#106: Inwestujesz? Po prostu kupuj! – wywiad z Michałem Szafrańskim [Szafrański o inwestowaniu pasywnym]

[Muzyka] Powiedz coś głupiego żebym się roześmiał [Muzyka] Cześć Michał co dobrego słychać Cześć Jacek kopela Dawno się nie widzieliśmy w sumie Dawno się nie widzieliśmy No tak chyba ostatnio live'a nagrywaliśmy kilka dni temu właściwie dwa dni temu tak na żywo to chyba z rok temu nie Kiedy się widzieliśmy w grudniu w grudniu 2022 tak a dla jasności nagrywamy to 16 czerwca 2023 tak Michał chciałem Ci pogratulować statuetki jaką dostałeś jako tutaj sobie zapisałem heros rynku kapitałowego 2023 edukator giełdowy No zdecydowanie się należało Pochwal się tutaj jeszcze bardziej że jak Oskar wygląda wiesz Strasznie mi się podoba najładniejsza statuetka jaką dostałem kiedykolwiek Ever w ogóle jest dopisane faktycznie tak dokładnie więc najładniejsza Ever i właśnie nawet Moja żona powiedziała że kurczę no wszystkie takie Powinni dawać ładne a nie takie wiesz jakieś szklane i bez formy podobna jest ten do drugiej nie że chciałem się ciebie zapytać jak tam życie na emeryturze Ale z drugiej strony Chciałem cię też podpytać pod kątem tego co robisz i jednak się okaże że tak nie do końca ta emerytura więc mimo wszystko i tak zapytam proforma jak tam formalnie już zakończyłeś blogowanie i napisałeś to u siebie na stronie Jak oszczędzać pieniądze No właśnie i co po tym wpisie co dalej co się wydarzyło to jakby to było rok temu prawie w lipcu na okrągło rocznicę bloga po prostu napisałem artykuł że kończę z blokowaniem w sensie takiego regularnego blogowania to znaczy mi nie mam jakichś takich grubej kreski że wiesz odcinam się już więcej nigdy nic nie napisze Zresztą Parę artykułów się pojawiło teraz niedawno było artykuł o tym że Aion Bank rezygnuje ze świadczenia usług Robo Doradztwa dla swoich klientów no i w jakiś sposób No kiedyś promowałem Alior Bank to trzeba było że tak powiem pójść za ciosem i opisać co w takim razie klienci z tymi środkami mają zrobić nie więc tego typu artykułu oczywiście się będą pojawiały ale przynajmniej zdjąłem sobie z głowy taką presję że wiesz muszę systematycznie pisać Boga bo skoro jestem blogerem to powinienem systematycznie pisać i to mi bardzo dużo takiego wolnych cykli uwolniło A jak te wolne cyfry się pojawiają to człowiek wpada na głowie pomysły nie więc jednym z takich głupich pomysłów oczywiście mam też Klan finansowych Ninja jako tą społeczność którą rozwijam w zasadzie niezależnie od bloga Ta społeczność może powiedzieć w dużym uproszczeniu ona się kręci sama ja jestem po prostu obecny na forum dyskusyjnym dyskutujemy organizuje spotkania takiego fajnego w realnym świecie i online nowe również na zoomie ile tam jest osób tak około 4500 osób akurat teraz trwa przedłużanie Więc siłą rzeczy jedną część osób pewnie nie przedłuży dostępu więc pewnie nam się to Ali trzeba trochę zmniejszy ale generalnie jest to tak oscyluje wokół czterech i pół tysiąca osób nie było więcej jest mniej ale 4500 osób jest więc można powiedzieć No całkiem duże przedsięwzięcie i sporo aktywności tam rzeczywiście jest i to taki Powiedziałbym fajnych dla mnie w tym sensie że wiesz bo spotykamy się z ludźmi którzy których intere tematyka finansowa tematyka inwestowania więc jakby mam z kim również tam rozmawiać po prostu o tym co co mi głowę zaprząta i to jest bardzo bardzo fajne No i że tak powiem też w oparciu o Klan powstają różne dziwne inne pomysły no Atlas pasywnego inwestora który razem tworzyliśmy no to jest szkolenie które jest jakby powstało wprost W oparciu o to co ludzie w Klanie nam mówili bo pomimo że robiliśmy live'ie bezpłatne w Klanie gdzie opowiadaliśmy o tym inwestowaniach budować portfel ztf-ów w ogóle jak do tego podchodzić jak te historycznie wygląda i tak dalej i tak dalej i tak dalej to się okazało że jakby ta wiedza jest w pewnym sensie wycinkowa bo zawsze pokazywaliśmy jakiś konkretny aspekt tak nie wiem rybalansik mechanizmy rewelacyjnego portfela No i okazało się że trzeba ją uporządkować tak bo są takie osoby które mimo wszystko się w tym gubią A chciałyby mieć tak po kolei tak powstał pomysł na Atlas No zrobiliśmy Atlas atlasy też się okazał gigant sukcesem No mamy ile 6000 osób w atlasie prawie nie tam tak dosłownie tam nie wiem kilkudziesięciu osób tysięcy w tych dwóch edycjach które już się odbyły więc można mówić że to jest No zdecydowanie sukces No w tym sensie wiesz ja jak podchodzę do tego typu przedsięwzięć do moich jakby projektów nie koniecznie wspólnych ale do moich myjesz fajnie będzie jeżeli będzie jakaś reprezentatywna liczba osób które powie tak realnie skorzystałam skorzystałem na tym co zrobiłeś nie I wiesz jak jak te liczby zaczyna się liczyć nie tam w dziesiątkach osób setkach osób tylko w tysiącach osób i to osób które rzeczywiście zapłaciły za produkt w związku z tym chcą z niego skorzystać Czyli generalnie przechodzą przez to szkolenie powiedzmy od początku do końca lub gdzieś tam w trakcie porzucają ale jakby świadomie No to to jest z mojej perspektywy gigant sukces i wracając do tego nudzenia się na emeryturze śmieję bo to taka emerytura nie emerytura nie No to jednym z takich pomysłów które się pojawił ono jest świetna książka Justin Bike który zresztą polecałem nawet w atlasie polecają tak do przeczytania rok temu się ukazała Justin bi A co by było gdyby nie i to w Klanie mi że tak powiem kanowicza powiedzieli A może byś kupił licencję na tą książkę a może byś ją przetłumaczył No i tak mi się nie chciało Nie ale mówię kurde w sumie jakby Książka jest naturalnym Powiedziałbym takim kolejnym krokiem po finansowym Ninja bo ona jakby rozszerzał tą tematykę która była w finansowym Ninja i w doskonały sposób wprowadza w świat inwestowania jakby robi to w taki sposób jaki ty to robisz Jacek czyli robi to w oparciu o dane w oparciu o liczbie w oparciu o analizy w różnych okresach A co by było gdyby ale też analizy w oparciu o liczba a nie o jakieś spekulacje czy powiedział tak z rękawinie domysły nie czy więc jakby jest bardzo bardzo konkretna a w tej samej swojej konkretności ona jest też bardzo prosta To znaczy ona w prosty sposób pokazuje obala w prosty sposób obala różne mity na temat inwestowania i też pokazuje No dlaczego