Czego o inwestowaniu uczy nas wojna w Ukrainie? | WNOP 144 [Pasywne inwestowanie ETF Ukraina]

to jest podcast więcej niż oszczędzanie pieniędzy odcinek 144 dzisiaj Powracam z cyklem rozmów o pasywnym inwestowaniu [Muzyka] Cześć dzień dobry witam cię w 144 odcinku podcastu więcej niż oszczędzanie pieniędzy Ja nazywam się Michał Szafrański i w tej audycji przedstawiam konkretne i sprawdzone sposoby pomnażania oszczędności podpowiadam jak rozsądnie wydawać pieniądze jako odważnie realizować swoje pasje i marzenia jeśli tylko szukasz odrobiny stabilizacji finansowej i emocjonalnej w swoim życiu to ten podcast jest dla ciebie [Muzyka] Dzień dobry 857 dni tyle dokładnie minęło od publikacji ostatniego odcinka podcastu i szczerze mówiąc nie wiem jak to się stało podcast tu Marek jakoś tak zupełnie naturalnie z jednej strony ja nie miałem jakoś weny do nagrywania z różnych powodów a z drugiej miałem takie poczucie że widać że nie mam już takiej energii jak wcześniej albo po prostu sam nakładają na siebie jakąś taką presję i efekt znacie po prostu długo nie ukazał się kolejny odcinek minął rok potem dwa w międzyczasie zdążyłem się oficjalnie pożegnać na blogu ogłaszając koniec 10-letniej ery w miarę regularnego publikowania oficjalnie przeszedłem na blogową emeryturę a nieoficjalnie coś tam od czasu do czasu publikuje ale bez żadnej regularności ale otrąbienie końca blogowania zdjęło ze mnie taką presję i dzisiaj to przekonanie że nic nie muszę naprawdę mi pomaga ale powiem szczerze że wcale nie było łatwo wyciągnąć wtyczkę i w pewnym sensie skreślić jednym ruchem wszystkie możliwości jakie dawał mi blok i regularne publikowanie inaczej jest w przypadku podcastu tu nie powiedziałem że to koniec po prostu zniknąłem A teraz po prostu powracam bo mam dobry pretekst dam wam szerszy kontekst od 2020 roku jestem obecnie przede wszystkim w Klanie finansowych Ninja czyli taki zamkniętej płatnej społeczności tam cyklicznie prowadzę Live na różne tematy i jednym z takich obszarów który cieszy się największym zainteresowaniem są szeroko rozumiane inwestycje do klanu należą między innymi Jacek Lempart z bloga system trader.pl oraz Artur Wiśniewski z bloga Stock Broker I to właśnie oni przyszli do mnie z pomysłem stworzenia kompletnego szkolenia na temat pasywnego inwestowania poprzez etf-y prace nadszkoleniem które nazwaliśmy Atlas pasywnego inwestora trwały od połowy 2021 roku do mniej więcej połowy 2022 roku a ze szkolenia skorzystało dotychczas około 4700 osób a w tym roku po Wielkanocy zorganizujemy kolejny nabór ale zanim jeszcze to nastąpi to chcieliśmy maksymalnie przybliżyć temat pasywnego inwestowania i zrobimy to na kilka sposobów Po pierwsze warto zapisać się na bezpłatnej newsletter na stronie Atlas pasywnego inwestora.pl jest on dobrym wstępem do inwestowania plus dodatkowo otrzymacie Dzięki niemu informację o rozpoczęciu kolejnego naboru po drugie pod koniec marca organizujemy cykl bezpłatnych live'ów który nazwaliśmy wieczory pasywnego inwestora namiary znajdziecie w opisie pod tym podcastem i po trzecie wyszliśmy z założenia że nic nie przekonuje tak jak konkretne namacalne przykłady więc wybraliśmy 5 osób z grona absolwentów naszego szkolenia które Dokładnie przepytaliśmy o to jak wyglądała ich droga Inwestycyjna mieliśmy tu bardzo prosty klucz selekcji szukaliśmy osób reprezentujących różne sytuacje życiowe pracowników etatowych i przedsiębiorców kobiety i mężczyzn osoby z doświadczeniem w inwestowaniu i takie kompletnie bez doświadczenia też osoby młodsze i osoby starsze i ostatni klucz selekcji to było Osoby mające z jednej strony skromne środki na inwestycje albo takie które dopiero zaczynają inwestowanie i takie osoby które mają już duże portfele i są w stanie do nich dokładać duże środki co miesiąc wszystkie te rozmowy nagraliśmy wspólnie z Jackiem i Arturem w grudniu 2022 roku i wszystkie są absolutnie świetne takie case study inwestowania prawdziwe historie konkretnych osób i ostatnia rzecz która była krytyczna to decyzja gdzie ją publikujemy pierwotnie miały po prostu trafić do atlasu pasywnego inwestora jako materiały bonusowe ale uznałem że to zmarnowałoby ich potencjał wspólnie z chłopakami zdecydowaliśmy że warto dla tych rozmów reaktywować mój podcast a więc Miło mi poinformować że regularnie co dwa tygodnie otrzymacie 5 kolejnych odcinków podcastów więcej niż oszczędzanie pieniędzy i zaczynamy już dziś od mocnej rozmowy z Anną a w juszczenką która jest pracownikiem naukowym na polskiej uczelni i jednocześnie imigrantką z Ukrainy Anna podzieli się bardzo unikalną perspektywą inwestycyjną i pokażę między innymi jak katastrofalne skutki może mieć tak zwanej homebas czyli zbyt nie nastawienie na inwestowanie we własnym kraju Zapraszam serdecznie do wysłuchania tej rozmowy Witam w cyklu case study atlasu pasywnego inwestora tutaj rozmawiamy z absolwentami naszego szkolenia na temat tego jak wyglądała ich Inwestycyjna droga i dzisiaj naszym gościem jest Ania Cześć Aniu Cześć Michale Cześć Artur cześć Jacek cześć Aniu Cześć Michał Artur zaczynajmy zatem Aniu na początek powiedz kim jesteś i co robisz dobrze to już odpowiadam Mam na imię Ania A wieszczenko Mam 38 lat pracuję jako nauczyciel akademicki w zakładzie Rozwoju Regionalnego na Uniwersytecie Jagiellońskim od 2016 roku Wcześniej byłam tam na takim stażu post doktorskiem no i później już została my zostałam pracownikiem czyli Kraków tak Czyli Kraków Tak mieszkam w Krakowie już 7 lat już nawet nieco więcej najstarszy Polski Uniwersytet tak błyskarz wiedzy 13 research zrobiony tak ale wiesz co Jacku też właśnie miałam do czynienia z AGH i właśnie tak No wiem dlatego mówię tak do ciebie się zwracam w sumie od AGH wszystko się zaczęło jeszcze w 2009 roku Przyjechałam na taką szkołę letnią i uważam że to w ogóle był taki nie wiem punkt zwrotnych chyba w moim życiu mam chyba takie dwa ale to był jeden i był ten pierwszy No więc od tej pory właśnie sporo się zmieniło później no po powrocie z tej letniej szkoły no różne nawiązywałam kontakty z polskimi uczelniami No i finalnie w 2013 roku już po obronie doktoratu który robiłam na Politechnice dniprowskiej w dniprze przejechałam na rok też na taki staż pod doktorskiej po którym