci wymyślili materiał który jest w fazie terrelarz z tego OK więc tuż przed wdrożeniem przemysłowym i za chwilę pewnie rozpoczną się wdrożenia przemysłowe i nie widać nie no nie ale masz satelity obserwacyjnego tak pracującego w zakresie światła widzialnego [Muzyka] inny slajd bardzo ważny który dotyczy tego co wam powiedziałem czyli usłyszeć Korea Północna stwierdziła że mają już w tej chwili rakietę na ciele stałym Co to znaczy na napędzie stałym jak oglądaliście science fiction to często prawda tam w tych o tankują silniki systemy nasłuchu powodują to że można bo rakieta przed statem nie jest tankowana ze względu na ryzyko jakie związane z tym że tam no nie utrzymasz temperatury tak po pierwsze czyli to musi być tak tankowana żeby utrzymać temperaturę która powoduje to że znajduje się to w stanie ciekłym czyli tankuje się tuż przed startem drugi element jest taki że to tankowanie słychać prawda Czyli w momencie kiedy tam Rosjanie by tankowali swoje rakiety balistyczne żeby odstrzelić to dużo wcześniej Amerykanie by słyszeli A jakby słyszeli to by dużo wcześniej wystrzelili No bo albo wystrzelili albo i przygotowani uruchomili swój system antyrakietowy wielopoziomowy I dali sobie radę z tym co by nadleciało a Koreańczycy w północni powiedzieli a nas nie usłyszycie strzelimy i nawet nie będziecie wiedzieć nie i to jest i to jest bardzo ważny problem pokazuje wam tylko przykłady tego w jaki sposób pracuje się w tej chwili nad nowymi technologiami zbrojowymi przy których to co kupujemy tak lekko z myszką jest tak i też pokażę wam rozwiązanie które w tej chwili jest stosowane na dużą skalę i coraz szerszą jest taka firma is-a i na przykład zbudowana przez pana marzewskiego młody chłopak 32 lata może który studiował Polak który studiował na Uniwersytecie w Finlandii Razem z kolegą wymyślili sobie rozwiązanie niewielkiej wielkości bo wcześniej takie radary syntetykę radar były bardzo duże No i zrobili sobie małej budują teraz konstelacje która lata na tabelę Ukraina kupiła jeden z satelitów bodajzaja i dołączył do tej konstelacji latającej bo radary o te radary sarowskie mają to do siebie że A jak są chmury ten to nie przeszkadza bo widzą przez chmury a obserwacja w świetle widzialnym powoduje że nie widzisz przez chmury druga rzecz widzą obraz w 3D bo to jest taki przykład czyli widzą obraz w 3D i Trzecia rzecz niezwykle ważna są w stanie dostrzec ruch i to jest bardzo ważne jeden z takich przykładów zastosowania i jak patrzyłem na specyfikację radaru Swarovski kilka lat temu to to że Wyobraźcie sobie że jest pole zboża tak ozimina jest nie załóżmy albo zielone zboże bo to jest czerwiec No i teraz jadą przez to czołgi które są chronione systemem Bao są chronionym Phantom stell ale jednej rzeczy jedna rzecz która jest bardzo ważna zostanie orbity dostrzeżone to że trawa się ugięła że są ślady będzie widać tak będzie widać ruch ale to nie jest to nie jest w sumie dość stara znowu powrót do starych metod śledzenia Czyli po prostu po śladach do celu No wiesz no jak to było prawda Apacz Winnetou śledził po śladach No i wracamy w tym momencie do obserwacji pośredniej w jakiś sposób tak nie chodzi o pokazanie w tym momencie pewnego złożonego obrazu jakie kształtuje się na polu walki dotyczącym tego żeby dostać prawdziwą informację ale i tak ale i tak najlepsze to jeszcze dopiero przed nami jeszcze wam nie pokazałem najlepszych rzeczy tak i problemów które stoją w tej chwili jako wyzwania a więc element radaru swarovskich z punktu widzenia na przykład ochrony polskich granic bo był genialne bo byśmy widzieli po prostu gdzie tam uchodźcyna Chodźcie nam się przeprawiają tak I wprowadzenie ciągłego monitoringu za pomocą zwiększyłoby zdolności ochrony naszego kraju przed przenikaniem tych których byś nie chcieli żebyśmy do nas przenikali tak ale do tego potrzebujemy znowu właśnie te wielodomenowe system obserwacyjny pracujący na wielu poziomach logicznych i budowanie tego przypadku Polski w oparciu o dużej jednostki satelitarne może wydawać się pewnego rodzaju słabym pomysłem Dlaczego No dlatego że one są trochę duże jak na nas obszar można by tak powiedzieć z drugiej strony one lecą na orbitę Geo czyli są geostacjonarne czyli wiszą nad nami to jest plus dlatego że w przypadku satelitów małych czyli cupsatów i satelitów micro one cały czas zasuwają dookoła ziemi z dużą szybkością No i teraz jest pytanie takie jak to zrobić czy musiałby być taki wiesz klaster po prostu satelitów w których cały czas lata dookoła ziemi na jednej orbicie i cały czas przyjmują od siebie taktyczną obserwację w miarę tego jak przelatują i zrzucają dane przylatują zrzucone udane więc sam element konstrukcji takiej konstelacji jest pewnego rodzaju wyzwaniem za to z punktu widzenia naszego kraju takiego mógł się okazać że to jest bardziej adekwatne No bo co No bo wiesz jak masz konstelację 50 No to 50 rakiet nie wyślesz na orbitę jeszcze póki co po drugie to co by tam po nich zostało spowodowałoby to jest stracilibyśmy wszystko co mamy na orbiciel Tak więc to jest takie pewne o którym będziemy gadać za chwilę takowskie No i kolejny element bardzo ważny to jest przykład takiego