powiedzmy taka droga systematycznego regularnego in jest po prostu najlepszą drogą dla osoby która nie chce to żeby wchodzę ci trochę w zdanie w słowo Ja też czytałem tą książkę dokładnie rok temu gdzieś właśnie nie powiedział lipiec w kwietniu rok temu i to co mnie też Urzekło w tej książce co ja bardzo lubię to że Autor tej książki nikt ma Juli bardzo mocno tam te wszystkie swoje nawet jak wygłasza swoje opinie to daje na to po prostu dowody są tam twarde wyliczenia on jest programistą również w pythonie więc więc po prostu pokazuje dowody i wtedy też mniej więcej się pojawił pomysł chyba na klanie jak mówiłeś tak żeby tę książkę po prostu wydać po polsku no i to jest właśnie ten moment kiedy ty będąc na emeryturze ponownie wziąłeś sobie coś na plecy i powiedziałeś OK to zrobię no bo w sumie jak ja pamiętam jak napisałeś książkę finansowy Ninja to Wielokrotnie były te pytania no dobrze fajnie mamy ogarnięte te finanse osobiste i co dalej teraz mamy to że tak powiem topoletko ogarnięte No to właśnie co robić z nadwyżkami i jak rozumiem To jest odpowiedź na to tak z mojej perspektywy to jest dokładnie odpowiedź na to To jest świetna kontynuacja finansowego Ninja jeszcze raz to powtórzę z jednej strony potwierdza wszystko to co w finansowym Ninja napisałem bo w ogóle książka po polsku się będzie miała tytuł po prostu kupuj po prostu kupuj a skrót książka ppk nie to jest przypadek No właśnie to nie jest przypadek Nie bo też jakby programy Te pracownicze plany kapitałowe w Polsce Zostały wprowadzone mając skrót ppk i tak jak ja wszystkim mówię z jednej strony uważam sam pomysł prowadzenia ppk za w ogóle świetny pomysł na budowanie tych takich Powiedziałbym długoterminowych oszczędności Polaków Ale z drugiej strony bardzo mi się nie podoba sposób w jaki same ppk fundusze ppk inwestują te środki No bo my większość inwestują je na polskiej giełdzie i to jest i to głównie w WIG20 nie więc z mojej perspektywy to nie jest optymalny sposób inwestowania można się ze mną oczywiście nie zgadzać i wydaje mi się że warto promować Wśród osób które również w ppk uczestniczą takie bardziej świadome podejście do tego w jaki sposób te środki są inwestowane nie cieszyć się wyłącznie tym że nam pracodawca dopłaca bo to jest jakby jeden aspekt to jest w ogóle super program od tej strony tylko zastanawiać się też okej czy te środki które już tam są Czy są inwestowane w najlepsze sposób dla mnie osobiście nie i oczywiście no to wymaga troszeczkę więcej wiedzy na temat samego siebie swoich preferencji dotyczących inwestowania i tak dalej ale ja wierzę że sukcesywnie że tak powiem taką wiedzę warto przekazywać i budować i chciałbym naprawdę chciałbym żeby ta książka również przez ten trik z tytułem trafiła do tych osób które w ppk inwestują i Zresztą tak będę to komunikował że każdy kto inwestuje w ramach ppk powinien tę książkę przeczytać żeby rozumieć jakie są konsekwencje wyboru inwestowania na konkretnym rynku w konkretnych że tak powiem w konkretną limitowaną liczbę spółek i tak dalej i tak dalej nie że lepiej jakby to inwestowanie robić trochę szerzej i i trochę mądrzej po prostu nie okej ale powiedz mi jeszcze coś więcej z kolei o samym autorze książki nickulli bo tak jak mówimy książka którą tłumaczysz ma być kontynuacją finansowego Ninja z drugiej strony no Nikt Maji jest Amerykaninem Więc siłą rzeczy też jego perspektywa chociaż tą wiedzę którą przekazuje z uniwersalna no pewne specyficzne aspekty są No bardzo dla rynku amerykańskiego Dokładnie tak No właśnie jak sobie z tym tutaj chcesz poradzić to jest jakby kilka warstw więc ja je po kolei zacznę rozbierać zacznę odnika więc nikt ma dziuli to jest autor bloga który się nazywa off dollars and data.com i to jest taki fajny blog No nikt go tam tworzy od nie wiem od 10 lat chyba yyy więc yyy to jest blok taki No można powiedzieć blok analityka giełdowego który patrzy na dany historyczne i Na podstawie tych danych historycznych próbuję wyciągnąć różne wnioski i to co jest fajne unika że on jest takim błyskotliwym gościem który potrafi zadawać trafne pytania i później pyta dane o odpowiedzi na te pytania i wyciąga wnioski nie i przedstawia te wnioski No jakby właśnie to jest No ja bym powiedział na taki twój klon tylko że w Stanach nie Poza tym nick jest sio-ow czyli operating officerem w takiej firmie która się nazywa Red Hold Wolf czyli w firmie zajmującej się doradztwem inwestycyjnym dla klientów ze Stanów Zjednoczonych w Stanach Tak znany Brent tam w ogóle Jest kilka fajnych osób które śledzę na Twitterze więc nikt Był jakby jedną z nich nie w sensie takim bardziej znają tam tych założycieli Red holza tak niż samego Nicka nie gdzieś tam wypłynął na na pojawił się na moim radarze w momencie kiedy tak naprawdę książka opublikował No i nikt właśnie wydał w oparciu też o doświadczenia z bloga doświadczenia ze swojej pracy książkę Justi Bike po prostu tam to co ja też bardzo lubię jakby w tej książce to jest to że tam są naprawdę takie do jednozdaniowych porad czy zaleceń streszczone rozdziały to znaczy to jest znowu bardzo podobna filozofia jaką my przyjęliśmy przy pracy nad atlasem pasywnego inwestora gdzie jakby wychodziliśmy od ogółu do szczegółu tak czyli najpierw mówiliśmy o z poziomu z lotu ptaka powiedzmy dana tematyka wygląda tak i tak a teraz się ją rozbierzemy na czynniki pierwsze i udowodnimy dlaczego to stwierdzenie które postawiliśmy na początku jest prawdziwe nie I to jest właśnie sposób konstrukcji tej książki przy czym tak jak powiedziałeś no to jest książka Pisana przez Amerykanina niby pisana do audytorium ogólnoświatowego ale siłą rzeczy ona jest bardzo amerikocentryczna tam są w tej książce takie aspekty jak na przykład omówienie tam jest taki rozdział dotyczący tego czy kupować dom czy nie kupować Nie i jednym z takich fajnych wniosków jest No oczywiście jak kupisz to nie masz problemu bo jak wziąłeś Kredyt hipoteczny to jakby wiesz ile będziesz płacić rat dlatego wiesz bo w Stanach Zjednoczonych mamy kredyty ze stałym oprocentowaniem cały okres kredytowania czyli na 30 lat z góry wiemy tak naprawdę jakie odsetki zapłacimy tak no w Polsce tak nie jest Nie można mieć stałą stałe oprocentowanie kredytowalne na przykład przez okres 5 lat a