wróciłam znów do dni Pro Ale po roku już z mężem przeprowadziliśmy się do Krakowa no i tak się zaczęło w sumie pochodzisz z Ukrainy Tak pochodzę z Ukrainy Skąd był w ogóle pomysł na Polskę No był to przypadek ale być może nie No czyli kiedy byłam na studiach doktoranckich jeszcze to miałam takiego kolegę który się uczył polskiego No i tak mnie je zaproponował no chodźmy razem na te zajęcia że są fajne No stwierdziłam Dlaczego nie no i tak przez te pierwsze tam nie wiem kilka miesięcy tego kursu myślałam Boże co to jest za okropny język po prostu się nie da pamiętam że tak mężczyzna to było takie trudne słowo nie wiem pamiętam akurat to no ale właśnie po tym kursie No czyli nie byłam jakoś w ogóle zmotywowana do tego żeby się uczyć tego polskiego ale później na zakończenie kursu jakby dyrektor tego centrum językowego które funkcjonowało w ramach tam Politechniki tam gdzie byłam na doktoranckich No to zaoferował nam taki wyjazd do Polski na szkołę letnią ale miał tylko chyba 10 miejsc a osób było z 25 no i tutaj już poczułam motywację No i w sumie był to mój taki No można powiedzieć pierwszy wyjazd za granicę Wcześniej byłam tylko w Petersburgu w 2008 chyba no No więc po prostu zobaczyłam że życie wygląda nieco inaczej i bardzo chciałam tam różne rzeczy później też zmieniać wprowadzać na Ukrainę inaczej w takim sensie że nawet tak jak funkcjonuje uczelnia tam nie wiem dostęp do informacji naukowej publikacji ogólnie komunikacja taka jakby w środowisku akademickim i podejścia do badań No czyli bardzo mnie to odpowiadało No i właśnie ale no tak jak mówię że w sumie nie myślałam dość długo że będę chciała mieszkać w Polsce to dopiero już po pierwszym stażu po z doktorskim i po rozpoczęciu wojny w Ukrainie tak naprawdę w 2014 I to właśnie zdecydowało że zdecydowała się pozostać w Polsce tak powiedziałabym że były dwa powody tak pierwszej i takich chyba no chociaż nie myślę że oba są na dość porównywalnym poziomie czyli jeden taki że zobaczyłam tutaj po prostu możliwość się takiego jakby rozwoju mojej kariery naukowej jakby o wiele lepsze możliwości warunki pracy i to jakby jedna rzecz a druga rzecz to że także wojna się zaczęła i po prostu no nawet się bałam o mojego męża na przykład nie ukrywam że także jak to się potoczy że on tam dostawał powołania do wojska więc takie rzeczy no i po prostu fizycznie się bałam że to dojdzie Jak będą miasta w którym mieszkałam No bo to w sumie wschód Ukrainy No więc to no i ogólnie tak jakby jakość życia nawet infrastruktura No i tak lubię Kraków to jakby też takie ale to w sumie no lubiłam go od dziewiątego to była taka miłość od pierwszego wejrzenia ale no nie myślałam że będę chciała mieszkać w Polsce na stałe mąż z tyłu mieszka w Polsce Tak mieszkamy w Polsce już tutaj Nasze córeczki się urodziły jedno w 2018 druga w 20 czyli mają dwa i cztery lato No super Dobra ja myślę że te wątki dotyczące ciebie i kontekstu twojego bo jeszcze poruszymy i pewnie do nich wrócimy w kontekście też inwestowania bo wydaje mi się że ogólnie to że jesteś z Ukrainy a w tej sytuacji w której teraz się znajdujemy powoduje że masz pewnie zupełnie inną perspektywę niż wszystkie osoby z którymi tutaj rozmawialiśmy niż my sami jeżeli chodzi o inwestowanie ale to myślę że to jest taki dobry moment żeby przejść też do pytania o to jakie ty jako osoba na którą ma można powiedzieć wiedzę na poziomie teoretycznym dosyć dużą związaną z szeroko rozumianą ekonomią jakie ty miałaś czy miałaś doświadczenie inwestycyjne Jeszcze zanim w ogóle do atlasu trafiłaś No wiesz co Michael jakby Odpowiadając na to pytanie no Nie miałam takich praktycznych doświadczeń No mimo to że z wykształcenia jestem ekonomistką studiowałam rachunkowość na Uniwersytecie ekonomicznym w Krzywym Rogu najpierw A studia magisterskie w Kijowie też rachunkowość chociaż nigdy nie pracowałam w zawodzie No mówię o rachunkowość jakby tak stricte ale no właśnie jakby nie zastanawiałam się nad inwestowaniem w sumie do niedawna i już dopiero tutaj w Polsce kiedy miałam No czyli kiedyś przeprowadziliśmy się w 2015 a 16 Dostałam taki naprawdę dość spory Grant który był No współfinansowany z Komisji Europejskiej to było dla naukowców z zagranicy którzy ewentualnie wracali do Polski czyli dla Polaków No lub pozostałych którzy chcieli po prostu tutaj przeprowadzić badania No więc wtedy mi się pojawiły jakby nadwyżki i też wiedziałam że to wszystko czyli ten projekt był taki też dość kluczowy w tej przeprowadzce bo to mam nam dało taką możliwość no żeby tutaj też kupić mieszkania No czyli mieć tam wkład własny na początek no i jakby reszta No czyli nie chciałam wszystkiego wydać na to mieszkanie No więc została ta tak zwana poduszka finansowa no i też widziałam że no trzeba coś z tym zrobić no bo też to jak wyjęty sytuacja wiadomo i takie rzeczy no i wtedy jeszcze To był chyba 2017-18 tak Coś mi chodziły po głowie obligacje tam nawet zaczęłam coś trochę czytać ale później porozmawiałam z moim mężem on mi mówi że a że on to nie jest do tego przekonany i w ogóle no więc to tak jakby pozostało No ale ten temat No gdzieś tam już tak jakby Zaczął tak tak tak kiełkować I w sumie drugim jakby takim punktem że już faktycznie bardziej na tym się skupiłam było to czyli kupiliśmy mieszkanie o 2017 ale w zeszłym roku jakby przeprowadziliśmy się do większego czyli je no tam nie będę może wchodzić w szczegóły jak to tam wszystko wyglądało No w każdym razie że przenieśliśmy jakby hipotekę i jakby ta kwota się powiększyła Czyli nadal mieliśmy tą naszą jakby poduszkę bezpieczeństwa ale to już jakby nie pokrywało powiedzmy w razie czego tej kwoty kredytu a ja jestem osobą taką naprawdę bardzo czyli nie lubię ryzyka przyznam szczerze asekuracyjną tak No więc tutaj już się nie czułam zbyt komfortowo z tą sytuacją no Chociaż i tak kupiliśmy to drugie mieszkanie pod warunkiem że mamy jakby to drugie mniejsze i że w razie czego możemy go sprzedać No i to jakby już nam pokryje ten koszt no więc tak jakby to wszystko zaczęło się układać No i myślę że też urodzenie moich dzieci czyli naszych dzieci to no dużo zmieniło Tak jakby perspektywę tego wiesz co to chyba był ten no nie chyba a był to ten drugi punkt zwrotny Czyli pierwszy to był Kraków szkoła letnia 2009 