rozwiązania firmy znów bae system czyli wielosezicznego układu mikrosatelitów które dokonują obserwacji pola czyli powiedzmy pola obserwacyjnego bo nie kręci musi być pole walki ale pola obserwacyjnego Nie ma nic lepszego niż się dobrze zabezpieczyć i mamy takie właśnie pole Które składa się z różnego rodzaju satelitów tu macie właśnie przykład tak macie satelitę Sar macie obrazowanie optyczne tak macie obserwacje nasłuchu elektronicznego radio frekwencję and I macie element jednostki centralnej która zbiera te integruje to wszystko a także to co jest bardzo ważne połączenia linkiem laserowym pomiędzy taką konstelacją No i tylko minus tak jak mówię jest taki że na małej na niskiej orbicie one tam szybko zasuwają No i teraz też pokażę wam pewien problem z którymi to wszystko się wiąże oczywiście problemy są rozwiązywalne i za chwilę pojawią się rozwiązania które spowodują że będziemy daleko do przodu tylko pytanie gdzie my będziemy jako polska z naszymi systemami obserwacji monitoringu OK dlatego slajdy Jeszcze wrócę za chwilę w każdym razie pokazuje wam przede wszystkim to że rozwiązanie przyszłości obserwacji bezpieczeństwa ochrony suwerenności prowadzenia inteligentnego zachowania się na polu walki w przyszłym wymaga posiadania zasobu kosmicznego który jest w stanie dostarczać informacji w czasie rzeczywistym z niezależnych źródeł i takiego sygnału po prostu który nam nikt nie zepsuje jako taki tak No i teraz Popatrzcie na to właśnie co się dzieje to jest taki przykład lockedmatin system MLM 400 a który pracuje nad tym żeby dostarczać informacji właśnie w trybie rzeczywistym jak widzicie Tam jest taka konstelacja satelitów które przelatują prawda i które namierzają obserwują i otaczają w tym momencie powiedzmy ziemię w trybie ciągłym dostarczałem takie informacje jak trzeba do tego żeby podejmować takich decyzji jak trzeba i utylizować wroga tak szybko jak trzeba tak to co jest dość ciekawe że ta platforma lm400 i jest platformą którą może dostarczać w trybie produkcji seryjnej Tak i to jest bardzo ważne że do rynku satelitów ze względu na rosnący zapotrzebowanie wkrada się zdolność [Muzyka] albo nawet można powiedzieć wymóg produkcji seryjnej jako takiej Tak więc zobaczymy co z tego wyjdzie Ja się pokazuje wam gdzie świat idzie do przodu W jaki sposób się to rozwija i możecie sobie wyobrazić gdzie jesteśmy a teraz popatrzmy na kurs tak żebyśmy się przecięli no nie kurs lokitmatina i co o tym Marcinem fajnie nie znaczy cały czas popytowo i rośnie tak jak chcesz to mówiliśmy o tym W momencie rozpoczęcia wojny na Ukrainie tylko pytanie gdzie jesteśmy w tym trendzie bo tak trochę zakręca nie znaczy nie no jeszcze myślę że trochę za wcześnie żeby mówić o takim zabrudzeniu totalnie ale faktycznie w ostatnim czasie wpadliśmy w konsolidację No i pytanie Z której strony wybijemy w tą konsolę bo wtedy jakbyśmy wybili dołem No to perspektywa spadkowa się może jakaś większa korekta by się pojawiła i można by było wtedy spróbować szukać jakich okazji ja tylko wiesz ja pokazuję w ramach tej mojej narracji na temat jakże ciekawym jest giełda polska jakże żwato ta inwestować to jest nieprawdopodobna unik Unikat skalibrowanej ta polska Giełda jest naprawdę jak kogoś nie ma na polskich giełdzie to myślę że codziennie powinien wylewać wiaderko łez na tą okoliczność A firma startowała z okolicach 30 2009 mamy ile tam 465 w tej chwili 465 tak 15 razy nie mniej więcej podstawowym zaletą podstawową zaletą firm amerykańskich jest to że przeważnie działają globalnie I to zmienia w ogóle perspektywy działalności Polsce szukajmy firm które po prostu też działają przynajmniej Europejską przynajmniej w sumie biorąc pod uwagę nasze programy to bardziej globalnie bo europejsko to może nie jest najlepsze rozwiązanie no nie nie ma ich za dużo ale są więc zachęcam A mimo wszystko przepychanie trochę z Marcinem spółki które tak samo jak i locked wygenerowały nie wiadomo jakie potężne kilka tysięcy stopy zwrotu i są takie spółki więc chociażby LPP spółka czekałem że powie że LPP bo wczoraj wzrosła od 15% to mi się przypomniało Natomiast generalnie rpp teraz kosztuje jak dobrze pamiętam Chyba 12 tysięcy złotych za akcję przebiła No dobra spółka jeżeli chodzi o dobre zarządzanie natomiast ona też jak dobrze pamiętam jeszcze na studiach na studiach analizowałem tą spółkę te kilkanaście lat temu i mówiłem kurcze droga ta firma ocena do zysku miała chyba 40 i to kosztowało tam wtedy 40 zł Czy 50 zł za akcję jak dobrze pamiętam Więc tak cena do zysku to nie jest wszystko co determinuje okazję na spółkach ale to już nieważne jakby no to pewnie najniżej jakoś po piątce No ale tam wtedy No i to są przykłady firm które jakby rozwijają się i tak dalej i tak dalej więc to jest wszystko fajnie natomiast stany Zjednoczonych takich firm jest po prostu więcej to jest bez wątpienia na sam lockhead aktualnie po prostu stoi w takiej małej konsoli zobaczymy w którą stronę z nią ostatecznie Wybija ta świeczka tutaj w okolicach 500 dolarów jest dość taka niepokojąca ona trochę niepokoi ale dopiero jak spadniemy Poniżej tej dolnej kreski pewnie to się zacznie robić trochę gorzej zwróćcie