4 praktyczne sposoby kontrolowania emocji w tradingu – Arkadiusz Jóźwiak [Psychologia Tradingu i Emocje]

Dobry wieczór państwu wybiła godzina 20:00 Tak więc Witam wszystkich bardzo serdecznie na kolejnym webinarze organizowanym przez brokera Purple Trading na wstępie prosiłbym tylko kilka osób na czacie krótką informację czy mnie dobrze słychać Tak aby miał pewność że nie mamy żadnych problemów technicznych i od razu postaram się także odpowiedzieć na pytanie tutaj pana Piotra czy całe spotkanie jest nagrywane i czy będzie udostępnione do późniejszego obejrzenia więc na pierwszą część pytania odpowiem tak dlatego że cały Webinar jest nagrywany I zdaje się mi przynajmniej osobiście że to nagranie powinno być państwu udostępnione natomiast czy tak będzie czy nie Ja sobie ręki niestety za to uciąć nie dam Natomiast jeżeli to nagranie nie będzie gdzieś tam udostępnione dostaniecie go państwo na przykład na maila to proponowałbym tylko skontaktować sięz pośrednio z Purple Trading na ich stronie Znajdziecie państwo kontakt do polskiego supportu więc można do nich napisać w języku polskim oni odpiszą i wiem że tam jest kontakt chyba nawet do osoby która odpowiada bezpośrednio za te webinary więc gdyby to nagranie na przykład nie został udostępnione w ciągu jednego czy dwóch dni proponowałbym odwiedzić stronę odezwać się tam w sprawie nagrania napisać że brało się udział w tym webinarze i czy jest możliwość dostania nagrania żeby sobie to w wolnej chwili odtworzyć wiem że wcześniejsze webinary były wrzucane na youtubowy kanał prop Trading więc możliwe że z tym też tak będzie Nie wiem tylko czy one tam są jako publiczne czy jako niepubliczne dodawane ale tak jak mówię tu już najlepiej bezpośrednio zle Trading się kontaktować myślę że nie powinno być problemu z tym żeby taki dostęp do nagrania otrzymać dla osób które są dziś z nami po raz pierwszy nie uczestniczyły w żadnym z dotychczasowych spotkań które miałem przyjemność prowadzić i jeszcze mnie nie znają Ja nazywam się Arek juźwiak inwestorem indywidualnym jestem od roku 2012 natomiast na co dzień możecie mnie państwo kojarzyć przede wszystkim z portalu comparic.pl czy też z youtubowe kanału krypt raport i żeby formalności stało się zadość nim przejdziemy do tego co najważniejsze C do tematu samego spotkania to oczywiście muszę wspomnieć o ryzyku dlatego że inwestowanie wiąże się z ryzykiem tak było tak jest i tak prawdopodobnie już pozostanie więc musimy zdawać sobie z tego sprawę inwestując na rynkach finansowych możemy stracić część Bądź nawet Całość zainwestowanych środków natomiast myślę że wszyscy zdajemy sobie z tego sprawę a więc przechodząc powoli już do tematu tego dzisiejszego spotkania o czym będziemy mówić i jak będziemy mówić będziemy mówić o czterech praktycznych sposobach umożliwiających kontrolę czyli ograniczenie takie maksymalne ograniczenie emocji tradingu jest możliwe niemal całkowite bądź zaryzykuje stwierdzenie że całkowite wyeliminowanie emocji z tradingu i jak to zrobić to sobie dzisiaj powiemy jest oczywiście pewien proces są pewne sposoby które dzięki którym możemy ograniczyć emocje właściwie od razu i on to są czynności stricte mechaniczne natomiast one tylko ograniczą nam emocje do pewnego poziomu ale ich nie wyeliminują żeby Eliminować emocje w całości musimy przejść pewien proces psychologiczny dlatego też poniekąd ten dzisiejszy Webinar nazwany został psychologia tradingu i muszę na samym wstępie powiedzieć że albo inaczej muszę państwa poprosić na początku o taki kredyt zaufania dlatego że to o czym będę mówić za chwilę w pierwszej części tego spotkania może na pierwszy rzut oka wydawać się czymś zupełnie niezwiązanym z tematem tego dzisiejszego webinaru natomiast zapewniam że nic nie jest tutaj dziełem przypadku wiem że w pierwszej chwili ktoś może zastanawiać się ale o czym ja w ogóle gadam przecież to nie ma związku finalnie w drugiej części spotkania okaże się że to miało bardzo duży związek i jedno z drugiego wynikało więc przejdziemy sobie taki pewien proces psychologiczny oczywiście o tych tych takich możliwościach technicznych które właściwie w ciągu sekundy jesteśmy w stanie wdrożyć żeby ograniczyć emocje też dziś o tym wszystkim będzie ale zacznijmy sobie po kolei czyli odpowiedzenia na pytanie Czy warto w ogóle inwestować przecież przed chwilą powiedziałem że możemy stracić pieniądze ba powiem więcej żeby nie było tak kolorowo większość osób na rynkach finansowych traci pieniądze takie są brutalne dane dane statystyczne które pokazują że Niestety większość osób Na tym rynku traci a zarabiać Każdy chce zarabiać No i teraz jeżeli wiemy że statystycznie nie mamy największych szans bo większość jednak traci a nie zarabia to czy warto w ogóle podejmować to ryzyko Czy warto podejmować próbę no i odpowiedź na to pytanie Każdy musi udzielić sobie samemu ja na rynkach finansowych jestem od lat ponad 11 więc w mojej ocenie warto ale podam kilka argumentów dlaczego warto Po pierwsze musimy zdawać sobie sprawę z tego że być może dzisiaj Zaczynamy swoją przygodę z tradingiem i może ona trwać przez kolejne 30 40 lat a być może za trzy miesiące pół roku czy rok uznamy że to nie jest to Uznaj Tak możemy z kilku różnych powodów może okazać się że Trading nie jest tym Za co go mieliśmy komuś wydaje się że to będzie super emocjonujące zajęcie A po pewnym czasie Okaż się że jest to strasznie nudne zajęcie albo w drugą stronę miało to być bezstresowe zarabianie pieniędzy a okazuje się że wyrywamy sobie włosy z głowy No dziś powiemy jak tego nie robić natomiast różnie może być ktoś inny może uznać że nie zarabia na tym rynku i szkoda mu więcej czasu na to wszystko poświęcać ktoś inny uzna że zarabia Na tym rynku ale trafiła mu się lepsza okazja Inwestycyjna jakiś inny sposób czy czy coś co może zainwestować pieniądze i z mniejszym ryzykiem albo z mniejszym obciążeniem na przykład czasowym będzie w stanie osiągać też satysfakcjonujące stopy zwrotu możliwości jest wiele w pewnym momencie możemy po prostu uznać że to nie jest dla nas i teraz Jeżeli jest takie duże ryzyko że z jednej strony mogę stracić z drugiej strony może za jakiś czas uznam że w ogóle tego nie chcę robić to po co się za to zabierać No powodów jest kilka jeden powód jest taki że w takim normalnym codziennym życiu w ale większość osób jednak nie ma zbyt wiele wspólnego ani z rynkami finansowymi ani ze stanem globalnej czy lokalnej gospodarki jeżeli stajemy się traderami to zaczynamy też poniekąd interesować tym co w świecie się dzieje ale nie w świecie zwierząt tylko w świecie finansów czyli interesuje nas to co dzieje się w globalnej gospodarce to co dzieje się w polskiej gospodarce To w którym kierunku zmierzamy jakie decyzje podejmują banki centralne w tym również nasz Narodowy Bank Polski i Rada Polityki Pieniężnej widzimy co robią politycy i jak ich decyzje wpływają na jakość naszego życia Poznajemy pewne ciągi przyczynowo skutkowe że jeżeli Bank Centralny podniesie stopy procentowe kredyty będą droższe może to sprowadzić przyczynić się do spadku inflacji albo różne inne takie zachowania co do których wiele osób na pewnym etapie jednak nie ma zbyt wiele wiedzy No bo jeżeli ktoś nie zajmuje się ani gospodarką ani rynkami finansowymi nie miał do tej pory kredytu albo nawet miał kredyt to nie zdawał