a drugi No to urodzenie mojej emilkiem w 2018 były to trudne tak trudne czasy przyznam szczerze tak miałam też depresję poporodową i w ogóle ale po prostu to było coś taki okres który mnie dużo dał ale to już zrozumiałam jakby później tak po czasie zaczęłam jakby lepiej rozumieć siebie być bardziej świadoma też gdzieś tam psychoterapia po drodze się pojawiła więc to wszystko jakby duże mnie dało No i jakby taka perspektywa że bardzo mnie zależy na tym żeby przekazać moim dzieciom takie jakby dobre na bójki podstawy Tak jeśli chodzi o finanse osobiste inwestowania to czego jakby ja nie miałam żeby one miały taki lepszy start powiedzmy A wiadomo że z dziećmi To tak nie działa że teoria tylko praktyka No więc tutaj tak to cię zmotywowało do tego żeby bardziej praktycznie wgryźć się w tak miałam za jedne imię to to też tak No czyli Myślę że było no kilka takich różnych powodów ale tak myślę że urodzenia tak dzieci ta odpowiedzialność taka którą niewątpliwie czuję powiedziałaś że po zakupi mieszkania zostało wam trochę pieniędzy więc pierwsza myśl stworzyć poduszkę finansową Przede wszystkim wielkie gratulacje bo kiedy ja zaczynałem swoje pierwsze należyszki lokować to nie było to takie myślenie tylko akcje szybko dużo i Najlepiej w ogóle bez ryzyka miałem dużo dużo mniej rozsądne podejście przemyślenia to jest w końcu pani doktor mój drogi więc trochę wie natomiast chciałem zapytać bo powiedziałaś że razem z mężem nie byliście przekonani czy obligacje to jest dobry pomysł na tą poduszkę finansową Czy w związku z tym inaczej w co w związku z tym ulokowaliście te środki dobrze to już mówię bo to jest bardzo dobre pytanie jak to wygląda właśnie z perspektywy tego że pochodzę z Ukrainy no po pierwsze że w Ukrainie No czyli w okresie mojego jakby życia świadomego Nie pamiętam żeby ktokolwiek wpadł na pomysł żeby jej ogólnie jakby mieć oszczędności w hrywnie na przykład I to było jedna jakby była jedna z takich rzeczy która była dla mnie taka No nie do końca zrozumiała Kiedy przeprowadziliśmy się do Polski że tutaj no większość ludzi oszczędza w złotówkach tak no więc no chociaż to wynagrodzenie miałam też złotówkach no i po prostu były to Lokaty i te jakby oszczędności które mieliśmy No to po prostu mieliśmy tak te lokaty tak to wyglądało ale lokaty w złotówkach w złotówkach tak No dlatego że tak jak mówię że jakoś ja ten kontekst jednak stwierdziłam że może ja przesadzam jakby z tym wszystkim bo faktycznie mam dużo takich jakby tak obaw różnych tak no ale też z drugiej strony no czyli tak lokaty to jedna rzecz ale później kiedy to oprocentowanie właśnie było No na bardzo bardzo niskim poziomie i też zaczęłam o tym rozmawiać z mężem no on ogólnie nam dość ciężko idą rozmowy finansowe ale gdzieś tam wyszło to że ten że może by to wymienić jednak na walutę że to ma większe tak waluty obce tak dolar euro Tak No czyli w Ukrainie większość No przynajmniej w moim otoczeniu bo nie znam statystyki że to jednak dolar amerykański ale euro również mówiąc w sumie jakby mamy waluty czyli wymieniliśmy to i No na razie waluty obce a z obligacjami tutaj może jeszcze wrócę do tego co powiedział Artur Czyli o co zapytałeś No to tak to jest tor ryzyko emitenta to co jednego kraju Tak tak i to że po prostu znów wracając jakby do tematu ukraińskiego jako tam dziecko prawda nastolatka obserwowałam te takie jakby zjawiska kiedy się rozpad Związek Radziecki i mojej dziadkowie tam rodzice mieli oszczędności wróblach i były to naprawdę dość tam No nie wiem może Nie takie jakieś ogromne pieniądze ale naprawdę nie wiem 20 000 ruble to była całkiem jakby spora kwota i nagle jakby to się zrobiło po prostu jak dzisiaj No nie wiem nawet złotych a to było tak że nie wiem odmawiali sobie czegoś po prostu odkładali prawda na to żeby mieć na przyszłość no więc no w sumie Ja nadal mam takie Wątpliwość w tej materii czy to wszystko jakby ma sens niby ma to sens czyli ja zawsze jakby była osobą taką że te oszczędności miałam czyli nie wydawałam tyle ile zarabiałam ale jednak tak to że ryzyko emitenta i to żeby zaufać prawda państwu i ulokować wszystko w obligacjach czy w ogóle cokolwiek no bo w sumie się nie zdecydowałam na obligacie no no więc jakby bezpiecznie się czułam z tymi walutami tak jednymi lokatami No ale z drugiej strony właśnie rozwijając ten wątek już teraz to co się dzieje w tej chwili No to już nie do końca dobrze się czuje też z tym że na przykład mam to na kontach w Polsce no i no właśnie Atlas bardzo zmienię też moją perspektywę wiedzę i w ogóle jakby cały obraz warto uzmysłowić tym którzy będą nas oglądać czy słuchać ten szerszy kontekst osób które są z Ukrainy i na przykład miały oszczędności walutowe w bankach ukraińskich Jakbyś mogła powiedzieć jak to teraz w tej sytuacji wojny która tam jest wybuchu tej wojny co tam się wydarzyło Bo ja wiem że był jakiś problem z dostępem do tych środków prawda tak No nie to że był on nadal system bankowy działa tylko że sąd bardzo bardzo duże jakby ograniczenia tam restrykcje różnego charakteru nawet do tego stopnia że na przykład Mam koleżankę tam na Uniwersytecie ekonomicznym w Kijowie która No tam chciała jakieś parę tygodni temu zapłacić za publikację gdzieś tam za granicą 300 € i nie mogła tego zrobić przez to że nie można kupić waluty nawet po prostu kupić tak żeby gdzieś tam zrobić przelew zapłacić takie możliwości mają tylko jakby jednostki które No tam w jakiś sposób są powiązane z wojskiem to jest pierwsza rzecz No i druga rzecz że tam wprowadzili też jak jest możliwość się zakupu waluty ale to tylko także na lokatę i tam minimum na przykład na pół roku czasu Musisz No jak tego dolara tam kupujesz No to musisz to ulokować i dopiero jakby po tych tam 6 miesiącach możesz to dostać z powrotem to jest jakby pierwsza rzecz Druga rzecz to jest kwestia tego że jeśli ktoś już miał prawda pieniądze tak waluty obce i chciałby to gdzieś tam przelać Powiedzmy za granicę No bo sporo osób wyjechało wiadomo no to w sumie w chwili obecnej nie ma za bardzo też takie możliwości po rozpoczęciu wojennej i póki jeszcze jakby te ograniczenia dopiero Tam były wprowadzane No to było takie okienko Powiedzmy że można było to zrobić przez Google Pay przez PayPal czyli o ile miałeś tam