Co robić z pieniędzmi na wypadek wojny? [Finanse a Wojna]

co robić z pieniędzmi na wypadek wojny to najczęściej zadawane pytanie jakie otrzymywałem od was w ubiegłym roku gdybym musiał odpowiedzieć w ciągu 30 sekund to powiedziałbym tak akcje zagraniczne będą okej O ile dobrze obstawił zwycięzcę konfliktu obligacje to fatalna opcja Chyba że są indeksowane inflacją gotówka Zdecydowanie się przyda ale głównie w twardych walutach z nieruchomości najbezpieczniejsza będzie ziemia złoto sprawdzi się dobrze Prawdopodobnie kryptowaluty mogą się przydać do transferu części majątku ale taka odpowiedź nie ma znaczenia bez reszty informacji które przygotowałem dla was w tym filmie opowiem w nim krok po kroku co ja na razie zrobiłem aby finansy mojej rodziny były przygotowane również na wypadek scenariusza wojennego podzielę się także tym co jeszcze zamierzam w tej sprawie zrobić a na końcu filmu Mam dla was bardzo konkretną propozycję zaczynamy Jak wiecie do każdego finansowego tematu staram się podejść na spokojnie analitycznie i bez emocji dlatego wsłuchaj się proszę w to krótkie wprowadzenie żeby zmierzyć się w ogóle z waszym pytaniem co robić z pieniędzmi na wypadek wojny w pierwszej kolejności postanowiłem jak najlepiej zrozumieć co się właściwie dzieje obecnie na świecie i na ile poważnie powinienem traktować prawdopodobieństwo wojny na terenie Polski przy moich decyzjach inwestycyjnych korzystam z wiedzy na temat około 150 letniej historii rynków finansowych aby Nie skupiać się tylko na bieżącym cyklu rynkowym czy na współczesnym szumie medialnym sąd zatem lepiej zrozumieć dzisiejszą ge politykę i również na nią spojrzeć z szerokiej perspektywy sięgnąłem do źródeł analizujących długoterminowe cykle politycznej na ekranie widzicie książki do których lektury serdecznie was zachęcam a które pozwoliły mi prześledzić proces wzrostu i upadku Imperium hiszpańskiego po wielkich odkryciach geograficznych Następnie gospodarczą dominację Holandii po wojnie 30-letniej potem niepodważalny hegemonię Wielkiej Brytanii po wojnach napoleońskich i wreszcie wyłonienie się stanu Zjednoczonych jako największego Imperium po II wojnie światowej tym z was którzy słuchają tego podcastu w formie audio podpowiem że te książki To The Rise and Fall of the Great Powers Paula Kennediego principles for dealing with the Changing World Order re dalio War and Change in World politics Roberta gilpin i w zakresie historii najnowszej ostatnie wydanie książki porządek światowy zmarłego niedawno Henrego kissingera na długie miesiące grzebałem się w lekturze tych i kilku innych źródeł co pomogło mi lepiej zrozumieć dlaczego porządek światowy którym żyłem przez całe moje dorosłe życie na naszych oczach tak dynamicznie się zmienia bardzo to upraszczając dotychczasowy hegemon czyli Stany Zjednoczone słabnie i traci wpływy na świecie zaś obóz przeciwny na czele którego stoją Chiny jest już na tyle silny że próbuje podważyć trwający od dziesięcioleci Prymat Ameryki analogiczne okresy w historii bywały bardzo burzliwe bo dominujące Imperia rzadko oddawały pierwszoplanową rolę bez walki co w większości przypadków prowadziło niestety do długich i krwawych konfliktów jak wojna 30-letnia wojny napoleońskie czy pierwsza i druga wojna światowa i teraz bardzo ważna sprawa fakt że nagrywam ten materiał absolutnie nie oznacza że spodziewam się nieuchronnej wojny w Polsce możliwych scenariuszy o bardzo różnych