sobie sprawy z tego że nagle Bank Centralny może podnieść stopy procentowe a jak podniesie to może okazać się że rata jego kredytu się podwoi wiele osób Nie zdawało sobie z tego sprawy Natomiast jeżeli zajmujemy się rynkami finansowymi to chcąc nie chcąc tę wiedzę pozyskujemy jeżeli zdobywamy taką wiedzę No to zyskujemy bardzo dużo bo z jednej strony stajemy się bardziej świadomymi obywatelami wyborcami konsumentami po prostu zaczynamy podejmować bardziej świadome decyzje finansowe zakupowe wyborcze wszelakie co finalnie skutkować powinno poprawy jakość poprawą jakości naszego życia ale to jest jeden aspekt jest jeszcze drugi aspekt Załóżmy że na rynku się utrzymamy że będziemy zarabiać Co zyskujemy zyskujemy wolność finansową tą upragnioną czyli być może ktoś będzie w stanie utrzymywać się tylko z tradingu i będzie w stanie być zawodowym traderem ktoś inny może uznać że on wcale nie chce być zawodowym traderem Bo albo jest zadowolony ze swojej pracy albo Ma jakiś biznes który mu się bardzo fajnie rozwija ale ma nadwyżki finansowe które chce w jakiś sposób pomnażać więc będzie sobie tym traderem tak powiedzmy dodatkowo że Ucieszy się jak zarobi nie wiem na sportowego samochodu albo na wakacje dwa trzy razy w roku z całą rodziną i tyle mu wystarczy będzie zadowolony super A co jeżeli ktoś uzna że no on w sumie poświęcił ten czas zdobył tą wiedzę i co dalej no na rynku jakby za bardzo nie zarabia ma jakąś ma jakąś wiedzę albo nawet zarabia Ale niewystarczająco żeby to było jego główne źródło utrzymania Co może zrobić Może się przebranżowić może stać się jakimś ekspertem ekonomistą analitykiem czy kimkolwiek innym w tej branży jest też całkiem sporo pracy więc ktoś może zostać dziennikarzem ekonomicznym finansowym inwestycyjnym i opisywać to co na rynku się na przykład dzieje dzięki czemu będzie w stanie pogodzić i swój prywatny Trading i pracę zawodową a jedno Dzięki drugiemu będzie tak naprawdę coraz lepsze bo jeżeli sam będzie inwestował to będzie rozumiał mechanizmy które wpływają na rynek Więc łatwiej mu będzie na przykład po tym rynku się poruszać opisywać go będzie chciał być analitykiem czy dziennikarzem czy kimkolwiek innym jeżeli z kolei ktoś będzie pracował w zawodzie jako analityk ekonomista dziennikarz redaktor czy ktokolwiek inny to też będzie na bieżąco ze wszystkim co Na tym rynku się dzieje więc będzie musiał poświecenie prywatnego czasu a będzie mógł podejmować lepsze decyzje inwestycyjne bo będzie po prostu miał dostęp do większej ilości informacji więc wydaje się że odpowiedź na pytanie Czy warto jest twierdząca warto czy ktoś nam da gwarancję że na tym rynku będziemy za jakiś czas zarabiać nie Nikt nam takiej gwarancji nie da ale mimo wszystko Ja wychodzę z założenia że lepiej spróbować i najwyżej za jakiś czas pogodzić się nie wyszło i okej i żałować że straciliśmy trochę pieniędzy niż nie spróbować i do końca życia zastanawiać się A co by było gdybym ja wtedy spróbował może dziś Byłbym na w innym miejscu moje może moje życie wyglądałoby inaczej jak nie spróbujemy to się nie przekonane No ale Idźmy dalej jeżeli już ktoś uzna że rzeczywiście chce być traderem no to pytanie jeszcze czy to jest zajęcie dla każdego czy tylko dla wybranych No i jeżeli ktoś chce być inwestorem to jest to bez wątpienia zajęcie dla każdego Jeżeli ktoś chce być spekulant Day traderem nie Swinger tylko skalerem No to już niestety nie to nie jest zajęcie dla każdego to jest zajęcie dla osób które potrafią kontrolować swoje emocje potrafią brać odpowiedzialność za wszystkie decyzje bo Każda decyzja niesie ze sobą jakieś konsekwencje w tym przypadku finansowe musimy umieć podejmować Takie decyzje bardzo szybko bo jak ktoś jest Day traderem to nie ma czasu na zastanawianie się tam jest akcja jest reakcja więc trzeba bardzo szybko podejmować decyzj No i trzeba to po prostu lubić więc nie jest to z pewnością dla każdego jest to dla osób zdeterminowanych dla osób które kontrolują emocje dla osób które najprościej mówiąc kochają pieniądze i są dla nich zrobić wiele kosztem często innych rzeczy no bo jeżeli ktoś chce być zawodowym traderem to nie zawsze będzie w stanie ograniczyć się do pracy 3 c Pi 6 godzin w ciągu dnia czasami będzie trzeba posiedzieć od rana do wieczora Jeżeli ktoś będzie ktoś będzie chciał Natomiast jako inwestor jako Swing Trader czyli może nie Trader który otwiera codziennie 10 pozycji ale Trader który otwiera 10 pozycji w ciągu miesiąca to nie powinno być żadnym większym wyzwaniem dla zdecydowanej większości osób które potrafią logicznie myśleć i przyjmować pewne wiadomości więc nie jest to nic ponad przeciętnie skomplikowanego oczywiście nie mogę powiedzieć że Trading jest prosty bo gdyby był prosty to większość osób by na rynku zarabiała a większość traci prawda jest jednak też taka że wiele osób traci Na tym rynku trochę własne życzenie dlatego że podejmują nie do końca rozne decyzje inwestycyjne albo są to decyzje bardzo często podyktowane jakimiś jakimś przeczuciem czymś co komuś się wydaje albo podejmowane w oparciu o to że ktoś coś w mediach społecznościowych powiedział czy też napisał a niekoniecznie wynikające z jakiejś przemyślanej strategii inwestycyjnej więc to jest bardzo ważne Trzeba tutaj rozróżnić że wiele osób na rynku handluje pod wpływem emocji pod wpływem jakiegoś przeczucia na zasadzie Wydaje mi się że coś się wydarzy to tak będę handlował ktoś sławny coś powiedział że się wydarzy to tak będę handlował przeczytałem opinię jakiegoś ekonomisty w internecie to tak będę handlował Ale jaka jest moja strategia to jest bardzo ważne jaka jest moja strategia dlatego że jeżeli chcemy na rynku zarabiać sposób spokojny bez jakiś nadmiernych emocji bez wyrywania sobie włosów z głowy tylko komfortowo odpalać platformę handlową analizować rynki podejmować decyzje księgować zyski księgować straty i być przy tym wszystkim spokojnym normalnie funkcjonować spać w nocy potrzebna jest jedna bardzo bardzo ważna rzecz a mianowicie strategia dlatego że od strategii bardzo wiele zależy w kontekście kontroli naszych emocji dlatego że nie mając strategii żadnej absolutnie otwieram pozycj No i zastanawiam się a co będzie jeżeli ja stracę No jak stracę No to będzie problem będę się martwił prawda jest jednak taka że nie istnieje strategia nawet która miałaby 100% skuteczność czyli strategia która pozwalałaby nam Każdą pozycję zamykać zyskiem otwierać ją i zamykać zyskiem otwierać kolejną i zamykać zyskiem najzwyczajniej w świecie Trading na tym nie polega Trading bazuje na statystyce chodzi w nim o to żeby mając rację zarobić tak dużo że kiedy nie będziemy mieli te zyski wcześniejsze pokryły nam straty i żeby Jeszcze nam zostało Czyli możemy otworzyć na przykład albo weźmy Zróbmy sobie mały małą symulację Zróbmy sobie małą symulację Odpal sobie tutaj tablice do rysowania i teraz tak mamy dwa rodzaje strategii Powiedzmy że możemy sobie wziąć pod uwagę dwa rodzaje strategii będą strategie bardziej agresywne bardziej No i teraz tak strategia bardziej defensywna będzie strategią charakteryzującą się raczej wyższą skutecznością czyli na przykład będziemy mieli skuteczność na poziomie 70 proc Co oznacza że średnio na 10 transakcji s powinniśmy zamknąć z zyskiem a TR powinniśmy zamknąć ze stratą na drugiej stronie może być strategia