później już nie wiadomo co to będzie Nie więc No jest trochę takich kontekstów które wymagają z perspektywy polskiego czytelnika one wymagają co najmniej uzupełnienia albo wręcz skorygowania i to nie skorygowania w sensie że ja chcę autora poprawiać bo jakby nie robię tego ale w książce zamieszczam bardzo dużo moich takich właśnie od Michała komentarzy tak czyli jakby czytelnicy wiedzą że raczej Jestem gościem który się dosyć merytorycznie komunikuje też się opiera na danych i tak dalej więc ja z perspektywy mojej konkretnie po prostu komentuje pewne rzeczy które z perspektywy czytelnika polskiego mogą wyglądać zupełnie inaczej Albo mogą się przedstawiać inaczej albo Polski Czytelnik może mieć inny punkt widzenia na coś i powiedzmy Jeżeli to nie zostanie rozwinięte w formie tego polskiego komentarza to może czuć że ta książka jest jakaś taka irlewantna tak fragmentami w stosunku do jego rzeczywistości a ja z kolei Bardzo mi zależy na tym bo Uważam też że jakby ta książka jest uniwersalna tylko jeżeli są takie wątpliwe fragmenty to po prostu należy je wyłożyć po polsku nie takimi pokazać Ok to jest podobnie jak u nas to to i to tak czyli jakby nie nie martw się drogi czytelników że powiedzmy auto odnosi się do nie wiem jakichś instrumentów które są tylko na rynku amerykańskim ale spójrz w Polsce też mamy porównywalne instrumenty na przykład one wyglądają taki taki ich charakterystyka wygląda tak i tak nie czyli żeby dodać ten taki Polski łącznik do tej książki w tych w tych miejscach w których ona rzeczywiście może być kłopotliwa nie i jeszcze jeden aspekt który jest piórnisko istotny też w procesie pozyskiwania licencji na tą książkę musiałem wynegocjować to żebym mógł jeden rozdział tej książki wymienić to jest rozdział kontach emerytalnych No bo są w Stanach oczywiście ich nie programy Emerytalne a w Polsce mamy za chwilę będziemy mieli mamy ptk mamy PP więc jakby tych możliwości lokalnych jest całkiem sporo tylko chciałem żeby książka je odzwierciedlała oczywiście nikt jako autor amerykański nic na ten temat nie napisał i na szczęście udało się taką zgodę uzyskać to znaczy chwilę to trwało dlatego że zarówno wydawca który jest wydawcą brytyjskim jak i autor który jest autorem amerykańskim oni weryfikowali z kim mają w ogóle do czynienia tak czy Czytaj czy po drugiej stronie jest gość któremu można zezwolić na to żeby on część książki przepisał po prostu nie no i na szczęście że tak powiem tą weryfikację przyszedłem pozytywnie także będzie będzie Polski rozdział o kontach emerytalnych w zasadzie połączenie tego co nikt napisał i swój charakter więc jakby to nie jest tak że wyrzucam rozdział tylko Raczej go bardzo mocno adaptuje czyli Myślę że to co jest ważne tutaj do podkreślenia to że nie jest to tylko i wyłącznie tłumaczenie że oddałeś książkę tłumaczowi on ci przysłał tłumaczenie i poszło do do drukarni tylko jest to książka która mocno została tutaj zlokalizowana i No w pewnym sensie poszerzona przez ciebie czyli można tak to powiedzieć bo w gruncie rzeczy faktycznie Jak czytałem tę książkę To oczywiście te amerykańskie książki one mają takie specyficzne odniesienia do właśnie ichniejszej rzeczywistości No ale o ile mi to nie przeszkadza powiedzmy już gdzieś tam jestem lata Na tym rynku No to sobie początkującej nawet jeżeli by znała dobrze angielski No to w pewnym momencie i tak niewiele to by pomagało bo jak się ma to do polskich realiów jeszcze jeden aspekt Jacek dodał który jest taki to jest ciekawostka ale myślę że może zainteresować słuchaczy ogólnie jest tak że jeżeli mamy książkę angielską napisaną prostym językiem A taką książką jest właśnie czeski baning to jak przetłumaczymy ją na język polski to ona brzmi banalnie z jakiegoś powodu i to nie chodzi o jakość treści tylko o sam jakby samo konstrukcję zdań słowa i tak dalej więc jakby nie dość że tłumacz musi dobrą pracę wykonać jeszcze później musi wejść redakcja ja na przykład jestem ja nienawidzę jakby tego stylu amerykańskiego pisania książek które są bardzo takie personalne pisane do ciebie mówią o tobie Jakby wszystko jest perty nie to w Polsce mówienie perty do kogoś mimo wszystko ma taki bardzo Powiedziałbym negatywne konotacje w pewnym sensie więc wszędzie gdzie mogę też Ja tą książkę że tak powiem No nie chcę powiedzieć wyrzucam to pyrty nie ale modyfikuje w taki sposób żeby one nie była aż taka wpychająca nam coś w twarz nie w sensie takim komunikujące się tak bardzo bezpośrednio jest po prostu inny styl i teraz to jest bardzo charakterystyczne Bo z kolei jak weźmiemy polską książkę przetłumaczymy na angielski słabą polską książkę przetłumaczymy na angielski to na po angielsku brzmi czyta się lepiej po prostu nie to jest jakby języka więc nawet na tym poziomie ja bardzo taką głęboką można powiedzieć redakcję przeprowadzam pomimo że jakby osoba która dla mnie robiła i tłumaczenie i później redaktor który redagował też świetnie wykonali swoją pracę to jednak chcę żeby to była książka jak najprostsza W odbiorze bez żadnych takich wiesz naleciałości amerykańskiej nie Amerykanie mają też tę przypadłość że czasami świetne książki o świetnej treści opakowują czasami w taki sposób który może z pozoru sprawiać wrażenie że tam jest po prostu no nic wartościowego tak i nawet Just kibing No to w samym tytule już jak gdyby zawarta jest recepta po prostu kupuj no i wydaje się na O czym można tutaj pisać No właśnie a okazuje się że całkiem sporo i ja sobie tutaj wynotowałem kilka takich różnych zasad i wniosków z tak żeby też ktoś kto nas ogląda czy słucha miał już wrażenie o czym ta książka jest i zanim w ogóle dojdziemy do samego takiego inwestowania inwestowania również i twojego przy okazji to nick właśnie pokazuje takie jak mówisz od ogółu do szczegółu różne zasady i wnioski jednym z takich pierwszych który może być zastanawiający nikt napisał coś takiego że oszczędzanie jest dla biednych a inwestowanie jest dla bogatych tymczasem ja sam wielokrotnie mówię jak się mnie pyta ktoś kiedy zacząć inwestować to mówię już inwestuj nawet jeżeli masz nie wiem 100 zł w kieszeni a tu nagle Bach nikt pisze że oszczędzanie jest dla biednych a jeżeli masz dopiero więcej hajsu no to wtedy pomyśl o inwestowaniu zobacz jak to dobrze