Inwestycje – jak to robić z głową [Dywersyfikacja, Inflacja, Zarządzanie Ryzykiem]

witam państwa nazywam się tomasz cień wielkie banku śląskim rozwój biznesu eksperckim w przyszłości w imieniu swoim i w imieniu banku śląskiego oraz naszego pięknego pn w swoim funduszy inwestycyjnych energii witam państwa wina że inwestycję jak to robić skąd nazwa nasze jednostki każdego dnia pomagamy naszym klientom zadbać o swoją przyszłość jest to szczególnie ważne dzisiaj sytuacji w bardzo dużej ilości otaczających nas otoczeniem [Muzyka] za podejmowanie decyzji oznacza dla nas każdego dnia stratę jednak żeby trzeba to robić mądrze jak o tym opowiedzą nam dzisiaj nasi eksperci pasażerskich społeczeństwa i piotr naimski ekspert w innym banku odpowiadający za analizy inwestycyjne państwo części pierwszej naszego spotkania z paweł przedstawiam państwu prezentację części drugiej formalnych nie będziemy mogli możliwości odpowiadać na pytania o konkretne rozwiązania produktowe do takich osób zapraszamy państwa do naszych specjalistów miejsca spotkań specjalistów w ten sposób [Muzyka] również naszą aplikację mojej głowie będzie nagrany będzie on umieszczony w sekcji wiem na stronie indie zapraszamy paweł oddaję głos jeszcze raz powiem oficjalnie dzień dobry państwu nazywam się paweł sadowski pracuję w firmie w której pracuję w firmie na inwestycje partnerów z tej chwili w skrócie jest to firma która na co dzień zajmuję się zarządzaniem aktywami na świecie i w polsce jeżeli chodzi o mnie to ja odpowiadam za kontakty z wybraną częścią dystrybutorów naszych produktów inwestycyjnych między innymi za współpracę z bankiem ing więc pewnie dlatego tutaj dzisiaj się znalazłem o czym będziemy opowiadali to już tomek wspomniał bardzo szeroki temat chodzi dzisiaj mamy stosunkowo niewiele czasu inwestycje od czego zaczynamy zacznę od zacznę od fundamentów spróbuje przełączyć kolejny slajd zacznę od mapy inwestycyjnych jest taki pan który się nazywał daniel hannan on w 2002 roku dostał nagrodę nobla z ekonomii przy okazji jest ojcem chrzestnym ekonomii behawioralnej specjaliści w ramach tej dziedziny próbują badać zachowania ludzkiego umysłu który ma do podjęcia pewnie pewne decyzje inwestycyjne jeden z dziennikarzy spytał się pana hanumana pod koniec 2010 roku dlaczego w ogóle doszło do kryzysu i pan odpowiedział żeby na to pytanie odpowiedzieć trzeba zrozumieć czym w ogóle jest ekonomia i przytoczył temu dziennikarzowi pewien przykład tego państwu przytoczył moim zdaniem warto proszę wyobrazić sobie kilkunastu francuskich żołnierzy którzy zgubili się w alpach śniegu we mgle po kilkunastu dniach rozpaczliwe go błądzenia na dnie jednego z plecaków odnaleźli mapę okolicy i dzięki tej mapie trafili do obozu do dowódca który muszę historie opowiedzieli wykrzyknął panowie ale to nie jest mapa ale tylko pirenejów jakiś komentarz ekonomia to dziedzina w ramach której chodzimy po alpach posługując się w było czegoś takiego jak ma albo po prostu nie ma co każdy z nas niezależnie tego jak to banalnie zabrzmi to co zaraz powiem taką mapę powinien sobie naszkicować i zgodnie z nią się poruszać oczywiście to jest dużo prościej powiedzieć niż zrobić między innymi dlatego że nasze mózgi bywają chciwe leniwy i strachliwy czyli po prostu ulegają emocjom ludzki mózg kiedy poddamy podejmuję decyzje pod wpływem emocji nie działa tak jak powinien nie wykorzystuje w pełni swoich umiejętności i możliwości a szkoda ktoś może państwo zadać mi pytanie na przykład czy to jest w ogóle dobry czas żeby o inwestycjach rozmawiać zważywszy na to co dzieję się za naszą wschodnią granicą to ja próbuję próbuję podzielić tylko moją prywatną refleksją niewykluczone że państwo ją podobnie gdy ja się budzę to zawsze biorę telefon i sprawdzam co by się wydarzyło się w nocy ukrainie i przez to w jaki sposób w tej chwili działają media to my wręcz namacalnie bierzemy udział w tym konflikcie a to oczywiście nie pozostaje bez wpływu na to jak my później myślimy albo potem jakie decyzje podejmujemy podejmujemy nie tylko inwestycyjne pewnie tutaj niczego wielkiego nie odkryje jak powiem że strach ma dwa oblicza albo nas paraliżuje albo ten strach nas mobilizuje i w takim środowisku w jakim w tej chwili się znajdujemy ten strach nas powinienem zmobilizować do czego to za chwilę państwu właśnie gdybym podsumował to co wydarzyło się przez ostatnie dwa lata dwa lata na rynkach finansowych gospodarce to pewnie powinienem użyć tego stwierdzenia które państwo widzą pośrodku na slajdzie że niestabilność stało się rynkową normalnością która generuje szereg możliwości inwestycyjnych możliwość zarówno szansa jakieś zagrożenie i zmienność instrumentów finansowych oraz powody zmienności tych instrumentów finansowych powinny być śledzone przez uczestników rynku zwłaszcza teraz czyli w środowisku w którym inflacja tak dokładnie zjada siłę nabywczą naszych pieniędzy i można się pokusić o następującą hipotezy które już się wydaje potwierdzać że jedną z konsekwencji tego konfliktu za naszą wschodnią granicą będzie to że ten inflacyjne apetyt jeszcze wzrośnie w najbliższym czasie i ta inflacja zostań zostań z nami jeszcze na dłużej jak z dzisiaj sobie radzić to za chwilę będziemy o tym państwu powiadali oczywiście jeżeli mamy wybierać się na poszukiwanie takich możliwości inwestycyjnych rynkowych na to warto by było żebyśmy byli wyposażeni w wiedzę świadomość horyzontu inwestycyjnego potrzeby weryfikacji czy w ogóle wiedzieć czego my oczekujemy jaką strategię zyski jesteśmy w stanie jest zaakceptować i w tej chwili do do tego żebym mógł pokazać na wykresach w jaki sposób nasze pieniądze tracą siłę nabywczą w czasie na tym slajdzie który w tej chwili państwo widzą w tej kolumnie po środku widać stopy procentowe oficjalne banków centralnych obok widzimy tutaj inflację a aktualnie jest w danym państwie widać że inflacja zazwyczaj to większości państw znacznie przekracza a poziom oficjalnych stóp procentowych i to sprawia że żyjemy w takim środowisku ujemnych realnych stóp procentowych proszę zwrócić uwagę na na polskę tutaj widzimy oficjalna stopa procentowa banku centralnego trzy