agresywna gdzie skuteczność będzie wynosić 30 C na 10 transakcji trzy powinniśmy zamknąć zyskiem a s ze stratą znając tylko ten jeden parametr czyli skuteczność można by dojść do wniosku że zdecydowanie lepszą strategią jest strategia Nazwijmy ją defensywna tak która ma wyższą skuteczność bo to ona pozwala nam częściej księgować zyski niż straty czy jednak rzeczywiście tak jest niekoniecznie dlatego że skuteczność naszej strategii jest tylko jedną z dwóch kluczowych zmiennych od których zależy to czy my na rynku będziemy zarabiać czy będziemy tracić drugą zmienną jest zyskowność czyli średnia stopa zwrotu osiągana przy pozycjach przypadku których Powiedzmy że mamy rację czyli zamykamy je z zyskiem i teraz w przypadku strategii defensywnych ta zyskowność zwykle będzie niższa czyli Powiedzmy że ona będzie wynosić 2 do1 czasami będzie wynosić mniej czasami będzie wynosić trochę więcej Przyjmijmy 2 do1 Co to oznacza oznacza to że otwierając 10 pozycji siedem zamykamy z zyskiem trzy zamykamy ze stratą jeżeli nasze ryzyko w każdej pojedynczej pozycji będzie wynosiło 1 proc a my mając rację zarabiając zarabiamy 2 do1 czyli zarabiamy dwa razy tyle ile ryzykowali to zarabiać będziemy 2 PR sumarycznie po takich siedmiu transakcjach osiągamy wynik na poziomie 14 proc to jest nasz zysk z siedmiu transakcji od tego zysku musimy jednak odjąć jeszcze 3 proc dlatego że trzy transakcję zamkniemy ze stratą w każdej z nich Zaryzykuj 1 proc więc sumarycznie 3 proc z tego tytułu stracimy tak średnio pisze ten pisak tutaj więc finalnie jesteśmy do przodu z takiej symulacji 11 dużo nie dużo całkiem ładny wynik ale z drugiej strony mamy strategię agresywną Oczywiście ona charakteryzuje się zdecydowanie niższą skutecznością zdecydowanie niższą ale bardzo często charakteryzować się będzie wielokrotnie wyższą zyskowności czyli będziemy mieli trzy pozycje które zamkniemy ze zyskiem i s pozycji które zamkniemy ze stratą w przypadku tych pierws jednak zarabiali 2 do1 jak w przypadku strategii konserwatywnej ale zarabiać będziemy już na przykład 7 do1 8 do1 10 15 do1 Załóżmy że będzie to 7 do1 może nie przeginaj miy od razu niech to będzie 7 do1 czyli otwieramy sobie trzy pozycje na każdej z nich zarabiamy 7 proc czyli sumarycznie zarabiamy 21 następnie otwieramy znaczy to nie jest powiedziane że Najpierw trzy pozycje zamknę z zyskiem potem siedem zamknę ze stratą to różnie będzie rozbite No ale na tych siedmiu tracimy po 1 proc czyli tracimy w sumie 7 proc No i teraz Jeżeli ja stracę 7 proc tu minusik to jeżeli ja stracę 7 proc wcześniej zarobiłem 21 to i tak jestem do przodu 14 proc Czyli widać że ta strategia agresywna dała wyższą stopę zwrotu No i teraz bardzo często będzie tak że strategie bardziej agresywne będą pozwalały osiągać wyższe stopy zwrotu czy to oznacza że każdy Trader Powinien szukać strategii Bardziej agresywnej bo dzięki niej zarobi więcej oczywiście że nie Oczywiście że nie dlatego że to jaką strategią będziemy handlować czyli czy to będzie strategia agresywna czy to będzie strategia defensywna w dużej mierze powinno być zależne od nas od naszych preferencji od naszej to nie powinna być tylko pogoń za pieniędzmi prosty przykład przykład mój mój osobisty prywatny Ja wiem jestem tego świadom że mógłbym na rynku zarabiać więcej dużo więcej czasami kilkukrotnie więcej niż zarabiam mógłbym to zrobić ale nie chcę tego zrobić zrobiś musiałbym z pewnych rzeczy zrezygnować musiałbym Po pierwsze poświęcić na Trading dużo więcej czasu niż poświęcam dzisiaj a nie chcę tego czasu poświęcać więcej na Trading dlatego że oprócz tego że inwestuję na rynku robię też inne rzeczy zawodowo za które dostaję wynagrodzenie ktoś mi płaci prowadzę prowadzę firmę i tak dalej nie chcę z tego zrezygnować bo sprawia mi to przyjemność rynki finansowe też sprawi mi przyjemność ale sprawiają mi przyjemność dlatego że nie siedzę przy wykresach po 14 godzin w ciągu dnia gdybym siedział od rana do wieczora wpatrując się tylko w wykresy prawdopodobnie wytrzymałbym tydzień miesiąc może kwartał Ale w pewnym momencie czułbym się tym wszystkim zmęczony przytłoczony wypalony i najzwyczajniej w świecie obraziłbym się na ten rynek ode chciałoby mi się tego inwestowania i prawdopodobnie nie wytrzymałbym tak zbyt długo tymczasem ja stosuje pewien balans może nie jest to work Life Balance tylko jest to work work Balance czyli nie Balance pomiędzy pracą a życiem prywatnym tylko między pracą a pracą czyli tradingiem a biznesem natomiast godzę to w ten sposób że tego nie mam takiego przesytu tradingiem nie czuję żebym poświęcał na to więcej czasu niż Chciałbym poświęcać czasu i w ten sposób wytrzymałem ty rynku 11 i pó roku Prawie będzie za chwilę no i na ten moment coraz bardziej mi się ten rynek podoba Ja się nie czuję zniechęcony tylko zachęcony do działania dalszego ale znowu nie działania po 14 godzin na dobę tylko na rynku tylko robienie różnych rzeczy bo wiem jestem świadom tego że w pewnym momencie bym się po prostu znudził więc każdy musi wybrać samemu No i znowu ten mój przykład dalej mógłbym zarabiać więcej gdybym poświęcił więcej czasu to jest pierwsza rzecz gdyby podejmował wyższe ryzyko a nie chcę podejmować wyższego ryzyka dlatego że bardzo cenię sobie komfort psychiczny który mam i dzisiaj otwierając jakąkolwiek pozycję ja nie zastanawiam się co będzie jeżeli tą pozycję zamknę ze stratą jak ją zamknę ze stratą to ją zamknę ze stratą i tyle nic więcej To mnie w żaden sposób nie rusza nie uderza to we mnie nie odczuwam żadnego dyskomfortu otwierając pozycję Ja nie muszę jej co chwilę sprawdzać ja mogę otworzyć pozycję i na jakiś czas o niej totalnie zapomnieć bo to czy ona zostanie zamknięta z zyskiem czy ze stratą w żaden sposób nie wpłynie na jakość mojego życia Ani na przyszłe decyzje inwestycyjne które będę podejmował to wynika z pewnej świadomości mnie Oczywiście to nie jest tak że ja zawsze taki byłem bo żeby podchodzić do rynków tak jak ja podchodzę dziś trzeba nauczyć się pewnej cierpliwości niektórzy to mają wrodzone niektórzy po prostu muszą muszą się tego nauczyć a niektórzy się tego nie chcą nawet nauczyć i ja jak zaczynałem 11 lat temu nie byłem taki opanowany nie byłem taki spokojny Ja byłem narwany Ja patrzyłem na wykres widziałem że on startuje stąd ma wzrosnąć z punktu X do punktu y i zamiast otworzyć pozycję długą w punkcie x i poczekaj aż rynek wzrośnie do punktu y to w międzyczasie zamykał i otwierałem na przykład 20 pozycji bo czułem że muszę coś zrobić musiałem klikać Otwierać Zamykać pozycje kto się z tego cieszył oczywiście mój Broker był uradowany bo prowizję mu za to wszystko płaciłem a finalnie i tak realizowały pewien scenariusz tylko zamiast otworzyć jedną pozycję i poczekać otwierają zamykają otwierałem zamykają co chwilę cierpliwości musiałem się nauczyć zajęło mi to parę lat dziś Cieszę się że się tego w końcu nauczyłem ale nie każdy będzie chciał w ten sposób podchodzić Niektórzy będą chcieli być Day traderami będą chcieli bardziej aktywnie handlować bardziej dynamicznie żeby to się żeby po prostu się więcej działo Ja nie zależy mi na tym żeby się działo u mnie się dzieje w życiu Bez tego nie potrzebuję kolejnych emocji na rynku ale to jest pewna świadomość musimy sami zdefiniować przy czym to nie musi być deklaracja jedna na całe życie to nie jest