uwagę przed tym że to jest konsolidacja w układzie tygodniowym czyli tam w dziennym to zobaczycie jest dużo więcej szumu informacji tylnego ale widać jak idzie sobie tak boczkiem i szukaj patrząc na to że to jest taki element środków zbrojeniowych że one czekają na ten moment tak i tam od powiedzmy listopada 2021 roku mamy piękną piątkę mamy pewną korektę teraz wybicie z tej korekty No i to co jest fajne że ta konsola robi się w górę a nie w dupę Więc potencjał wzrostowy może mieć ale nie zachęcamy do atakowania pozycji wyjściowej na ten moment raczej prowadziłbym to na listę obserwacyjną zresztą mój stosunek do firmy lokking jest bardzo ciekawy jakby to powiedzieć ale kolejna kolejna kwestia to jest space noray taki przykład która buduje w tej chwili minister satelitów radarowych właśnie oparciu o radary sarowskie do nadzoru Morskiego w czasie rzeczywistym czyli ten system microsar będzie powodował to że Norwedzy będą w stanie obserwować wszystkie statki łącznie z małymi jednostkami właśnie dzięki tej technologii sarowskiej poruszające się na wodach terytorialnych Norwegii no i będą wiedzieć zwróćcie uwagę też na tą konstrukcję bardzo ciekawą polegająca na tym że mamy satelitę z którego wysuwa się wielka antena Widzicie To jest bardzo ciekawa konstrukcja bardzo nowoczesna i na ten moment czegoś takiego nie ma pragnę zwrócił uwagę na bardzo taką niewielką różnicę pomiędzy Polską a Norwegią Polska to jest kraj jak to ostatni odczyt Narodowy mamy kazał 30 prawie 8 milionów Luda tu mieszka 9 milionów mieszka mniej więcej w Norwegii budżet który płacimy składki do Europejskiej agencji kosmicznej dodam taki 44 miliony dolarów Tak i to jest ta składka obowiązkowazy budżet norweskiej agencji kosmicznej jest Marcinie Jak sądzisz rzeki pewnie w miliardach dolarów ale no w dolarach nie ale 195 milionów euro mają budżet norweskiej agencji kosmicznej po prostu lepiej wydają pieniądze są ciekawe kontrakty rządowe bo przemysł kosmiczny a tak naprawdę budowanie polskiego przemysłu kosmicznego to jest pytanie o Polskę suwerenność informacyjną ja to w ten sposób zadam takie pytania tak Gdzie jest Polska suwerenność informacyjna tak Gdzie jest Polska suwerenność informacyjna takie pytanie bo norwegowie to rozumieją pomimo tego że jest 9 milionów i potrafią znaleźć pieniądze na to żeby zainwestować projekty które są realizowane i które finalnie znajdują potem swoje miejsce we wdrożeniu komercyjnym moim takim rozwiązaniem będą potem sprzedawali na świecie na tym to mniej więcej polega prawda że w tej w tym świecie space'owym trzeba no jakby to powiedzieć dostać najpierw zlecenie rządowe na bazie zlecenia rządowego buduje się rozwiązanie które potem się sprzedaje tak to wygląda więc w tym momencie Myślę że moglibyśmy pozostałe wyzwania jeszcze szybko mówić czy też zostawimy sobie to na kiedy indziej wiesz co Jacku ja bym proponował pojechać dalej Jeżeli masz jeszcze czas i później omówić to jestem FI 500 No i z tego będą po prostu dwa materiały nie A ja sobie tak dobra to to jedziemy kolejnym Szanowni państwo wyzwaniem to jest usłyszeć z Leo tak ale nie mylić tego z Leo czyli z lwem tylko low Air Orbit czyli to jest taka niska orbita ziemska tam kilkaset kilometrów szczególnie mówimy o odległości 200 300 km nad powierzchnią Ziemi gdzie latają właśnie te mikro satelity No i teraz o co chodzi usłyszeć z Leo Popatrzcie to jest taki fajny slajd z I wojny światowej kiedy nie było radarów a pojawiły się jednostki latające no i żeby przewidywać to że ta jednostka latająca się pojawi no to były takie ogromne tuby dźwiękowe które nasłuchiwały na marginesie w czasie II Wojny Światowej nie pojawił się radar także stosowano na słów dźwiękowych nadlatujących samolotów tak żeby z dużej odległości ich usłyszeć przy czym różnica między nasłuchem dźwiękowym a na suchym radarowym była taka że nie było takiej precyzji tylko wiadomo było że coś leci więc element fali dźwiękowej jako takiej która nie jest falą elektromagnetyczną jest generalnie są zagadką w sobie jako taką jak ją można wykorzystać do budowania złożonych systemów wielodomanowanych informacji ale bardzo ważne ma to zastosowanie że idziemy w kierunku miniaturyzacji urządzeń które będą na polu walki latały tak Czyli popatrzymy na to że idziemy w kierunku dronów w kierunku mamy takich małych latających robotów które będą zarządzane sztuczną inteligencją No i teraz implikacja tego jest taka że systemy obserwacji optycznej takiego małego czegoś nie dostrzegą szczególnie jest takie wysokości jak orbita geostacjonarna A jeżeli nie dostrzegą zabitego orbity geostacjonarnej to z jakiego poziomu chcemy dostrzegać małe drony bojowe które nadlecą z jakiegoś kierunku kwestia jest dzisiaj napędu a więc małe drony bojowe są napędzane małymi śmigiełkami bo nie mamy jeszcze innego typu napędu niż napęd śmigiełkowy w związku z powyższym ten element na słuchu który może być prowadzony czy też z obszaru naziemnego czy też z obszaru kosmicznego może mieć ogromne jej przełomowe znaczenie także w sytuacji zastosowania kamuflaży różnego rodzaju w przypadku jednostek zmechanizowanych bo jednej rzeczy na ten moment się nie uda schować