przecinek pięć inflacja za styczeń 9,2 czyli mamy minus 5 przecinek 7 oczywiście jesteś państwo może powiedzieć okej no ale zawód inflacja była niższa 85 procent to prawda ale pewnie nie wiem czy już dzisiaj było czy wstępne inflacji zamarzyć ale prawdopodobnie ta inflacja będzie za marzec to wszystko sprawia że nasze oszczędności jeśli trzymamy je w gotówce i broni oprocentowaniem koncie tracą na wartości proponuję teraz zerknąć na slajd kolejnym slajdzie był przygotowany jakieś półtora roku temu i na tym slajdzie widzicie państwo jak maleje ich siła nabywcza 10 tysięcy złotych kiedy jest ona doświadczona przez inflację która ma dwa procent albo dwa i pół trzy i pięć jakieś półtora roku do roku temu wydawało się że inflację na poziomie 5 procent to jest coś bardzo pesymistyczny pesymistyczne go prawdopodobnie teraz wszyscy inflacji 5 procentową mnie przyjęli być zadowoleni z optymizmem proszę zobaczyć jeżeli mamy kwotę 5 tysięcy złotych i ta inflacja 5 procentowa będzie przez 10 lat to siła nabywcza naszych pieniędzy skurczy się o 4 tysiące złotych w tym okresie w takim przypadku co w tej chwili zrobić jak możemy próbować walczyć z tą informacją która tak jak wspomniałem na początku prawdopodobnie będzie wyższa niż na chwilę wcześniej wydawało i pewnie dłużej z nami pozostanie niż nam wcześniej też się wydawało przejdźmy teraz do kolejnego slajdu jak można skończyć w walce z inflacją walczyć no i możemy zastanowić się nad poszerzeniem struktury oszczędności część inwestycyjne ja za chwilę państwo wyjaśnię co ja rozumiem przez część inwestycyjną i cofnij się kryje oczywiście część inwestycyjna no niesie ze sobą potencjał wyższej stopie zwrotu ale oczywiście również ryzyko i to co ważne wymaga od naszego umysłu dodatkowej pracy no i na czym na czym ten wysiłek polega po pierwsze musimy zebrać informacje z rynku potem z tych informacji musi powstać nasze własne zdanie które później musimy wcielić w życie ci podjąć decyzję inwestycyjną no i na tym kroku pojawia się kolejna przeszkoda bo nasz mózg za wykonaną pracę potrzebujemy natychmiastowej gratyfikacji czy chcemy czy nie to jest tak że specyfika procesu inwestycyjnego polega na tym że jeżeli liczymy na wysokie zyski to po prostu musimy wziąć pod uwagę ryzyko inaczej zmienność inwestycji w czasie na owoce tego działania czyli na ponadprzeciętne zyski musimy poczekać i to czasami nawet dług i co czasem sprawia że my zwlekałam z dopasowaniem struktury naszych oszczędności do otoczenia do parametrów gospodarczych do tego co nas otacza rzecz co wchodzi w skład tej części inwestycyjnej o jakich aktywach będziemy dzisiaj rozmawiać i pokaże państwu na przykładzie aktywa na przykładzie struktury oszczędności polskich gospodarstw domowych tak jak mówimy o klasyfikacji aktywów na to aktywa mam możemy podzielić na dwa lata kiedy dwie główne kategorie aktywach finansowych to państwo widzą tutaj po lewej stronie do tych aktywów finansowych zaliczamy akcje obligacje czy środki pieniężne no i aktywa rzeczy materialne są między innymi nieruchomości surowce i wszelakie przedmioty kolekcjonerskie na przykład wzięła ślub z czy aktywa polskie gospodarstwo domowe mają strukturze twoich oszczędności to proszę zobaczyć tutaj widzą państwo oszczędności finansowe polskich gospodarstw domowych na koniec zeszłego roku podkreślę że to są oszczędności finansowe więc mini zobaczymy jaką wartość mają nieruchomości zgromadzone przez polskie gospodarstwo domowe nie zobaczymy ile fizycznego złoto czy srebro czy platyny polskie gospodarstwo domowe trzymają swoich celów albo mają zakopane w ogródku tutaj widzimy tylko aktywa które są finansowaniem adrian no i proszę zobaczyć pierwsza kategoria środki pieniężne to jest największa kategoriach wśród aktywów wśród oszczędności polskich gospodarstw domowych ona siedzi na gotówkę poza trasami banków i na depozyty złota i walutowej proszę zobaczyć że one ważą te dwie kategorie ważą prawie 70 procent w strukturze oszczędności w ostatnim czasie i depozyty i gotówka w obiegu poza trasami banków drążku kolejna klasa aktywów to są obligacje mogą obligacjach skarbowych i tutaj widać ten udział jest stosunkowo niewielki nie wielki interes ten jakby fioletowy kolor i rynek akcji tą akcję polskich szkół publicznych to jest jasno fioletowy kolor i w strukturze oszczędności polskich gospodarstw domowych jest w okolicach 4 5 procent dotyczy to jest dużo czy mało gdybyśmy to skonfrontowali ze strukturą oszczędności amerykańskich gospodarstw domowych to tamtejszych gospodarstwa akcji w strukturze oszczędności mają ponad 40 procent no i teraz można by zadać pytanie czyli polskie gospodarstwo domowe mają jeszcze jakieś inne aktywa mają tylko ich nie widać one są między innymi tutaj fundusz inwestycyjny teraz przejdę do kolejnego slajdu fundusze inwestycyjne a za chwilę wyjaśnię szczególnie jeśli je co to są za instytucje fundusze inwestycyjne mogą blokować środki powierzone w akcje obligacje czy środki pieniężne ale mogą też mieć w portfelach zarówno surowce i nieruchomości ale te surowce i nieruchomości nie mają formy materialne my mamy czyli np z partnerem w tej chwili w swojej ofercie produktów to i my do tego funduszu walutowego nie kupujemy fizycznie ropy naftowej i gazu nie kupujemy kukurydzy czy mięsa czy może złota na otwieranie odzwierciedlamy w tym produkcie zachowanie cen koszyka surowców jeżeli inwestujemy w nieruchomości to nie kupujemy bezpośrednio nieruchomości my mamy w portfelu akcje spółek które czerpią korzyści z wynajmu nieruchomości strukturalnych mieszkaniowych czy biurowych czy dla przemysł i teraz tak czy w ogóle są te fundusze inwestycyjne iż czym to w ogóle jeśli je fundusze inwestycyjne chyba najprościej można określić w ten sposób że jest to instytucja zbiorowego inwestowania pieniędzy która blokuje powierzono mu przez klientów środki w różne instrumenty finansowe tak jak wspomniałem to mogą być akcje to mogą być obligacje czy takie aktywa jak surowce czy inne instrumenty finansowe i może zadawać pytania do q a to dlaczego by nie inwestujecie na przykład wzięła sztuk fundusze inwestycyjne inwestują w te aktywa