tak że dzisiaj musimy zdecydować i podpisujemy cyrograf z diabłem Tak jak wspomniałem Ja na początku Handlowałem w zupełnie inny sposób Handlowałem na niższych interwałach czasowych dziś Handluje na wyższych interwałach czasowych to się będzie zmieniać Bo my jako traderzy ewoluujemy jak ludzie zresztą też wystarczy cofnąć się niech każdy cofnie się 10 lat wstecz zastanowi się co wtedy było dla niego najważniejsze jakie miał priorytety w życiu jak patrzył na pewne rzeczy jak dziś Patrzy na te same rzeczy to wszystko się zmienia bo pewne doświadczenia życiowe nas w jakiś sposób ukształtowania życiowe będą wpływały na to jak patrzeć będziemy na pieniądze na pracę na Trading na wszystko więc to się będzie zmieniało Musimy być przygotowani Zresztą życie jest ciągłą zmianą jeżeli ktoś nie lubi zmian to ja osobiście współczuję bo to co jest pewne to zmiany zmiany podatki i śmierć trzy rzeczy które są trzy rzeczy które są w mojej ocenie pewne No i teraz Jeżeli już wiemy że Strategia jest potrzebna a dlaczego jest potrzebna to powiemy sobie jeszcze za chwileczkę tak konkretnie dlaczego jest potrzebna bo na razie omówiliśmy Jakie mamy rodzaje strategii No i teraz gdzie tej strategii można jej szukać w internecie wpisując na przykład w goog strategia do handlu na Forex ale czy to że można oznacza że należy albo powinno się albo przynajmniej warto nie nie warto w sensie w większości przypadków nie warto a nie warto dlatego że internet jest jak kartka przyjmie wszystko Problem jest taki że w internecie może napisać co zechce każdy może wyrazić swoją opinię na każdy temat z jednej strony jest to dobre mamy wolność słowa z drugiej strony stwarza to pewne zagrożenia zagrożenia związane z tym że osoby które nie są biegłeś dziedzinie mogą czytać tego typu wypowiedzi i uznawać je za wypowiedzi eksperckie podczas gdy w praktyce one mogą całkowicie mijać się z prawdą mijać się z rzeczywistością to jest spore zagrożenie dlatego jeżeli już pozyskujemy jakieś informacje z internetu szczególnie jeżeli są to jakieś fora czy inne miejsca w których nikt nie podpisuje się nawet imieniem i nazwiskiem Tylko jakimś nickiem to najlepiej weryfikować te informacje w kilku różnych źródłach dlatego że czasem możemy trafić na No nieprawdziwe nieprawdziwe treści Podobnie będzie ze strategiami i teraz żeby trochę u argumentować dlaczego ja tak negatywnie o tym mówię jakiś czas temu z racji tego że jestem redaktorem naczelnym teraz już karika ale piszę dla karika od chyba 8 lat jeżli dobrze pamiętam i jakiś czas temu przeprowadzałem taki projekt w ramach którego testowałem strategie inwestycyjne takie które znaleźć można było po prostu w Internecie takie które każdy mógł znaleźć te które wyświetlały się na pierwszych stronach Google czyli bardzo popularne jedynym filtrem było to żeby strategia jak już jest opisywana to była przedstawiana jako skuteczna czyli właściwie filtr nie opisuje strateg w internecie to zwykle pisze że ona jest super cudowna wspaniała najlepsza Handluj tylko tą strategią No co się okazało ja tym sposób przetestowałem bodajże 13 takich strategii koniec końców okazało się że spośród wszystkich 13 strategii tylko dwie były zyskowne dwie z 13 najgorsza strategia wyzerował testowy depozyt już drugiego dnia to idealnie pokazuje że ktoś w internecie może napisać że to jest super strategia alea wale nie musi być to jest pierwszy powód Drugi powód Dlaczego nie warto korzystać z gotowców jest taki że każdy z nas jest inny każdy z nas inaczej patrzy na rynki ma inny apetyt na ryzyko inaczej podchodzi do tego na przykład na których rynkach chce handlować na ile czasu chce na to wszystko poświęcać teraz jeżeli my będziemy wykorzystywali strategię cudzą to ona może mieć na przykład pewne uwarunkowanie na zasadzie żeby przy pomocy tej strategii zarabiać musisz handlować po 6 godzin w ciągu dnia a ja mam ty godzinę w ciągu dnia i co wtedy teoretycznie niektórymi strategiami można by tak handlować ale jeżeli skrócimy ten okres to okaże się że one już nie są takie zyskowne bo będziemy wyłapywać głównie te fałszywe sygnały które prowadzić będą do księgowania strat Czyli to nie ma większego sensu posiłkow się cudzymi strategiami najlepiej zbudować strategie samemu w oparciu o swoje preferencje i w oparciu o swoje możliwości nie będziemy dziś mówić jak taką strategię budować dlatego że to jest temat na zupełnie odrębny spotkanie webinarowe więc więc tego dzisiaj nie poruszymy bo budowa strategii to też jest taki temat no o którym można przez godzinę Spokojnie spokojnie mówić to jest pewien proces żeby taką strategię zbudować natomiast Polecam każdemu powodów jest kilka jeden z powodów jest taki że Szczególnie jak zaczynamy swoją przygodę z tradingiem to warto dostosować strategię do swojego trybu życia a nie swój tryb życia do tradingu czyli jeżeli ktoś jest umówiony Strzelam że w każdy czwartek spotyka się o godzinie 19 z kumplami na boisku na hali gdziekolwiek na orliku i grają w kosza w nogę w cokolwiek to warto to utrzymać a nie zmienić zdanie Ja teraz odcinam się od wszystkiego każdą wolną chwilę poświęcam na Trading i zaczynamy i zaczynamy trejdować pełną parą bo co jeżeli za jakiś czas uznamy że to nie jest to że nie chcemy być traderami albo że chcemy w inny sposób do tego wszystkiego podejść później pójdziemy do kumpli powiemy Słuchajcie Sorry głupio wyszło poniosło mnie Ja chciałbym wrócić Oni po ale my już mamy kogoś na twoje miejsce nową osobę Sorry nie ma miejsca więc nie warto zmieniać pewnych rzeczy nie mówię że nigdy ale na początku bo zupełnie czym innym jest zmiana stylu życia w zaczynam przygodę z tradingiem i ja nie mam pewności jak długo Na tym rynku będę a zupełnie czym innym jest zmiana trybu życia w momencie w którym jestem na rynku długo zarabiam na tym rynku i uznaję w pewnym momencie że okej chcę się poświęcić bardziej po to żeby może osiągać wyższe stopy zwrotów to jest zupełnie co innego do tego wszystkiego warto też wziąć pod uwagę [Muzyka] że zmian będą musiały zajść No ale to nie ma być zmiana na zasadzie zrezygnuję od razu z pracy bo teraz będę traderem to może być zmiana na zasadzie okej zamiast obejrzeć kolejny serial na netflixie posiedzę przy wykresach poczytam trochę o rynkach czegoś się nauczę raczej w tym kontekście czyli zrezygnujmy z aktywności które niewiele do naszego życia wnoszą może Nie oglądajmy kolejnych trudnych spraw czy Pamiętników z wakacji czy nie wiem jakie teraz są programy w telewizji bo je nie oglądam i ten czas na coś edukacyjnego bardziej produktywnego i tak dalej no możliwości Jest tutaj bardzo bardzo wiele pani Magda pisze że czy będzie Webinar stworzenia strategii kiedyś pewnie będzie Ja te webinary raz na jakiś czas powtarzam więc więc pewnie kiedyś gdyby kogoś ktoś był zainteresowany większą ilością webinarów które ja prowadzę to zapraszam wszystkich bardzo serdecznie do mojej facebookowej grupy niedzielni traderzy i tam jak prowadzę Webinar to jestem ze swoją społecznością Tak umówiony bo czasami jest tak że nie prowadzę żadnego webinaru A czasami jest tak jak w tym tygodniu gdzie prowadzę codziennie czyli zacząłem prowadzić webinary w poprzednią niedzielę i codziennie do przyszłej niedzieli Coś mam to wrzucam po prostu jeden post jeden post zbiorczy na tydzień oznaczam wszystkich żeby każdy dostał