to hałasu nawet patrząc na to że pracuje się w tej chwili na czołgami od napędzie elektrycznym to jest sposób dla mnie rewelacja tak napęd elektryczny czołgu fajne OK A no ale jeszcze będę musieli wytłumaczyć gąsienice będą musieli wytłumić całe dźwięki mechaniczne które są związane także z przemieszczaniem się tych gąsienicy po gruncie czyli na przykład infradźwiękami które są generowane wtedy kiedy gąsienica z tym gruntem wchodzi w interakcję czyli element budowania sensoryki opartej o nas słuch dźwiękowy jako taki i nasłuch który może być prowadzony zarówno z obszaru ziemia powietrze czyli tam gdzie dobrze się rozchodzi fala dźwiękowa ale także zbudowania systemu który jest w stanie prowadzić ciągły monitoring nasłuchowy z przestrzeni pozaziemskiej jest regulatorze te obiekty naziemne mogą one są zniszczeniu czyli zbudowanie systemu nasłuchu dźwiękowego z orbity tworzy sytuację zwiększonego prawdopodobieństwa tego że w przypadku utraty zdolności nasłuchu naziemnego i powietrznego tej jednostki będą w stanie dokonywać nasłuchu latając sobie tam gdzieś wysoko nie i to jest takie wyzwanie technologiczne klasy darpa na którym można byłoby się pochylić jakbyśmy się pochylili w naszym sympatycznym kraju to może byśmy coś wymyślili narożnik na tym nie pracuje żeby zbudować właśnie taki dźwiękowy aparat nasłuchowy na przyszłości jako takiej okej i kolejne wyzwanie bardzo ważne żeby wyzwanie trzecie to jest obsługa i ochrona gronnej ilości danych czyli te wszystkie systemy iot o których mówimy służące do wywiadu nadzorowania rozpoznania decyzji o podjęciu ataku dostarczenia danych powoduje to że tak jak wcześniej wspominałem mamy ogromną ilość danych tak i ta ogromna ilość danych ona potrzebuje być przetworzona tak A jeżeli potrzebuje być przetworzona to to potrzebne jest i także bezpieczne przetwarzanie Bo jeśli będziemy mieli do czynienia z systemami transmisji polegającymi na tym że zbieranie danych odbywa się w domenie ziemne i do mnie powietrznej to jednocześnie systemy zagłuszania elektronicznego mogą utrudnić zbieranie tych danych a jeżeli je utrudniają te tych danych mieć nie będziemy bo przyszła wojna to jest wojna w zakłócaniu dostępu do informacji to nie wszystko będzie tak pięknie wyglądało Tylko między innymi na przykład Rosjanie posiadają znakomity system zakłócenia pracy GPS OK jakie jeszcze systemy mają o których my nie wiemy które mogą zakłócać transfer elektroniczny danych a więc w jaki sposób można dokonywać wywiadu nadzoru i rozpoznania z wykorzystaniem tych ogromnych ilości danych jeśli zagrożeniem jest przetwarzanie tutaj naziemne tak jeden z elementów oczywiście jest zastosowanie impulsu elektromagnetycznego i pamiętacie wszyscy z pierwszej części Matrixa prawdaimple z elektromagnetyczny który wyłączał te latające roboty OK No i teraz mamy sytuację w której kierowana jest Uwaga w stronę taką aby dokonywać obliczenia z wykorzystaniem sztucznej inteligencji na satelitach i dopiero transmisja tych danych przez wszystkie poziomy tego wielo domowe nowego pola walki prawda do tego aby mogły ze sobą współdziałać i realizować cel dla którego funkcjonują a więc doprowadzenie do pozbycia się wroga jako takiego No i teraz wchodzimy właśnie w tą przestrzeń która jest najbardziej ciekawa czyli rozdzielenia tej przestrzeni tej domeny kosmicznej od domeny powietrznej ziemnej naziemnej czy też podwodnej w taki sposób żeby te dane były wysyłane tylko wtedy kiedy mają być wysyłane do tego miejsca do którego mają być wysyłane co spowoduje że się nie da ich rozproszyć zakłócić między innymi problem w tej chwili w transmisję danych satelitarnych na ziemi jest taka taki że jak mówią informacje że około 90% tej informacji to szumi informacyjnych i utrata nagranej ilości energii na orbicie powoduje że systemy mogą być bardziej efektywne jeśli będą wysyłały to co nie jest szumem o co chodzi No na orbicie Problem jest taki że tam satelita ma tyle energii ile ma a generalnie ma tyle i rozbiera za pomocą swoich skrzydełek produkującej energię ze światła słonecznego lub takich mini rektorków opartych na torium które poddają energię cieplną chcę też na Plutonie które dają energię cieplną i skutek tego wytwarzana jest tam energia mechaniczna wzorkiem malutkie urządzonka które tam produkują te elektrony i dzięki temu satelita jest zasilana ale głównie głównie mamy do czynienia w tym momencie z energią pochodzącą z paneli słonecznych Zresztą te panele wróciły na ziemię i mamy teraz farmę fotowoltaiczne a więc obliczania na satelitach No i teraz pojawia się nowa domena walki oficjalnie się nie mówi czyli element danych syntetycznych Co to są dane syntetyczne No dane syntetyczne to są dane które są generowane przy sztuczną inteligencję w sposób taki że ci się wydaje że widzisz to co widzisz A widzisz zupełnie co innego popatrzcie w tym momencie na lewą i prawą i można było gdzieś tak jedna to jest opad rzeczywiście śniegu a druga to jest opad sekwencji sztucznego śniegu tak a więc zwróćcie uwagę że bardzo trudnym elementem jest możliwość odróżnienia jednego od drugiego A dlaczego jest to trudne a przede wszystkim dlaczego ma to ogromne znaczenie to