podpięte jakby kartę No to i miałeś na przykład revolut czy nowy Gdzie można było to po prostu Przeleć jakby z karty na kartę jako taki instrument płatniczy wykorzystać no ale to też szybko Chyba się zorientowali że ludzie zaczynają tak sobie jakoś taki sposób tak No więc to już zostało po prostu Ta możliwość już też nie bardzo istnieje no to znów wygląda w ten sposób czyli prawda oszczędzamy zarabiamy A coś się dzieje i nawet mamy pieniądze w banku i nie możemy tego po prostu tego skorzystać bo często jest właśnie takie myślenie takie trudne czasy że nie chcę mieć wszystkiego na przykład w polskim złotym chcemy mieć na przykład złote monety albo obcy waluty w tym momencie jak ktoś mieszka w Ukrainie to co jest że tak powiem najlepszymi środkiem płatniczym który jest skuteczny Gdzie mogę kupić za to nie wiem Te podstawowe rzeczy jak nie wiem na przykład jedzenie w sklepie No czyli tak Hrywna nadal normalnie funkcjonuje Aha tutaj jeszcze może dodam jakby do tego pytania które tutaj było odmiechała i w sumie Odpowiadając na Twoje że po prostu można było płacić i nadal można czyli o ile masz kartę masz pieniądze No to w sklepie bez problemu nawet za granicą zapłacisz tylko że tak że nie możliwości żeby na przykład jak jest większe przelewy jak ktoś miał No nie wiem Jakąś tam większą kwotę powiedzmy chciałby to po prostu [Muzyka] przelewy nie bardzo tak czy mogę na przykład wypłacić walutę z rachunku i sobie z tym pojechać tak to chciałam też powiedzieć że no czyli w hryw nie możesz w walucie obcych Evolution obcej nie możesz i jeszcze jest taka rzecz że też było no Czyli nadal jest możliwość co prawda Przyznam szczerze że nie wiem ile ten limit wynosi na dzień dzisiejszy ale że można było też wypłacać jakąś tam kwotę dziennie w bankomacie tam za granicą no i też jakby tam po trochu prawda jakby te pieniądze gdzieś tam sobie też no ale no z tym ten no no niestety jest wybuchu to jest taki procent utraty wartości Myślę że kurs był chyba około 30 hrywien za dolar a w tej chwili około 50 więc no kilkadziesiąt tak tak ale z twojej perspektywy jeżeli załóżmy nawet ktoś z Ukrainy wyjechał To fakt że miał oszczędności na przykład w euro w dolarze jest pomocne niewątpliwie tak No czyli przede wszystkim że ta inflacja No czyli nie wygląda aż tak Czyli wiadomo że euro i dolar No to też niestety te zjawiska inflacyjne się pojawiły ale no jest to lepsza sytuacja z jednej strony no ale z drugiej strony też jak z tych jakby pieniędzy skorzystać to jest jakby kluczowe w tym samym wątku to może dobrym pomysłem jest czy tak ludzie robią że kupują walutę na przykład tego dolara i trzymają go fizycznie w formie gotówki w domu gdzieś tylko że nie możesz tego zrobić nie ma obrotu nie możesz tego zrobić jakby legalnie powiedzmy są też opcje Oczywiście że możesz ale to już też inny Jakby kurs możesz ale to już No wygląda nieco ze swojej strony bo nie mówię że jest taka sytuacja jak w twoim przypadku Ale w pewnym sensie są jakieś tam elementy przynajmniej wspólne bo 10 lat mieszkam w Belgii i osobiście nie przeliczam tego swojego kapitału do polskiego złotego albo robię to bardzo tak No tylko na potrzeby bieżące jak po prostu jestem na przykład akurat w Polsce ale to co zauważyłem przynajmniej do wybuchu wojny w Ukrainie że czy na Ukrainie że czasami wręcz ludzie w Polsce pytali mnie czy nie Boję się mieć oszczędności w euro czyli pomimo że oni mieszkali w Polsce mieli oszczędności w polskim złotym to traktowali euro jako coś bardziej wręcz ryzykownego niż polski złoty oczywiście to już można by całą dyskusję rozpocząć Dlaczego że euro to jest gdzieś tam jakiś konglomerat wielu państw i tak dalej Myślę że po wybuchu wojny to trochę też nieco przedefiniowało przynajmniej w dużej mierze u Polaków myślenie o polskim złotym i o tym jakie to ryzyko jest i że ono może być naprawdę realne Potwierdzam Przykładem tego co było też widać było to mało ludzi tak ale myślę że że też Ty jesteś tutaj dowodem tego że jednak faktycznie tutaj jeżeli mamy swoje oszczędności mimo wszystko w tych twardych tak zwanych walutach w walutach rezerwowych czyli przede wszystkim dolar ale również Euro które też jest drugą walutą rezerwową na świecie można powiedzieć to jednak daje pewne większe poczucie bezpieczeństwa A powiedz mi tak jeszcze dopowiem dopytam a złoto bo często złoto Właśnie się tutaj przytacza jako ten element który ma nas chronić w takich krytycznych sytuacjach A wojna z pewnością jest takim ekstremalnym przypadkiem wiesz co Jacku ja mam wrażenie nie wiem być może po prostu funkcjonuje w takim środowisku Nie wiem ale myślę że raczej też Ze statystyk wynika że Ukraińcy no mają z tym zinwestowaniem i ogólnie takim jakby myśleniem No nawet jeszcze nieco gorzej niż tutaj Polacy No więc No domyślam się że no pewnie ktoś skorzysta z takich rozwiązań ale no myślę że jednak to jest takie dość nieforżowe A jeżeli na przykład się wjeżdża do Polski to na granicy jest też jakieś ograniczenie ile można mieć gotówki tak 10 tysięcy euro tak no i kliwałem do tego jeszcze kilogram złota to też jest problem czy nie wiem [śmiech] No ale tutaj też być może jeszcze dodam coś takiego że jednak moje otoczeniu na czele Znam osoby która na przykład miały konta maklerskie w Ukrainie No to już było jakby o wiele lepsze no ponieważ mieli Dostęp do tych pieniędzy No bo na przykład interakcje w Brokers też jest obecny Tak Czy jeżeli No to jest na Ukrainie o kontach maklerskich zagranicznego czy ukraińskiego wiesz co ja akurat nie wiem na jakiej to zasadzie po prostu nie wiem jak funkcjonuje interaktyw w Brokers w Ukrainie czy oni na przykład są przepisanie tak jak Polska dobra pierwszy albo Irlandia to nie ma Aha nie ma oddziału to jest jakby amerykański Broker który ma oddziały w Europie więc ma Irlandię i Budapeszt Węgry jako te oddziały które obsługują tutaj nas z Polski euro to podobnie W przypadku Ukrainy też takie że te konta są otwierane przede drugim na Węgrzech bo to jest stan nasz region formalnie tak więc tak No jeżeli ktoś inwestował przez Interactive Brokers na przykład w przez oddział węgierski No to jak najbardziej ma dostęp do tych środków i To jest ten to jest ten plus Tak właśnie plus tak mam taką koleżankę która w sumie też jakby nieco