koresponduje z tym co było finansowym Ninja nie ja też pisałem że najlepszym sposobem oszczędzania jest zwiększanie dochodów i że to jest ta rzecz jeżeli my nie mamy nadwyżek finansowych to to jest ta rzecz na której się powinniśmy skupić tak naprawdę nie i możesz jakby cięcie kosztów na przykład ma granicę nie jak zarabiasz nie wiem Czytaj zostaje Ci nie wiem zarabiasz 3000 zł i wydajesz 3000 zł No to możesz wziąć koszty ale nigdy nie będziesz miał więcej niż nie wiem 1500 zł nawet jako połowę jest redukujesz to nie będziesz miał większej kwoty więc jakby lepszą strategią jest po prostu zwiększanie zarobków i nikt z kolei patrzy na to od tej drugiej strony inwestycyjnej No dobra załóżmy że masz mały kapitał Masz 10 tysięcy złotych to teraz zastanów się czy w twojej sytuacji lepsze wyniki na przykład w perspektywie najbliższych 12 miesięcy osiągniesz jakby skupiając się na tym żeby więcej zarobić więcej zaoszczędzić więcej odłożyć po prostu czy na przykład skupiając się na tym żeby poprawić stopę zwrotu z tych zainwestowanych 10 tysięcy złotych które masz No są pewne granice No jeżeli przyjmiemy założenie że nie wiem 10% średnio rocznie jesteś w stanie z takiego zainwestowanego kapitału wyciągnąć tak i przyjmiemy założenie rzeczywiście w ciągu najbliższych najbliższego roku tak się wygląda to to będzie latem 1000 zł nie zwrotu Ani raz pytanie czy nie łatwiej jest te 1000 zł Po prostu zarobić swoją pracą i to jest to o czym mówi nikt że jakby oszczędzanie jest dla biednych czy tutaj nie ma jak nie masz tych nadwyżek to najpierw Skup się na tym żeby wygenerować nadwyżki finansowe systematycznie jakby poprawiać swoje zdolności zarobkowe również i poniekąd dzięki temu utrzymując koszty w ryzach zwiększać pulę tych nadwyżek finansowych a dopiero jak zaczynasz mieć rozsądny kapitał to być może wtedy już będzie sensowne ładowanie energii w to żeby lepiej zarządzać tym zainwestowanym kapitałem on nie mówi żeby nie inwestować on mówi że inwestuj ale właśnie w taki prosty zautomatyzowany sposób ale tak naprawdę skupiaj się skupiaj swoją energię na tym żeby mieć co inwestować czyli pozyskiwać ten kapitał który dopiero jakby przesuniesz w kierunku rynku tak no i wiadomo że jak jesteśmy młodzi no to też różne priorytety mamy różne cele mamy gdzieś tam ten Komfort w życiu sobie zapewniamy i tak dalej więc te pieniądze niekoniecznie idą w jako inwestycji albo nie nie w tak dużej ilości w jakie mogą iść później tak kiedy już pewien standard życia mamy zaspokojony i rzeczywiście ta nasza praca przy założeniu sukcesywnego zwiększania zarobków po prostu generuje coraz na dwie coraz większe nadwyżki finansowe no to wtedy rzeczywiście można stopniowo myśleć o tym żeby więcej energii przeznaczać na nadzorowanie naszych inwestycji Ja czasami zachęcam ludzi żeby sobie przeliczyli stawkę godzinową godzinową to znaczy jeżeli poświęcają na to inwestowanie ileś tam czasu to żeby później sobie to przeliczyli na stawkę godzinową i czy chętnie by podjęli się pracy która by im płaciła tyle na godzinę tak to jest mniej więcej wtedy taki wniosek że O kurczę to faktycznie nie opłaca się tak nie na przykład ja jestem gdzieś tam z branży IT to być może komuś bardziej się opłaca rozwijać w tej branży żeby nie wiem mieć podwyżkę nie wiem rozwinąć swój biznes i tak dalej także jak najbardziej ma to sens chociaż na pierwszy taki rzut oka To wcale nie jest takie bardzo oczywiste No bo kurcze jak to to jak mam być bogaty Jak mam nie inwestować No właśnie ale z drugiej strony nikt idzie dalej I mówi że OK No to masz oszczędzać i Masz oszczędzać ile możesz ale z drugiej strony nikt dodaje że prawdopodobnie i tak musisz oszczędzać mniej niż sądzisz co tutaj z kolei nikt miał na myśli wiesz co to jakby tam z tego co pamiętam w książce są bardzo tak szczegółowo przeanalizowane Jak wyglądają oczekiwania ludzi co do tego na przykład Jaki majątek powinni zgromadzić w celu życia z tego kapitału na emeryturze versus rzeczywistość nie i okazuje się że większość ludzi rzeczywiście w praktyce martwi się na wyrost czyli na przykład jak już przechodzimy na tą emeryturę to na przykład tam był taki przykład emerytów amerykańskich tak którzy po przejściu na emeryturę jakby przechodzą na emeryt odraczają ten moment przejścia na emeryturę do momentu w którym wydaje się im że ten zgromadzony kapitał będzie im płacił jakiś tam generował jak jakiś kapitał typu cashflow mhm czyli w jakieś tam inny sposób w określonej wysokości a później się okazuje że oni wcale nie potrzebują aż tak dużej kwoty że oni wydają mniejsze kwoty tam nawet były takie dane ja sobie zanotowałem że aż 58% emerytów wypłaca mniej kapitału z tego portfela inwestycyjnego niż wcześniej zakładało nie [Muzyka] więc de facto oni na swojej emeryturze nadal zwiększają jakby no część tych tego cashflowu który otrzymują z powrotem lokują na rynku tak czyli jakby ich portfel cały czas przyrasta wbrew pozorom a nie maleje nie i to jest taki paradoks bo gdybyśmy wiedzieli o tym że potrzebujemy mniej to prawdopodobnie wcześniej Byśmy przeszli na emeryturę nie w sensie No mówię o tych osobach które chcą przechodzić na emeryturę No i efekt tego jaki jest no taki jest że również po śmierci tych emerytów okazuje się że te majątki że ty rzeczywiście zostają tak w sensie takim ktoś tam dziedziczy te pieniądze nie a wiesz jest taki drugi jest taka druga koncepcja ktoś mi polecał książkę zupełnie inną nazywa się Daj with zero czyli śmierć z zerem na koncie Bo to chyba nawet po polsku wyszło która mówi właśnie No spróbuj w drugą stronę tak Po co masz te pieniądze po co masz pracować na to żeby mieć kapitał który i tak komuś przekażesz nie to się to tylko wydaj za życia po prostu nie w sensie niekoniecznie na siebie tylko rozdysponuj go za życia Nie w sensie nie musisz czekać do swojej śmierci żeby żeby to w jakiś sposób zostało rozdysponowane Nie no także tak tam w ogóle nic analizuje też Jaki procent na przykład swoich podwyżek możesz śmiało przeznaczyć na podwyższenie standardu swojego życia a jaki że tak powiem już jest Jaki procent jest zbyt duży generalnie mówi że no jakby jest do 50%, jeżeli swoich podwyżek przeznaczasz na podwyższenie standardu swojego życia i on to pokazuje nam danych liczy to