powiadomienie i tam jest informacja na przykład w poniedziałek Webinar na taki temat we wtorek na taki w środę na taki w czwartek na taki w piątek na taki każdy może się zapisać na co chce co mu się co mu się żewnie podoba więc strategię warto zbudować warto zbudować a trzeba ją mieć i teraz po co ta po co ta po co ta Strategia jest nam tak naprawdę potrzebna a potrzebna jest po to że dopiero w momencie w której mamy strategię możemy zrobić statystykę a statystyka jest niezbędna jeżeli chodzi o emocje i kontrolę ryzyka bo panc zą niecierpliwić że pół godziny a o psychologii niewiele było więc statystyka jest nam do tego bardzo bardzo potrzebna i tu wracamy znowu do jednego podstawowego pytania które często może się pojawiać otwieram pozycję i co będzie jeżeli ja zamknę ją ze stratą jeżeli ja stracę No to jeżeli ktoś nie ma strategii nie zna parametrów statystycznych tej strategii No to rzeczywiście może się zastanawiać i może go to w jakiś sposób nawet trochę drażnić denerwować może odczuwać pewien dyskomfort Natomiast jeżeli ktoś ma strategię zna podstawowe parametry tej statystyczne tej strategii to on nie ma takich zmartwień bo on otwiera pozycje i on wie że jeżeli zamknie pozycję ze stratą to zamknie pozycję ze stratą jutro będzie kolejny dzień Może kolejny sygnał Może otworzy kolejną pozycję i może ją zamknie z zyskiem a jeżeli jutro zamknie pozycję ze stratą to pojutrze znowu będzie kolejny dzień i tak dalej i tak dalej i tak dalej to oczywiście nie oznacza że znam statystykę swojej strategii to mogę zaakceptować 50 strat z rzędu i być spokojnym wszystko zależy od tego jak ta statystyka wygląda i teraz podstawowe parametry statystyczne na których warto się skupić to jest skuteczność czyli to średnio Jaki procent naszych transakcji zamykamy z zyskiem to jest dość ważne do tego wszystkiego warto znać średnią zyskowność Czyli mniej więcej ile średnio zarabiamy jak już jak już zarabiamy z takiej pozycji i to co jest bardzo ważne dwa parametry jeden to jest maksymalny ciąg strat z rzędu a drugi to jest maksymalny drawdown maksymalny ciąg strat czyli parametr który określa Ile razy z rzędu najwięcej w historii handlowania przy pomocy tej strategii straciliśmy jeżeli na przykład ktoś ma taki ciąg 10 czy powiedzmy 10 razy z rzędu tracił do tej pory No to jeżeli straci pierwszy raz drugi raz trzeci raz on się nie musi niczym martwić jeżeli miał sytuację w której kiedyś stracił 10 razy z rzędu a później wszystko to odrobił z nawiązką No to nie ma powodu do zmartwień po prostu może Moja strategia ma takie a nie inne parametry statystyczne problem do zmartwień pojawi się w momencie kiedy mieliśmy do tej pory maksymalnie 10 strat z rzędu A my nagle tracimy ó dwi 10 raz zaraz 11 12 już przekroczyliśmy ten próg wówczas jest to dla nas informacja okej coś jest nie tak tylko że my mając tą wiedzę że maksymalnie do tej pory straciliśmy 10 razy z rzędu A teraz już straciliśmy 12 razy z rzędu to ja wiem że mam pewne negatywne odchylenie statystyczne od standardów mojej strategii Ja wiem że trzeba się temu przyjrzeć czy rynek się zmienił czy może ja nagle nieświadomie zacząłem w inny sposób handlować może inaczej Zarządzam swoimi pozycjami coś może robię inaczej nie zdawałem sobie z tego sprawy ale dojdę do tego zweryfikuję to wszystko ale ja wiem że trzeba to zweryfikować bo coś się dzieje złego w momencie w którym nie mamy takie statystyki ja nie wiem ile razy z rzędu traciłem maksymalnie No to mogę tracić i tracić i tracić tracić i nie wiedzieć czy już powinienem się martwić czy jeszcze nie będę się zastanawiał A to będzie powodowało wzrost emocji jakich negatywnych oczywiście no ale jeszcze jest druga kwestia jeszcze jest drugi parametr czyli maksymalny drawdown No i teraz Czym różni się maksymalny drawdown od serii strat z rzędu a drawdown różni się tym że on nie musi przedstawiać strat z rzędu czyli powiedzmy mamy jakiś wynik teraz tak tu jest czas Tu będzie kwota wartość wartość naszego depozytu No i teraz tak z biegiem czasu nasz depozyt rośnie spada rośnie spada rośnie spada rośnie maksymalny drawdown to co mnie w tym przypadku interesuje to jest to Ile straciłem od tego szczytu do tego dołka w międzyczasie traciłem zarabiałem traciłem i ktoś powie maksymalny ciąg strat miałem stąd dotąd było na przykład siedem stratnych pozycji z rzędu i super to jest istotna informacja ale bardzo istotne jest też to jaki był maksymalny drawdown dlatego że jeżeli ja wiem że maksymalnie od wierzchołka do dołka na saldzie depozytu straciłem na przykład powiedzmy 30 proc to pisanie tutaj jakoś tak nie do końca idzie Mam nadzieję że każdy się domyśli że chodzi o 30 PR jeżeli ja wiem że do tej pory maksymalnie straciłem 30 proc No to też wiem na ile mogę sobie pozwolić ta wiedza nie jest mi potrzebna do tego samego do czego potrzebna jest mi wiedza na temat ciągu strat wiedza na temat tego ile razy z rzędu mogę stracić maksymalnie jest mi potrzebna do tego aby wiedzieć kiedy należy się martwić Kiedy coś się dzieje złego kiedy zaliczamy jakieś odchylenie od standardów kiedy trzeba skontrolować naszą strategię i ewentualnie podjąć jakieś działania naprawcze wiedza na temat tego jaki mamy maksymalny draw jest nam natomiast pob bezpośrednio do tego by ograniczyć emocje by zawładnąć zapanować nad tymi emocjami dlaczego No najpierw trzeba zastanowić się kiedy te emocje są największe oczywiście emocje czyli nasz strach i chciwość No i teraz te emocje Kiedy są największe największe można powiedzieć że są w dwóch sytuacjach właści W dwóch momentach jedne bardzo duże emocje pojawią chwi ky otworzymy nową pozycję No ona na Dzień dobry przynosi stratę zaczynamy obserwować to wszystko pojawia się nowa pozycja więc z jednej strony pojawia się Nowa nadzieja że zaraz będziemy milionerami z drugiej strony u kogoś może pojawiać się obawa jeśi rynek od razu nie idzie w naszym kierunku tylko zaczyna zmierzać w kierunku przeciwnym No to te emocje będą nam się pojawiać szczególnie No i drugi moment to jest kiedy chcemy taką pozycję Zamknąć No bo wtedy Zastanawiamy się a co będzie jeżeli ja ją zamknę a rynek pójdzie dalej w moim kierunku przecież m zarobić więcej tylko tego już nie wiemy No i teraz widząc jak rynek porusza się w kierunku przeciwnym do zakładanego przez nas możemy odczuwać pewien strach o to że zaraz stracimy pieniądze więc trzeba by coś zrobić żeby nad tym strachem zapanować No i teraz Jaki jest pierwszy symptom że coś jest nie tak z wielkością pozycji bo to bardzo często jest tak że te negatywne emocje w postaci strachu jakieś obawy pojawią się w momencie w którym podejmujemy zbyt duże ryzyko niż jesteśmy w stanie w rzeczywistości zaakceptować albo zbyt duże niż jest w stanie znieść nasz portfel po prostu Czyli ktoś może podejmować jakieś ryzyko i jeżeli otworzy pozycję i będzie czuł że serce nagle zaczyna mu Walić to jest to pierwszy sygnał że ta pozycja jest za duża i oczywiście ktoś może tłumaczyć sobie ale przecież ona nie jest taka duża podświadomie dla organizmu ona jest za duża ryzyko powinno być mniejsze No ale teraz jakie powinno być ryzyko czy ryzyko powinno wynosić 1 proc w pozycji depozytu 2 proc 5 proc 10 proc a może pół proc lub mniej Prawda jest taka że nie ma idealnego rozwiązania Nie Ma idealnego ryzyka które należy podjąć bo wielkość ryzyka powinna być