ETF Café – Globalne Trendy ETF 2024-2025. Co Nas Czeka? [ETF, Strategie, Manage Futures]

dzień dobry Dzień dobry Witam was serdecznie w kolejnym odcinku jak inwestować na portalu Atlas ZF dziś mam tutaj ze sobą na podorędziu Grzegorza radziukiewicz z bloga inwestuj długoterminowo Cześć Grzegorz Witam cię serdecznie i dzisiejszy odcinek jak inwestować jest o tyle ciekawy że dotychczas Artur Wiśniewski który swoją drogą również przynajmniej mniej więcej raz w miesiącu będzie starał się dla was nagrać tutaj wywiad to my obok tych wywiadów również będziemy to przeplatać właśnie taką ką Grzegorz nazwał ETF Cafe także to jest trademark znak towarowy Grzegorza Grzegorz właśnie zaproponował coś takiego żeby tutaj zorganizować w ramach tego portalu także Grzegorz Witam serdecznie tym razem już jako współgospodarz tego odcinka bo pierwszy raz tutaj już jak byłeś u nas w ramach tego portalu to byłeś gościem gdzie rozmawialiśmy właśnie w ramach jak inwestować A dziś będziesz tutaj gospodarzem Jak się czujesz w tej nowej roli No jest stres Ale powiedzmy drugi raz to jest zawsze lepiej niż ten pierwszy raz także także myślę że pierwsze koty z płoty Ja też tutaj będę bardzo wdzięczny za wszelkie komentarze od was drodzy widzowie i słuchacze żeby zmobilizować zachęcić Grzegorza żeby starał się tutaj częściej wpadać do portalu Atlasa TF i przynajmniej chociaż raz w miesiącu coś takiego tutaj zorganizować ale zobaczymy jak to wyjdzie w praktyce natomiast Grzegorz poza tym że prowadzi bloga inwestuj długoterminowo pl którego mocno Polecam to co ty Grześku robisz Przypomnij na co dzień mieszkam wraz z rodziną w Norwegii i pracuję w jednej z takich firm która pomaga jakby w modyfikacji platform wiertniczych Okej czyli No w sumie takie dobre skojarzenia z Norwegią jak Norwegia to właśnie jakieś platformy wiertnicze ropa gaz i te sprawy tak jeszcze informacyjnie zanim wystartujemy to tak jak już wspomniałem obok właśnie formuły nowej którą dzisiaj Testujemy ETF Cafe ETF Cafe nie wiem jak to powinno się poprawnie wymawiać Grzegorz mówi że ETF Cafe lepiej się rymuje to również obok wywiadów Artura Wiśniewskiego będą się też pojawiały krótkie filmy edukacyjne także w tym roku nowym 2025 będzie sporo takich zmian i więcej różnorodności na kanale Atlas ETF [Muzyka] o czym będziemy dziś rozmawiać No dziś sobie porozmawiamy z Grzegorzem tak pomyśleliśmy że przy okazji właśnie tego nowego roku to powiemy sobie o tym inwestowaniu w tym nowym roku 2025 oczywiście głównie przez pryzmat inwestowania za pomocą etfów ale nie tylko podsumujemy sobie też nieco rok 2024 powiemy sobie nieco też o strategiach inwestycyjnych różnych strategiach inwestycyjnych i porozmawiamy sobie też o manage Fur ja już się tutaj uśmiecham bo wiem że ten temat często przynajmniej w mediach społecznościowych tych polskich budzi sporo emocji my dzisiaj może nieco mniej od tej strony emocjonalnej bardziej Postaramy się merytorycznie porozmawiać i taka moja anegdota tutaj sobie przygotowałem Grzegorz że my się tutaj spotykamy w sumie w ramach portalu Atlas ETF tymczasem w roku 1993 kiedy startował pierwszy ETF w Stanach Zjednoczonych na indeks s&p 500 dla sno to nie był pierwszy et w ogóle na świecie bo pierwszy wystartował w w Kanadzie ale ten najbardziej taki sławetny ETF to jest właśnie ten ETF z roku 1993 o tierze Spy Zresztą No właśnie ETF Który dziś jest największym ETF na świecie ale w momencie kiedy on startował 93 roku ponad 30 lat temu to tak nieco prześmiewczo mówiono że to ETF to się nie powinno rozwijać jako Exchange traded Fund jako extremely tres Fund czyli taki niezwykle kłopotliwy fundusz No ale chciałbym mieć taki kłopot bo dzisiaj ten fundusz zdobył ponad półtora biliona złotych gdyby to przeliczyć do polskich złotych czyli kapitalizacja tego jednego ETF czy inaczej kapitał który zgromadził ten jeden ETF jest wyższa nieco niż wartość niż kapitalizacja wszystkich spółek z indeksu WIG to tak żeby pewne tutaj wielkości wam uzmysłowić także teraz można powiedzieć że to jest extremely f tak naprawdę świetny świetny fundusz także taka historia z tymi ETF Grzegorz i Przejdźmy sobie do tego podsumowania roku 2024 i może ja Grzegorz od ciebie zacznę jak Ty widzisz ten rok 2024 ze swojej perspektywy i szerszej perspektywy w ogóle inwestycyjnej jak to według ciebie przebiegało No wydaje mi się że to był bardzo dobry rok tak mi się wydaje że na rynkach mieliśmy wzrost patrząc na rynek amerykański No to poza jedną taką korektą można powiedzieć wakacyjną to to indeks s 500 dość mocno rósł tak i także Moim zdaniem każdy inwestor powinien być z tego roku zadowolony No to zdecydowanie jak ktoś zadowolony po takim roku mo No zastanawiać się gdzie jest kłopot dokładnie dokładnie no A z takich z takich jakby wydarzeń które które przykuły moje oko w 2024 roku No to było na pewno pierwsza podwyżka stóp procentowych w Japonii od 17 lat w marcu 0% na 0% i później następna była w ul lipca co co właśnie zapoczątkowało tak naprawdę Wydaje mi się tą tą korektę na na rynkach akcyjnych przez ten sławetny wyjście tych dużych hatch fantów z Scary Trade następnie było też pierwsze cięcie 100% w Stanach Zjednoczonych we wrześniu co też było należy to odnotować Co jeszcze No wybory prezydenckie Zych cali dokładnie nikt się nie spodziewał że że Trump w takim stylu wygra No ale widać widać tak się stało No co jeszcze mi się wydaje że jeszcze Należy też wspomnieć o o pierwszych ETF na kryptowaluty było nawę wyczekiwaną wyczekiwaną opcją Czy można powiedzieć czy nawet nie opcją instrumentem na który czekały Rzeszy inwestorów także Moim zdaniem to są te takie główne główne punkty A ja sobie przygotowałem taki wykres zbiorczy Który dziś wrzuciłem nagrywamy to dla jasności 17 stycznia i pewnie całkiem spm opóźnieniem będzie to publikowane natomiast zrob sobie takie zestawien zbiorcze wiele wykresów albo inaczej na jednym wykresie wiele różnych etfów umieściłem za rok 2024 stopy zwrotu wyrażone w polskim złotym no i w gruncie rzeczy Dlatego ja powiedziałem że jak ktoś by nie zarobił w 2024 No to coś grubo byłoby nie tak bo spojrzeć by na można dowolną klasę aktywów i wszystko się świeci na zielono oczywiście s&p 500 no to tutaj ponad 31 stopa zwrotów w roku 2024 w