jakby dodała No nie dodała to chyba nie jest dobre słowo ale chciałam powiedzieć to że mam taką koleżankę która też No w sumie gdzieś tam się obraca w temacie tych inwestycji Pracuje w branży IT ma nadwyżki finansowe No i się zastanawia co z tym zrobić I się zastanawiała No i w sumie odbyłyśmy z nią taką rozmowę 22 lutego tego roku przed wybuchem wojny no i ona przejechała z rodziną do Polski Myślę że tak na miesiąc No bo tak już były jak jest rozmowy że być może coś No ja nie faktycznie 20 lutego przyjechali no i ona właśnie no otworzyła to konto więc miała lepszą sytuację no i też w Ukrainie już w temacie jakby tej wiedzy i ogólnie jakby tak poszerzanie wiedzy na temat inwestowania No to też tam od chyba 2 lat się pojawił taki blog i taka szkoła też inwestowania pasywnego chociaż już po atlasie Wiem że to jednak nie jest pasywne inwestowania to właśnie że nie tylko tam akcje również no Taka analiza fundamentalna więc no nie jest a jeszcze tak chciałem dopytać z perspektywy osoby która mieszka w Ukrainie to teraz Jeżeli ktoś miał te środki zainwestowane poprzez ukraiński Dom Maklerski biuro brokera to czy są tu jakieś problemy z dostępnością z dostępem do tego żeby na przykład to spieniężyć wypłacić żeby skorzystać po prostu z tych z tyłu kapitału wiesz co Jacku nie potrafię ci odpowiedzieć na to pytanie bo nawet nie wiem Czyli Wiem że na pewno jest możliwość że był brokerów zagranicznych otwierać konta maklerów brokerów tak pytam dlatego że często jest takie są takie rozkminy też Polsce OK mam na przykład Ikei zeu polskiego brokera to może teraz sobie w ramach dywersyfikacji również brokerów otworzę konto maklerskie drugie już poza Polską i to jest właśnie tutaj tłumaczone tym że no w razie takiej jakiejś ekstymalnej sytuacji typu wojna odpukać że się to nie wydarzy No to rozumiem że że znaczy rozumiem jest taki takie życzeniowe myślenie że może będzie po prostu przynajmniej te tę część kapitału będzie można jakoś uchronić i być może po nią sięgnąć w prostszy sposób niż do lokalnego brokera to jeszcze dopytam Jeśli mogę powiedziała się że na Ukrainie ludzie raczej nie trzymali oszczędności w hrywnach tylko w walutach obcych A jak zapatrują się czy zaopatrywali się na inwestowanie w nieruchomości czy cele nieruchomości na Ukrainie rosną na tyle że gdyby to wyrazić na przykład w dolarach To ten typ inwestycji pomaga obronić się przed inflacją zachować wartość oszczędności czy próbowałaś to jakoś analizować ma jakąś opinię No tutaj nawet nie to że tam próbowałam to analizować w sumie mamy też doświadczenie zakupu mieszkania które kupiliśmy moje w 2011 roku chyba tak pod koniec dniprze i sprzedaliśmy go chyba z 25% taniej w dolarze w 2018 A gdybyś chciała go sprzedać dziś o bardzo się cieszę że sprzedaliśmy go w 2018 No bo bardzo poleciały znaczy No wiadomo że jak wygląda sytuacja no to ale i tak jeszcze siadało coś tam sprzedać Z tego co wiem we wrześniu i właśnie tutaj znów to to co zapytał Artur kiedy też słyszę takie wątki o inwestowaniu w nieruchomości w Polsce nawet No to ja znów zawsze mam z tyłu głowy że że nie jestem do tego przekonana czy to jest tak kapitału to jest duży problem i powiem szczerze no po wybuchu wojny w Ukrainie ja mam sporo znajomości inwestują znajomych inwestujących w nieruchomości nie sprawdzają się tylko znajomych inwestujących w nieruchomości No to był niepokój Nie w sensie takim że no gdzieś trzeba zrewidować to swoje myślenie miał w tym sensie że jakby skalkulować że takie ryzyko jest realnym ryzykiem a nie czymś hipotetycznym totalnie nie że być może ta wojna w jakiś sposób prędzej czy później może o nas zahaczyć i to raczej nie jest kwestia tego że to będzie tam za trzy pokolenia tylko to może być właśnie jeszcze za naszego życia nie więc niepokój niepokojęczy się je aczkolwiek no to też nie można Moim zdaniem ulegać jakimś tam emocjom co najwyżej coś tam przemodelować pod tym kątem tak jak to sprytnie Artur zrobił w sensie takim że tak jak powiedział w momencie w którym poczuł że jednak tych złotówek w kontekście wojny która jest za granicą tuż obok ma w swoim portfelu za dużo No to po prostu wymienił nieco walut Nie no tak kolejny oszczędności które się gdzieś tam systematycznie pojawiają to już kierowałem w stronę walut Dokładnie tak dobra rozgadaliśmy się ale myślę że ten kontekst dobrze zarysowaliśmy że on jest też ważny Wróćmy do tego gdzie ty byłaś Właśnie inwestycyjnie przed atlasem też jeżeli chodzi o taki stan Twojej świadomości wiedzy na ten temat znajomości produktów No tak jak mówiłam że nie miałam takiego doświadczenia i No czyli tak jestem z wykształcenia ekonomistką ale wiadomo że są jakby różne kierunki i czyli miałam taki przedmiot na studiach inwestycje Ale to były takie no bardzo podstawowe rzeczy powiedziałabym ino ze względu na też to że w Ukrainie właśnie na No taki brak kompletnej brak jakby zaufania do różnego rodzaju tam inwestycji o większym ryzyku tak ogólnie nie mówię o wszystkich oczywiście mówię tak o obszyciętnych prawda ludziach No to w sumie nie miałam jakiejś jakiejś większej wiedzy to jakby jedna rzecz takiej doświadczenia praktycznie tak nie miałam w tym zakresie i z drugiej strony też No nie ukrywam że zaczęłam się zastanawiać jest głębiać temat po prostu emery i to co po prostu czegoś się dowiedziałam jak to też wygląda w Polsce i ten wątek No czyli ja też mam mamę w wieku emerytalnym I wiem też jak to wygląda na przykład znowu krainie to już szczególnie źle to wygląda Niestety właśnie w kontekście jeszcze wojny No więc zaczęłam się zastanawiać że no trzeba by już o tym myśleć i nawet No żałowałam że to tak może no może no tak no można by było wcześniej w sumie o tym pomyśleć to za przyjęcie większość osób Niestety to ma chociaż Zazdroszczę tym faktycznie którzy mają tam 20 kilka lat Dolne jeszcze na karku i już Faktycznie inwestują w takiej naprawdę dobry sposób A właśnie jeżeli już zaczęliśmy o tym inwestowaniu to dlaczego w ogóle pomyślałaś o pasywnym inwestowaniu No tak jak mówiłam że nie miałam jakiejś takiej większej wiedzy No i właśnie z tą moją koleżanką o której wspominałam omawiałyśmy temat i to co ona już tam wiedziała I ten kurs który ona tam miała z tej tam szkoły takiej inwestowania pasywnego w Ukrainie