które są notowane na rynkach regulowanych giełdach na przykład papierów wartościowych i nad tymi dziełami nadzór sprawują instytucje państwowe to po pierwsze po drugie myślę środki inwestujemy w aktywa które są płyn jeżeli nam klient powiedział środki na to my środki blokujemy nawet jakąś wybraną klasa aktywów ale też każdego dnia może przyjść i powiedzieć drogi funduszu do proszę środki miodem z powrotem więc musimy kupować takie aktywa które są płynne i co do wyceny których na giełdzie nie ma żadnej wątpliwości i ten temat który inwestycji to czy to w akcje obligacje bezpośrednio na giełdzie czy poprzez produkty inwestycyjne jak do tego podejść po pierwsze musimy sobie zdawać sprawę jako klienci jakie mamy w ogóle profil ryzyka jak jesteśmy w stanie zaakceptować ryzyko jak i oczekiwanej stopy zwrotu spodziewamy się jaki mamy horyzont inwestycyjny jeżeli państwo będą zainteresowani projektami inwestycyjnymi które w swojej ofercie oferuje ing bank to przechodząc do banku jest dokonywana ta analiza żeby zbadać państwa profil inwestycyjnej żeby określić które produkty inwestycyjne do państwa profilu po prostu pasują bo to nie może być tak że państwo przyjdą i powiedzą ok i oczekuje stopy zwrotu na poziomie 20 stole w ogóle nie akceptuje ryzyka nie ma taki po prostu produktu musimy zadawać sobie również sprawę że podchodzą do tematu inwestycji mówię teraz o funduszach inwestycyjnych to nazywam to osiągane w wyniku a każda inwestycja wiąże się z ryzykiem to ryzyko jest wszędzie one czasem mniejsze większe ale on zawsze występuje za chwilę piotr powie o tym gdzie można sprawdzić jaką dane funduszy na politykę inwestycyjną jakie ryzyko wiąże się z inwestycji w danym funduszu gdzie szukać informacji o tych produktach jak i one mają opłaty na i jaki jest rekomendowany horyzont inwestycyjny danego produkcji piotrze jakbyś mógł teraz ode mnie przyjąć prezentacji o tym opowiedzieć oczywiście jeszcze raz chciałem się z państwem przywitać i właśnie powiedzieć gdzie tych bardzo ważnych informacji możemy szukać jednym z takich podstawowych dokumentów elementów z którymi właśnie fundusz komunikuje się ze swoimi uczestnikami czy też potencjalnymi uczestnikami jest karta funduszu jest to i zadaniem jest dostarczanie cyklicznej informacji dla funduszu jest najczęściej raz w miesiącu aktualizowana przez towarzystwo funduszy inwestycyjnych a znajdziemy w niej szereg istotnych informacji jak na przykład politykę inwestycyjną profil inwestora do którego fundusz jest kierowany czy też historyczne wyniki więc też możemy zobaczyć jak w przyszłości środki ulokowane w fundusz pracowały są jest tam prezentowane też szereg innych informacji już w zależności od towarzystwa funduszy inwestycyjnych ale znajdzie witam strukturę portfela funduszu inwestycyjnego podział na sektory alokację geograficzną czy też alokację walutową czyli instrumenty które posiada fundusz w jakich warunkach one są nominowane jak to proporcjonalnie po prostu się rozkłada często też fundusze w swoich pracach prezentują pięć albo dziesięć pozycji które mają większego udziału w aktywach funduszu na pewno warto się przed nabyciem jednostek uczestnictwa danego funduszu zapoznać właśnie z każdą funduszu abyśmy wiedzieli gdzie w ogóle te środki będą lokowane i w jaki sposób bardzo ważnym dokumentem dla inwestorów jest również są tak zwane kluczowe informacje dla inwestora jest to zwięzłe i przejrzyste zaprezentowanie najważniejszych informacji dotyczących funduszu inwestycyjnego część tych informacji oczywiście pokrywa się z tym co jest zaprezentowane w karcie funduszu ale głównym celem kluczowych informacji dla inwestora jest przedstawienie informacje o funduszu w sposób zrozumiały dla klienta nie posiadającego rozległej wiedzy o funduszach inwestycyjnych tam również znajdziemy cele i krótki opis polityki inwestycyjnej informacje o profilu ryzyka odzysku jeśli chodzi o ten profil ryzyka to on jest zaprezentowany w skali od 1 do 6 gdzie jeden to są fundusze o niskim ryzyku jeśli to są fundusze o wysokim ryzyku i co jest też istotne inwestor jesteś w stanie zapoznać się z opłatami jakie wiążą się z inwestowaniem w funkcji ponieważ fundusze pobierają opłatę za zarządzanie która się też jest przedstawiona w kluczowych informacji dla inwestora a nie nas również są opłaty za nabycie jednostek uczestnictwa dlatego zawsze przed nabyciem funduszu inwestycyjnego bardzo ważne jest aby właśnie zapoznać się z kluczowymi bestia informacjami dla inwestora jeśli pojawiłby się jakieś pytania związane właśnie z tym dokumentem czy jakaś jej jakiś jego fragment byłby byłby po prostu nie do końca zrozumiały to warto to przedyskutować z pracownikiem banku które z pewnością udzieli informacji i bardzo ważny jest też spojrzenie na mapę zysk ryzyko na pionowej osi mamy potencjalny zysk na poziomie z kolei ryzyko i widać tutaj bardzo ważna prawidłowość produkty o [Muzyka] stosunkowo niskim ryzyku mają oczywiście niski potencjalny zysk z kolei z drugiej strony są produkty które mają wysoki potencjalny zysk ale które mogą odnieść po prostu wysoki potencjalny zysk ale to się łączy również z wysokim ryzykiem i to jest tutaj też istotne w to jest z tym związane również horyzont inwestycyjny jeśli chodzi o te produkty właśnie o potencjalnym wysokim zysku jak również coś z czym łączę potencjalnym wysokim ryzykiem o czym wspomniałem no to jest też związane z tym zwykle długi horyzont inwestycyjny ponieważ to wysokie ryzyko powoduje że te produkty bardzo po prostu ich wycena bardzo ich wartość bardzo się waha zwłaszcza w krótkim terminie dlatego tutaj jest rzeczą naturalną i warto tutaj po prostu też podkreślić że produkty o wysokim ryzyku i zarazem wysokim potencjalnym zysku łączą się również z długim horyzontem inwestycyjny paweł oddaję głos jeśli chodzi w obudowie portfela przedstaw mi jakie są podstawowe zasady dobrze to ja powrócę do tego tematu jeszcze widzę takie pytanie które zadał czy tematem spotkania będą fundusze inwestycyjne nie tylko będziemy ten temat przybliża i ale też mówi o zachowanie poszczególnych klas aktywów które to fundusze inwestycyjne mogą inwestować