polskim złotym ale taki globalny koszyk akcji to ponad 23 proc stopy zwrotu także też bardzo pięknie rynki wschodzące które gdzieś tam nie domagaj wcześniej również co prawda No nieco gorzej ale wciąż jest to plus 12 proc nawet Nasza polska Giełda Można powiedzieć tutaj zaczęła się uśmiechać do inwestorów spółki średnie mwig 40 to ponad 9 proc stopy zwrotu małe spółki ponad 5 proc także również No są to przynajmniej pozytywne i dodat odczyty Edo obligacje które cieszą się ogromną popularnością nad Wisłą no to tutaj jest stopa zwrotu na poziomie 6 ponad procent niemalże 7 proc ale też chociażby manage futures o których dzisiaj sobie nieco tutaj przynajmniej pokrótce powiemy No to gdyby spojrzeć na taki dbm ETF który ma powiedzmy taki powiedzmy bardziej uśredniony wynik wielu różnych podejść inwestycyjnych bo stara się odzwierciedla indeks z tej branży No to tutaj jest ponad 12 proc na plusie zdarzają się też takie świetne przypadki jak chociażby cta cta gdzie ta stopa zwrotu była ponad 30 proc i to jest o tyle godne odnotowania że że mówimy tu o Men futures które niekoniecznie muszą sobie świetnie radzić w momencie kiedy rynki akcji nie zawodzą No i oczywiście złoto tutaj o złocie ciężko by nie powiedzieć ja Być może chociaż nie jestem chociaż ja nie jestem osobiście jakimś wielkim fanem złota ale też No jak gdyby stacjonuje tego że że jako element gdzieś tam portfela może mieć sens jak najbardziej No to złoto No zdecydowanie mocno świeciło w zeszłym roku ponad 33 proc stopy zwrotu No także całkiem całkiem przyzwoicie i w ogóle tak jeszcze mówiąc o tym roku 2024 to też warto powiedzieć że to był też rekordowy czas dla branży ETF bo napływy netto do etfów były ogromne to niemal 2 biliony dolarów dla jasności bilion dolarów to jest 1 bilion to jest 1000 miliardów przynajmniej tej skali długiej jaką się posługujemy w Polsce także je niemalże kom9da Ost roczny w roku 2024 tych aktywów w ETF względem roku poprzedniego czyli 2023 to jest ponad 27 proc No także tutaj jeżeli chodzi o branżę ETF to to dużo się również dobrego wydarzyło to co ty wspomniałeś Grzegorz to Chociażby to że sek dopuścił ETF na kryptowaluty to też duże wydarzenie i w tym roku również chyba ma się jeszcze coś więcej w tym temacie wydarzyć z kolei widziałem taki raport że ETF isg ESG tutaj akurat widzimy odwrót od tego tematu przynajmniej w Europie w Stanach Zjednoczonych już nieco wcześniej to co jest też godne odnotowania to to że się w Polsce zaczęło coś mówić o tym żeby zmienić regulację dla etfów zauważmy że na razie te ETF które są w Polsce zarejestrowane od beta Securities one działają w takiej dziwnej formule funduszu inwestycyjnego zamkniętego i to jesten kłopot zwłaszcza dla inwestorów z zewnątrz bo kwalifikuje je jako takie alternatywne fundusze inwestycyjne i teraz coś się tu powoli mówi nad tym żeby zmienić tutaj prawo uchwalić de facto Prawo które będzie pozwalało tworzyć nad Wisłą etf-y już w tej formule usit czyli tej które w Europie dominują także całkiem całkiem sporo A jeżeli chodzi jeszcze rynki akcji to ja tak dodam Dosłownie przed wejściem tutaj na antenę także Ciekawy jestem za te kilka dni jak to się będzie toczyło Nvidia stała się drugą największą spółką giełdową na świecie na pierwszym miejscu jest Apple właśnie i numerem dwa jest Nvidia która przeskoczyła w tym momencie Microsoft Także naprawdę grubo się dzieje i też myślę że tu pod tym kątem jeżeli chodzi zwłaszcza o sztuczną inteligencję to to też może być ciekawie a jakie są twoje refleksje jeszcze Grzegorz odnośnie strategii inwestycyjnych No bo my sobie tu mówimy o tym jak ten rok 2024 wyglądał ale czy z twojej perspektywy Grzegorz pod kątem strategii które ty stosujesz względem swojego portfela swojego kapitału czy tutaj No właśnie masz jakiś komentarz no z mojej perspektywy to niewiele się zmienia tak jak rynki się będą zachowywały to nie wpłynie na to jaka będzie czy będę zmieniał swoją strategię czy nie będę zmia także nie patrz na to co się dzieje i nie próbuj przewidzieć rynków i reagować po tym na przykład ktoś by mógł powiedzieć dwa ostatnie lata na s&p 500 super super tak ponad 20 PR ktoś ktoś może powiedzieć no kurczę w ciągu kilkudziesięciu ostatnich lat rzadko się tak zdarzało Żeby były tak porządne wzrosty na na amerykańskich spółkach pod rząd przez D lata i ktoś powie No teraz poy się spodziewać jakiejś korekty przynajmniej albo nawet już Bey ludzie mogą mówić O beie tak i próbować się wycofywać z rynku żeby się jakoś zabezpieczyć No u mnie tak to nie działa Mam swoją strategię która mi powie co mam zrobić i w którym momencie wyjść z rynku czy czy może zmniejszyć zaangażowanie w akcje No właśnie to tak się uśmiecham bo bo bo to jest dokładnie ten sam przypadek u mnie to znaczy z mojej perspektywy No cóż rok jak rok oczywiście Fajnie że pozytywny bo również pozytywnie wpłynął na mój portfel ale jak gdyby od strony takiej czysto decyzyjnej No to moja refleksja taka podstawowa to po prostu robić swoje tak to znaczy te wszystkie komentarze są bardziej dla mnie ciekawostką ale jakbym się uparł nawet to gdybym nie śledził tego wszystkiego ale miał te swoje strategie i za nimi podążał to to też bym nie zginął wręcz być może dla tych mniej doświadczonych inwestorów Wydaje mi się że czasami nadmierne wchłanianie tej bieżącej bieżących informacji rynkowych No niekoniecznie musi być korzystne dla portfela jeżeli ktoś nie ma jeszcze wypracowanej swojej strategii bo może nieco pod wpływem tych informacji podejmować takie dość chaotyczne decyzje także z mojej perspektywy dokładnie tak samo Grzegorz jak u ciebie i i tak przechodząc od razu do roku 2025 no bo powiedzi sobie roku 2024 No to w 2025 przynajmniej u mnie no to ciężko powiedzieć żeby się cokolwiek zmieniło w portfelu bo będę dalej stosował te same strategie natomiast czy ty masz jakieś swoje tutaj nie wiem prognoz jakbyś miał tak wyjąć swoją szklaną kulę gdzieś tam z szuflady i spróbować nam odpowiedzieć jak się będzie przedstawiał rok 2025 to co by ta Twoja szklona Kula powiedz No moja szklana kula powiedziałaby jedno tak naprawdę że nie wiemy co będzie tak tak jak mówił Tom Baso pan rynek zrobi co ma zrobić i i tyle dokładnie ale z drugiej strony oczywiście obserwuję Jak zachowują