No więc ja zaczęłam po prostu czytać i czytałam raczej w temacie nie tak żeby inwestowania A ogólnie jakby tak myślenia czyli takie szerszej perspektywy tak poszerzenia perspektywy tak no i po prostu gdzieś tam mi się pojawiło coś takiego już to czułam że mam takie jakby w sobie Nie wiem pytanie taką potrzebę że chce konkretnie że chcę to zrozumieć Czym się różni to inwestowanie aktywne od pasywnego o co chodzi I jakby ogólnie No więc kiedy zobaczyłam tak jakby reklamy atlasu i przeczytałam jakby zawartość tych modułów Nie uwierzyłam te pytania pojawił się Atlas Ja czytałam no tak zaczęłam ten temat zgłębiać chyba tak od końcówkę zeszłego roku No bo te tematy je przeprowadzki tak mieszkanie więc tak tak więc tak to wyglądało i zaczęłam tak tam czegoś posłuchałam No w tym roku jeszcze byłam na takim stażu naukowym w stanach i te stany też myślę że całkiem sporo mnie dały jakby pod kątem tego że oni też inaczej jakby do tego podchodzą jako społeczeństwo No bo mają zupełnie jakby tak inną perspektywę tak tak no więc podejrzewam że po prostu ten targi tynk tak czy jak to się nazywa no ze względu na to że ja tam się interesowałam i czytałam tematyce No to gdzie jest tam nie wiem nawet gdzie to było więc ta grałem jak gdzieś mnie tam się wyświetliło A ta reklama czyli z jakichś reklamy się dowiedziała po prostu się dowiedziałam tak Czyli Atlas pasywnego inwestora No i tak yyy myślę no zobaczę co to jest i naprawdę Nie uwierzyłam że że to jest możliwe że to jest po prostu w stu procentach to czego ja potrzebuję w tej chwili polegały że to będzie Nie nie sugeruj nie sugeruj No ale właśnie to na czym to obawy polegało nie nie wierzyłam czyli w tym momencie kiedy szukałaś tak akurat było pozytywne zaskoczenie nie to że nie wierzyłam że to będzie jakoś nie byłam pozytywnie zaskoczona Nie uwierzyłam że to jest możliwe że to się po prostu tak yyy tak i akurat dostałem odpowiedź jest No czyli ja już nie raz doświadczyłam takiej sytuacji uważam że po prostu do czegoś dojrzewasz że w różnych sytuacjach po prostu kiedy już masz takie jakby konkretne pytania to odpowiedź będzie tylko to jakby kwestia już czasu i otwartych oczu i otwartych oczu no dobrze dobrze czyli Atlas się pojawił przeczytała listę jakby agendę tak naprawdę masło i to cię kupiło na tyle że zdecydowała się do szkolenia przystąpić tak chociaż No już powiedziałam że jestem osobą taką ostrożną A tak i yyy zaczęłam jeszcze No czyli nasi tutaj przyjaciele znajomy z którym jest z Ukrainy w sumie z którymi w Krakowie Mamy taki bliższy kontakt No to temat tych inwestycji ja to też zrozumiałam jakby dopiero po czasie że oni gdzieś tam już ten temat poruszali tylko że ja wtedy tak jakby no nie bardzo tak słuchałam tak tak zainteresowana mówiąc zupełnie wprost i to było właśnie w stanach i pomyślałam że do nich się odezwie i zapytam co ogólnie nie wiem mają podejście co o tym wszystkim myślą też podesłałam tam agendę żeby pokazać No ja zaczęliśmy tam coś rozmawiać No i się okazało że jeden już inwestuje i ma tam konta maklerskie i No czyli coś tam działa ale no to raczej też się okazuje że nie jest to takie pasywne inwestowania raczej bardziej aktywne No a drugi ma dość wydaje mi się dobrą wiedzę tylko że na razie się skupiał na hipotece więc no czyli mówię że tak że super ale o etsach się wypowiadali kiedy ich zapytałaś takie rozkminy czy iść właśnie w stronę pasywnego inwestowania czy może jednak aktywny No właśnie że ja tego nie dokończyli nie do końca rozumiałam gdzie na czym Gdzie przebiega ta granica tak to jest pierwsza rzecz i druga rzecz że myślałam na początku że to być może będzie jakimś rozwiązaniem najpierw na tą poduszkę bezpieczeństwa którą jakby posiadamy żeby ją też uchronić przedyslacją A druga rzecz myślałam że być może można to potraktować jako też jakąś opcję żeby na tym zarabiać No ale jakby w trakcie atłasu Mi po prostu wszystko tak jakby się poukładało Że to nie o to chodzi i że to chodzi o zupełnie inne rzeczy i myślę że na tym polega w naszej komunikacji z moim mężem że on tego jakby nie do końca rozumie myślę chyba jest na takim etapie jak ja byłam tak jak ja kilka miesięcy on też konsumował te treści z atlasu czy tylko ty właśnie że nie ale myślę że jest szansa że zacznie to robić po tych kilku dniach jakie są jego obawy Myślę że wiesz co że jego obawy wynikają z tego że po prostu brakuje mu wiedzy że on nie wie tak naprawdę że on bardziej myśli że to jak jest takie ryzykowne rzeczy że tam kupić sprzedać bezpieczeństwo trzymanie gotówki na przykład w euro w dolarze to jest dla niego bezpieczniejsze tak może można powiedzieć w ten sposób że obawiałeś się że po prostu na tym stracicie tak tak No dobra to ja bym przeszedł bo skoro już wiemy dlaczego jesteś w atlasie czy Leszku przystąpiłaś do szkolenia to teraz mogli spróbowała tak odgrzebać z pamięci co było w trakcie zdobywania tej wiedzy o czym mogę najpierw jeszcze się wtrącić czy przeszłaś cały Atlas czy część I przeszłam No w sumie można powiedzieć całość czyli te podstawowe moduły Zrobiłam wszystkie jeszcze te live'y które były No to też Brałam udział i też tam część bonusowa nie wszystko ale jakby takie najważniejsze rzeczy tak super No to właśnie wrócę teraz to co było takim największymi twoimi odkryciami w trakcie przechodzenia Game changerem tak No właśnie że się okazało tak że to wygląda no nieco inaczej niż myślałam to znaczy to znaczy że faktycznie to chodzi o to żeby ten kapitał tak powstał żeby go ochronić że to jest po prostu narzędzie do takiego jakby budowania tego kapitału i że tak naprawdę najlepiej w tym wszystkim się skupić na zarabianiu tak i czyli nie na inwestowanie tylko na zdobywaniu kapitału na inwestowanie tak jest tak musi być sprytnym i przechytrzyć rynek tak tak żeby rynek nam dał to ma to co da tak a tak naprawdę my się skupiamy na naszej pracy i zarabianiu pieniędzy w ten sposób tak jest Tak to wygląda no i to co chyba Jacek dość często to powtarza że inwestowanie pasywne nie jest proste tak nie czekaj jest proste ale nie jest łatwe czy odwrotnie jest proste prawda te reguły są bardzo proste ale to nie oznacza że jest łatwo bo jesteśmy ludźmi mamy swoje emocje i musimy rozumieć ten proces jaki się za tym kryje i to że inwestujemy No