prawdopodobieństwach jest przecież mnóstwo w Rosji może nastąpić przewrót Chiny mogą zaanektować Tajwan w USA może wojna domowa Unia Europejska może się rozpaść albo mocniej zjednoczyć Polska i kraje Bałtyckie mogą wylecieć z NATO Korea Północna może zaatakować koreę południową Trump może dostać zawału i tak dalej i tak dalej Słuchajcie tak jak na giełdzie nie jesteśmy w stanie przewidzieć czy ceny wzrosną czy spadną tak nie jesteśmy w stanie przewidzieć co się wydarzy w geopolityce jednak Po zapoznaniu się z szeregiem źródeł doszedłem do wniosku że istnieje jakieś 20 prawdopodobieństwa że w ciągu najbliższych 10 15 lat mogą być jakieś działania wojenne na terenie Polski oczywiście każdy z was będzie miał inne zdanie na ten temat i inne oszacowanie tego prawdopodobieństwa co więcej ten szacunek będzie się zmieniał w zależności od rozwoju wypadków za naszą wschodnią granicą myślę że to jest wszystko dla każdego jasne W każdym razie jak dla mnie 20 proc to nie jest Może dużo ale już wystarczająco dużo żeby podjąć jakieś działania To skoro tak to jakie działania postanowiłem podjąć zacznijmy od tego że skoro scenariuszowie dziś około 20 PR szans to scenariuszowie obecnie aż 80 proc szans dlatego nie likwiduje Ike nie likwiduje xze nie sprzedaje w pośpiechu swoich nieruchomości w Polsce nie kupuję złota za wszystkie oszczędności i nie wymieniam wszystkich złotówek na franki szwajcarskie dolary i euro jednym słowem nie wykonuje żadnych nerwowych ruchów skoro w 80 na 100 scenariuszy Adam pokój No to trzymam się swoich założeń opisanych uwaga autopromocja oczywiście w finansowej fortecy i na spokojnie robię swoje trzymając się strategii pozwalając czasowi działać po prostu na moją korzyść pozostaje jednak tych 20 scenariuszy których ignorowanie No byłoby dziś głupotą jak więc do tego podszedłem w pierwszej kolejności musiałem doprecyzować przed czym tak naprawdę chciałbym się zabezpieczyć bo słowo wojna jest bardzo pojemne ktoś może myśleć o konflikcie nuklearnym ktoś inny o zmaganiach na miarę II wojny światowej a jeszcze ktoś inny może rozważać wojnę podobno do tej w Ukrainie czy w latach 70 we Wietnamie jeśli chodzi o konflikt nuklearny To niezwykle ciekawa choć jednocześnie przerażająca była dla mnie lektura książki Ann Jacobsen pod tytułem wojna nuklearna możliwy scenariusz wynika z niej że gdybym chciał ochronić rodzinę przed takim konfliktem To musieli byśmy zamieszkać w Argentynie Nowej Zelandii albo na fidi bo na półkuli północnej żaden bunkier nas nie ochroni nie zamierzam się tam wyprowadzać więc z ryzykiem konfliktu nuklearnego muszę po prostu żyć tak jak przez całe dotychczasowe życie Dlatego Gdy myślę dzisiaj o finansowym zabezpieczeniu na wypadek wojny tak naprawdę biorę pod uwagę konflikt konwencjonalny podobny do wojny w Ukrainie co Zatem mogę zrobić na wypadek gdyby jakiś zbliżony scenariusz wydarzył się w Polsce doszedłem do wniosku że takie finansowe zabezpieczenie powinniśmy rozpatrywać w dwóch wymiarach pierwszy to przygotowanie funduszu ewakuacyjnego czyli środków które pozwolą mojej żonie i dzieciom wyjechać z kraju i utrzymać się za granicą przez co najmniej kilka miesięcy a drugi to wydzielenie i zabezpieczenie jakiejś części naszego majątku która po zakończeniu konfliktu albo w przypadku konieczności przeprowadzenia się do innej części Polski lu może nawet emigracji bo na przykład po wojnie będziemy mieć w Polsce komunizm czy dyktaturę to żeby