się różne różne rynki i tak jakby Mogę wyrazić opinię czego bym się spodziewał albo tak naprawdę Nie to żebym się spodziewał tylko z czego z tej całej analizy tych moich rynków co by mogłoby się zdarzyć z większym prawem niż niż nie to powiedzmy Wydaje mi się że że już tak długo wali jest niedowartościowany można powiedzieć że że spółki spółki naprawdę szorują spółek gr to mi się wydaje że można spodziewać się że wreszcie może 2025 rok to będzie właśnie rok wali druga sprawa Tak samo można powiedzieć o o małych i średnich spółkach tak to samo od jakiegoś czasu największe spółki z indeksu s00 wygrywają indeksami SP mniejszy czy mówimy tutaj głównie o akcjach amerykańskich w tym momencie tak tu mówimy akcjach amerykańskich i także co bym na na następny na następny rok to bym powiedział że no może to będzie ten rok tak tych spółek Value i i małych spółek OK dodatkowo jeszcze myślę też No nasza giełda tak Spójrzmy na to że już tyle czu czekamy na jakieś porządne odbicie może tym razem też będzie w 2025 będzie dla nas przychylne tak ten ten rok i jednak nasz nasz sławetny wi2 czy Wik odpali i będą będziemy ludzie którzy inwestują właśnie na naszej giełdzie będą mogli cieszyć się z z duż większych zysków niż niż akcje amerykańskie na przykład mówisz o spółkach co kwartał podsyła takie zestawienie i jeszcze innych metryk no i tam Stany Zjednoczone są jeżeli chodzi o trzy najdroższe rynki na świecie w ogóle akcyjne to właśnie ta trójka to jest USA dania i Indie No zakładając że pomijamy te dwa ostatnie rynki bo nie są jakoś kluczowe No ale USA czysto tak fundamentalnie widnieją tutaj w tej rubryce jako najdroższe na świecie no tak aleem pomyśleć sobie jak długo to już trwa tak jakby byśmy przestudiowanie kilka lat czy tam kilkanaście lat To można powiedzieć że że te Stany są tak naprawdę no przez przez długi okres już wyceniane bardzo wysoko tak i to się może kontynuować może być jakaś tylko niewielka korekta i ten ten Trend może być kontynuowany Zresztą ja tutaj dodam że Polska z kolei jest na drugim końcu tego rankingu też w ścisłej czołówce tyle że najtańszych rynków na świecie co prawda tym nie jesteśmy na pudle bo nie mamy nie jesteśmy w pierwszej trójce ale jesteśmy czwartym najtańszym rynkiem na świecie pierwszy najtańszy znaczy pierwszy najtańszym rynkiem na świecie w tym zestawieniu ostatnim to była Kolumbia później Chile Czechy No i Polska ale też Polska od kilku jeśli nie kilkunastu lat jest też w czołówce najtańszych rynków akcji na świecie i też no czeka wielu na to żeby w końcu to odbicie nastąpiło ale jakoś na razie no jeszcze wielkich tutaj fajerwerków nie było Co prawda faktycznie zeszłym roku Polskie Akcje urosły ale to jeszcze nie nie było to co na naz daku chociażby No nie wiemy czy to nie jest też tak naprawdę przyczyna tego co się dzieje za naszą granicą tak wojny wojny w Ukrainie i i to może być przez tych dużych inwestorów w taki sposób postrzegane że jest duże ryzyko a tak naprawdę nie oszukujmy się że że polscy inwestorzy nie nie dadzą rady pompować naszego rynku na takie na takie wyżyny żeby było o czym mówić tak naprawdę także potrzebujemy zagranicznego kapitału a z twojej perspektywy grzegor już na przykład wygrana trumpa To jest coś co da paliwo tym rynkom akcji czy wręcz przeciwnie No wiesz co no nie wiem tak naprawdę ciężko powiedzieć y ostatnio dało troszeczkę tak tak naprawdę od razu po można powiedzieć po po tak po wygrany i No zobaczymy no Trump teraz jakby straszy tymi tymi cłami nie wiadomo jak to jak ktoś wpłynie na inne rynki na świecie No zobaczymy Może to będzie wpłynie dużo mocno na na na inflację i Fed przestraszy się i nie będzie chciał obniżyć 100% Wydaje mi się że gdzieś przeczytałem że zanim Trump wygrał rozważano cztery cztery obniżki w 2025 roku po wygranej Trump jednak to będą dwie powiedzmy no bo nie wiedzą co co co wymyśli także zobaczymy No właśnie zobaczymy faktycznie jeżeli chodzi o trumpa to tutaj ja bym powiedział że to gdzieś rodzi wiele niepewności dla jasności No rynki to zawsze czy inwestowanie to zawsze jest związane z niepewnością bo jak czasami ktoś mówi że no rynki są niepewne no nigdy one nie są pewne a jak byłyby pewne I jakbyśmy tutaj wszyscy się ze sobą zgadzali i wszyscy analitycy by mówi że na pewno w tym roku to będą wielkie wzrosty na s&p 500 to ja bym nawet pewnie postawił żetony na to że będą Raczej spadki natomiast myślę że ten czynnik niepewności jest jeszcze większy ale nie zdziwiłbym mnie żaden scenariusz czy to super wzrostowy czy super spadkowy tak naprawdę myślę że na tym też polega chyba dobre przygotowanie inwestora żeby był przygotowany na na każdą pogodę tą rynkową tak nie że że jak gdyby jego życie jest zależne od tego czy jego scenariusz który sobie gdzieś tam roboczo założył się ziści nie Natomiast co do inflacji to ja sobie tak przypominam Fajny był wpis pod koniec 2022 roku zrealizowany przez research affiliates między innymi przez Roba arnota i tam była taka fajna takie opracowanie How transitory inflation jak przejściowa jest inflacja i i tam jest uderzająca jedna statystyka że jeżeli inflacja w kraju który jest uznawany za kraj rozwinięty przekracza pułap 8 proc to powrót do 3 proc taki trwały powrót do 3 proc i niżej inflacji zazwyczaj czysto statystycznie trwał dla tam okresu kilkudziesięciu lat tego badania od 6 do 20 lat ze średnią ponad 10 lat czyli przeciętnie 10 lat trwało trwałe Zejście do inflacji 3 i niżej proc jeżeli ta inflacja doszła do tego magicznego punktu 8 i nieco więcej a faktycznie w Stanach Zjednoczonych ona przez chwilę gdzieś tam przebiła ten pułap No i teraz już wydawało się że już wszystko będzie okej ale No właśnie zobaczymy czy ta statystyka tutaj no ta statystyka nie jest za bardzo po naszej stronie i też dla mnie nie jest jakoś super zaskakujące że później i w Polsce są jakieś problemy inflacyjne bo faktycznie kiedy ta inflacja przekraczała te 8 proc to statystycznie się okazywało że powroty do takich stabilnych cen jednak trwały wiele lat i nawet jeżeli już się chwilowo gdzieś tam wydaje że jest fajnie to za chwilę znów ona gdzie się tam ożywi oczywiście narracja za każdym razem jest inna inne tło i tak dalej tym razem jest inaczej ale ale kończy się zwykle całkiem