to nie skraca twojej drogi do wolności finansowej tak to Nazwijmy czyli to 1% przekracza te 50 Przepraszam połowę po prostu tych podwyżek No to to już że tak powiem ryzykujesz tym że ta Droga do przejścia na emeryturę będzie po prostu dłuższa Ja myślę że też całkiem sporo osób nie zdaje sobie sprawy a zwłaszcza osoby które w ogóle nie interesują się inwestowaniem że to nie jest tak że my inwestujemy tylko z myślą o emeryturze a później nie wiem czy mamy te pieniądze już na emeryturze w skarpecie albo wypłacamy w ciągu jednego dnia tylko te pieniądze de facto pracują do końca dosłownie naszego życia i i stopniowo wypłacamy Dokładnie tak i wtedy nawet jeżeli je wypłacamy i nawet jeżeli byśmy sobie nie zaniżali tego standardu życia tak I na przykład jest reguła 4% wypłacamy sobie 4% każdego roku z kwoty od której zaczynamy na przykład naszą emeryturę a później podwyższamy tę kwotę rewaloryzujemy ją o inflację to de facto przy rozsądnym portfelu z bardzo dużym prawdopodobieństwem po kilku dekadach w tym por realnie po uwzględnieniu inflacji będzie więcej na koncie także to jest właśnie to piękno i ta magia tych rynków ale jeszcze do tego inwestowania sobie dotrzemy natomiast dług z kolei pisze znaczy nikt pisze tutaj z kolei że dług nie jest dobry ani zły bo ten dług i generalnie tematyka zadłużania się to jest taki temat który bardzo często się też przewija może bardziej przy finansach osobistych ale jednak no bardzo często ludzie mają problem w tym obszarze tymczasem niech pisze wprost że on wcale nie jest ani dobra ani zły tak naprawdę to jest kwestia tego w jaki sposób my z niego korzystamy i Jakbyś tutaj to skomentował No i to jest też bardzo fajny przykład bo ja też często dostaję od czytelników takie pytania No dobra mam kredyt hipoteczny Tak to nadpłacać ten kredyt hipoteczny jak mam nadwyżki finansowe czy inwestować nie No i teraz OK odpowiedź na to pytanie może być różna w zależności od sytuacji danej osoby nie ale generalnie bardzo jakby kwestie długu ogólnie obsługi naszego zadłużenia One są bardzo mocno związane z naszym poziomem emocjonalności i tego jak my się czujemy w danej sytuacji bo dla jednej osoby nie ma problemu że jest zadłużona tak po prostu systematycznie spłaca raty i tyle A inna osoba będzie się czuła Jakby miała pętle na szyi nie więc jakby w jej przypadku priorytet będzie na to żeby jak najszybciej uwolnić się od tego zadłużenia nawet jeżeli matematycznie nie ma to sensu tak Czyli nawet jeżeli matematycznie może się okazać że oprocentowanie tych kredytów jest na tyle niskie że że nie ma sensu tego długu spłacać za szybko bo jest szansa że inwestując te pieniądze w długim horyzoncie czasowym osiągniemy średniorocznie lepszą stopę zwrotu niż nasz ten nic niż nas ten kredyt kosztuje po prostu i pamiętam taki przykład w książce był taki przykład kobiety która jest z Indii ale to w ogóle był przykład też cytowanie jakiś Innych badań czy czy innej książki nikt to cytuje był przykład takiej kobiety z Indii która udała się po pożyczkę pożyczyła 20 dolarów w jakiejś firmie pożyczkowej która w ogóle oprocentowanie tej pożyczki było na poziomie 15% miesięcznie nie i Pytano ją ale po co to zrobiłaś skoro na koncie miałaś 55 dolarów tak czy tutaj nie miałaś potrzeby żeby te pieniądze pożyczać a ten dług obsługa tego długu cię przecież sporo kosztuje i tam ona udzieliła takiej odpowiedzi też sobie zanotowałem ponieważ przy tym oprocentowaniu wiem że bardzo szybko oddam pożyczone pieniądze gdybym wypłaciła z konta swoje oszczędności odłożenie tej samej kwoty zajęłoby mi dużo czasu i zobacz to jest matematycznie mówisz to się nie opłaca jakby z takiego racjonalnego punktu widzenia to nie ma sensu Nie czytaj No teoretycznie skoro wyciągnęła 15 czy tam 20 dolarów z konta i musi oddać więcej niż 20 dolarów to tak naprawdę i tak musi zarobić te pieniądze Nie no a tu się okazuje że to jednak tak w rzeczywistości nie działa nie I to rzeczywiście tak jest Nie że nie wszystko jakby nie każdy dług ma Oczywiście sens i nie każdy dług jest zły dług tak samo jak że tak powiem inne instrumenty pewne narzędzie tak które my wykorzystujemy i w szczególności czego ludzie często gęsto nie rozumieją dług można wykorzystywać do redukcji ryzyka tak to nie jest tak że każdy dług zwiększa nasze ryzyko No dam przykład nie jeżeli na przykład to jest bardzo dobry przykład typu biorę kredyt hipoteczny wiem że będę miał koszty wykończenia mieszkania jeszcze nie I teraz mogę wziąć kredyt hipoteczny na przykład mogę kupić mieszkanie załóżmy mogę inaczej wziąć kredyt hipoteczny z wkładem nie wiem 20 30 40% załóżmy 40% wkład własny ale pozbywam się całej gotówki którą mam na kontach albo mogę wziąć kredyt hipoteczny z wkładem na przykład 20%, a te 20% sobie zostawić częściowo ograniczenie mieszkania Czyli biorę większy kredyt nie Ale dzięki temu że mam cash na koncie to mam lepszą płynność finansową Czytaj jeżeli pojawią się w moim życiu jakieś sytuacje które są potencjalnie kosztogenne to mam z czego za nie zapłacić nie A jak a jak że tak powiem wyskoczę z tej kasy to już później nie będę miał możliwości łatwego odzyskania tych pieniędzy od banku w zasadzie żadnych nie będę miał po jakimś czasie nie bo jeszcze można wziąć tak zwany kredyt hipoteczny refinansujący nie to oddzielna sprawa ale to już dygresję wchodzę i teraz zobacz Clue to jest dbanie o naszą płynność finansową jeżeli kredyt czy pożyczka pozwala nam w jaki sposób pielęgnować tą płynność finansową to emocjonalnie jesteśmy w stanie lepiej funkcjonować A jeżeli nie mamy pieniędzy już nie to to wpadamy w taką sytuację że po prostu nie mamy wyjścia i musimy się tonący brzytwie się chwyta nie gdzieś tam pętla kredytów się nakręca i tak dalej Kolejna rzecz to jest też tak że wiesz No zawsze jest koszt alternatywny nie Czyli tak naprawdę pytanie jest czym mamy na przykład lepsze zastosowanie do tych pieniędzy które mamy Czy nie czy ten kredyt nam z czymś pomaga czy czy przeszkadza nie więc jakby ja na przykład korzystam z kredytu u brokera Dlaczego Dlatego że chcę kupować za dolary a dolar przez ubiegły rok że tak powiem był dosyć stał dosyć wysoko i dopiero teraz systematycznie dokupuje dolarów bo Ostatnio kupowałem po 4.09 tak dzisiaj czytam wczoraj