właśnie kilka najbliższych moich zdań to wytłumaczy Popatrzcie jeśli mamy do czynienia ze strumieniami informacji które płyną zarówno z jednostek bojowych jednostek obserwacyjnych jak i jednostek dowodzenia W tym układzie domenowym pod wodą na wodzie na ziemi w powietrzu i w kosmosie No to mamy do czynienia w tym momencie z sytuacją w której po stronie przeciwnika pojawia się pytanie Dobra to jakim dostarczyć takich danych żeby oni myśleli że dostają te dane prawdziwe a dostają dane nieprawdziwe Czyli krótko mówiąc Jak zhakować system obserwacyjny to jest jedna rzecz No ale jako że pojawiają się różne technologie które wspierają proces szyfrowania informacji zatem to zhakowanie staje się mało prawdopodobne i pojawia się pytanie to da im dostarczyć dane syntetyczne także będą myśleli że widzą To co widzą a te dane syntetyczne właśnie będą jak z tymi krążącymi płatkami śniegu czyli będą mówiły zupełnie co innego No popatrzcie tutaj na taki slajd Macie dwa koty Tak Jaka jest różnica pomiędzy kotem po lewej a kotem po prawej generalnie dla oka ludzkiego ta różnica No nie widać tutaj żadnej różnicy nie kot jest Kot Uszy ma futro ma otrzyma wąsy ma także nasza nasz system poznawczy identyfikuje kota po lewej i kota po prawej jako kota ale mamy do czynienia to jest takie najprostszym problemem o którym mówiłem 11 marca na artystach rynków czyli problemem związanym z tym że my przetwarzamy nasz mózg przetwarza obrazy w sposób symboliczny za pomocą słów a w przypadku systemów cyfrowych to taki kod to jest w systemach cyfrowych sekwencja zerii jedynek no i w przypadku takiego obrazu o wielkości 1 MB jest to jakieś 8 milionów 300 tam tysięcy zer i jedynek prawda bardzo dokładnie wyliczona i dlatego jest No i teraz jest taki jeden mały problem polegający na tym że jeżeli usuniemy z tego ciągu 8 milionów 388 608 01 40 i 0 jedynek czyli około 40 bitów to pojawia się bardzo ważna kwestia iż sztuczna inteligencja nie będzie widziała kota tylko przetwarzając te zera i jedynki zobaczyć sos guacamole czyli meksykański sos oparty na awokado i teraz z punktu widzenia W tym momencie takiego myślenia typu udarpa pojawia się bardzo ważne pytanie To jak to zrobić żeby obrazy przeciwnika systemy przeciwnika widziały co innego niż to co widzi operator tak Czyli operator widzi Obraz a systemy w tym momencie gdzieś tam na bardzo niskim poziomie mają do czynienia z problemem który nazywa się odległością hemminga Która właśnie wykazuje różnice między dwoma ciągami informacyjnymi i różnica może wynosić na przykład właśnie 40.01 i wtedy ta odległość haminga wynosi 40 No i teraz na nowoczesnym polu walki pojawia się bardzo ważne pytanie Jak się zabezpieczyć przed tego typu sytuacją w której siła kiedy przeciwnik prowadzi do sfałszowania tej tego strumienia informacyjnego bo to już nawet nie chodzi o to po Słuchajcie że on podrzuci Nowy obraz tak i mój kolega z którymi żeśmy się rozmawialiśmy na ten temat pokazują i mówi o mówi to Patrzymy z orbity i widzimy kota więc to takie fajne żarcik mu się wysnuł i bardzo często go ostatnio powtarzam bo świetnie oddaję tą sytuację No i mamy element budowania szyfrowania w oparciu o klucze kwantowych które mają wykrywać jakąkolwiek zmianę w sygnale a więc ten element dostarczenia informacji będzie kontrolowany i zabezpieczany poprzez szyfrowanie kluczem kwantowym jako tak i mieć ją wchodzić w tej chwili szczegóły tej technologii No i niedługo egola czyli pierwsza Europejski system dystrybucji klucza kwantowego zostanie wystrzelony będą testowane te rozwiązania szyfracyjne No i zobaczymy co z tego wszystkiego wyjdzie Ale generalnie Można by powiedzieć tak jak to zrobić Prawda Na ten moment żeby wkraść się do tego systemu do tej struktury informacyjnej wyrzucanej laserem z orbity w kierunku stacji odbioru naziem i wymienić na przykład właśnie kilka zerii jedynek które spowodują że obraz który na ziemi będziemy widzieli będzie inne niż ten który jest wysyłany Taka już jakby nie było z orbity transmitowane jest strumień kwantów i fotonów i no i nowe pole walki będzie polegało na tym jak sfałszować przeciwnikowi informacji i okazuje się być może że to szyfrowanie kwantowe nie wystarczy a na dowód że tak powiem ciekawości tego że tak powiem mojego pokręconego myślenia to się ukazał po tym jak sobie wymyśliłem to okazał się niedługo potem artykuł mówiąc o tym że Chiny budują w ręce cybernetyczną która której celem jest przyjmowanie wrogi satelitów i to wyszło w ramach tego wycieku tyle te młody człowiek tam na discordzie dzielił się ze swoimi kolegami tylko nie pomyślę o tym że jest jeden kolegów podzieli się jeszcze z kimś No i teraz chłopak już ma duże problemy i i myślę że zakończył swoją historię kontrybucji do naszej cywilizacji a więc zwróćcie uwagę że Chińczycy budują i kombinują żeby przejmować właśnie sygnał i ściemniać do satelity wysyłając swój sygnał lub właśnie żeby wprowadzać i zniekształcać ten strumień informacje płynącej do satelity lub satelity a więc coś co mi się wydawało Jeszcze niedawno rozwiązaniem nie wiadomo jakim to się okazało że nasi bracia z Dalekiego Wschodu to oni już nad tym pracują i kombinujemy jak to