powracając do tematu funduszy no to mamy takie trzy główne rodzaje funduszy akcji oczywiście mam na myśli nie tylko te fundusze które inwestują w polsce bo ten rynek w rynek finansowy jest na tyle globalny i rozległy że z każdego zakątka świata możemy posiadając posiadając nawet niewielką kwotę zainwestować nie wiem w azji czy w japonii jeżeli mamy funduszy obligacji no to pod tym kryją się też funduszy które kupią obligacje skarbowe i to w polsce i na rynkach globalnych ale także obligacji korporacyjne i mamy też fundusze które inwestują w pozostałe kategorie aktywów na przykład surowców czy wspomniane wcześniej nieruchomości a to wszystko bezpieczna taka czwarta podkategoria to są fundusze mieszane które mogą kupować no różne klasy aktywów tak samo jak przy inwestycji bezpośredniej przyczyny za pośrednictwem funduszy inwestycyjnych myśląc o inwestycje musimy zawsze mieć w głowie słowo dywersyfikacja no niestety nie jest tak że zawsze da się wybrać jedną klasa aktywów która zawsze zawsze będzie świecił i zawsze przy będzie przynosiła ponadprzeciętna stopy zwrotu i i nigdy nie przynosi nam strat nie przyniesie wam straty dlatego mówiąc dywersyfikacja mam na myśli dywersyfikacji geograficzną która łączy walutową i o tej dywersyfikacji jeszcze w trakcie będziemy rozmawiali to jest slajd który dla mnie jest bardzo ciekawy i trochę kłopotów tak podstępni przekornie tutaj pokazuje bo za chwilę państwo wiecie co jest na tym slajdzie jak ja ten slajd widzę i tylko polegają na danych historycznych to mógłbym powiedzieć że dywersyfikacją w ogóle nie jest potrzebna i oczywiście w głąb ona jest potrzebna za chwilę państwo wyjaśnię dlaczego na tym slajdzie widzą państwo całkowite rocznej stopy zwrotu z różnych klas aktywów stopy zwrotu są dolarem amerykańskim i to są stopy zwrotu na w czterech przedziałach czasu 10 lat 25 lat 50 lat i teraz zacznę od tej pierwszej kategorii od lewej to są akcje amerykańskie które właściwie w każdej z tych czterech okresów które przed chwilą wymieniłem przyniosły i do można powiedzieć bardzo bardzo satysfakcjonujące stopy zwrotu druga klasa aktywów to są obligacje amerykańskie świetnie i widać że też w każdej kategorii czasowej jeżeli tak można powiedzieć że stopy zwrotu generowały oczywiście jest też taka zależność że im większe zyski na obligacjach tym mniejsze dyskryminacja i odwrotnie czwarte od lewej widzą państwo nieruchomości ich ceny w stanach zjednoczonych i też widać że jakby największy wzrost cen w stanach zjednoczonych obserwujemy w przedziale dekady i dwadzieścia pięć lat a na samym końcu widzimy surowców właściwie w każdej z tych czterech przedziałów czasu te surowce przyniosły strat i gdyby ktoś chce wspomniałem na początku chciałbym spojrzeć z perspektywy historycznej mógłby dojść do wniosku że okej no to zawsze warto kupić akcje jak oczekujemy niższy niż u stóp zwrotu ale też chcemy kupić produkt to i niższym ryzykiem no to możemy kupić obligacji amerykańskiej albo zainwestować w nieruchomości jest jedno i to znacząca ale to są wyniki historyczne a które kompletnie nie pasują do teraźniejszości które nas w tej chwili otacza to niewykluczone że jest przed nami nie pisze się rozchodzi to co powiem to duże słowo jakoś od nowa historię od nowa historia trochę rynku kapitałowego i to czego nauczyliśmy się i my jako inwestorzy i zarządzający to się zmienia za chwilę pokaże i powiem wam co mam na myśli o co chodzi trochę za w zapomnienie taka epoka która składa się z czterech dekad na kolejnym slajdzie widzą państwo poziom globalnych krótko i długo-terminowych stóp procentowych na przestrzeni 5000 lat jest bardzo długo oczywiście ten okres długi historyczny po lewej stronie został skrócony by nam nie starczyło tutaj miejsce na slajdzie ale dlaczego to pokazuje skupia się na w wieku 20 20 pierwsze proszę zobaczyć tutaj tutaj jest końcówka 20 20 zeszłego stulecia i początek lat 30-tych ubiegłego stulecia wielki kryzys wielka depresja być różnie różnie nazywa kryzys gospodarczy finansowy w tamtym czasie stopy procentowe krótkoterminowe zaszły do zerowego poziomu a na żółto długoterminowe stopy procentowe były na poziomie dwóch procent przez kolejne lata czy dekady widać że stopy procentowe rosły mniej więcej od 40 50 lat oczywiście to co powiem to jest generalizowanie generalizowanie i ogólnie nie te stopy procentowe spadały pandemia korona wirusa w 2020 roku 2020 roku doprowadziła do tego że zarówno krótko i długoterminowe stopy procentowe spadły do poziomu w którym nigdy przypadku przynajmniej długoterminowych stóp procentowych nigdy nie były widziane w przeszłości i coś czym teraz mamy do czynienia z zmienia się wszystko dlatego że pojawiły się inflacja przez długi czas banki centralne i rządy w okresie panem i popróbował pieniądze i wyniki finansowe i gospodarki pandemia doprowadziła do przerwania łańcucha dostaw mieliśmy bardzo dynamicznie typowanym dynamicznie odbicie i pojawiła się informacja i co na to powiedział banki centralne że one przestaną już skończył z polityką niskich stóp procentowych stopy procentowe będą szły do góry i to jest coś czym tak naprawdę nie mieliśmy doświadczenia bardzo długim czasie to się przekładało na nawyki inwestycyjne i i nas człowiekiem na inwestycje patrzyliśmy proszę zobaczyć na kolejny zerknąć na kolejny client po lewej stronie widzą państwo zachowanie rentowności 10-letni amerykańskich obligacji skarbowych w perspektywie ponad 40 lat widzimy że rentowności tychże obligacji spadały czyli rosły ceny obligacji amerykańskich rosły ceny aż do mały przełom pierwszego i drugiego kwartału 2020 roku ceny była najwyższa w historii najniższe rentowności i proszę zobaczyć jak świat zaczął wychodzić z tego uderzenia pandemii rentowności zaczęły rosnąć ceny zaczęły spadać jesteśmy w takim momencie technicznym którym może mówić że mamy do czynienia z końcem no czterdziestoletnich austin obligacjach amerykańskich po prawej stronie na górze widzą państwo zachowanie obligacji 10 letnich nagrywany przez polski rząd i ten wzrost rentowności spadek cen jest wręcz dynamiczny i na miejsce mniej więcej od drugiej połowy zeszłego roku przypomnę