podobnie a Grzegorz A ty byś się tutaj odważył o jakąś analizę nie wiem sektorów regionów dla tych którzy być może polują na jakieś ciekawe etf-y no raczej nie powiem szczerze bo bo nie mam nie mam szklanej kuli tak dokładnie i i nie widzę może myślałem właśnie już wcześniej powiedziałem tak było to Value i i i reszta ale no nie widzę Jacku ja mam taką moją taką główną strategię którą mam mam tak naprawdę około tych 10 czy 12 etfów których na podstawie momentów Są dobierane trzy czy cztery prosta strategia można powiedzieć i nie patrzę tak w tamtym roku miałem przez 11 miesięcy Czy tam czy 10 miesięcy złoto tak Co dało dobrze zarobić a nie przewidział że będzie złoto rosło tylko po prostu się poddałeś pod Trend po prostu się po prostu się pojawiło tak jak się pojawiło no to no to kupuję i tyle dokładnie i to jest też bliskie jak gdyby mojemu duchowi inwestycyjnemu czyli nie tyle przewidywanie trendów co podążanie za tymi trendami co oczywiście jest o tyle mało sexi że tak to powiem bo no nie wyjdę tutaj na tego mądrego który powie że w tym roku będzie coś tam rosło albo spadało i że ktoś już wejdzie idealnie w dołku albo wyjdzie gdzieś idealnie na górce co się zwykle jeżeli udaje to to bardziej z przypadku niż faktycznie z jakiejś cudownej wiedzy No ale na tym polega inwestowanie że że tutaj nie trzeba być percon tylko trzeba bardziej Moim zdaniem się wykazywać dyscypliną No właśnie ale jak już tak mówimy o tej dyscyplinie i w ogóle o tym inwestowaniu w te tfy to może rozwijamy sobie ten temat bo ja ostatnio wrzuciłem gdzieś tam tak kilka rozmów było właśnie gdzieś w Social mediach i jeżeli chodzi o inwestowanie na przykład tak zwane pasywne versus aktywne w ogóle ten podział to ja widzę że często ono nie do końca jest dobrze rozumiane i dla jasności z mojej perspektywy to nie zawsze ta granica też jest tak jasno gdzieś tam postawiona że że ja jestem taki mądry i wiem ale jakbyś ty miał Grzegorz zdefiniować ten podział inwestowanie aktywne pasywne bo mówimy tutaj o tych ETF ty Rozumiem że bardziej bym cię zakwalifikował do tej grupy aktywnych inwestorów ale to powiedz mi jak jak ty tą granicę wyznaczasz Gdzie jest aktywne inwestowanie Gdzie jest ono już pasywne no powiedzmy Tak no ja bym powiedział że pasywnie inwestujemy wtedy kiedy sobie już to przerobiliśmy odoby lekcje Tak wiemy w co chcemy zainwestować wiemy ile chcemy mieć akcji w portfelu Ile innych aktywów jeżeli jeżeli chcemy i po prostu Podążamy t strategią i tylko dokupując strategi pod wpływem tego co się dzieje na rynku tak tak rozum znaczy Można nawet i w pasywnej strategii można delikatnie redukować wagi powiedzmy tak jeżeli ktoś uważa że że 2025 rok będzie naprawdę kiepski ma jakieś do tego to zredukowanie powiedzmy o te 10 wartości akcji na rzecz na przykład obligacji to też jest jest do przyjęcia Nie uważam że pasywny to jest tak tak naprawdę osoba która już przyjęła i nigdy nie zmieni decyzji i cały czas do końca życia tak będzie robiła Jesteśmy tylko ludźmi się świat się zmienia rynki się zmieniają możemy podejmować decyzje co do tego w Co i ile alokuje aktywnie to bym powiedział wtedy Gdy podejmujemy na podstawie jakieś strategii jakiego jakichś sygnałów czegoś co już przetestowaliśmy Co wiemy jak działa i zmieniamy wagi w portfelu przynajmniej raz miesiącu powied to dla mnie to jest strategia strategia aktywna nie mówiąc już oczywiście o tych kupowaniu spółek wycenie i sprzedawaniu bo rośnie a kupowaniu bo spada także no tak bym to podzielił tak bym to podzielił to ja i tak uważam że jesteś dość liberalny tutaj w sensie takim że tam gdzie się redukuje jakąś pozycję na przykład akcyjną nieco w portfelu pasywnym bo obawiamy się czegoś bo bo dla mnie już to się gdzieś ociera o mimo wszystko aktywne podejście jeżeli ktoś coś takiego robi to być może oznacza że że że nie do końca jednak może dobrał dobrze wartość ryzyka aczkolwiek znów to teoria praktyka mogą się rozmijać znaczy jeżeli ktoś naprawdę potrafi to zrobić tylko w takich niewielkich odchyleniach typu że nieco zredukuje i będzie się lepiej czuł ale nie będzie to nie przerodzi się to w taką totalną aktywną że w ciągu roku jeszcze później 10 razy zmieni Coś w tym portfelu No to to jak gdyby okej Znaczy teoria teorią Ale najważniejsze na końcu jest to co mamy w głowie i to głównie musimy zwalczać te swoje gdzieś tam przeciwności ale jakbyś powiedział gdybym z kolei sobie do portfela włożył ETF który jest z definicj z definicji aktywnie zarządzane dajmy na to jest to ETF właśnie na manage futures o których o których sobie za chwilę nieco powiemy to jeżeli mam sobie taki ETF w portfelu i z nim nie robię po prostu go trzymam Czyli można powiedzieć że na powierzchni Jestem pasywny tak ta fasada jest pasywna nie kupuję nie handluje nim aktywnie No ale pod spodem tam się dzieje mielonka to czy z tej perspektywy dla ciebie to jest jeszcze inwestor aktywny czy pasywny już albo odwrotnie czy jeszcze jest pasywny może już jest aktywny nadal jest pasywny Dla mnie to jest nadal inwestor pasywny Ponieważ zdefiniował sobie wartość wagę tej tego tego manage Future i sobie po prostu dokupuje tak jak już powiedziałem co jakiś czas dane wartości Czyli on wie jaki portfel chce on nie będzie za miesiąc wywalał połowy tych tylko po prostu na podstawie swoich b testów czy czegoś czegoś w co wierzy zdefiniował sobie strategię Ale wracając Jacku do tego tak jak mówiłeś że jestem już dość liberalny jeśli chodzi o o pasywność No bo pomyśl sobie że niektórzy wraz zemi ryzyko tak podejście do ryzyka na początku jesteś młody nie masz rodziny możesz powiedzieć sobie dobra 80 90 100% akcji jedziemy z tym przez następne 10 lat tak 20 lat zaczynasz mieć dzieci myślisz sobie dobrze muszę się troszeczkę uspokoić bo bo zmienność jest duża zaczynasz mieć bóle brzucha w nocy jak zaczyna wszystko spadać tak a tutaj masz dla dziecie Kurt kupić i wiesz to jest takie tak naprawdę No wtedy Moim zdaniem człowiek się przekonuje Ile powinien mieć akcji w portfelu po po dużych spadkach tak to dopiero dopiero poczujesz jeżeli nic na tobie nic nie zrobi To Zgadza się Zgadza się znaczy tak jak mówię ten podział musi być gdzieś trochę też zdroworozsądkowo wyznaczany pomiędzy tym aktywnym pasywnym inwestowaniem