w takim scenariuszu nie musieć startować ze wszystkim od zera To porozmawiajmy przez moment o tym funduszu ewakuacyjnym na pewno spotkaliście się wielokrotnie z pojęciem plecak ucieczkowy nie specjalizuję się w sprawach surwiwalu Ale z przyjemnością polecę wam Kolejną bardzo dobrą książkę pod tytułem ekstremalny poradnik przetrwania której autorem jest nawal czyli służący niegdyś w gromie i biorący udział w misjach zagranicznych Paweł mateńczuk w tej książce znajdziecie pełny skład takiego plecaka ja skupiłem się tylko na sprawach finansowych i moim zdaniem na taki finansowy fundusz ewakuacyjny powinny się składać Po pierwsze równowartość kilku tysięcy złotych w gotówce z czego większość w twardych walutach takich jak euro dolar czy frank szwajcarski po drugie konto w zagranicznym banku w Europie Zachodniej bo zakładam że moja rodzina uda się właśnie na zachód i oczywiście karta do takiego konta pozwalająca na płatności w sklepie i wypłaty z bankomatu no i po trzecie niewielka ilość złota fizycznego tym częściowo w formie biżuterii z powodów o których przeczytacie właśnie we wspomnianej przeze mnie książce nawala i te trzy elementy czyli nieco złota gotówka i środki na zagranicznym koncie na kilka miesięcy życia Stanowią obecnie fundusz ewakuacyjny mojej żony i dzieci ale nie wykluczam że po dalszej analizie dodam do niego jeszcze odrobinę kryptowalut cel takiego funduszu ewakuacyjnego jest jasny Kasia i dzieci wyjeżdżają z Polski na zachód i tam mają dostęp do płynnych środków które pozwolą im na wynajęcie mieszkania i życie przez co najmniej pół roku po wybuchu wojny w Ukrainie przez kilka miesięcy Gościliśmy u nas rodzinę zza wschodniej granicy i właśnie brak dostępu do ulokowanych w ukraińskim banku oszczędności był dla nich w tych pierwszych miesiącach bardzo dużym problemem drugi element zabezpieczenia d którego Szukam dobrej nazwy więc chętnie posłucham tutaj podpowiedzi odnosi się do znacznie dłuższego terminu i znacznie większego fragmentu majątku Chodzi to o takie ulokowanie części naszych aktywów aby w razie konfliktu w Polsce nie stracić wszystkiego i ja dzielę Nasz cały majątek na takie dwie odrębne części Pierwsza to jest część konsumpcyjna na którą składają się samochód mieszkanie w którym mieszkamy biuro w którym pracujemy mieszkania naszych córek no to są głównie nieruchomości w Warszawie i potencjalnie są oczywiście narażone na zniszczenie bo nie da się ich ze sobą przypadku wojny natomiast druga część to ta część Inwestycyjna czyli znane wam doskonale trzy portfele opisane szczegółowo w finansowej fortecy i opowiem wam teraz w jaki sposób patrzę na te portfele biorąc pod uwagę ryzyko wojny wspólnie z Kasią z Maćkiem pielok przeanalizowaliśmy szczegółowo w ostatnich miesiącach Co działo się w różnych krajach uczestniczących w wojnach w XX wieku oraz Jak zachowywały się w takich okresach najważniej Chodziło nam o znalezienie odpowiedzi na pytanie Które z dostępnych opcji inwestycyjnych dobrze sprawdziły się w przeszłości i które z nich wydają się dobrymi kandydatami na zabezpieczenie w przypadku konfliktu zbrojnego na terenie Polski w przyszłość No i co z tych naszych analiz na razie wynika Otóż Historia uczy kilku ważnych rzeczy po pierwsze wojna jest szalenie droga i dewastują dla finansów publicznych z jednej strony drastycznie rosną wydatki walczącą armi także na import broni amunicji surowców i żywności No bo rolnictwo i przemysł nie