zrobić żeby nie doprowadzić do pojawienia się zbyt dużej ilości śmieci na orbicie ażeby coś tam po prostu podziałać Tak okej kolejne wyzwanie się wyzwanie czwarte wyzwanie dotyczące zredukowania ilości energii potrzebnej do przetwarzania dużych ilości danych w czasie rzeczywistym na orbicie to jest bardzo ważne tak jak wcześniej mówiłem mamy sytuację w której satelita jest nabicie w stanie zrobić tylko tyle ile jest w stanie zrobić dlatego te elementy w tej chwili starają się doprowadzić do tego że buduje się tak jak będzie się budowała takiej jednostki w których ona się Będzie składała z jednostki centralnej tak jak to pokazywałem wcześniej prawda i ta jednostka centralna będzie wysyłała na nas satelity Club wielkości od 1 do 3,5 które będą zbierały dane ale nie będą potrzebowały tych danych przetwarzać a nie wysyłać na ziemię w związku z czym energetycznie będą sprawne za to ta większa jednostka będzie jednostką przetwarzającą informacje i generującą jest bardzo rozłożystych skrzydełek czy automatycznie można powiedzieć będzie tym obiektem potencjalnego ataku że jak się zlikwiduje jednostkę centralną to ona przestanie przeliczać niemniej Trend w tej chwili w pracach satelitarnych polega na tym żeby przetwarzać dane nam orbicie i tutaj wracam z powrotem do tego rozwiązania system prawda jak widzicie ta jednostka centralna która tam wcześniej nie miała tego opisu To jest właśnie ta jednostka przetwarzająca czyli ona zbiera ten wszystkie informacje z tych różnych satelitów które komunikują się za pomocą złącza świetlnego laserowego pomiędzy sobą A ona zbiera te dane Przetwarza a następnie wysyła do zmiennego pola na ziemi tak żeby przeciwnik nie wiedział gdzie ten sygnał jest wysyłany i na ziemi jest ileś tych baz w różnych miejscach odbiorczych które oczywiście muszą być bezpieczne i kontrolowane tak żeby przeciwnik nie był w stanie druta przeciąć pomiędzy nimi a systemami dowodzenia i generalnie mówi się o tym że tak samo będzie komunikacja pointy Point czyli komunikacja omijająca systemy naziemne w zakresie przesyłania informacji w trakcie procesu bojowego tak I tutaj dochodzimy właśnie do tego problemu wyzwania 5 czyli niezawodnej Komunikacji generalnie mówiliście o tym że Rosjanie posiadają zdolności do tego żeby przycinać druty podwodne No ale Amerykanie Pewnie też no mają to i Amerykanie też no jeździłbym się jakby Chińczycy nie mieli tak Albo może jeszcze nie wiadomo kto na tej ziemi No więc element transmisji sygnału za pomocą druta staje się coraz bardziej Ryzykowny bo jak się drut przetnie tak jak w 2022 roku nagle wyspy szetlandzkie Wielkiej Brytanii zostały odcięte było został uszkodzony kabel podwodny No i pierwsze hasło było ruskie to uszkodziły potem się okazało że jednak nie Ruskie tylko sieci rybackie Zerwały komunikację podwodną No to mamy do czynienia też z kablami naziemnymi tak i sukces armii ukraińskiej polegała między innymi na tym że Rosjanie wszedł rozpoczęciem wojny dokonali ataku elektronicznego i sparaliżowali systemy Komunikacji naziemnej i dzięki stalinkowi wojska ukraińskie były wspaniałe komunikować się między sobą czym zaskoczyły przeciwnika który nie wziął pod uwagę tak prostej opcji że po prostu stalling będzie dostarczał danych bo Ale z drugiej strony też Popatrzcie jak ważne elementy jest posiadanie własnych jednostek komunikacyjnych i tutaj niskiego w kierunku naszych decydentów bo nikt nie wierzy z tych osób z tymi rozmawiam w to że komercyjne firmy Będą dostarczały usługę która będzie sługą bezpieczną wojskową dlatego że przestaniesz płacić abonament to ci wyłączą jak netflixa nie wiem Proponuję w tym momencie rozważać taki element budowania wielodonowej pozycji obecności Polski w kosmosie w oparciu o różnego rodzaju systemy systemy obserwacyjne systemy komunikacyjne systemy wspierające przetwarzanie informacji i zainwestowanie w to bo skończy się u nas tak jak Klaus Service pisało Polsce z początku XVIII wieku że fajnie No jakby ta Polska była suwerenna tylko nikogo nie było na to stać no to podjęto decyzję dobra tak ważna to nie jest stać no to dla bezpieczeństwa europejskiego No to podzielmy ich na kawałki no teraz podzielili i do dzisiaj mamy efekty szlacheckiego dbania o Skarbiec we własnym zamku a nie budowania systemu zarządzania państwem tak i odbija nam się cały czas element elekcyjności Jagiellonów czyli tego że Kazek wielki nie zostawił po sobie po tą kamerskiego zostawił wspaniałą córkę królową Jadwigę ale potrzebny był ród męski ściągnięty księcia litewskiego który otworzył ród litewski Jagiellonów rządzących polską przez 160 lat ale jednocześnie doprowadził do sytuacji takich w której umowa była taka że jeżeli jest potomek męski to rządzą Jagiellonowie a jak Jagiellonowie nie mają potomka męskiego No to będzie wrócą Piastowie prawda i to jest takie też ciekawe dlaczego piaście nie wrócili wtedy kiedy była królowa No to wygląda na to że nie można jej było po prostu kopnąć tylko była w pierwszej linii więc nie mógł potomek męski tam po linii od Piasta Kołodzieja wsiąść na tronie co w efekcie doprowadziło do 100 lat historii w której koligacje rodzinne pomiędzy jagiellonami a innymi