że w styczniu zeszłego roku rentowności 10 letnich polskich obligacji były na poziomie nieznacznie który przekraczał 1 procent tej chwili rentowności tych samych obligacji są na poziomie powyżej 5 na dole widzą państwo obligacji amerykańskie niemieckiego rządu tutaj w tym miejscu w którym pokazujemy właśnie uderzenie pandemii gospodarki rynki finansowe i rentowności tym że papierów spadły do poziomu prawie minus 1 procent w tej chwili rentowności obligacji są na poziomie 0 6 0 7 i ten wzrost rentowności tak jak wspominałem wcześniej przekłada się na spadek cen na kolejnym slajdzie po lewej stronie widzą państwo wyceny amerykańskich obligacji skarbowych widzą państwo to żeby ten amerykańskich obligacji skarbowych doświadczyły trzeciego największego spadku od marca w 1922 roku i to się wydarzyło w tym miesiącu po prawej stronie widzą państwo indeks polskich obligacji skarbowych to jest rok 2020 pierwszy to jest stopa zwrotu zaznaczona z tego indeksu kolorem żółtym i to jest prawie minus 11 procent z obligacji spadł z instrumentów które są uważane za instrumenty które mają niższy poziom jeden z najniższych poziomów ryzyka i czy ktoś mógłby zadać pytanie czy w ogóle jest sens obligacjach rozmawiać jest sens obligacjach rozmawiać bo niezależnie od tego że zachowują się źle i wtedy w tej chwili to i tak zmienność cen obligacji skarbowych jest dużo mniejszy od zmienność cen akcji czy surowców to więc obligacje powinny być w portfelu inwestycyjne łagodzą czy zmniejszają zmienność tego portfela o obligacjach powinniśmy też mówić dlatego że patrząc na obecny rentowności obligacji to również można patrzeć na stopy zwrotu z tych instrumentów bardziej z nadzieją niż z obawą proszę zerknąć na ten indeks polskich obligacji skarbowych te tak jak wspomniałem rentowności polskich obligacji skarbowych były na początku zeszłego roku prawie na każdym poziomie w tej chwili rentowności polskich obligacji skarbowych one są na poziomie z 2011 roku gdybyśmy rzucili ten rok 2020 to za te 11 lat indeks polskich obligacji skarbowych wygenerował stopę zwrotu na poziomie powyżej 50 procent i 77 procent tej stopy zwrotu pochodziła właśnie z pewnością więc ona w tej chwili stanowi taki duży bufor bezpieczeństwa i daje nadzieję że te przyszłe stopy zwrotu będą zdecydowanie lepsze niż to co obserwujemy na początku tego roku i to co obserwowaliśmy w roku zapewnienie jeżeli teraz chcemy zajmować się tym sektorem tradycyjne to warto zerknąć w kierunku tych produktów inwestycyjnych które mają w portfelach obligacje które są albo mają są skorelowane z inflacją albo mają jedną stopę procentową ale wracając jeszcze do banków centralnych i do polityki który one prowadzą tak jak wspominałem wcześniej banki centralne zaniżają poziom stóp procentowych poniżej poziomu inflacji zmuszają mnie jako inwestorów do podejmowania ryzyka w takim otoczeniu to najbardziej najmniej ryzykowne produkty jak obligacje i nie są w stanie mówić o stopie zwrotu zbliżyć się wynikiem do obecnych poziom wibracji więc jeżeli ktoś inwestorów spodziewa albo chce żeby jego inwestycja przynosiła stopy zwrotu zbliżone do poziomu inflacji bądź przewyższające poziom inflacji no to w portalu takiego inwestora powinny znaleźć aktywa które taką możliwość dają ci przy okazji te aktywa mają wyższe ryzyko to są na przykład akcje surowce i ten ktoś może teraz zadać pytanie czy też w ogóle hej temat żebyśmy o rynku atrakcyjnym rozmawiali zważywszy czy w odniesieniu do tego co dzieję się za naszą wschodnią granicą proszę zobaczyć na tym slajdzie mamy ciemnym kolorem prezentowane jest indyk zmienności rynkowej to jest tak zwany indyk strachu który nam mówi o zmienności amerykańskiego rynku akcyjnego albo bardziej mówi jaki ta zmienność może w przyszłości wyglądać to jest moment kiedy zaczęła się wojna w ukrainie i proszę zobaczyć że ten indyk zmienności ten który jest ciemnym kolorem oznaczony był zdecydowanie niżej niż w momencie kiedy dwa lata wcześniej pandemia uderzyła w gospodarki rynki finansowe co to nam mówi że broni inwestorzy traktują ten konflikt w ukrainie w sensie fizycznym jako coś lokalnego oczywiście ten ta wojna na ukrainie nie ma swoje implikacji globalne ale to wpływ na gospodarkę na inflację na to nie czyta ceny surowców i niezależnie od tego że my jesteśmy blisko tego konfliktu my powinniśmy patrzeć na zachowanie rynku akcyjnego bo to jest akcje to jest aktywo które daje nam możliwość i szansa żeby generować wyższe stopy od rynku obligacji innego ale my nie powinniśmy tylko opadnie tylko i wyłącznie patrzeć na przykład na giełdzie papierów wartościowych to jest po pierwsze stosunkowo młody rynek giełda powstała w 1993 roku w polsce która ma siedzibę w warszawie pierwszy fundusz inwestycyjny powstał w 1992 roku za chwilę państwo pokażę i jak jakiś fragment czy wycinek światowego rynku kapitałowego ten polski rynek kapitałowy ja ile on waży tutaj widzą państwo strukturę jednego z globalnych indeksów akcji on odzwierciedla zachowanie 23 rynków rozwiniętych to jest ten ciemny kolor i tam około 5 rynków wschodzących najwięcej w tym indeksie ważą tutaj akcji amerykańskich jestem kolor żółty to około 60 procent potem mamy japonię wielką brytanię chiny kanado i państwa pozostałe jest również polska w tym koszyku w koszyku rynków wschodzących udziału polski w globalnym rynku akcji wynosi zero przecinek jeden procent i też warto o tym pamiętać budując strategie inwestycyjne opartą o rynku akcyjny wynosi nie powinniśmy wszystkich aktywów akcyjnych posiadać tylko i wyłącznie w polsce zważywszy na to że jak ja niewielki fragment rynku kapitałowego znaczy i też warto sobie zdać sprawę że to nie jest tak że zawsze indeks danego państwa jest najlepszym indeksem to się zmienia w czasie proszę zobaczyć na swój kolejny tutaj widzą państwo zachowanie różnych indeksów akcji na przestrzeni pomiędzy 2009 a 2020 roku i to tutaj kolega akurat citibanku napisali to jest zresztą prawdą że w ciągu ostatnich 10 lat na podium dłużej niż 3 lata nie był żaden wybrany indeksacji czy nie możemy zakładać że zawsze załóżmy japoński akcji będą najlepsze amerykańskie akcje będą