się ślizgał w okolicy 4.05 ale jeszcze tak nisko nie spadł No znacznie wolę znam się bardziej wolę kupować Po takich kursach niż po kursach typu 5 zł 4,9484 74 50 które mieliśmy nie więc pytanie czy w moim przypadku ten dług jest niebezpieczny Nie no może ryzyko walutowe w sensie i tak mam kapitał na pokrycie tyle że w złotówkach nie ale jednak Wykorzystuje ten ten kredyt do tego żeby po prostu Obniżyć sobie koszty zakupu waluty Nie no więc to akurat dałem przykład z mojego życia nie jak to wygląda dobrze ale jak już mówimy o tym długu i też mówiliśmy troszkę o nieruchomościach to tutaj jest wiele sprzecznych opinii Co powinien robić młody człowiek który zaczyna zarabiać swoje pieniądze czy powinien właśnie oszczędzać inwestować czy powinien właśnie pójść ten długi kupić sobie mieszkanie czy tam dom zamiast wynajmować i tutaj dla przykładu ostatnio podczas biegania ramita seti na pewno kojarzysz To jest dla mnie z kolei taki odpowiednik ciebie w Stanach Zjednoczonych Przynajmniej jeżeli chodzi o ten obszar finansów osobistych No i on też ma bodajże około 40 No już ponad 40 gdzieś ma i facet odniósł biznesowe sukces Zresztą teraz na netflixie ma całkiem fajne świetny tak świetny serial tak naprawdę świetne No i właśnie on mówi że no wcale nie ma swojego mieszkania swojego domu wynajmuje nadal bo po prostu mówi że jemu się to nie spina w Excelu żeby kupić żeby się pozbyć dużo dużej części swoich swojego kapitału z drugiej strony mówił jak będzie chciał coś kupić to będzie chciał żeby to było na bogato no i po prostu sobie żyje cały czas wynajmowanym lokum zresztą chyba z Nowego Jorku Z tego co kojarzę więc i tak to całkiem sporo kosztuje A co ty byś powiedział jako odpowiednik ramita ale w Polsce ja mówię podobnie i nikt też mówi podobnie to znaczy kluczowe ja w ogóle mówię że znaczy Polska jest specyficzna pod tym względem że my mamy dosyć niecewilizowany rynek wynajmu i to się dopiero zaczyna cywilizować Ale że tak powiem to nie jest tak dobrze jak w Niemczech na przykład nie więc z drugiej strony no prawa lokatora czy najemcy w Polsce to są bardzo dobre prawa nie w sensie takim właścicielem niewiele może zrobić najemcy nie przy wynajmowaniu na przykład całego mieszkania Ale z drugiej strony Jeżeli mielibyśmy to analizować z perspektywy wydać czy nie to powiem tak No oczywiście że jakby argument który jest osób które chcą kupić mieszkanie a dzisiaj wynajmują jest taki no nie będę płacił temu właścicielowi tak aaa tylko że po drugiej stronie jest elastyczność znaczy elastyczność jest taka że rzeczywiście że Ceny rosną w oparciu o różne czynniki ceny wynajmu Ale z drugiej strony my mamy pewną elastyczność my zawsze możemy zredukować te koszty przeprowadzając się do mniejszego mieszkania tak a przeprowadzający się dalej więc jakby nie jesteśmy przywiązani do jednego miejsca więc ja Jeżeli miałbym powiedzieć będą człowiekiem młodym podstawowym kryterium jest to jak długo chcemy zagrzać miejsca Czy znaczy w sensie Kupując mieszkanie musimy być przekonani że będziemy w nim mieszkali co najmniej 10 lat ja mam takie założenie ja mam też podobną coś takiego Jeśli dobrze kojarzy tak tak bo jeżeli takiego założenia nie ma no to tak naprawdę ponosimy dosyć spore koszty jednorazowe związane z doprowadzeniem tego mieszkania do stanu używalności Czytaj Jak kupujemy od dewelopera to musimy wykończyć nie Jak kupujemy na rynku wtórnym No to musimy przynajmniej odświeżyć Jeżeli nie wykończyć nie A więc te koszty są dosyć spore i tak naprawdę często gęsto się po prostu je pomija nie kalkulując patrzymy na ceny a nie uwzględniamy tych wszystkich dodatkowych kosztów podatek od nieruchomości też kosztuje czynsz w sensie czy opłatek eksploatacyjna do spółdzielni mieszkaniowej czy tam wspólnoty mieszkaniowej też kosztuje często gęsto najemca płacąc czynsz do wynajmującego jakby ma tą opłatę już wliczoną w tę czynność i teraz jak się wszystkie te opłaty podsumuję i jednocześnie wyceni się brak elastyczności związanej ze zmianą mieszkania No bo jeżeli kupiliśmy już mieszkanie to nie jest tak łatwo się przeprowadzić nie I wycenimy to wszystko to może się okazać że no to jakby długoterminowy wynajem w sensie nawet nie jednego mieszkania po prostu zmiana co jakiś czas i przeprowadzanie się na przykład bliżej miejsca pracy po to żeby zaoszczędzić na dojazdach tak które też kosztują zaoszczędzić na parkowaniu które w dużych miastach też kosztuje i tak dalej i tak dalej no to znowu uwzględnimy koszt naszego czasu Chociażby to rzeczywiście ten długoterminowy wynajem może mieć senski Ja wiem że po drugiej stronie są też osoby które wiedzą Nie no herezje Szafrańskich gada bo przecież własne mieszkanie jest jednym z najważniejszych assetów dających takie poczucie bezpieczeństwa stabilności i tak dalej tak tylko że no jakby też musimy umieć to zważyć ja finansowym Ninja poświęciłem cały rozdział temu czy kupować czy wynajmować i jak przejść przez ten proces decyzyjny nie i też takie wskazówki są więc jednej odpowiedzi nie ma każdy musi wybrać swoją odpowiedź po prostu mi się też wydaje że po części Przynajmniej jest to aspekt kulturowy Dla przykładu w Belgii gdzie mieszkam już ponad 10 lat mówi się że Belgowie rodzą się już z cegłą w brzuchu bo to jest ich cel nr 1 żeby po prostu kupić swój dom z ogrodem ale z kolei obok sąsiad Niemcy większość społeczeństwa niemieckiego wynajmuje i to jest naprawdę tak większość większość ale to jest też Jacek to też trzeba uczciwie powiedzieć że to jest bardzo cywilizowany rynek wiesz Moja siostra mieszka w Niemczech wiem z pierwszej ręki jak to wygląda więc w Niemczech to jest norma że wynajmujesz mieszkanie i mieszkasz w nim na przykład 10 lat albo dłużej tak I jakby nigdy ci tam oczywiście że ci wynajmujący podwyższa te ceny i tak dalej ale też są regulacje o ile te ceny mogą pójść w górę Tak czyli na przykład jak masz miasta typu Berlin to jest konkretnie powiedziane że te podwyżki przekraczać x procent nie więc jakby jest spory nadzór nad rynkiem wynajmu dzięki czemu on jest bardziej cywilizowany Michał mam konkretne pytanie Powiedz mi czy czujesz się bogaty bo nikt ma tutaj całkiem ciekawe całkiem ciekawe spostrzeżenie że tak naprawdę Prawdopodobnie nigdy nie będziemy się czuć