dworami powodowały to że pojawiają się męski potomek i mówił Ja chcę skorzystać z prawa lekcyjnego dlatego że jestem potomkiem Jagiellonów nie więc i to doprowadziło w efekcie po prostu do coraz większych przywilejów dlatego że przy każdej elekcji kolejnej po Jagielle trzeba było dawać nowe synek który dla szlachty i w ten sposób szlachta doszła do tego miejsca które nas wykończyły czyli do liberum veto i wyborów króla za pomocą zbiorów szlacheckich oraz podawania tego wszystkiego manipulacji krajów ościennych które kupowały Co chciały i robiły Co chciały Tak więc historia Polski tragedii Polski sięga czasów Kazimierza Wielkiego i faktu że król był dobry tylko hopa po sobie nie pozostawi to tak w skrócie i teraz abyśmy w tej samej sytuacji nie wylądowali po prostu dzisiaj tak no i tutaj mamy ten element bardzo ważny czyli komunikacja optyczną w przestrzeni kosmicznej ta komunikacja optyczna przestrzeń kosmicznej jest bardzo ważna bo ona pozwala komunikować się między satelitami Oczywiście ta komunikacja wymaga też dodatkowe energii ale jest bezpieczna bo komunikacja optycznej przestrzeni kosmicznej na ten moment nie ma technologii która by [Muzyka] była w stanie przeszkodzić tej Komunikacji i to się rozwija I to między innymi w tym właśnie w stal linkowym starsidzie jest rozwiązanie polegające na tym że komunikują się satelity z między sobą laserem No i Główna jednostka przetwarzania informacji wysyła też przetworzone informacje na ziemię za pomocą lasera jako takiego czyli to jest przyszłość generalnie jako taka i to dochodzimy powoli do samej sytuacji związanej ze satelitami czyli to że satelita dzisiaj nie ma informacji o sobie i to co jest bardzo ważne satelitów i ten Trend który się w tej chwili rozwija w zakresie nowej generacji z satelitów to jest to że satelity potrzebują posiadać swoją świadomość sytuacyjną jaka jest ich sytuacja Czyli gdzie są co do nich leci prawda co dzieje się na pokładzie jakie mają uszkodzenia jakie mają potrzeby czyli satelity zaczną w tym momencie stawać się świadome swojej sytuacji i Na podstawie tej świadomości swojej sytuacji wynikającej z przetwarzania sensorów to jeszcze nie będzie samoświadomość tak szczególnie rozdzielmy świadomość od samoświadomości ale będą świadomie podejmowały pewne decyzje dotyczące swojej sytuacji co w przypadku jak widzicie tej ogromnej ilości śmieci różnego rodzaju innych zagrożeń a ogromne znaczenie żeby satelita był w stanie manewrować Ponadto element manewrowalności tego satelity Na podstawie danych bo swojej samoświadomości ma ogromne znaczenie z wielu innych względów jak na przykład schodzenie na niższą orbitę powód na wyższą i generalnie problem w ich namierzeniu ich obecności i ustaleni jaka jest ich realna orbita jako taka a więc Popatrzcie na to że celem zbudowania tej świadomości sytuacyjnej w kosmosie która się zwróciła ssai Space Futura właśnie jest integracja wielu różnego rodzaju czynników Czyli znowu multisensoryka zarówno naziemna jak i ta która jest tam na orbicie ma na celu po prostu budować bezpieczeństwo z satelity No bo trochę kosztuje i satelita i jego wyniesienie włączenie do systemu a więc dochodzimy do kolejnego bardzo ważnego wyzwania czyli tego żeby ta satelity jeżeli już będą świadomy swojej sytuacji operacyjnej przestrzeni No to jak mają zdolność manewrową i tutaj ta manewrować dzisiaj satelitów nie istnieje czyli mówi się generalnie że Rosjanie mają satelitę który tam lata po orbici manewruje ale przestrzenie na przykład Europejskiej agencji kosmicznej czy tych systemów europejskich czy amerykański nie spotkałem się jeszcze z satelitą samemującym jako takim No i teraz do tego żeby można było zapewnić tą manewrowość to jeszcze jest kolejny problem do rozwiązania czyli Dzięki manewrowości będzie można zapewnić koordynację między różnego rodzaju operatorami żeby unikać potencjalnej kolizji coraz to się słyszy że gdzieś tam przyleciało i był taki klos szybciej że mało braku robi się rozpadły wtedy mielibyśmy sytuację z filmu Grawitacja gdzie bardzo realnie została pokazana Co by było gdyby jakiś satelita wyleciał bo to wtedy następny Kaskadę i będziemy mieli na orbicie wyłącznie śmieci No ale jak te śmieci się pojawią to nie polecimy nigdzie ja nawet na księży już nie mówiąc że zniknie całe dobre jakim jest komunikacja Gdzie w trybie rzeczywistym praktycznie wiemy i widzimy co się dzieje innym bardzo ważnym problemem związane z manewrowością jest to że satelita żyje na orbicie tak długo jak długo ma paliwa tak które tam mu pozwala na funkcjonowanie a więc w pewnym momencie ten satelita potrzebuje podlecieć do stacji benzynowej Jest parę startupów w Stanach które pracują na zbudowaniem stacji benzynowych teraz jak była reklamka starshi Panno też było widać jak ten człon wylatuje na orbitę i tam jest ładowany przez stację benzynową i leci w kierunku na Marsa prawda ładna ilustracja fajnie razem mi się podoba to jak najpierw budują wizję a potem sobie zadają pytanie techniczne jak ją zrealizować to jest takie fajne podejście bardzo bardzo mi się podoba bardzo twórcze kreatywne i zmieniające podejmowanie prac badawczo-rozwojowych i potem ich wdrożenia