funkcjonują normalnie a z drugiej strony spadają zwykle dochody podatkowe bo ogromna liczba obywateli i firm nie pracuje tak jak dotychczas i to powoduje bardzo szybki wzrost zadłużenia zarówno zewnętrznego wobec państw u których rząd się zaopatruje jak i wewnętrznego No bo rządy prowadzą w czasie wojny różnego rodzaju akcje polegające na pozyskiwaniu środków od obywateli sprzedając im na przykład specjalne wojenne po drugie o ile nie znajdzie się jakaś Koalicja Państw niosących pomoc finansową jak miało to miejsce w przypadku Ukrainy rząd nie ma wyjścia i musi uruchomić do dróg pieniędzy na dużą skalę to prowadzi do szybkiego spadku wartości lokalnej waluty i do szybko rosnącej inflacji inwestorzy zagraniczni masowo wyprzedają obligacje narażonego na wojnę na wojenną porażkę kraju No a partnerzy dostarczający broni surowce nie chcą akceptować płatności w lokalnej walucie tylko domagają się twardych walut albo Złota bo złoto ma tę zaletę że nie jest niczyim zobowiązaniem Więc chociaż jest reliktem przeszłości jak twierdzą niektórzy No to w czasach konfliktów zaczyna pełnić ważniejszą funkcję w handlu międzynarodowym pomiędzy krajami które przestają sobie ufać myślę że nie jest przypadkiem to że w ostatnich latach banki centralne mocno zwiększają swoje rezerwy złota Czego możemy się zatem spodziewać w razie konfliktu na terenie Polski no tak złotówki spadku cen obligacji notowanych na rynku wzrostu cen twardych walut wzrostu cen złota A co z obligacjami detalicznymi tymi indeksowanym inflacją jak Edo czy Rot No rosnąca inflacja zwiększa oczywiście odsetki od takich obligacji więc jeśli są one na przykład Dodatkowo opakowane w Ike To jest jeden z powodów dla których my też mamy część obligacji w obligac żeby podatku Belki nie płacić to teoretycznie skecz ochronić część oszczędności ale ostatecznie wszystko będzie zależeć od tego jak potoczą się losy takiej wojny czy państwo ją przetrwa i czy po wojnie będzie swoje zobowiązanie wobec obligatariuszy honorowa to nie wszystko Jak już wspomniałem to co szybko w walczącym kraju się kończy to twarde waluty i złoto którymi wojenny rząd musi płacić partnerom handlowym i gdy te rezerwy kończą to standardem w historii Było sięganie po złoto i waluty będące w posiadaniu obywateli na przykład w czasie II Wojny Światowej Wielka Brytania skonfiskowała akcje amerykańskie będące w posiadaniu Brytyjczyków Mówiąc krótko w czasie wojny własność prywatna jest mniej ważna niż potrzeba przetrwania państwa dlatego w dużej liczbie przeanalizowany przez nas przypadków dochodziło do różnego rodzaju konfiskat majątku kontroli kapitałowych i zakazu wywozu większych ilości złota i twardych walut poza granicę kraju to między innymi z tego wszelkie przygotowania własnych finansów na wypadek wojny musimy mieć zakończone na długo przed jej wybuchem wspomniałem o Wielkiej Brytanii i amerykańskich akcjach więc podzielę się z wami pewną wyczytanie w ostatnich dniach świat przeciera oczy ze zdumienia widząc jak Stany Zjednoczone przez jakiś czas pomagały Ukrainie A teraz okazuje się że to była tylko pożyczka a nie pomoc Amerykanie domagają się dostępu do ukraińskich surowców a gdy Ukraina odmawia No to pomoc jest że tego typu działania ze strony USA to nie jest coś nowego Jak być może wiecie Po kapitulacji Francji w 1940 roku Wielka Brytania przez wiele miesięcy była jedynym krajem walczącym z Hitlerem i ostatnia wizyta prezydenta załońska domu i