uzależniona od statystycznych parametrów naszej strategii warto pamiętać o tym że należy mierzyć siły na zamiary Nie nie myśleć o tym że ja teraz zaczynam być traderem ja Zwalniam się z pracy Ja za miesiąc będę milionerem oczywiście życzyłbym każdemu niewielu się to jednak udaje No i teraz warto poj do tego wszystkiego z głową po to żeby te emocje maksymalnie ograniczać bądź docelowo wyeliminować i teraz jak do tego wszystkiego należy podejść przede wszystkim należy zaakceptować jedną bardzo ważną rzecz do której pewnie już część osób sama doszła do tego wniosku słuchając mnie od tych 42 minut a mianowicie straty są nieodłącznym elementem tradingu nie ma strategii idealnej nie ma możliwości takiej fizycznie żebyśmy Każdą pozycję którą otworzymy zamknęli z zyskiem to się nie wydarzy może ktoś łudzić się że tak On znajdzie na to sposób i ktoś kto wpadnie na taki cudowny sposób prawdopodobnie odkryje to że można otwierać pozycje bez stop losów No i teraz rzeczywiście można otwierać pozycje bez stop losów No i teraz powiedzmy otworzę pozycję małą Nie ustawię stop losa nawet jak rynek pójdzie w kierunku przeciwnym No to nie stracę dopóki nie zamknę pozycji a prędzej czy później rynek jednak odbije No okej dobra To ja powiem sprawdzam i okazuje się że nie zawsze rynek odbije albo nie zdąży odbić No bo ktoś powie Nie no w końcu odbije to trzeba pamiętać o tym że handlując przy pomocy kontraktów cfd w przypadku większości brokerów możemy swoją pozycję trzymać przez maksymalnie 12 miesięcy upy 12 miesięcy ta pozycja po prostu zostaje zamknięta czy jest zysk czy jest strata pozycja jest zamknięta więc jeżeli ktoś nie wierzy mi na słowo Proponuję odpalić pić dowolnych pięć dowolnych rynków sprawdzić gdzie notowania znajdowały się Rok temu o tej porze i w którym kierunku podążały co by było gdybyśmy otworzyli pozycję w kierunku przeciwnym czy rynek w tym roku na przestrzeni tych 12 miesięcy wrócił choć raz do poziomu w którym otwierali byśmy pozycje żeby byli w stanie wyjść na przykład na przysłowiowe zero w wielu przypadkach okaże się że nie że tak sytuacji nie było że nie moglibyśmy nagle że nie moglibyśmy nagle tej pozycji zamknąć nawet na zero tylko księgowa byśmy stratę to jest pierwszy pierwszy minut jest jeszcze drugie zagrożenie że choć otworzymy małą pozycję to koniec końców rynek zrobi tak duży ruch że i tak wyczyści nam cały depozyt wyzeruje nam całe cały rachunek więc nie należy w ten sposób do tego wszystkiego podchodzić natomiast jakie ryzyko Rafał zaorski mówi że stop losy są dla małych siusiaków dla małych dziewczynek tu bym sprostował bo chyba tak to brzmiało i teraz sprzedaje swoje mieszkanie więc odnosząc się do słów bo domyślałem się że ktoś może to skojarzyć do słów Rafała Zaorskiego Rafał zaorski odnosząc się do stop losów mówi o fizycznych stop losach czyli o tym że na platformie u swojego brokera nie umieszczamy stop losów Okej ja nie będę z tym walczył ja uważam że warto wykorzystywać takie stop losy bo jeżeli pojawi się sytuacja w której Okej osoby handlujące na wyższych interwałach czasowych które prowadzą swoje pozycje po kilkanaście dni kilka tygodni Okej może machnę ryzyko w ich przypadku będzie mniejsze nie powiem że nie ma go ale jest mniejsze osoby które handlują Jednak z perspektywy niższych interwałów czasowych Jeżeli nie ustawi sobie stop losa to narażają się na to że w pewnym momencie stracą dużo więcej niż są w stanie stracić albo niż akceptują że stracą Czyli ktoś może zakładać sobie że on może stracić 1 proc w danej pozycji ale nagle pojawi się jakaś publikacja jakiś raport jakiś Bank Centralny wyjdzie i coś powie i rynek nagle ruszy w jedną albo w drugą stronę w kierunku przeciwnym i okaże się że albo nie zdążymy kliknąć albo nie ma nas przy komputerze i nie mamy jak nawet kliknąć i nie zamkniemy takiej pozycji i strata miała wynieść maksymalnie 1 proc a nagle wynosi 10 proc osoby na niższych interwałach czasowych są z tego tytułu obarczone nieco mniejszym ryzykiem dlatego że rzadko dzieje się tak żeby jednosesyjny była na przykład 10 krotnie większa niż średnia dzienna zmienność więc tu takie ryzyko duże nie występuje jest czasami nie można powiedzieć że go nie ma wystarczy spojrzeć na to jak zareagował frank szwajcarski na decyzję szwajcarskiego banku Narodowego z 15 stycznia 2015 roku wystarczy spojrzeć na to jak funt zareagował na wyniki referendum w sprawie brexitu i jeszcze kilka innych takich moglibyśmy wyznaczyć gdzie rzeczywiście nawet z perspektywy interwału dziennego działo się działo się dużo ale na wyższych interwałach chyba płacimy więcej za trzymanie pozycji No płacimy koszty słapa Tak zgadza się przez to na kontraktach cfd raczej nie opłaca się trzymać pozycji przez pół roku ale trzymać pozycj przez D trzy tygodnie no to jak najbardziej Nie są to koszty które zjedzą nam dwu czy trzytygodniowy zysk jeżeli rynek będzie w stanie wykonać odpowiednio duży ruch więc ja uważam że można to wszystko można to wszystko pogodzić natomiast wracając do tych stop losów jeszcze ja uważam że warto ustawiać jest rzeczywiste natomiast nawet jak ktoś uzna że rzeczywiście one są dla małych siusiaków jak tu zostało już napisane to nie ma z tym najmniejszego problemu bo tu nie chodzi w rzeczywistości o fizyczne ustawienie stop losa chodzi o ustawienie stop losa przynajmniej w głowie czyli określenie że okej jeżeli Ja otwieram swoją pozycję po cenie x i handluję na wzrosty to Jeżeli cena spadnie do poziomu y zakładanego jakiegoś to ja uznaję że ta transakcja jest transakcją stratną że sygnał wzrostowy na podstawie którego otwierałem swoją pozycję został zanegowany że rynek zanegował mój sygnał handlowy On nie ma już racji bytu trzeba tą pozycję zamknąć trzeba uciąć straty jak szybciej i nie pozwolić im rosnąć ktoś ustawi sobie sztywny stop los na platformie ktoś inny w głowie określi sobie że po przekroczeniu tego poziomu zamykam pozycje Rafał też zarządza swoimi pozycjami on też otwiera pozycje ale nierzadko zamyka je ze stratą okej czasem zdarzy mu się pewnie je przeciągnąć nie raz nie dwa nie trzy Pytanie jest inne jeszcze jeżeli już idziemy w stronę Rafała czy każdy chce iść drogą Rafała czy każdy chce żyć jak Czy każdy chce osiągać takie wyniki finansowe jak Rafał bo ja wiem że można patrzeć na to ile Rafał w roku zarobił i szapoba czapki z głów naprawdę Gratulacje ale warto zastanowić się kto historii Rafała nie zna to proponuję poznać Ja nie będę jej teraz opowiadał bo szkoda na to czasu dzisiaj ale warto zapoznać się z historią Rafała może oficjalnie w całości nie została nigdy jakoś ze szczegółami opisana ale to nie była od zera do milionera to w ten sposób nie wyglądało po prostu to była trudna droga kręta bardzo okupiona wieloma wyrzeczeniami i zakładam że nie każdy chce w ten sposób żyć więc tu najpierw należałoby się nad tym wszystkim zastanowić jeżeli chodzi o te o te stop losy trzeba sobie zdawać z tego sprawę no i teraz wracajmy już do znowu do do naszej psychologii więc pierwsza kwestia że straty są nieodłącznym elementem tego biznesu po prostu nie każdą zamknę z zyskiem No ale teraz żeby zaakceptować straty No to wystarczy zrozumieć że straty nie są niczym złym i trzeba w nieco inny sposób na nie spojrzeć bo ktoś może powiedzieć straciłem Popełniłem błąd Jestem słabym traderem a to wcale jest