a więc brakwa powoduje to że satelita też potrzebuje jest manewrowość silniki lionowe które dzisiaj są instalowane na nich No takiej możliwości po prostu na ten moment nie dają i potrzebna jest nowa generacja silników między innymi właśnie taka jak tutaj widzicie że nowe kosmiczne lasery Chin mogą zniszczyć satelity tak pozostawiając zachód na własne pekińskiej rakieta więc jest element taki w którym satelita za pomocą szybkiej reakcji No bo jest reakcja jest moment Od kiedy tam system laserowy się będzie grzał Będzie go można wykryć sensoryką że coś się przygotowywuje żeby zrobić uniknąć laser poleci owszem tego nie tam gdzie trzeba tak i spoduje jest totalizacja będzie dalej Po prostu latał też nie będzie go można zamienić namierzyć bo będę miał będzie miał że tak powiem zmienny tor lotu o słynnej dynamice No i sobie będzie latał będzie się ładował swoich stacjach benzynowych i tak dalej Cały ten element jest bardzo ważny właśnie bo tutaj macie całą kontrolę przestrzeni te wszystkie zagrożenia które są związane z satelitą jako takim to są podstawy bardzo ciekawe do tego żeby budować rozwiązania więc jeżeli polskim firmom branży kosmicznej brakuje pomysłów to zapraszam jest bardzo dużo ciekawych problemów do rozwiązania i bardzo dużo chętnych klientów do tego żeby z wami drogie firmy po współpracowali bo polscy inżynierowie są bardzo cenieni bardzo poważani bardzo uważani za wiele swoich przymiotów w tym także za kreatywność i dokładność Tylko brakuje nam elementu woli że tak powiem definiowania ciekawych programów badawczo-rozwojowych przez jednostki narzędne kładzenie na to pieniądze a potem budowania realnej branży która jest w stanie robić biznes tak bo jeżeli państwo izraelskie państwo norweskie kraje dużo mniejszy od nas paru milionowe są w stanie to robić to Jak to się dzieje że u nas mamy taki problem jaki mamy Bo jakbyśmy to lepiej zrobili to te 66 tysięcy wagonów ze zbożem i gdyby nie przejechało a nasi rolnicy mieliby ostatnią dostatni święta Wielkiej Nocy jest jeżeli chodzi o obfitość na stole a to się okazało że mamy duży problem no i teraz w obszarze tej manewrowości pojawia się element pewnej tendencji do powrotu do napędu jądrowego tak gdzie mamy wodór który jest ogrzewany w komorze i stanowi sił odrzutową właśnie za pomocą reaktora jądrowego więc no cały czas jestem dylemat polegający na to co będzie jak rozpadnie się i wpadnie w atmosferę no bo ten to nawet na co polał ten Pluton czy ten uran który będzie na pokładzie to jest akurat za pomocą niską uranu 235 a ona jest tam Niska aktywny to mało szkód narobi No ale przy nich społeczny Mówi że nie chce żeby latała bomba jądrowa nad głową która może sobie na chwilę spać No jest cały czas powrót do tej koncepcji bo między innymi na Marsa byśmy polecieli mniej więcej w dwa tygodnie a nie w 9 miesięcy tak co byłoby zdecydowanie bardziej realną wizją kolonizacji a także przerzucania w drugą stronę tych osób z Marsa które na przykład odległy kontuzji dalej już tam nie mogą funkcjonować i kontrybuować do lokalnej społeczności No i mamy tutaj startup Singapuru także który pracuje nad No i sukces odnosi prawda bo pracuje nad rozwiązaniem silnika plazmowego sterowanego elektrycznie który wystarcza na 7 lat funkcjonowania satelity utrzymywanie zdolności manewrowej schodzenia nawet 100 czy 200 km na orbicie robienia zdjęć powrotu na nowo morbitę bardzo ciekawe rozwiązanie które dużo były dużo może wnieść No i oczywiście pojawia się pytanie dla nas jako dla inwestorów to jak na tym zarobić tak No i pojawia się pierwszy Europejski ETF dotyczący przemysłu obronnego czyli jednoczący Europejskiej spółki sektora obronnego tylko jest pewien problem oczywiście bo co Po pierwsze twórcą tego etf-u jest firma Black Rock a firma Black Rock będzie tą firmą która będzie zarządzała od budową Ukrainy to takie generalnie jest ciekawe a jednocześnie ustawię etf-a na przemysł obronny europejski który będzie zarabiał wtedy kiedy on tam będzie dalej sprzedawał tak czy też dostarczał inna strona jest bardzo ważna czy w tym momencie Black jest OK ze SG No bo jak widzicie tam chmura tego dymu która wylatuje z lufy tej hałbicych która w tej chwili strzela jest taka dość duża więc z punktu widzenia emisji CO2 z jednej strony Europejska chce zrobić zero emisji tak ale z drugiej strony wojna ta czy inne dostarcza dużej ilości że tak powiem dwutlenku węgla do atmosfery co istnieją faktu że jak popatrzymy na porównanie indeksu MSI we wszystkich powiedzmy krajach na świecie z innym etf-em oparty na Space Defense i Shores to jest bardzo takie najbardziej znane to widać że 100% więcej zarobił a prawda na dzień dzisiej niż skumulowane też w Olka jako eterna wędkat Country White index więc to jest ciekawe tutaj macie taką listę różnego rodzaju etf-ów przemysłu obronnego na pierwszy jest ishions potem macie parę innych Ciekawy jestem directress Defence Dlaczego Dlatego że on mówi że będzie miał 300% więcej zarabiam niż ich benchmarkingi ze względu na lewarek które używają Tak możecie sobie poczytać Popatrzcie na Katie Wood też ma swojego Arka Space Explorer więc [Muzyka] jest z czego wybierać i sobie poinwestuje