najlepsze choć jak patrzymy na ostatnią dekadę to proszę zobaczyć zobaczyć tutaj na koniec że średnia roczna stopa zwrotu z tego okresu którzy widzą państwo po lewej stronie to rynek akcji niewłaściwym beneficjentem wzrostów na rynku akcji jak patrzymy na strukturę na pływów do której giełdy na świecie później więcej i więcej środków wspólnie drugiemu amerykańskich tutaj widzimy średnia roczna stopa zwrotu z indeksu palec igła z polskiego interesu akcji a tutaj widzimy na przykład stopę zwrotu z globalnego rynku akcji i dlatego warto pamiętać też o globalnej dywersyfikacji w kategorii rynków akcji oczywiście też jest tak że mamy dane index index mamy jeszcze spółki technologiczne czy spółki weekendowe to dzisiaj chyba nie jest czas żeby o tym mówić ale też jeszcze mamy dywersyfikację wektorową w oprócz sekundy weryfikacji geograficznej w tej kategorii to wielką akcję przejdę teraz do aktywa które w ostatnim czasie wręcz świeci i ono wzbudza zainteresowanie inwestorów wzbudza zainteresowanie inwestorów bo zachowuje się dobrze w tym środowisku w którym jesteśmy w środowisku rosnącej inflacji to są surowce to co państwo widzą po lewej stronie ten index w index blogerką beauty on odzwierciedla zachowanie 25 surowców które są najbardziej potrzebne światowej gospodarce dodam jeszcze że surowce są bezpośrednie i pośrednie składniki z wakacji czyli wzrost cen surowców wpływa na wzrost inflacja niż roczna inflacja wpływa na wzrost wzrost w tym indeksie surowym jak już wspomniałem mamy dwadzieścia kilka surowców najwięcej warzyw sektor energetyczny prawie 30 procent potem mamy zboża lub tak zwane surowcem rolnicze potem mamy złoto srebro łącznie waży ponad 19 procent potem mamy medale przemysłowe tak zwane surowce surowce miękkie czyli cukier i kubek kawy i bawełnę no i mięso z bydła i trzeba pewno warto dodać że oczywiście w jaki sposób zachowanie tych surowców jest ze sobą powiązane i największy wpływ na zachowanie surowców oczywiście masakra technologiczny między innymi nie sektor technologiczne przepraszam energetyczny między innymi no ten sam który jest wykorzystywany do transportu dla kierowców więc jeżeli droga jest energię czy ropa naftowa no to ma to wpływ na koszty transportu ale do weźmy sobie metale przemysłowe do produkcji metalu przemysłowych potrzebna jest energia czyli surowca energetyczne do zbóż potrzebne są nawozy 60 80 procent kosztów wytworzenia nawozu to jest gaz ziemny więc im droższy jest gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz gaz widać jaki to ma olbrzymie przełożenie mamy potem dalej mięso do produkcji potrzebna jest pasza pasza pasza to zboża i właściwie w tej chwili obserwujemy że większość surowców wzrasta tutaj widzą państwo wzrost tego indeksu bloomberg o modlitwę od tak zwanego endemicznego odbicia i od surowców o tych osób surowcach przed chwilą sporo powiedziała ten temat pewnie warto by było rozwinąć dalej ale z dzisiejsze spotkanie nie dotyczy tylko rynków surowców ale chciałbym tylko jakby nadmienić to że surowce nie powinny być jedynym składnikiem portfela inwestycyjnego one jak widzą państwo historyczne się nie zawsze zachowywał dobrze też roku powinny być również dlatego bo nam zabezpieczają zachowanie innych klasach w na przykład obligacji akcji to pokaże państwu na slajdzie kolejnym po lewej stronie na niebiesko widzą państwo surowce w relacji do amerykańskiego indeksu akcji jeżeli ten wykres spada to znaczy że ceny surowców zachowują się gorzej od cen na rynku akcji tym przypadku rynku amerykańskiego na biało widzą państwo inflację w stanach zjednoczonych która właściwie wystrzeliła tak mniej więcej od drugiego kwartału 2020 roku i co się zadziało w tym momencie widać to na tym slajdzie który jest po prawej stronie tutaj widzimy uderzenie pandemia gospodarkę rynki finansowe potem widać że idziemy tak ten bocznym uzyskujemy no i tutaj widzimy ten wzrost a to oznacza że ceny surowców zaczął zachowywać się lepiej od rynku akcyjnego czyli może być tak że te surowce będą zabezpieczały nam zachowanie rynku akcyjnego kiedy rynek akcji będzie gorzej zachowywał może być również na odwrót i warto o tej dywersyfikacji również cześć pewnie gdybyśmy mieli portfel zbudowany z w oparciu o obligacje skarbowe i gdyby w tym portfelu była domieszka surowców to też nie ponosiliśmy takich strat to pokazywałem państwu wcześniej jak zachowywały się obligacje w ostatnim czasie ok to jest slajd który przedstawia nam zachowanie różnych klas aktywów w zależności od parametrów gospodarczy tutaj widzimy roczne realne stopy zwrotu czyli realna stopa zwrotu to jest korygowana o inflację to są stopy zwrotu kosztów poszczególnych klas w 1973 roku otoczeniu różnych parametrów gospodarczy w ostatnim czasie i wydaje się że ciągle jeszcze jesteśmy w tym momencie to jest taki okres który się nazywa refleksją w tym okresie obserwujemy bardzo dynamiczny odbicie inflacji inflacji po takim załamaniu gospodarczym i w takim perfekcyjnym scenariuszu kiedy ta inflacja zaczyna jej dynamika przyspieszać to jedna z firm inwestycyjnych zbadała to które klasy aktywów w tym środowisku rewelacyjnym zachowują się najlepiej proszę zobaczyć akcje amerykańskie są średnie roczne realne stopy zwrotu na poziomie powyżej 14 procent dziś mamy obligacji amerykański o strzału ponownie minus dwa czyli przynosił straty i teraz też te obligacje przynoszą straty w tym refleksyjnym środowisku online wygranym został koszyk surowców tak przynajmniej wynika z danych historycznych a tu po prawej stronie widzą państwo to są zainteresowane funduszy nieruchomości w tym wspominałem o też w portfelach funduszy ta klasa aktywów się pojawia niewykluczone że konsekwencją tego konfliktu na ukrainie będzie to tak jak wspomniałem wcześniej że ta informacja z nami zostanie na dłużej i do odczytu inflacyjne będą wyższe ale to doprowadzi do spowolnienia gospodarczego no i ktoś może powiedzieć ok na to będzie i spowolnienie gospodarczej to również instalacja powinna w tym otoczeniu rozmawiać to prawda pod jednym warunkiem jeżeli ta inflacja ma charakter popytowe ale teraz ta inflacja nie ma charakteru propagandowego tylko