to musimy się liczyć z tym że by móc tę premię za to ryzyko zgarnąć No to właśnie jest to ryzyko i musimy się godzić na to że że ten portfel będzie zmienny tak OK jeszcze jakieś wnioski jeszcze jak jest wnioski No tutaj chyba dodam że bardzo mi pomogła też książka którą poleciliście na początku psychologia pieniędzy uważam że jest naprawdę ta rewelacyjna i że tłumaczy tak naprawdę wszystko w tej materii Czyli że no także jesteśmy ludźmi przede wszystkim i że te decyzje No czyli mój wniosek główny chyba jest taki że trzeba znaleźć coś czyli ta strategia musi się faktycznie być jakby dopasowana do tego jak ja z tym się czuję A nie tak że to nie wiem na przykład obligacje niby jakby Rozumiem że tak Okej dobrze że indeksowane inflacją okej ale po prostu się nie czuję z tym dobrze tak nie akceptujesz po prostu jasne tak pokus żeby jednak mimo wszystko troszkę starać się gdzieś tam bardziej sprytnym inwestowaniu No bo to jest wielka trudność znaczy jesteśmy ludźmi istotami myślącymi No i mimo wszystko takie pasywne inwestowania ale nie jest zbyt sexy ideą tak tego jeszcze nie wiem Jacku ponieważ tak naprawdę się dowiem No kiedy zacznę ponieważ na razie mam spisaną strategię już podjęłam decyzję gdzie przez Atlas wpisy mam sobie samą tak do tego dojdziemy chyba jeszcze będą pytania druga rzecz to jest to że już się zdecydowałam gdzie chcę mieć konto maklerskie bo to też była decyzja w sumie powiązana z tym że jednak tak czy jednak się wiązać jakby z Polską czy ma to być takie bardziej międzynarodowe powiedzmy gdzieś tam za granicą No więc tak tak dobra super No to skoro już powiedziałaś o tym że w zasadzie masz spisaną strategię To fajnie by było usłyszeć jak ona wygląda dobrze no to pomyślałam że chcę mieć naprawdę prostą strategię że no tak jak już tutaj mówiłam że chciałabym bardziej się skupić na zarabianiu i tak na tym no więc nie chciałabym do tego nie wiem wracać co chwilę na tym się zastanawiać dlatego pomyślałam że idę w stronę prostoty i że chciałabym mieć po prostu jeden itf na rynek globalny i akcyjny i obligacyjnym i obligacje polskie czy zagraniczne [Muzyka] strategię robiłaś to w oparciu o atlas to czy mimo wszystko wszystko absolutnie czerpałaś z atlasu czy też bazowałaś na jakiś swoich poprzednich doświadczeniach albo czy były jakieś elementy które może w atlasie których nie znalazłaś w atlasie i czy faktycznie Atlas był takim źródłem wystarczającym tak uważam że był wystarczającym ogólnie no tak jak mówię że naprawdę bardzo obszerny Jedyna rzecz chyba której mnie zabrakło chociaż nie nie jedyna o tym jeszcze za chwilę powiem ale ten hejnk walutowej to już było zadawałam też to pytanie na discordzie i Artur bardzo by Pięknie tam wszystko rozpisał tak Ale dobrze by było to faktycznie wrzucić jeszcze jako taką jakby osobną działkę No bo co chwilę po prostu o tym hedzinku i nie tylko ja Jak się okazało nie rozumie bo później pod tym pytaniem zaczęli się podpinać Problem polegał w kontekście No po prostu o co chodzi jak to zabezpieczenia w praktyce działa i jak to wpływa na inwestora jakby z Polski czyli takie jakby konkretne scenariuszach na przykład nie z zastosowaniem i bez zastosowania zabezpieczenia gotowego tak dla mnie to też było dość kluczowe No dlatego że się zdecydowałam jednak na te obligacje zagraniczne to jakby jedna rzecz Druga rzecz to że wspominałeś bo chyba ty Jacku nagrywałeś ten odcinek że 20 tam do 30% maksymalnie to wtedy jeszcze można zagraniczne No bo później to przestaje to ma być takie wyliczenia dawaliśmy Jeśli dobrze pamiętam i faktycznie wtedy nie jest taki intuicyjna wbrew pozorom bo wszyscy się boją właśnie Jak widzą wahania Chociażby teraz walut że że to jest bardzo niezdrowe w praktyce wcale tak źle nie musi być tylko że znów tu jest takie taki problem że w Polsce ludzie spoglądają przede wszystkim na ten kapitał w polskim złotym i te wszystkie zmienności w portfelu postrzegają przeliczają do polskiego złotego tak no ja no czyli uważam że atlas tak jakby no w 100% w sumie odpowiedział na moje jakby wszystkie pytania nawet więcej żeby było tam tyle wątków że No czasem było ciężko to wszystko sobie jakby poukładać i ogarnąć więc no naprawdę jest dość obszerny ale też No nie ukrywam że cały czas też myślę może ja jednak przesadzam trochę z tym że tak asekuracyjnie się zachowuje i No bo jestem nastawiona że będziemy mieszkać w Polsce nie przesadzasz na stałe i no znaczy ja w ogóle uważam jeżeli jak słyszę że ktoś mówi zacząłem mieć takie wątpliwości może przesadzam to jakby to też jesteś ty I to są twoje obawy i te obawy lepiej zaadresować teraz niż mieć dylemat z nimi za 5 czy 10 lat jak ten portfel będzie już konkretnej grubości nie ja też uważam że nie przesadzasz też nie mówię to tak żeby tutaj teraz jakoś to żebyśmy się klepali po ramionach Ale uważam że nie przesadzasz Jeżeli masz takie doświadczenia i taki kontekst to właśnie najlepsze co możesz zrobić to dopasować to do swojej sytuacji swoich doświadczeń co więcej mówiąc o tym o tym co teraz mówisz wręcz pomagasz innym wyjść z bańki w której wiele osób jest i pomagasz spojrzeć na pewne ryzyka których nie wystrzegają często tak tak I teraz żeby spłaintować to to wiesz to suma summarum nie liczy się to jaka jest hipotetyczna możliwa stopa zwrotu Liczy się to jaką praktycznie osiągniemy A to co pomaga nam osiągnąć jakąś konkretną stopę zwrotu Praktycznie to jest to czy wytrwamy w tej strategii którą realizujemy ona musi być dopasowana do nas bo jak nie będzie dopasowana to raczej nie wytrwamy gdzieś tam po drodze się posypiemy w najgorszym możliwym momencie podbramkowym tak w sensie jak wszystko zanurkuje jak zacznie się palić i walić wokół nas to może się zdarzyć że tego nie przetrwamy i to będzie najgorszy moment na wyjście z inwestycji nie to jest tak że ja czasami dostaję takie pytanie wręcz wprost jak masz tam wyprogramowaniu tyle różnych portfeli to który pozwolił najwięcej zarobić i ja wtedy zwykle albo żebym taką funkcjonalność wręcz dał żeby od razu wskazał ten jest najlepszy ja mówię wtedy zwykle tak że lepiej zoptymalizować tą strategię do siebie a nie pod kątem funkcji celu którą jest maksymalizacja właśnie zysku ale jeszcze wracając do twojej strategii To rozumiem że ty ją opracowałaś