nieprawda W sensie to może być prawda ale nie to c jest prawda zależy tylko od nas bo jeżeli ktoś nie ma strategii albo ma strategię ale się jej nie trzyma straci pieniądze to jest jego wina to popełnił błąd jest kiepskim traderem ale jeżeli ktoś ma strategię trzyma się założeń tej strategii otwiera pozycje zgodnie z założeniami tej strategii prowadzi ją tak jak zostało to opracowane i mimo to zamknie pozycję ze stratą to on jest dobrym traderem zupełnie nic złego się nie stało On wie że ma strategię jest tego świadom zna statystyczne parametry swojej strategii i wie że na przykład jego strategia ma skuteczność na poziomie 70 proc to mimo wszystko średnio statystycznie na 10 transakcji trzy zamknie i tak ze stratą i on to Akceptuje on godzi się na to bo wie że z tych siedmiu zyskownych zarobi dużo więcej i nie przywiązuje się do pojedynczych strat czy wyników z z pojedynczych transakcji ta strata będzie bo Moja strategia ma takie Ani inne parametry jeżeli ja chcę zarobić na rynku to muszę podjąć ryzyko A więc do czego najprościej przyrównać stratę do kosztu uzyskania przychodu powiedzmy ktoś prowadzi warzywniak nie jest gospodarzem on skupuje od gospodarza i sprzedaje swoim klientom więc szacuje biorąc pod uwagę jakieś swoje wyliczenia doświadczenia że w analogicznym okresie roku ubiegłego mieliśmy sezon taki i taki i nie wiem sprzedawaliśmy tyle i tyle ziemniaków tyle marchwi tyle cebuli tyle czegoś tam okej zaopatrujemy się u swoich dostawców licząc że sprzedamy tyle samo albo sprzedamy więcej bo obok wybudowali kolejny blog i 120 rodzin nagle się wprowadziło więc popyt mamy nagle większy No ale co jeżeli nagle okaże się że część naszych stałych klientów zachoruje bo wybuchnie jakaś epidemia i oni nie wyjdą na przykład z domu nie przyjdą do nas na zakupy albo rodzina przywiezie im te zakupy ale zrobi je w innym sklepie w innym warzywniaku my tego nie sprzedamy będziemy musieli to wyrzucić bo produkty się zepsuły czy jesteśmy złymi przedsiębiorcami jeżeli z tego co sprzedamy zarobimy wystarczająco żeby pokryć wszystkie koszty czyli powiedzmy najem lokalu jak nie jest nasz jakiś ZUS podatek opłacenie pracownika zostanie nam na życie i jeszcze zostanie Górka którą możemy na przykład zainwestować i rozwinąć swój biznes to jest wszystko w porządku pojedyncza strata nie ma tu większego znaczenia to jest zwykły koszt nikt nie jest w stanie przewidzieć czy mu się przypadkiem banany nie zepsują mogą mu się zepsuć będzie musiał je wyrzucić albo ktoś ma kwiaciarni sprzedaje kwiaty zamawia kwiaty na walentynie okazuje się że zeszło mniej niż w ubiegłym roku bo są za drogie ludzi nie stać na na róże i się przerzucili na bratki albo nie wiem strzelam więc nic z tych rzeczy jeżeli zarabiamy wszystko w porządku Podobnie będzie na rynku jeżeli ja stracę raz ale trzy razy zarobię nic złego A jeżeli stracę trzy razy a raz zarobię No to jeżeli tracąc trzy razy stracę po 1m procencie sumarycznie 3 proc a zarabiając raz zarobię 10 proc to też nic złego się nie stało częściej traciłem ale jak już zarobiłem to już zarobiłem tak że pokryło to te wszystkie straty jeszcze grubo zostało więc Najważniejsze jest to jaki mamy wynik nie tyle na koniec dnia bo tak można by powiedzieć kolokwialnie Jaki jest wynik na koniec dnia ale powiedzmy Niech każdy sobie sam zdefiniuje Day Trader może powiedzieć Chciałbym każdy dzień zamykać zyskiem to może być ciężkie do zrobienia ktoś kto handluje z perspektywy wyższego interwału czasowego powie Chciałbym każdy miesiąc każdy kwartał Albo każdy rok zamykać zyskiem i tyle Super to też nie zawsze musi się nie zawsze musi się udać ale możemy sobie postawić jakieś cele tylko byle by te cele były w miarę w miarę rozsądne No więc co należy zrobić ograniczając emocje Po pierwsze zaakceptować straty No ale to nie jest jedyna kwestia bo trochę mówiliśmy o tym odbiegać do tematu ryzyka No jakie to ryzyko na poszczególną pozycję czy duże czy małe czy jest uniwersalne nie ma uniwersalnego to już powiedziałem Powiedziałem też że straty trzeba zaakceptować bo one będą się pojawiać więc jeżeli ja muszę zaakceptować straty to dobrze by było żebym określił jaki poziom strat jestem w stanie zaakceptować bo to nie jest tak że ktoś nam narzuci Słuchaj jak chcesz być traderem to Musisz zaakceptować że saldo twojego depozytu może spaść o 50 proc No nie no to jest bujda na kółkach Ktoś może powiedzieć że on jest w stanie zaakceptować maksymalne obsunięcie kapitału na poziomie 20 proc a ktoś powie że on ma nieco wyższy apetyt na ryzyko On jest w stanie zaakceptować nawet spadek depozytu o 60 proc to są bardzo duże różnice No i teraz Jeżeli ja wiem ile jestem w stanie stracić żeby dalej się komfortowo czuć żeby dalej handlować zgodnie z założeniami mojej strategii to powinienem obliczyć wielkość ryzyka dla pojedynczej pozycji obliczyć a nie wymyślić bo Czym innym jest usiąść i powiedzieć ja teraz będę ryzykować 5 proc w jednej pozycji a Czym innym jest usiąść i powiedzieć z moich danych wynika że żeby czuć się komfortowo mogę ryzykować półtorej proc w jednej pozycji Jak to obliczyć obliczyć można to bardzo prosto jeżeli ja wiem nie wiem czy to już zniknęło czy mi nie zniknęło zerknij jeżeli ja wiem że maksymalne obsunięcie kapitału maksymalny drawdown miałem na poziomie 30 proc w fazie testów kiedy testowałem swoją strategię i wówczas ryzykował powiedzmy 1 proc kapitału A wiem że maksymalne obsunięcie kapitału jakie ja rzeczywiście jestem w stanie zaakceptować żeby się z tym dobrze czuć wynosi 20 to znaczy że muszę zmniejszyć wielkość ryzyka pozy A jak ktoś powie że on jest w stanie zaakceptować dr na poziomie 50 No to może nieco zwiększyć wielkość pozycji jeżeli ryzykował na przykład 1 proc to niech ryzykuje pół proc zwiększy ryzyko o pó o połowę czyli jeżeli sytuacja się powtórzy to będzie miał dr na poziomie 45 proc a jest w stanie zaakceptować obsunięcie na poziomie 50 czyli jeszcze 5 punktów procentowych ryzyka zostanie mu jako margines jako margines błędu To wszystko można wyliczyć sami zdefiniujemy Ile jestem w stanie stracić Ile jestem w stanie zaryzykować i pod to bazując na statystyce naszej strategii obliczmy jak duże ryzyko jestem w stanie zaakceptować jak takie ryzyko wyliczymy i je zaakceptujemy to emocje które będą pojawiały się w momencie składania zlecenia no będą znikome dlaczego Bo ja już nie będę zastanawiał się Co będzie jeżeli ja stracę bo Ja wiem że jeżeli ja stracę To mogę stracić jeszcze pić razy z rzędu i wszystko będzie wszystko będzie w porządku wiem że mogę mieć za chwilę takie a nie inne obsunięcie kapitału ale ja je akceptuję Teraz powiedzmy ktoś będzie ryzykował 1 proc kapitału w pojedynczej pozycji co musiałby się stać żeby wyzerować cały depozyt musiałby stracić 100 razy z rzędu czy to jest możliwe No nie to jest niemożliwe to jest niewykonalne Jacek kubrak część państwa może nawet Jacka kubraka kojarzyć przeprowadził jakiś czas temu taki pewien eksperyment to nawet zostało opisane na kompal liku gdzie otwierał pozycję Na podstawie rzutu monetą czyli w zależności od tego czy wypadł orzeł czy wypadła Reszka otwierał albo pozycję na wzrosty albo pozycje na spadki totalnie losowe podejście przy tym wszystkim opracował sobie jednak model zarządzania taką pozycją czyli otwierał pozycję na wzrost albo spadki w zależności