charakter plażowy i które klasy aktywów środowisku stagflacji innym zachowywały się w przeszłości najlepiej tutaj widzimy koszt surowców średnie roczne realne stopy zwrotu na poziomie 15 procent gdybyśmy tego koszyka surowców wyjęli złoto średnie roczne realne stopy zwrotu powyżej 20 25 obligacji amerykańskich zaczęły przynosić stopy zwrotu a nie tylko i wyłącznie straty i tutaj widzimy stopy zwrotu z rynku akcyjnego jest na minusie ale pamiętajmy że to są realne stopy zwrotu już który pozwala które są podjąć inflacji to znaczy że rynek amerykański zus ale wzrósł mniej niż wzrosła inflacja w tamtym czasie to jest taka odpowiedź brzmi jak dobierać różne klasy aktywów zależności od parametrów gospodarczy i państwo do dyspozycji wielkie banki mają szereg projektów inwestycyjnych mogą sobie państwo sami złożyć ten portfel z poszczególnych klocków mogą państwo wybrać produkty które za państwa to będą robiły ale o tym wszystkim my opowiemy w tej chwili piotr piotr 3 bardzo proszę oczywiście mamy szereg dostępnych rozwiązań wielkie banku śląskim na początek chciałem powiedzieć tylko właśnie o podstawowych ale co w ogóle my jak działamy mamy przede wszystkim bardzo szeroki wybór funduszy inwestycyjnych jest ich ponad 100 do wyboru oczywiście przed nabyciem do tego funduszu należy wypełnić ankietę która też wspiera w wyborze ankiety inwestycyjną które też wspiera w wyborze funduszu inwestycyjnego i co jest bardzo istotne można zacząć od naprawdę małych kwot bo nawet od 100 złotych i jeśli chodzi o taką nowością wprowadziliśmy to przeprowadziliśmy niedawno też powiadomienia o zmianie wartości jednostek uczestnictwa funduszy jeśli chodzi o z kolei o kolejne rozwiązanie które też ułatwi wybór portfela funduszy bo myślę że też właśnie to o czym paweł wspomniał że kluczem i bardzo ważnym słowem zwłaszcza w obecnych czasach jest dywersyfikacja i portfel powinien być zidentyfikowane zarówno co do klasy aktywów jak również właśnie co do różnych sektorów i co do regionu graficzny gdzie te fundusze inwestują bank śląski mamy również robot inwestycyjny który ułatwi właśnie wybór odpowiednich funduszy i on też nie wymaga ciągłego zaangażowania ponieważ działa automatycznie dopasuje też skład takiego portfela do wyników ankiety inwestycyjnej tutaj jeśli chodzi o minimalnej kwoty to pierwsza wpłata tysiąc złotych a następnie 200 złotych mamy również konta funduszom są to trzy gotowe pakiety do wyboru w zależności oczywiście od ryzyka ostrożny umiarkowany i dynamiczny co jest istotne tak jak w przypadku funduszy inwestycyjnych to tutaj nie ma opłat za na bycie w przypadku tych kąt funduszom chcesz istotne że podstawie ankiety inwestycyjnej wybieramy pakiet a następnie eksperci dbają o najlepszy wynik oczywiście tak jak wcześniej paweł wspomniał tutaj również nie ma ani gorący kapitału ani gwarancji osiągnięcia tego wcześniej historycznie zysku ale na pewno jest to dobre rozwiązanie żeby też rozpocząć w ogóle przygodę z inwestowaniem bardzo ważne myślę też są fundusze cyklu życia i tutaj właśnie do współpracy z naszym partnerem strategicznym mamy fundusze n perspektywa gdzie określone jest cel i czas realizacji jest tam 8 do wyboru 8 strategii inwestycyjnych dla ośmiu horyzontów czasowych te produkty dużym taki spójrzcie uproszczeniu działają także im bliżej wypłaty tym ten skład portfela jest związany z instrumentami o niższym profilu ryzyka i co jest tutaj taką bardzo ważne że tutaj możemy też właśnie ustawić regularne inwestowanie na emeryturę i jak już dobierzemy odpowiednie dla nas informacje to mimo wszystko myślę że warto monitorować zachowanie podczas ale nic innego i pytanie skąd brać rzetelne informacje dotyczące właśnie otoczenia inwestycyjnego tutaj zachęcam do naszych stron do naszej strony internetowej www.zwolnienielekarskie.pl gdzie cyklicznie są publikowane podcasty ekonomiczne gdzie są interpretowane nowe wydarzenia z krajów ze świata jak również dane makroekonomiczne mamy rozbudowane serwis ekonomiczny ing gdzie też można czytać komentarze analityków w biurze analiz makroekonomicznych prowadzimy webinary o finansach takie jak ten ale też webinary gdzie są dedykowane poszczególnym grupą produktów czy też wydarzeniom makroekonomicznym i to jest też najważniejsze właśnie gdy już inwestujemy to myślę że to jest ciągła edukacja to de facto teraz mamy takie czasy że musimy cały czas zdobywać nowe informacje się kształcić jeśli chodzi z kolei o edukację finansową to zachęcam do odwiedzenia właśnie ze stron poświęconych edukacji narodowej która jest prowadzona przez specjalistów z biura maklerskiego banku ing chciałem również poruszyć temat jak już właśnie obserwujemy te nasze mamy już podstawę inwestycyjny śledzimy pewne wydarzenia makroekonomiczne publikacje danych też wystąpienia [Muzyka] prezesów banków centralnych czy też członków zarządu tych banków ale jesteśmy wtedy też to co paweł wspomniał następnie narażeni trochę na to jak właśnie pracuje nas nasz umysł i często popełniamy błędy behawioralne jeśli chodzi o te błędy to możemy wyróżnić dwa podstawowe rodzaje czyli błędy poznania i błędy emocjonalne błędy emocjonalne są prostu błędy związane z naszymi emocjami jakie są związane z inwestowaniem ze skarbami które odnosimy jak również no niestety z z piratami które też mogą się pojawiać a z kolei błędy poznania to błędy które możemy podzielić na błędy w podejmowaniu decyzji jak również w tym jak przetwarzamy informacje to jest temat na oddzielne oddzielne webinar więc powiem tylko kilku przykładowych w jednym z nich jest na przykład efekt potwierdzenia i na czym ten efekt potwierdzenia polega jeśli mamy już jakąś ugruntowaną opinie inwestycyjną na temat jakiegoś produktu czy też nawet jakiś klasy aktywów no to po prostu napływają do nas kolejne informacje i efekt potwierdzenia polega na tym że nasz mózg tak selekcjonuje te informacje że szuka po prostu tylko tych informacji które potwierdzają właśnie naszą wcześniej uformowaną opinie co też jest tutaj przedstawione właśnie na tym obrazku a często właśnie lekceważymy inne fakty pytanie oczywiście jak sobie z tym radzić to najlepiej też