ta ostra wymiana zdań z JD vanem i Donaldem trumpem Przypomniała mi fragment z niezwykle ciekawej biografii chcila której autorką jest Nina Smolar Posłuchajcie gdy w listopadzie 1940 roku ambasador amery dzienikarz jesteśmy bankrutami wszystko czego teraz potrzebujemy to Wasze pieniądze ruswelt poprosił go o pokazanie mu brytyjskiego portfolio na nowojorskiej giełd czyli akcji amerykańskich będących właśnie w posiadaniu Brytyjczyków bardzo miła skromna lista więc wy chłopcy jeszcze nie jesteście Bank przedsiębiorstw przemysłu metalurgicznego chemicznego maszynowego i innych minister finansów USA zarządził sprzedaż tych aktywów i aby zrobić to szybko zrobiono to grubo poniżej ich ceny rynkowej więc z tej okazji wzbogacenia się niskim kosztem skorzystali znajomi prezydenta między innymi rodzina Kennedy tyle na temat bezinteresownej pomocy zwykle na wojnie ktoś traci A ktoś się bogaci i dopiero w 1941 roku kiedy skończyły się waluty Skończyło się złoto Skończyły się te akcje to w życie weszła amerykańska ustawa o pożyczce i dzierżawie czyli słynny Land na mocy której Stany Zjednoczone dostarczały Wielkiej Brytanii surowce i sprzęt wojskowy ale uwaga na kredyt ostatnią ratę tego kredytu Brytyjczycy spłacili dopiero 29 grudnia 2006 roku powiem wam że ta znajomość historii pozbawia złudzeń i pomaga w realny sposób patrzeć na rzeczywistość No dobra ale skoro w tej historii przewinęły się akcje to te klasy aktywów na wypadek wojny jeśli chodzi o akcje polskie to giełda w kraju na którego terenie toczy się wojna zwykle była zamykana z dużym prawdopodobieństwem nie będziemy więc mieli dostępu do środków ulokowanych w akcje i inne instrumenty notowane na GPW dopiero po wojnie i Po ponownym uruchomieniu giełdy okaże się Jaka jest wartość takich aktywów dodatkowo przetrwać musi też cały system ewidencjonują cy nasze aktywa w dom makers w domach maklerskich i bankach no ale to temat na zupełnie osobny film system finansowy Ukrainy wykazał się w tym zakresie bardzo dużą odpornością A co z akcjami zagranicznymi Generalnie bardzo dużo zależało od tego czyje akcje ktoś miał w portfelu dla przykładu cy akcji amerykańskich notowanych bezpiecznie za oceanem gdzie spółki akcyjne pracowały na pełnych obrotach generując zyski z produkcji na wojenne potrzeby fluktuować legendarny Warren buffett i z punktu widzenia Amerykanów wojna nie była szczególnie ciężkim okresem dla posiadaczy akcji ale posiadacze tych samych akcji Wielkiej Brytanii o tym już mówiliśmy co ciekawe znacznie lepszą inwestycją były jednak akcje niemieckie które przez 10 lat od 1932 do 1942 roku przyniosły zyski w okolicach 200 jednak już chwilę po rozpoczęciu operacji barbarosa czyli ataku Hitlera na ZSRR notowania przestały rosnąć potem ceny zostały urzędowo zamrożone No i ostatecznie kiedy ponownie otwarto giełdę w 1948 roku okazało się że większość inwestorów straciło ponad 90 proc kapitału z tego punktu widzenia muszę przyznać że obecnie czuję się dobrze ze środkami ulokowany głównie w szeroki indeks akcji globalnych A co z nieruchomościami tu wszystko zależy od tego czy zostaną one zniszczone czy nie Jeśli nie okażą się przyzwoitą przyst dla kapitału bo nie tylko zachowają swoją wartość ale też wobec zmniejszonej podaży mieszkań po wojnie ich ceny mogą wręcz rosnąć i to pokazał rynek ukraiński Jeśli jednak trafi w nie rakieta lub bomba No to oczywiście stracimy nawet wtedy gdy mamy to mieszkanie dobrze ubezpieczone