A czy ona już jest wdrożona bo wspominałaś zanim wdrożona to zacznie jakby nadal nie jakby nie wiemy jakie to są etf-y bo że masz prostą strategię opartą na dwóch etf-ach nie wiem w jakiej proporcji więc chciałbym to usłyszeć no i też chciałbym usłyszeć jakie te efekty dobrze no to tak z tą proporcją też się zastanawiałam No czyli Jeśli mówimy o tych takich produktach standardowych które istnieją No to tam zazwyczaj te takie najbardziej popularne opcje chyba 40 60 czyli 60 akcje 40 obligacji i No myślę że w taką stronę Chciałabym iść ale z drugiej strony pamiętając o tym że najlepiej te tak do 30%, No to raczej że 70 do 30% obligacji najlepiej w sensie takim że zakładając że mamy obligacje zagraniczne które nie są zabezpieczone do złotego W związku z tym ze względu na zmienność obligacji i akcji te portfele po prostu dają szansę hipo właśnie na takie najlepsze obronienie się w dłuższym horyzoncie czasowym jeżeli mówimy o stopie całkowitej stopie zwrotu tak czyli 70 30 tak 70% akcji 30% obligacji i jakie te itf no to tutaj się zastanawiałam czy chciałam ekspozycję na rynek światowy czyli dywersyfikacja tak maksymalna dywersyfikacja No i jednak chyba no nie chyba a futsy All World Moim zdaniem jakby jest lepiej tak lepiej zdywersyfikowane No bo tam 90% chyba pokrycia indeksu No jeśli chodzi że tam o liczbę prawda spółek się dobrze pamiętam i No czyli mam to też spisane tam w strategii Dlaczego Podjęłam taką decyzję tak no bo to po czasie naprawdę się tego nie pamięta nawet po miesiącu Po dwóch już nie wiesz o co chodzi więc jakby decyzję jest uzasadniona No więc tam było kilka powodów No to że oni tam akurat różnica jest że Polska jest rozwiniętym rozwijającym się No to nie ma znaczenia bo i tak go będziesz miała czy będziesz miała Polskę w koszyku chyba też trekking diference historycznym mieli nic tak są Tak wiem ale tak no wszystko No czyli chyba najbardziej tak najbardziej to że mają tych spółek więcej i że 95% w odniesieniu do chyba 53 z drugiej opcji tak tak no więc tak to wygląda A jeśli chodzi o obligacje No to też ten koszyk jakby globalny czyli ale zabezpieczony do Euro No bo nie ma w sumie niektórzy tej opcji w dolarze też dlatego dopytuje ale w Euro czyli w gruncie rzeczy bardzo podobny bardzo podobna konstrukcja gdzie też jest globalny koszyk akcji i obligacje globalne zabezpieczone do Euro No właśnie i to jest dobre pytanie dlaczego dwa osobne a nie jeden to już Już mówię dlaczego Bo w sumie też się zastanawiałam czy nie pójść jeszcze w taką jakby większą prostotę i po prostu tak Live straty dzisiaj No to jednak uważam że lepiej mieć dwa ponieważ No w razie czego gdyby coś się działo No to można na przykład tą część obligacyjną sprzedać gdyby zaszła taka potrzeba powiedzmy to jest jednak No większa taka elastyczność No i druga rzecz tutaj nie wiem być może też przesadzam nie wiem wystarczająco dobrze rozumiem to ale no po prostu że Live straty czy vangarda zawiera kilka tych itf-ów No i tak naprawdę są wybierane w taki sposób aktywny i prawda czyli oni mają konstrukcję Rozumiem że oni mogą podjąć decyzje na przykład to usunę czyli to jakby nie w stu procentach oddaje [Muzyka] to znaczy ja myślę że ta konstrukcja livestra też i pod spodem wydaje się taka Złożona i ona jest złożona bo tam jest kilkanaście tffów nawet do 20 wynika przede wszystkim z uwarunkowania europejskich że oni nie mogli zbudować tego w oparciu o 2 ETF Mówiąc najprościej natomiast i z tego powodu Oni są postrzegani chyba w formalnie nawet prawnie to jest wymagane jako aktywna strategia ale tak naprawdę jeżeli chodzi o część akcyjną oni chcą po prostu odzwierciedlać świat globalny Oni nawet nie mają czwartą więc więc tutaj bym się bardzo nie obawiał zwłaszcza że to jest wagart więc myślę że oni tutaj nie będą robić jakichś prób pobijania rynku które mogą się po prostu gdzieś tam źle skończyć tylko będą jednak starać się replikować globalne koszyk ale jest mniejsza elastyczność tego co rozumiem to co ciebie skłoniło żeby mieć dwa dwa tak że możesz tutaj mieć większy wpływ na na dzisiaj na przykład ty mówisz ile możesz sobie tutaj tym sterować [Muzyka] tak ale no raczej to będą małe kwoty bo tutaj jeszcze nie powiedziałam jednej dość jakby kluczowej rzeczy Dlaczego jakby po pierwsze do tej pory jeszcze nie zaczęło powiedzmy no bo też miałam taki dylemat bo mamy hipotekę też ją nadpłacamy i tak znów patrząc na to Tylko tak jakby wprost tak kalkulacja nam mówię że nadpłacajcie kredyt tak że tutaj masz przy nadpłaceniu kredytu masz w zasadzie gwarantowaną stopę zwrotu bez żadnego ryzyka to też trzeba powiedzieć Więc nawet jeżeli ten zwrot jest niższy niż hipotetyczny zwrot z portfela etf-owego to tak naprawdę lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu co koresponduje z twoim asekuracyjnym podejściem tak bym powiedział Nie ja jestem dokładnie po tej samej stronie znaczy u mnie inwestowanie też sprowadzało się w pierwszej kolejności do spłaty hipoteki pomimo że teoretycznie No to nie dawało jakieś fenomenalnej stopy zwrotów w tamtych czasach ja miałem kredyt w euro Tak ale z drugiej strony dawało niesamowi te poczucie spokoju Tak i to jest też ważne że to poczucie spokoju też jest potrzebne przy inwestowaniu i ja to doskonale rozumiem czyli najpierw Mam płacasz kredyt dopiero jak spłacicie albo nadpłacicie w takim stopniu że będzie się czuła bezpiecznie rozumiem No nie do końca jednak powiedz tak No powiedz jak bo ciekawi właśnie jestem sprowokowałem cię celowo No wiedziałam że było [śmiech] No w sumie tutaj jest podobne ryzyko takie podobne obawy No czyli Chodzi mi o to że nadpłata kredytu tak jest to niewątpliwie jakby stopa zwrotu która już jest w sumie tak zapełniona ale no się nie zgodzę z tym że to jest bez ryzykowne jakby inwestycja No też ze względu na to niestety co się dzieje jest ze względu na te doświadczenia które mam i to że mieliśmy też nieruchomość w Ukrainie jak to wyglądało No więc pod tym kątem No niestety jakby no nie uważam że to jest najlepszy pomysł No więc to nie jest też tak jakby wystarczająco dobrze zdywersyfikowany dlatego chciałabym to robić po prostu równolegle tak żeby rozłożyć to ryzyko tak z jednej strony mam ogromną nadzieję że wszystko będzie dobrze i że ten ko