bogaci i nic nie musi być złego natomiast Pytam się ciebie pytam się ciebie bo jesteś dość ciekawym myślę przypadkiem bo osoba która odniosła ogromny sukces biznesowo przeszedłeś z etatu odniosłeś mega wielki sukces więc czysto tak finansowo z pewnością No nie powinieneś tutaj narzekać No właśnie jak twoje odczucia ja jestem przeszczęśliwy z sytuacji w której jestem bo z jednej strony ciężko pracowałem z drugiej strony jakby cenie kapitał który wypracowałem bo wiem jaką pracą jaką pracę musiałem w to włożyć ja nie mówię tylko o okresie blogowym tylko moja kariera jest od lat 90 ubiegłego wieku pracuje więc w różnych miejscach pracowałem i jakby mam takie poczucie też że druga Kolejna rzecz bo to też jest takie pytanie które się często pojawia A co skoro masz taki kapitał to co może być coś kupił w ciepłych krajach wyjechał i w ogóle I ten nie bo ja jakby nie mam zbyt dużych potrzeb mi się bardzo dobrze żyje w Polsce nie I to jest właśnie to jest właśnie też to że jakby Wydaje mi się że każdy musi sobie znaleźć jakąś taką definicję własnego szczęścia nie w sensie takim Co to jest ten poziom który jest dla mnie satysfakcjonujący normalny i tak dalej ja przez długi czas miałem to to o czym nikt pisał w książce że mi się wydawało że kapitał który już udało mi się odłożyć nie jest jeszcze wystarczający do tego żeby przestać pracować zarobkowo Nie bo to nawet nie chcę używać słowa emerytura bo to nie o to chodzi bo wiadomo że coś tam robię cały czas ale chodzi o to że już nie muszę zarabiać Ja oczywiście zarabiam tak czy siak ale nie muszę już zarabiać i mi było bardzo trudno jakby przestawie wierzyć że to jest ten moment nie i to jest taka praca którą musiałem wykonać ale mam parę lat zajęła nie znaczy to że na przykład podjąłem decyzję kończę z blogiem tak by był wynik tego a nie moment w którym ja dopiero tą decyzję podjąłem ja podjąłem tą decyzję wcześniej tylko musiałem po prostu dojrzeć do niej wystarczyło wrzucić liczby w Excela i po prostu zobaczyć że no wiesz ale zawsze możesz do tego Excela wrzucić masę innych parametrów które ci powiedzą że jest źle Nie no bo jak będziesz miał w cudzysłowie choroby nowotworową która będzie wymagała wydania 7 milionów złotych bo nie będzie objęta że tak powiem nfz-em czy ubezpieczeniem czy czymkolwiek Nie no to może się okazać że że tak powiem no nie jesteś wystarczająco bogaty No i tak sobie możesz takie Strachy na lachy różne wyciągać ale dobrze też złapać perspektywę z drugiej strony A jak na klanie podawałem taki przykład i nikt też się do niego w książce odwołuje jest taki raport który się nazywa Global well Report to jest raport chyba co roku on jest co parę lat przygotowywany przez świętej pamięci kredyt swis nie więc nie wiem jak to teraz będzie Ale ostatni ten raport jest za rok on jest nazywany 2022 On jest za rok 2021 z tego co pamiętam i tam jest taka piramida [Muzyka] Network majątku ogólnie wartości że tak powiem netto ludzi z całego świata i tam są podane kwoty jaka kwota lokuje cię w którym tam odsetku najbogatszych ludzi na świecie Nazwijmy to nie no to Jacek jak myślisz żeby być w tej bogatszej połowie połowie nie jakby bierzemy 50% ludzi patrzymy A jak musisz mieć majątek żeby być w tej bogaczej połowie świata cały majątek uwzględniając wszystkie twoje nieruchomości czy cokolwiek masz tak wartość netto ja pamiętam ten fragment książki natomiast nie pamiętam liczb ale będę strzelał będę strzelał że Podejrzewam że ktoś kto ma już mniej więcej 10 tysięcy dolarów to już jest w tej lepszej połowie znaczy lepszej w sensie że tej bogatszej tak tak Czyli jesteś bogatszy od 50% ludzi na świecie to jest kwota 4210 dolarów No to przestrzeni 17 tysięcy złotych czyli w Polsce praktycznie To jest bardzo proste do osiągnięcia żeby być w tej połowie najbogatszych tej bogatszej połowie ma mieszkanie które jest przynajmniej w części spłaciła nie teraz uważaj jakiego kapitału potrzebujesz żeby być w najbogatszych 10% ludzi na świecie 10% najbogatszych No nie wiem może 10 93 93 tys dolarów to jest stan na rok 2018 nie 93 tys dolarów 380 000 zł po tam po dzisiejszych kursach nie i teraz zobacz wielu ludzi tu w Polsce nie uświadamia sobie w ogóle nie ma takiego podejrzenia podejrzenia że jest w 10% najbogatszych ludzi na świecie Tak a są nie i to jest trzeźwiące wiesz I ja jak mówię o tym moim poczuciu bogactwa i tak dalej bogactwo to jest takie słowo które sam nie lubię Nie w sensie ale jakby obiektywnie rzecz biorąc jestem w tej najlepiej sytuowanej grupie tak a obserwując od tego jak ona jest duża i z drugiej strony ja też pielęgnuje w sobie taką Powiedziałbym poziom pewnego zrozumienia jak świat wygląda między innymi poprzez nie wiem współpracę właśnie z Polską akcją humanitarną tak w obrębie Pajacyka i tak dalej ja cały czas śledzę co się dzieje jak sytuacja na świecie wygląda jak wyglądają kryzysy w różnych miejscach na świecie z czego one wynikają i tak dalej i głupio to zabrzmi ale wiesz to pielęgnowanie w sobie wdzięczności za to że jednak jesteś bardziej szczęśli Czytaj mogłeś mieć w życiu większego pecha i się urodzić gdzieś w innym miejscu na świecie nie i w ogóle nie mieć takich szans jakie ja miałem tutaj w Polsce Nie bo mi tak się oglądamy na te bogate kraje ale równie dobrze moglibyśmy się oglądać na te biedne kraje i zobaczyć tak naprawdę w jak kolosalnie świetnej sytuacji się znajdujemy tylko z tego powodu że urodziliśmy się w Polsce nie dokładnie tak dokładnie tak Zresztą ja pamiętam jak ponad 20 lat temu jeszcze jeździłem jak zaczynałem Studio do Wielkiej Brytanii to pamiętam że wówczas Jak wracałem po dwóch miesiącach do Polski to było widać taki zamożności całkiem spore różnice tak w infrastrukturze w drogach było widać że nawet jak się jechało jeszcze to były czasy kiedy się nie latało do Wielkiej Brytanii przynajmniej mi nie było na to zwyczajnie stać jechałem autobusem No to pamiętam że po tej części jak jechało do Niemiec to to mocno człowieka wytłukło zanim dotarło się do Niemiec i wtedy nagle jechało się jak po stole dziś właściwie już tak naprawdę od kilku ładnych lat jak się przyjeżdża do Polski ja mam trochę trochę inną też perspektywę bo mieszkam w Belgii to naprawdę nie widać tej różnicy i po prostu Polska jest naprawdę