Bo jakby się tak wejść głębiej zastanowić No to nawet jakbyśmy sobie kupili nie wiem ETF na s&p 500 to w gruncie rzeczy tam pod spodem również się dzieje dużo i jak ten ETF znaczy nie tyle ETF co indeks powstał w roku 1957 to do do chwili obecnej zaledwie 10 proc spółek z tego momentu jak startował ten indeks jest nadal w tym indeksie znaczy 90 proc spółek od roku 1957 wypadło z tego ind różnych powodów zbankrutowały zostały przejęte wyleciały gdzieś tam do innych indeksów niżej zostały wyparte po prostu przez większe spółki także nawet z tym no takim najbardziej można by się wydawać pasywnym podejściu inwestycyjnym czyli kupowaniu nie nie szukaniu tej igły w stogu siana Jak to mówił Jack bogle tylko w gruncie rzeczy kupowaniu całego stogu czyli całego Rynku to tam również tak naprawdę dzieje się coś aktywnego przy czym No tutaj nie ma może takiego założenia przechytrzyć ry tylko chcemy go odwzorować jak najlepiej No ale ale takiego idealnego odwzorowania pasywnego portfela czy czy w ogóle rynku no no nie będzie w realnym świecie to to można mówić tylko jakichś pewnych przybliżenia zresztą nawet jeżeli mamy tak jak ty też wspomniałeś pasywny portfel No to tutaj te te zmiany w tym portfelu będą chociażby wynikały z tego że po prostu rynek się musimy robić rebalancing żeby te wagi wyrównywać No i to będzie też cały czas powodowało że to jest żywy gdzieś tam mechanizm to to nie jest takie wryte w Kamieniu No także także tutaj Myślę że że tutaj ta dyskusja mogłaby być w pewnym momencie już bardziej filozoficzna i nie wnosząca wiele do do tego a powiedz mi a jak spoglądasz na ten portfel Taki pasywny to to widzisz czy nawet w takim portfelu pasywnym miejsce na na takie klasy aktywów które są czy czy inaczej ETF które same w sobie są aktywne czy Czy uważasz że że to już byłoby za daleko mam na myśli tutaj właśnie te manage futures widzę widzę po prostu tak jak mówię no dla mnie definicja pasywności jest taka że ustalam sobie wagi w swoim portfelu i konsekwentnie dokupuje sobie co co co miesiąc co rok cokolwiek wpłacam odpowiednią ilość żeby te wagi utrzymywać tak i dla mnie to jest pasywność nie zmieniam nie Wywalam jednego miesiąca akcji i wkładam full obligacje tylko po prostu Prosto i bez żadnego wysiłku łatwo i przyjemnie tak dla mnie to jest to jest pasywność że nie Zastanawiam się jaką decyzję mam podjąć co miesiąc codziennie czy co rok Wiem wiem już co mam zrobić Mam tylko zgromadzić odpowiednią ilość kapitału gotówki z z pracy czy czy czy z różnych innych aktywności i wpłacić na to konto które jest do tego dedykowany także to jest dla mnie tak nie to jest dla mnie pasywność dla mnie to jest zdroworozsądkowe podejście w Polsce jeżeli chodzi o pasywne inwestowanie i w ogóle o ETF i nie tylko etf-y ale i o obligacje to patrząc z perspektywy portalu Atlas ETF to widzę że tak numerem jeden wśród etfów to są te ETF na globalną ekspozycję rynku akcji czyli te wszelkie ETF na MS Country World index albo f All World także to jest taki no najczęściej śledzone ETF No i na drugą nóżkę No to są z kolei obligacje Edo co też myślę jest pokłosiem tego że to od czyty inflacji w ostatnich latach w Polsce są wyższe Więc siłą rzeczy nominalnie te obligacje płacą więcej więc to też powoduje że automatycznie ludzie chętni spoglądają w tę stronę ale ja chciałem cię żebyśmy może pogadali o tych Man futures bo ty całkiem sporo już pisałeś u siebie na blogu o Men futures jako jedna z nielicznych Zresztą osób w Polsce a przynajmniej tak tak obszernie i tak głęboko wchodząc w temat to może może porozmawiajmy sobie o tych Men futures bo obiecałem na początku może ty zacznij Powiedz czym w ogóle są te futures tutaj Wytłumacz ludziom ja najwyżej później jakoś to kołami ubiorę ale także Załóżmy że nie wiem ktoś kto nas teraz ogląda to w ogóle nie ma pojęcia pierwszy raz słyszy o fures a między innymi za naszą sprawą częściej się też w polskich internetach mówi o tych Fur to jakbyś to zdefiniował tak najbardziej zrozumiały najbardziej zrozumiały sposób dla mniey PR wszystkim to można powiedzieć bardzo szeroki temat ja bym się skupił na Trend Following czyli podążanie za trendem podążanie za trendem tak ideą tego wszystkiego jest to że nie przewidujemy Co zrobi rynek tak Czyli Podążamy za za tym co się dzieje na rynku jesteśmy troszeczkę opóźnieni bo wchodzimy w sumie zależy od tak Niektóre są reagują dość szybko na na zmiany niektóre bardzo bardzo wolno ale z reguły jest to że po reakcji ceny danego danego aktywa albo kupujemy albo sprzedajemy aktywo czyli zawieramy transakcje Long lub zawieramy transakcje bardzo dużo różnych str wiedzieć co pod pod strategią się kryje bo nikt tego tak naprawdę do końca nie mówi wiemy w co dany powiedzmy dostawca takiej strategii inwestuje w jakie jakie kontrakty terminowe ale ale nie wiemy dokładnie bę inwestorów że tak naprawdę inwestujemy w czarny w czarny boks tak nie wiemy co tam się dzieje widzimy tylko możemy na podstawie historycznych wyników podjąć decyzję czy czy to nas interesuje czy nie ale właśnie moim zdaniem Dlatego to jest największa największa obawa tak że że nie wiemy co pod ty strategią daną strategią się dzieje no ale z kolei może ja tutaj wejdę w takim razie w taką rolę trochę adwokata diabła zakładając że manage futures są diabłem to jednak jakbyśmy sobie wzięli na tapet różne te strategie Trend Following manage futures to one są mimo wszystko między sobą skorelowane i oczywiście że mają różne wyniki Zresztą tak jak ja mówiłem na początku d BMF ETF d BMF miał stopę zwrotu już nie pamiętam Chyba 12 zaraz sobie zerknę w zeszłym roku w polskim złotym tak miał 12 proc a na przykład cta miał 30 proc a KLM którego akurat w tym zestawieniu nie było już nie pamiętam ale to było Dolne kilka procent więc ten rozstrzał jest bardzo duży i ja osobiście często słyszę Właśnie to jako wielką krytykę ale ja ja bardziej na to spoglądam w ten sposób że to jest tak jak na rynku akcji znaczy mieliśmy na przykład akcje polskie albo akcje emerging Markets które nie zachowywały się tak cudownie jak na przykład akcje z nasdaq czy s&p 500 chociaż i jedno i drugie jest akcją czy są rynkiem akcji więc po prostu z mojej perspektywy nie wiem czy się ze mną Grzegorz zgadzasz ale jeżeli