od tego czy wypadł orzeł czy wypadła Reszka bez znaczenia na kierunek zawsze ustawiał stop los na poziomie 30 pipsów i Take profit na poziomie 100 pipsów czyli potencjalny zysk był nieco ponad trzykrotnie większy niż podejmowane ryzyko on przeprowadził w ten sposób 100 transakcji i finalnie po 100 transakcjach zarobił jego saldo na rachunku się zwiększyło to można znaleźć to można znaleźć na portalu Komar tam jest nawet screen jego statu chyba całego nie ma ale jest jest wykres kapitału pokazany Kiedy były jakie obsunięcia kapitału Kiedy kiedy wzrastał totalnie losową metodą ale to co było przemyślane to wielkość ryzyka dla poszczególnej pozycji Bo oczywistym jest że gdyby ryzykował 10 proc w pojedynczej transakcji to ten eksperyment by nie przetrwał bo stracić 10 razy nie jest aż tak trudno można jest to jak najbardziej wykonalne stracić 100 razy z rzędu jest już zdecydowanie zdecydowanie trudniej trudniej zrobić więc Podsumowując wszystkie wszystkie punkty żeby ograniczyć emocje w tradingu z punktu widzenia psychologicznego jeżeli emocje są zbyt duże należy zmniejszyć wielkość pozycji Żeby dostosować wielkość pozycji należy posiadać strategię i znać skuteczność oraz zyskowność No i te podstawowe parametry o których mówiliśmy należy być świadomym że żadna strategia nie daje 100% skuteczności Trzeba zrozumieć że strata nie jest błędem tylko jest ujemnym Wynikiem finansowym z naszej transakcji czyli jest zwykłym kosztem uzyskania przychodu należy obliczyć wielkość ryzyka jakie jesteśmy w stanie podejmować i ta sama świadomość psychologiczna świadomość że Straty będą że mogę zaakceptować je na takim a nie innym poziomie i że to nie jest błąd że jeżeli ja tracę to nie jestem złym traderem to bardzo mocno ogranicza emocje w tradingu ale są też takie elementy które wdrożyć możemy z dnia na dzień dlatego że bardzo silne emocje pojawiają się w chwili tak ju wem Kiedy otwieramy swoją pozycję na przykład i wtedy bardzo często patrzymy sobie na okno terminala tam ta pozycja bardzo ładnie się wyświetla widzimy nazwę instrumentu na którym mamy czy to jest pozycja na wzrosty czy na spadki Jaki jest Wolumen tej transakcji No i oczywiście na końcu to co najważniejsze czyli wynik strata albo zysk i teraz jak patrzymy sobie na to wszystko na te liczby No to te potęgują nas czy to coś zmienia nie to niczego nie zmienia że ja patrzę na te na ten zysk wyrażany w walucie na przykład Więc najlepiej to okno terminala zamknąć po co mam na nie patrzeć czy ja w oparciu o to podejmę decyzję inwestycyjną no nie powinienem więc lepiej to okno w ogóle zamknąć No ale jak zamkniemy okno terminala to ktoś może jeszcze mieć bolączką że on na wykresie widzi linę te Gdzie jest złożone zlecenie ewentualnie stop los Profit i to też jaki sposób rozprasza albo sprawia że chciałby zrobić obiektywną analizę ale nie może tego zrobić bo podświadomie widzi że ma otwarte zlecenie i nawet jeżeli nie chce to na siłę będzie szukał argumentów przemówią za tym że rynek powinien iść w jego kierunku więc dobrym rozwiązaniem może być tutaj także skorzystanie z dwóch osobnych rachunków jeden rachunek otwieramy do analiz drugi do handlu to może być rachunek założony u tego samego brokera logujemy się z poziomu tej samej aplikacji prz logowanie się między jednym a drugim rachunkiem to są raz dwa trzy kliknięcia Jeżeli dobrze Liczę to są chyba tylko trzy kliknięcia więc nie ma tego naprawdę nie ma tego naprawdę wiele oczywiście ktoś kto handluje z perspektywy interwału pięciominutowe No nie będzie się przelogowywanie jednej platformie gdzie na przykład może to być nawet demo albo kont realne ale nie zasilone żadnymi środkami i drugie Kon realne gdzie ma zasilone te środki wtedy jak robi analizę nawet jak odpali mu się okno terminala tam nie ma żadnej pozycji otwartej niczego nie widać na wykresie nie ma żadnych linii niczego jest czysto goło i wesoło nie mamy niczego co w jakiś sposób przykuwały naszą uwagę i od czego zależałoby to czy my w danym momencie zarabiamy czy tracimy to pomaga czyli wyłączenie okna terminala albo skorzystanie z dwóch rachunków To jest coś co można wdrożyć tu i teraz i to już mocno ogranicza emocje bardzo mocno ogranicza ogranicza emocje natomiast żeby tak całościowo kompleksowo do tego tematu podejść to należy skupić się na psychologii czyli po pierwsze być świadomym tego co jest potrzebne czyli potrzebujemy strategię potrzebujemy znać statystyczne parametry tej strategii potrzebujemy zaakceptować straty bo one będą nie nie pozbędziemy się ich jeżeli chcemy być traderami to całe życie będziemy mieli do czynienia ze stratami sytuacjami gdzie po prostu tracimy pieniądze normalni ludzie nie są do tego przyzwyczajeni że Każda decyzja zawodowa którą podejmują wiąże się z jakimś Wynikiem finansowym bezpośrednio No bo jeżeli ktoś jest kierowcą zawodowym to decyzja na zasadzie czy ja zdążę przejechać jeszcze na żółtym czy może zatrzymam się i przejadę na kolejnym zielonym to nie jest decyzja od której zależy to czy on zarobi więcej czy zarobi mniej ewentualnie jest to kwestia tego czy spowoduje wypadek czy też nie ale co do zasady no nie nie wchodzi tam w grę że ktoś straci ileś tysięcy złotych na przykład czy czy nie wiem piekarz powiedzmy przypali jedną blachę bułek No co się stanie no wyrzuci jedną blachę bułek żadna wielka żadna wielka strata jak pracuje na etacie zupełnie tego nie odczuje w żadny sposób nic się nie stanie natomiast Trader odczuwa skutki finansowe każdej decyzji którą podejmuje absolutnie każdej więc trzeba do tego po prostu przywyknąć trzeba to zaakceptować i z tym żyć natomiast jesteś w stanie to zrobić oczywiście Wymaga to pewnego takiego obycia z rynkiem i wiadomym jest że jak ktoś zaczyna to te emocje będą duże bo jest to coś nowego ale zawsze jak robimy coś nowego to jest to w jaki sposób dla nas emocjonujące nie ma nic nadzwyczajnego jak ktoś pierwszy raz skacze ze spadochronem to jest mega podekscytowany ale jak skaczę dwusetny raz ze spadochronem No to skaczę bo skaczę prawd podobnie W sensie nie skakałem nigdy ze spadochronem więc nie wiem jak to jest skakać 200 razy ale czasami ktoś pobija jakieś rekordy i skaczą po kilkadziesiąt razy w ciągu jednego dnia to nie wierzę że ten 20 skok tego samego dnia Jest tak samo emocjonujący jak pierwszy prawdopodobnie jest to po prostu kolejny skok który trzeba wykonać wykonać i tyle tak jest ze wszystkim więc tu będzie podobnie jak ktoś zaczyna emocje będą duże jak zbuduję strategię będą mniejsze jak zaakceptuję Straty będą jeszcze mniejsze i tak dalej i tak dalej aż w pewnym momencie uzna że w sumie luz zajęcie jak każde inne nic szczególnego się nie dzieje Trzeba po prostu kontrolować ryzyko żeby w pewnym momencie za bardzo nie popłynąć i można śmiało sobie w ten sposób działać i to by było wszystko z tego co miałem przygotowane dla państwa na dziś Oczywiście jeżeli są jakiekolwiek pytania śmiało od tego jest czat ja na wszystkie postaram się odpowiedzieć Natomiast jeżeli żadnych pytań nie ma bardzo serdecznie dziękuję za udział w tym dzisiejszym spotkaniu Mam nadzieję że to nie była dla państwa godzina stracona że chociaż coś ciekawego udało mi się tutaj przekazać No i cóż mam nadzieję że do usłyszenia przy okazji kolejnego spotkania webinarowe które będę miał przyjemność za jakiś czas poprowadzić