szukać właśnie jakiś innych źródeł potwierdzających poprawnej interpretacji danej informacji i też takie patrzenie bardziej właśnie krytyczne na napływające informacji kolejnym błędem jest tak zwany efekt zakotwiczenia który no właśnie niestety ale często też nas może przeprowadzić na dno jak ta przysłowiowa właśnie kotwica może nas tam ściągać a to wynika stąd że nasz mózg bardzo przywiązuję się do konkretnych liczby czy też cyfr i bardzo często po prostu zapadają nawet podświadomie w naszą naszą pamięć i też po prostu dość emocjonalnie się do nich odnosimy jeśli chodzi o taki przykład tutaj chyba najlepsza będzie analogia historyczna gdzie w latach 90-tych w trakcie hossy panującej na polskim rynku akcji w wielu komentarzach pojawiała się liczba dwadzieścia tysięcy punktów taki był bogiem poziom indeksu warszawskiego indeksu giełdowego zanim on z impetem równo w dół i tych w komentarzach właśnie no to był ten efekt zakotwiczenia ponieważ wielu analityków właśnie od stricte tej liczby 20 punktów uzależnia łooo kontynuację wzrostów bądź też zapowiedź lekkiego krachu co to miało do końca właśnie ekonomicznego odzwierciedlenia ostatnim błędem jaki chciałem przedstawić to jest wersja do strat na tym rysunku właśnie to dobrze przedstawione że niestety strata dużo nas bardziej boli mistrz zysk mimo że mogą być tej samej wielkości no to strata spowoduje dużo większą na straty emocjonalne niż z kolei taki sam zysk dla nam poziom satysfakcji często to wygląda tak że po prostu trzymamy jakiś fundusz czy też aktywo które przynosi straty licząc na to że ono mówiąc kolokwialnie odbije i niestety gdy mamy z projekty w które nam zyskuje na wartości to pomimo potencjału który nadal tam jest no to szybko ten zysk po prostu odcinamy i tutaj takim medium myślę że jest po prostu ważna jest dyscyplina inwestycyjna wynikająca z takich chłodnej analizy fundamentalnej chciałem jeszcze też wspomnieć jak możemy sobie jeszcze inny sposób jak możemy sobie radzić w ogóle z błędami które popełniamy i tutaj bardzo też myślę że ważną uwagą jest po prostu regularne inwestowanie gdzie systematycznie jakichś okresach w okresach czasu wprowadzamy niewielkie kwoty bądź kwotę której chcemy zbudować nasz docelowo potem inwestycyjny rozkładamy czasie tym też mamy właśnie taką usługę jak regularne inwestowanie gdzie można właśnie wygodniej automat zautomatyzować nawet ten proces a co też regularnie inwestowanie powoduje że ograniczamy wahania kursów jednostek uczestnictwa funduszy inwestycyjnych i co się dzieje gdy cena jednostek spadają to po prostu nazywamy więcej tych jednostek a z kolei gdy one rosną no to wzrasta nam wartość zainwestowanego kapitału i jak widzimy też tutaj zachęcam do wejścia na stronę internetową naszego partnera n investment partner gdzie możemy zobaczyć prawda przeprowadzić sobie taką symulację jeśli byśmy zdecydowali się jakąś kwotę x wpłacać na dane rozwiązanie i załóżmy co miesiąc to jak właśnie te wahania aby wyglądały też jaki jestem potencjalny zysk przy czym oczywiście zaznaczam że nigdy nawet przy regularnym inwestowaniu prawda to nam powoduje że jest są mniejsze wahania ale no oczywiście nie ma tutaj żadnej gwarancji kapitału ani też gwarancji osiągniętych wcześniej zysków ponieważ no po prostu z tym tak na tym polega inwestowanie w ale no na pewno regularne inwestowanie powoduje nam przede wszystkim ogranicza nam że zmienność jak również też powoduje gdzie po prostu [Muzyka] spokojnie i podchodzimy do tych inwestycji paweł oddaję głos w celu podsumowanie mapie inwestycyjnej o której mówiliśmy dziękuję piotr bo zbliżamy się do końca tej części prezentacyjnych za chwilę przejdziemy do sekcji pytań i czy zdajecie sobie sprawę że ta kombinacja oczywiście nie odpowiem na wszystkie pytania i nie poruszy mnie nie poruszy wszystkich możliwych w tej parametrów dotyczących inwestycji nie chciałbym tak jak zacząłem o mapie inwestycyjnej też tym podsumować bo nie część z państwa ciągle ma taki dylemat z tych państw z tych z państwa którzy zaczynają w ogóle inwestycji że posiada za zbyt mało informacji żeby taką matę sobie inwestycyjną naszkicować o której wspominałem i tutaj pan cameron też nam przekroju przynosi pewno tutaj odpowiedź to jest cytat którym z pana przygotowałem przekonania o słuszności własnego zdania bierze się ze spójnością opowieści które są ludzie które którą ludzie są w stanie na go skonstruować dostęp do informacji i co ciekawe ja się z tym zgadzam żeby opowiedzieć oczywiście jest dobra wtedy kiedy informacje są spójne a nie wtedy kiedy są kompletne i musimy sobie zdawać sprawę że bardzo często bywa wręcz tak że im mniej wiem o tym łatwiej nam jest sobie ułożyć wszystko w spójną całość jeżeli do takiej do takiego szkicowania mapy inwestycyjnej mamy się zawierać w sobie wewnątrz naszego umysłu taką opowieść powinniśmy stworzyć i ona będzie dobra pod warunkiem że po prostu będzie spójna i wszystkie jej elementy cząstki będą potwierdzały jej trafność chcesz jeszcze na sam koniec odnieść do do czasu do obecnego czasu bo jest mniemam że ciągle część z państwa ma do tej pory przed myśleniem o inwestycjach w czy tak zmiennej sytuacji że tak powiem geopolitycznej to na koniec zacytuję jednego z polskich poetów projektów a ja struna i on powiedział kiedyś coś takiego że nigdy nie wiadomo ile mamy czasu ale tak naprawdę to nie my mamy czas tylko czas na nas i w każdej sytuacji rynkowej jesteśmy w stanie coś dobry produkt inwestycyjnych znaleźć pod warunkiem że będziemy no przynajmniej staram się myśleć racjonalnie to wbrew pozorom nie jest takie proste też o tym jak i piotr wspominaliśmy o tych błędach behawioralnych o emocjach który czasem czasem rządzą naszym i decyzjami nie tylko inwestycyjnymi do takiej racjonalności do zapoznania się z ofertą inwestycyjną ing banku zapraszam a teraz jakby czas jeszcze tutaj muszę pokazać państwo notę prawną która mówi nam o witam wszystkich językach o tym że wizje rynkowe czasem potrafią się po prostu zmieniać i jeszcze raz akurat to co można podkreślić że jeżeli mówimy o ryzyku i zysku to pamiętajmy zawsze o dywersyfikacja portfela horyzoncie inwestycy