ktoś ma takie obawy zakładając że jak gdyby akceptuje że chce coś takiego mieć w portfelu a uważam Ja przynajmniej że warto mieć to w portfelu to to niech się ten ktoś taki dywersyfikuje czyli nie obstawia jednego konia w wyścigu tylko niech obstawia różnych tych strategii A to że są różnice w wynikach to to mnie to nie nie dziwi i pewnie ciebie też nie dziwi bo bo też jesteś gdzieś Z tego podejścia takiego bardziej systemowego Więc wystarczy że ktoś będzie bardziej miał strategię skalibrowane na bardziej krótkoterminowe trendy ktoś na bardziej długoterminowe trendy albo ktoś będzie miał po prostu inny koszyk tych kontraktów terminowych i już wyniki będą inne choć w bardzo długim okresie cała branża cta No generuje pozytywne stopy zwrotu i oczywiście tutaj dochodzą jeszcze kwestie kosztów bo one są zwykle znacząco wyższe niż dla rynku akcji dochodzą też koszty podatkowe i tak dalej no jak gdyby ciężko dzisiaj o tym wszystkim tutaj rozmawiać ale ja wiesz co Grzegorz tak sorry że już tak się rozgadał jeszcze jeden jedną rzecz tak dorzucę tak manage Futur za chwilę jeszcze jeszcze chciałbym żebyś ty coś o tych Men fers porozmawiał Zresztą mam jedno pytanie tutaj od od Widza w temacie men fers Ale wiesz co to co często się mówi właśnie w takich okresach bardzo kryzysowych to jest taka powiedzmy anegdota w tym momencie że gdzieś tam Ci źli spekulanci spowodowali że ropa nie wiem drożeje albo tanieje i tak dalej to w gruncie rzeczy kontrakty terminowe Kiedy powstawały jeszcze tam w X wieku to jak gdyby idea była taka żeby ci którzy nie wiem na przykład rolnicy którzy nie wiem sprzedają swoje plony na przykład kukurydzę nie musieli ponosić ryzyka tego że nie wiem będzie urodzaj albo nieurodzaj tylko żeby mogli jak gdyby w bardziej przewidywalny sposób prowadzić swoje gospodarstwo i prowadzić biznes Więc żeby się mogli zabezpieczać i po to właśnie powstaje kontrakty terminowe No ale żeby kontrakty terminowe mogły funkcjonować No to musi być płynność Na tym rynku Czyli musi być druga strona transakcji i tutaj właśnie wchodzą do gry ci spekulanci którzy w gruncie rzeczy to co robią przede wszystkim to upłynie ten rynek i właśnie dzięki temu że są chętni do tego żeby brać na siebie ryzyko i żeby ubierać go chociażby w takie strategie jak Trend Following upłynniający słowie spekulantów którzy są zwykle odżegnuje że ten rynek jest płynny i ktoś może po prostu takie zabezpieczenie w ogóle sobie dodać do swojego biznesu i nie ponosić tego ryzyka także to jest taka mówię dygresja na na boku ale powiedz mi Grzegorz twojej pers z twojej perspektywy to to kto powinien się zająć czy zainteresować czymś takim jak Man futures bo my sobie tak mówimy w gruncie rzeczy w Polsce to większość inwestorów Nie ma specjalnie nawet do nich dostępu ze względu na to że najwięcej takich strategii jest w postaci etfów amerykańskich to to jak jak ty na to jakie jest twoje zdanie W tym temacie kto się powinien tym zainteresować to znaczy ciężko mi powi nie mogę wskazać osoby czy grupy osób które się powinny tym zainteresować ale uważam że jak ktoś poczyta trochę o tym posłucha i zobaczy na czym to polega to dojdzie do wniosku że to może nawet w pewnym stopniu zastąpić obligacje w części twojego portfela Tak patrząc na to co się działo z obligacjami przez ostatnie lata to uważam że że to wcale nie jest głupia droga żeby w jakieś części zastąpić część obligacyjnego co mówiłeś o tym że to źli spekulanci zaufasz Jacku że tak naprawdę manage futures te strategie Trend Following Oni one się podpinają dopiero pod Trend Czyli tak naprawdę to nie jest tak że że że oni wywołują ten Trend tak dopiero jak ta strategia jak ten Trend Zacznie nabierać tempa te te strategie dają sygnał kupna powiedzmy i też dopiero wychodzą już po jak ten Trend już zawraca tak Czyli to też nie jest tak że że to jest spowodowane przez te strategie tylko one dopiero jakby reagują z opóźnieniem tak jak mówiliśmy tak tak no także to nie jest do końca tak jak to jest to jest racja że one nie kreują trendów tylko się pod nie podpinają tak A ten katalizator tych trendów zwykle leży w innym miejscu nie nie przez to że są ETF na M futures tylko przez to że nie wiem właśnie na przykład Fed coś zrobi albo coś się wydarzy I wiesz co ja myślę że paradoksalnie ale to jest może być wręcz tutaj spowodować oburzenie niektórych słuchaczy i widzów ale w tym momencie nie tak że jak mówiłem na początku rynki nigdy nie są pewne ale w tym momencie Myślę że że że ten czynnik niepewności jeszcze jest większy i w momencie kiedy na przykład prezydent Trump zacznie te swoje zabawy w cła i w ogóle te tematy też geopolityczne militarne i tak dalej jeżeli to wszystko będzie faktycznie wejdzie na wyższy poziom że tak powiem faktycznie się tutaj zaczną robić jakieś jescze głęb niż to co mamy dotychczas to to też będzie ruszało chociażby rynkiem towarowym i myślę że w tym kontekście właśnie futures to jest coś bardzo z mojej perspektywy mówię dla jasności to nie jest porada Inwestycyjna ale z mojej perspektywy jest to coś bardzo Właśnie interesującego nie postawiłbym w 100% wszystkiego na Futur to tak dla jasności ale coraz którzy stawił my żyjemy trochę w bańce takiej znaczy większość jak się czyta na Twitterze komentatorów No to o ile nikogo nie będzie oburzał żeby mieć portfel w 100% w akcjach chociaż prawdopodobnie I znów to może być kontrowersyjne co powiem większość tych osób nigdy nie przeżyła nie pamięta roku 20089 ja pamiętam i to Pamiętam go w swoim portfelu i wszystko co się wydarzyło 2008 2009 roku na rynku akcji do teraz jak to przynajmniej nagrywamy to oczywiście że były jakieś tam głębsze mniejsze większe sytuacje ale to i tak wszystko Powiedziałbym były popierdółki w porównaniu do tego co się działo w Global Financial Crisis w latach 2007 2009 i myślę że takie osoby które Właśnie mówią sobie 100% akcji to zwykle dlatego że że nie nie Przechodziły przez spadki w portfelu które były 50 i więcej proc i trwały wiele lat bo to że coś spadnie o % odbije się po trzech miesiącach sytuacja chociażby jakby podczas covid gdzie gdzie był mocny szybki spadek tam ponad 30 proc Bodajże chyba spadł snp 500 ale bardzo szybko odbił ale gdyby takie spadki trwały nie kilka miesięcy ale