Wynika to z faktu że polisy mieszkaniowe zawierają jednoznaczne wyłączenie odpowiedzialności Zakładu Ubezpieczeń na wypadek wojny z tych powodów mieszkania w Polsce No nie można traktować jako formy zabezpie na wypadek wojny i my z Kasią w każdym razie tych naszych mieszkań pod żadnym pozorem w ten sposób nie traktujemy jak to zatem wygląda ta ta druga część naszego zabezpieczenia nie licząc tego niewielkiego funduszu ewakuacyjnego No to tak portfel długoterminowy ten który znacie świetnie z cyklu finansowa forteca w praktyce i którego wyniki i skład jak co kwartał Omówię w pierwszych dniach kwietnia pozostaje bez zmian tam mamy ik i X w domu makim boś mamy obligacja a także złoto i tutaj niczego nie ruszamy jak jednak wiecie posiadamy też portfel ofensywny obecnie największy z naszych portfeli do którego trafia wszystko to co nie jest odkładane z myślą o emeryturze i staramy się aby część inwestycji w tym portfelu mogła pełnić funkcję takiego zabezpieczenia i jakie konkretnie składniki tego portfela Mam tu na myśli no po pierwsze instrumenty finansowe które kupujemy do tego portfela czyli głównie etf-y na akcje globalne akcje spółki berks h na przykład ETF na amerykańskie bony skarbowe nabywamy je na rachunek Interactive Brokers po drugie posiadamy działki budowlanej nie ziemi rolnej na Dolnym Śląsku czyli w zachodniej Polsce po trzecie mamy też około DW hektarow działkę w Portugalii Po czwarte planujemy jeszcze zakup portfelu ofensywnym mieszkania za granicą no i po piąte także w portfelu ofensywnym posiadamy złoto i sumie złocie we wszystkich portfelach trzymamy tak około 5 całego naszego majątku no dobra co z tego wszystkiego wynika i dlaczego wam o tym dziś opowiadam zawsze w otwarty sposób dzielę się z wami moimi przemyśleniami i podobnie jak wy Chcę znaleźć dobrą merytoryczną odpowiedź na pytanie co robić z pieniędzmi na wypadek wojny Bo o ile po 23 latach inwestowania pracy w firmie inwestycyjnej nauce do cfa mam świetnie przemyślaną strategię inwestycyjną na niemal każdy kryzys gospodarczy czy finansowy czyli nach o tyle z wielką pokorą Przyznaję że inwestowanie z perspektywą wojny w Polsce wymaga ode mnie od Kasi i od Maćka jeszcze wielu miesięcy może lat pogłębiania wiedzy i pomimo kilku tysięcy stron przeczytanych dotychczas analiz i książek ciągle mamy więcej pytań niż odpowiedzi bo co z kredytami hipotecznymi Co z bezpieczeństwem naszego systemu bankowego co z przechowywaniem większych ilości złota poza Polską co robią najbogatsi Polacy korzystający Family Office to tylko niektóre przykłady takich pytań i wiecie no Nikt nie ma tutaj sprawdzonych recept bo nikt mieszkający w Polsce nie doświadczył w ciągu ostatnich 80 lat wojny Pozostaje nam więc zgłębienie historii Szczegółowa analiza sytuacji w Ukrainie i wyciągnięcie dodatkowych informacji z polskich Banków i domów maklerskich i jeśli chcecie aby takie materiały co jakieś 6 i tygodni pojawiały się na kanale w którym pokażemy czego się dowiedzieli ostatnim czasie w tym temacie to dajcie kciuka w górę i Napiszcie w komentarzu jakie jeszcze pytania przychodzą wam tu do głowy Dzięki temu będziemy wiedzieli czy publikować to dla was czy nie A jeśli macie własne sposoby na takie zabezpieczenie to bardzo proszę podzielcie się z nami bo co 1000 głów to nie jedna Dziękuję wam za ten wspólnie spędzony czas i jak już podzielicie się komentarzem widzimy się w kolejnym filmie do zobaczenia za chwilę