rozwiniętym bogatym krajem bardziej jeszcze to doceniają ci którzy przyjeżdżają właśnie te wspomniałeś z regionów świata które są naprawdę biedne i nasze rozumienie biedy mówię tutaj o Polsce versus to co przeżywają ludzie na przykład gdzieś tam w biednych krajach afrykańskich to jest zupełnie inny poziom i faktycznie tutaj Myślę że że to warto sobie z tego zdawać sprawę bo jak się dla kontrastu Jacek jedną rzecz powiem bo dzisiaj czytałem artykuł oczywiście o najbogatszym belgu którego majątek wczoraj skoczył o jakąś gigantyczną kwotę ja tam kilkaset milionów dolarów mu Przybyło z jakiego powodu bo tam jego spółka był znaczy spółka w której ma udziały debiutowane giełdzie i tam wycena razy dwa nie I wiesz i tak spojrzałem na na gościa i on ma jacht ten jacht parkuje w Monako i ten jacht tam 18 milionów dolarów kosztował w 2010 roku nie zamawiany nie I wiesz i łatwo znaleźć sobie taki punkt odniesienia który powoduje że czujesz się biedny tak nie w sensie takim zawsze jest Znajdzie się ktoś kto jest bogatszy od ciebie nawet całkiem dużo takich ludzi się znajdzie Nie więc w tym sensie to co nikt pisze jest prawdą że jakby nigdy nie będziesz się czuł bogaty po prostu no bo zawsze wiesz zależy gdzie tym okiem spojrzysz to właśnie było w tej książce Nika gdzie był właśnie przypadek gościa z jachtem który też miał Ja chcę jakieś tam miliony dolarów jednak był całkiem smutny bo obok zaparkował gościu zacumował gościu który miał większy jacht No zawsze będzie ktoś bogatszy i jak gdyby fajnie to ujmował z kolei Jack Bogu i naw tak żeby umieć sobie powiedzieć Kiedyś dość i charliemander też bardzo często to podkreśla że jemu pieniądze przede wszystkim były potrzebne po to żeby zdobyć tą wolność niezależność ale też ma całkiem niskie oczekiwania względem tego co go tam spotka w tym życiu dzięki temu może się czuć szczęśliwszy Po prostu tak nikt to też opisuje ja nie pamiętam jaką to nazywa w tej chwili ale on podaje przykład żołądka tak że jakby żołądek ma określoną pojemność i teraz jak jesteś głodny to chcesz do niego wrzucić Cokolwiek nie i możesz dużo zjeść ale jak jesteś syty To naprawdę niewiele do niego wciśniesz nie wiem ile pieniędzy miał i kupił se najlepsze dania i tak dalej to po prostu nie przejesz nie czyli siłą rzeczy Ta nasza ta nasz poziom Nazwijmy to satysfakcji z życia wcale nie rośnie proporcjonalnie z tym ile mamy pieniędzy bo powyżej pewnego poziomu te pieniądze stają się w pewnym sensie i jakby no nieistotne tak nie ma nie ma znaczenia jak to Jak to mówił z kolei to Schwarzenegger to kiedyś ładnie powiedział Arnold Schwarzenegger że pieniądze szczęścia nie dają Nie teraz mam na koncie 70 milionów dolarów i czuję się tak samo szczęśliwie jak miałem 7 milionów dolarów nie wiesz kwoty mogłem pomylić ale generalnie tego typu przykład nie No i rzeczywiście wiesz Od pewnego poziomu to już nie ma nie ma znaczenia przestaje mieć znaczenie nie ale oczywiście jak ktoś nie ma tych pieniędzy No to wiadomo że to jest kolosalne utrudnienie w życiu nie jeśli dobrze pamiętam to w Stanach Zjednoczonych podobno ten pułap w skali roku to jest gdzieś w okolicach 70-80 000 dolarów to znaczy jeżeli ktoś zarabia Powyżej tej kwoty rocznie To w gruncie rzeczy to już jakoś specjalnie mu nie nie podnosi tego komfortu życia oczywiście Ktoś będzie potrzebował kupować jak ty no to zdecydowanie to jest zbyt mało natomiast powiedzmy dla większości ludzi powyżej tego progu to już Niewiele wnosi i jeżeli ktoś jest w stanie zaspokoić te potrzeby w tym budżecie to już powinien się czuć powinien mieć naprawdę powody do tego żeby być szczęśliwym i czucie zamożnym bo to można się też przekręcić w drugą stronę że ktoś nigdy nie będzie czuł Właśnie się Kiedyś nawet pamiętam zapytali Warna bufetta Dlaczego Mieszka w domu który kupił tam no ile z 70 lat temu i czemu sobie nie kupi jakiegoś fajniejszego domu On powiedział że gdybym miał przekonanie że kupno lepszego domu spowoduje że będzie szczęśliwszy to to nie wahałby się ani sekundy i już by to zrobił natomiast nie jest przekonany co też pokazuje jego ogromną mądrość według mnie nikt też bardzo dużo podkreśla w tych swoich dywagacjach o inwestowaniu o zarządzaniu swoim kapitałem o takim zasobie jakim jest czas i wręcz twierdzi że jak my mówimy tutaj o pieniądzach wszystko Staramy się przeliczyć wrzucić do Excela to on twierdzi że to właśnie czas tak naprawdę jest naszym najcenniejszym zasobem to prawda to prawda I ten jakby też powołam się na nie pamiętam kto to powiedział ale że generalnie Zastanówmy się tak gdybyś mógł się zamienić w tej chwili miejscami z wrllenem bufetem nie czyli jakby dostać cały jego majątek nie tylko że jakby zostałbyś nimi miałbyś te 90 aparatów to czy chciałbyś to zrobić czy nie nie zostanie szacunkiem dla Morena no nie tak tak no i właśnie nie tak w sensie takim że gość yyy co z tego że ma duży majątek jak perspektywy przed nim jeżeli chodzi o to ile lat jeszcze może położyć raczej są yyy cienkie tak bym powiedział nie i z drugą w drugą stronę że że prawdopodobnie Warren buffle gdyby ktoś mu zaproponował a zostać dzisiaj dwudziestolatkiem ale bez kapitału to pewnie zamieniłby się bez wahania nie czytaj jakby całe te pieniądze nie mają żadnego znaczenia nie jeżeli możesz drugi raz nie wiem przeżyć życie nie i to jest niesamowite to pokazuje że tak naprawdę nie ma takiej liczby pieniędzy która uzasadniałaby to że ten czasu pływa i też że tego czasu nie da się kupić to znaczy jego można kupować na zasadzie takiej że kupujesz usługi innych Czyli nie marnujesz swojego czasu nawet to też ma granicę nie w sensie takim ten czas i tak upłynie Nie no i tyle na tym czas jest najcenniejszym zasobem to ja się stuprocentowo zgadzam No to w takim razie Przejdźmy powoli już te aspekty inwestowania i zacznijmy od najbardziej podstawowego pytania Po co inwestować Oczywiście że to się wydaje takie trywialne ale jednak pod tym przynajmniej to co opisuje nick kryje się bardzo wiele różnych płaszczyzn i warto to rozbić jednak w szczegóły to nick w zasadzie w książce przedstawia trzy takie powody Dlaczego warto inwestować przede wszystkim jest to inwestowanie sposobem na oszczędzanie na swoje przyszłe ja tak Czyli właśnie no wiemy że że tak powiem nie b