wręcz kilka lat i i byłaby cholerna niepewność wokół to to wielu mogłoby stracić ten wigor do tego żeby jednak pakować się w 100% w akcje ale to co ty powiedziałeś właśnie Grzegorz te 100% akcji nikogo jak gdyby specjalnie tutaj nie burza zakładając że ktoś ma na tyle no twarde cztery litery że jest w stanie znieść te spadki ale już gdyby ktoś chciał ić 100% w Men futures to to oburza A faktycznie są tacy dogmatycy I z jednej i z drugiej strony są tacy którzy mówią że tylko bogle i podejście takie że kupi sobie cały rynek i 100% akcji ale są też tacy jak wiemy w MCH futures chociażby Jerry Parker jak którego kiedyś tam słuchałem to to twierdzi że no nie no dla niego kupno dla niego ETF na s&p 500 to jest coś nie i trzymanie go to jest co coś niebywałego jak ja rozmawiałem z kolei swego czasu w ramach jeszcze podcastu na swoim blogu z Tomem basso też z krwi i kości facet trend follower trend follower czy gościu z podążania za trendem to dla niego kupienie ETF i trzymanie go w sensie ETF takiego na na szeroki rynek akcji trzymanie go w portfelu No matter what to to to było niepojęte znaczy dla niego to to było jak Jakby to był jak jakaś obelga wręcz więc ja pokazuję że są różne osoby z różnych biegunów mi osobiście nie powiem gdzie jest bliżej powiedziałbym że i jedną i drugą jak gdyby postawę Rozumiem więc dlatego idealnie Chyba w moim portfelu to miałbym % akcji i 50 proc Man futures i wtedy bym chyba pogodził te dwie te dwie strony A ty masz jakiś swój pułap Man futures który byś w portfelu chciał widzieć albo już widzisz myślę że maksymalnie to jest % Myślę że tak minimalnie to jest te 30 proc tak to między 30 a 50 proc to by to jest coś co testowałem i patrzyłem i i to generalnie dopiero daje jakiś jakiś efekt Tak właśnie Patrzyłeś i testował wielu chyba nie testuje i to mi się to znów przypomniały słowa meba fabera który powiedział że jeżeli ktoś spojrzał na wyniki manage futures na przestrzeni dekad i twierdzi że nie nie to to to nie działa to to jest jak jakiś to jest jak po prostu złamanie etyki cfa Jeżeli ktoś ma tytuł cfa bo to po prostu jest zaprzeczanie danym ale znaczy te żeby oddać tutaj uczciwość to ja rozumiem że że to jest produkt który jest trudniejszy dla wielu inwestorów dla większości inwestorów niż kupno ETF na s&p 500 i faktycznie jest tam więcej zmiennych i niepewności są różne te strategie więc jak gdyby to wymaga większej większego zrozumienia i faktycznie jeżeli ktoś nie chce się w to bawić a chce z kolei to rozumieć ale nie chces się mimo wszystko w to zagłębiać No to może lepiej żeby po prostu w to nie wchodził i inwestował to co rozumie dokładnie no tak tak mi się wydaje Oczywiście tutaj jak gdyby Jeżeli Was do czegokolwiek z Grzegorzem namawiamy to namawiamy was przede wszystkim do tego żeby odrobić swoje zadanie i i kierować się swoim swoim rozumem jedna taka krytyka Grzegorz futures to chociażby jest ten ETF o którym ja wspomniałem KLM i on Faktycznie w zeszłym roku miał takie sobie wyniki co go absolutnie nie przekreśla dla jasności i może być tak że jakbyśmy za rok się tu spotkali być może sytuacja się odwróci akurat powiemy sobie że s&p 500 było na minusie ile proc a kml miał kilkadziesiąt procent na plusie ale tam oni mieli taką wpadkę w roku 2022 ty ty kojarzysz ten temat bo on często jest gdzieś tam wyciągany właśnie że to jest ETF m futures który ma replikować jakiś tam indeks a tu nagle się dość mocno od tego indeksu odkleja Masz tu jakiś komentarz ze swojej strony w tym temacie Ja tam zrobiłem mały Res ale nie wiem jak ty na to pamiętam pam bo nawet o tym pisałem u siebie na blogu że oni mieli właśnie taką wpadkę i i dlaczego i chodziło właśnie o tego opcje jaką oni wykorzystali zabezpieczenia swoich kontraktów tak używali tego ETF SH który był bodajże je od je do TR lat obligacje Tak dokładnie a zmienili to później na a ten cały indeks ich ten kml stosuje właśnie te bony skarbowe tak tam od je do TR miesięcy Coś taki pamam dokładnie coś takiego teraz prawdopodobnie zi to zmienili teraz to powinno się to powinno się już ten ten indeks być przyklejony tak naprawdę do znaczy ETF przyklejony do tego indeksu dużo dużo lepiej wiesz mi się wydaje że oni próbowali jakby wiadomo przed uruchomieniem tego próbowali może jeszcze więcej wycisnąć tak bo bo bo jednak mogli na tym SH można powiedzieć więcej zarobić niż na bonach A przyszła inflacja podwyżka 100% i ten i ten ETF oberwał bardziej niż ni niż reszta także to był dokładnie to było tak Z tego co ja tam spoglądałem to faktycznie tak jak mówisz oni mieli ten Zresztą żeby też nas zrozumieli ci którzy nas w ogóle nie jak gdyby nie znają specyfiki Man futures czy w ogóle kontraktów terminowych tam jest tak że żeby otworzyć pozycj na kontrakcie terminowym na przykład na 100000 dolarów to my nie musimy wykładać wszystkich 100000 dolarów na stół tylko tak zwany depozyt zabezpieczający który może być nie wiem na przykład 11 tej kwoty czyli wystawiamy sobie 10000 dolarów a mamy otwartą pozycję na 100000 to jest tak zwany lewar Mówiąc krótko to jest jak gdyby No wbudowany lewar w kontrakty terminowe A to oznacza że w zależności czy chc czy nie chc ten fundusz oczywiście jakiś brać ale większość kapitału który inwestuje i tak że tak powiem no w cudzysłowie bezużyteczna bo nie bo nie jest potrzebna na te depozyty zabezpieczające no i tutaj z tego co ja kojarzę to w przypadku kml w indeksie czyli tak w takim teoretycznym podejściu te pieniądze które nie pracowały one miały być zaalokowane w bony skarbowe a z jakiegoś powodu w kml one właśnie zamiast być w bonach skarbowych to były w tym sch i być może oni chcieli nieco tutaj być mądrzejsi troszkę więcej sobie zarobić aż tu przyszedł rok 2022 A jak są podwyżki stóp procentowych no to no to one są bardziej te te sch czyli obligacje nawet które mają tam duration niemal dwa No to one są bardziej wrażliwe na te zmiany stó procentowych i w momencie takim kiedy ta sytuacja się odwróciła No to i na sch po prostu zaczęli tracić No i się przepi na bony skarbowe które tutaj bony skarbowe 30-dniowe które mają No są o wiele mniej wrażliwe na te zmiany 100 procentowych Oczywiście jeżeli kiedyś stopy procentowe będą z kolei obniżane No to na bonach nie zarobią tyle co by zarobili na na sch Ale z drugiej strony będą bliżsi indeks sowi ale może się wtedy będą przypinać wiesz o co chodzi No i to jest pytanie W sumie czy powinni to robić tak No właśnie moim zdaniem nie powinni Oni powinni od razu rozpocząć z tym tak tak jak ten indeks tak ale widać że ktoś był tam mądrzejszy i to też jest widzisz teraz tak jak teraz rozmawiamy o tym to też może być argument dla przeciwników tego tak nie wied Co tam się dzieje pod spodem tak tam cały czas ktoś może przyjść i zmienić strategię może tak być może być podpowiadam krytykom futures ktoś może wyciągnąć taki argument że być może w ETF KLM Oni nie podążali stricte za swoim indeksem bo w indeksie mieli bony skarbowe a oni nagle od tego odstąpili i sch ja jak gdyby nie znam genezy więc tak sobie tylko domniemuję tak natomiast faktem jest że mieli sch w portfelu zamiast bonów i później jak się i to nie jest tak że oni powiedzieli sobie No dobra to teraz będziemy już tacy pobożni i jednak będziemy mieć bony skarbowe tylko zaczęło się źle na tych sch robić i oni wtedy stwierdzili O kurczę to jednak musimy wrócić chyba do tego co co jest w indeksie także to jest pole do krytyki ale no cóż Czy to ma jak gdyby całkowicie przekraczać Man futures moim zdaniem nie i uważam że że jeżeli już to warto po prostu się jeżeli ktoś chce wchodzić to to warto się po prostu dywersyfikować w te Man futures dokładnie dokładnie tr tr tr C jakieś kupić tak jest znaczy oczywiście dla polskiego inwestora jest to ciężkie do zizania bo musi tam kombinować przez zakup opcji nie wszystkie ETF mają można kupić przez opcje ale czy tam inni dostawcy Broker brokerzy także to tam jest troszeczkę jest zachodu ale może może na przykład takim jakby rozwiązaniem jest ten ten sławetny dbf tak Który tak naprawdę replikuje próbuje replikować index i może to jest właśnie rozwiązanie że mamy tak naprawdę średnią tak a z drugiej strony patrzymy na tak jak mówiłeś na początku naszej rozmowy ten ETF cta tak od simplify no cudownie tak nie wiem nie analizowałem na czym oni tak naprawdę ładnie zarobili co tamie to były te ładnie tak tak tak to to faktycznie chyba no są tutaj w czołówce można powiedzieć w tej branży za ubiegły rok przynajmniej ale chociaż Jak popatrzysz na ostatnie na ostatnie dni właśnie tak siedem patrzyłem bo ja tak sobie codziennie tam może może nie codziennie ale co jakiś czas sprawdzę to rzeczywiście patrzyłem d BMF jednak rósł przez ostatnie te dni a jednak ten cta tracił tak i to sporo także to to widzisz to są ciężkie rzeczy tak na wiy rozumie Mieliśmy o tych Ben fes tak sobie tylko mimochodem nieco coś powiedzieć a tu one zdominowały ten nasz dzisiejszy odcinek Ale wiesz co to może niech tak będzie bo ja szczerze jak już tak mamy się bawić w te prognozy to ja osobiście znaczy nie prognozuj ale ale uważam może jedną prognozę zrobię że jak będzie źle i faktycznie zacznie się no mocna zawierucha na rynkach finansowych gdzie naprawdę taka niepewność wejdzie już taka level Hard i nie wiem te cła może i tak dalej Albo nie daj Boże coś w geopolityce się jeszcze posypie mocniej to wtedy stawiam tezę i będzie można mnie z tego rozliczyć Ale stawiam tezę przynajmniej czysto statystycznie bo to nie jest tak że ja mam szklaną kulę ale czysto statystycznie i spoglądając dane historyczne to to był okresy kiedy manage futures mogły ratować nieco skórę i ja myślę że z perspektywy inwestora to tak jak ktoś może cierpieć że akcje tracą mocno w danym momencie długim okresie one zarabiają świetnie podobno Podobnie jest z manage futures ale Man futures mają tę cechę w stosunku do akcji że one nie są zawsze skorelowane ze sobą i mogą fajnie zarabiać w momencie kiedy akcje obryw a łącznie manage futures i akcje dają bardziej akceptowalny pod względem ryzyka portfel niż w 100% akcje Czy w 100% obligacje tak przynajmniej ja na to patrzę już tak zamykając w takim razie Grzegorz to mam pytanie od Grzegorza tutaj Myślałem że dzisiaj już się ty pytaniem zajmiemy ale jak już tak żeśmy poszli w temat futures to mam pytanie od Widza o imieniu Grzegorz a ty jesteś Grzegorzem to to to pozwolę sobie zaadresować do siebie tak do imiennika i czytam W takim razie to pytanie też dla tych osób które będą słuchały tego w formie podcastowe czy starając się zabezpieczyć portfel na wypadek Bey nie Lepiej poczekać na jej pierwsze objawy i dopiero wtedy dokupić do portfela na przykład manage futures lub więcej obligacji czyli nie tylko tutaj o men futures Ale też jest o obligacjach Zakładam że będę miał gotówkę na ten zakup a wykorzystanie hossy lub nawet korekty jak najdłużej poprawi wynik portfela czy może jednak korzystnie już jest teraz godząc się na niższe wyniki niż czekając na B zabezpieczyć portfel Chociaż być może nastąpi ona dopiero za pół roku czy półtora roku i proszę nie odpowiadać w tylu To zależy od poziomu twojej akceptacji na ryzyko i tutaj jest uśmiech od No to uśmiech Ode mnie też tak najpierw i powiem tak no Dwa człony miało to pytanie to ten drugi bardziej mi się podoba tak żeby nie próbować przede wszystkim nie próbujmy przewidywać co się dzieje co się stanie na na na rynkach akcyjnych czy obligacyjnych musimy realistycznie patrzeć na to bo jest na świecie dużo więcej inwestorów profesjonalnych czy firmy Czy fundusze hedgingowe które mają super komputery i oni przewidują i też im się też nie udaje także na pewno nam się też to nie uda kiedy mamy kupić co uważam tak jak wcześniej wspominałem jeżeli sobie przetestował swoją strategię wiesz ile tych manur masz chcesz mieć Czy ile chcesz mieć tych obligacji po prostu Realizuj to jeżeli na przykład w tym momencie widz rynki akcyjne są na wysokich poziomach i Obawiasz się że za jakiś czas będzie jakaś obsuwa Podziel sobie ten kapitał na jakieś transze i wchodź powiedzmy co miesiąc na C transze I wchodzi co miesiąc 1/4 tego Także nie przewidujemy po prostu realizujemy wio że tak naprawdę te wszystkie strategie ten Following tak jak wspomnieliśmy one nie zadziałają na bardzo krótkich i gwałtownych obsunięcia To musi potrwać długo wtedy dopiero będziemy widzieć wartość którą którą nam one dają tak No właśnie ja widzę te śmieszki na Twitterze jest spadek minus 2 PR na s&p 500 i Man futures też traci minus 2 No i gdzie jest ta