Jak wygrać z własnym umysłem i zostać skutecznym inwestorem? [Psychologia i Sukces Inwestycyjny]

Cześć dzisiaj temat który jest według mnie kluczowy jeżeli chodzi o sukces w inwestowaniu czy tak ogólnie w życiu będziemy mówić o trudnej wymagającej wielu lat pracy umiejętności mentalnego umiejscawia zjawisk i wydarzeń blisko punktu prawdy obiektywnej to pewnie zabrzmiało trochę dziwnie ale już tłumaczę o co chodzi w czasach tak szybkiego przepływu informacji i miliardów dolarów wydawanych na reklamy czy na Boty po to żeby przekonać nas do określonych poglądów naprawdę I to naprawdę trudno jest zachować w kluczowych sprawach stanowisko niedalekie od obiektywizmu A to przecież będzie podstawą podejmowanych przez nas decyzji jeden czy dwa ruchy wykonane pod wpływem emocji czy błędnych przesłanek nic nie zmienią ale jeżeli błędne skrajne poglądy leżą u podstaw naszego sposobu myślenia to mówiąc wprost spieprzy myy sobie całe życie bojąc się sytuacji które nigdy nie nastąpią ekscytującą o sprawy na które nie mamy wpływu Czy w końcu nie podejmując które realnie mogłyby poprawić jakość naszego życia w długim terminie może już dosyć ogólników weźmy jakieś przykłady z mojego kanału bo pojawia się tu sporo komentarzy i mam taką w cudzysłowie próbkę badawczą No to ostatnio nagrałem chociażby odcinek o tym że pojawi się dosyć atrakcyjna oferta obligacji skarpowych ale podobne komentarze pojawiały się przy odcinkach o kontach emerytalnych Ike xz jeden z widzów napisał komentarz podejrzane zaczynam mieć obawy że obecny Rząd szykuje coś aby położyć łapę na pieniądzach inwestujących w obligacje i zastanawiam się nad wycofaniem z obligacji skarbowych pod odcinkami o kontach emerytalnych ikx Były podobne z sugestiami że rząd na pewno ukradnie te pieniądze tutaj akurat nie trzeba jakichś specjalnych trików psychologicznych A wystarczy zwykła wiedza chociażby o tym że konfiskata majątku obywateli czy tym bardziej niespłacenie obligacji oznaczałoby dla państwa kompletny chaos i de facto bankructwo i nawet kraje pogrążone obecnie w wojnie nie na takie skrajne ruchy chcąc zachować względną stabilność systemu finansowego politycy którzy w ogóle wspomnieli o takiej możliwości zostaliby mówiąc językiem memów zmie ceni z planszy funkcjonujący się na konkretne zasady jeżeli zostaną one złamane możemy na szczęście na wiele sposobów dochodzić swoich praw i w polskich i z tego co wiem unijnych instytucjach Czy w świetle takich informacji nie warto byłoby cofnąć się chociaż mały kroczek ze swojego dosyć skrajnego wydaje się stanowiska i na przykład pomyśleć A to może nie wycofam jednak wszystkich pieniędzy z tych obligacji nie wiem czy to ostatecznie będzie dobry Wybór bo każdy powinien podejmować decyzję samodzielnie i zawsze będziemy funkcjonować w świecie niepewności i ryzyka a zdobywanie wiedzy i otwarta głowa pomoże ustalić które z tych Ryzyk mają faktycznie prawdopodobieństwo z materializowanie a które podpowiadają nam tylko emocje lub jakaś propaganda której no niestety wszyscy codziennie ulegamy włącznie oczywiście niestety ze mną żeby nie było wątpliwości zanim przejdziemy Do praktycznego Ćwiczenia które pomaga mi nie popadać w skrajności i podejmować decyzje w oparciu o poglądy które oscylują dalej lub bliżej rzeczywistości to chciałem zaznaczyć że ten materiał jest podcastem i nadaje się do słuchania podczas sprzątania spacerów ćwiczeń jazdy na rowerze lub przed snem poruszony temat jest trudny a ja nie jestem w nim ekspertem takim teoretykiem a praktykiem więc będę dzielił się tylko moimi doświadczeniami i przemyśleniami Chciałbym żebyście na podstawie tego co powiem spróbowali przemyśleć pewne elementy swojej strategii inwestycyjnej czy podejścia do zdobywania i interpretowania informacji jak zwykle Poproszę każdego o zostawienie łapki w górę komentarza z własnymi przemyśleniami o subskrypcję i przesyłanie tego materiału dalej żeby już wam nie przerywać słuchania to od razu też powiem że partnerem kanału jest firma xtb jeżeli chcielibyście zacząć inwestować w akcje ETF to ja polecam właśnie to konto w xtb ale polecam je po prostu dlatego że zakupy akcji etfów są tam darmowe do kwoty 100000 EUR miesięcznego obrotu to jest ciągle Ewenement na polskim rynku więc wydaje mi się że to obecnie po prostu najlepszy wybór No i sam z tego konta korzystam link zostawiam w opisie Z góry dzięki za wsparcie i wracam do materiału Zróbmy więc takie Ćwiczenie które sam wymyśliłem a które bardzo pomaga mi podejmować decyzj Wyobraźmy sobie taką poziomą linię stawiamy siebie dokładnie na środku tej linii na lewym krańcu jest pogląd że jak tylko kupimy obligacje skarbowe to rząd zacznie robić wszystko żeby zabrać nam pieniądze po prawej ustawmy pogląd że powinniśmy ufać państwu w 100% bo jest kontrolowane przez najróżniejsze instytucje i nigdy nas nie oszuka No i teraz zaczynając od tego środka Staram się znaleźć argumenty czy fakty które przesuwały by mnie w jedną bądź drugą stronę w lewo będą działać argumenty że konfiskaty majątku W skrajnych sytuacjach jak wojny czyr kryzy zdarzały czy chociażby że obligacje sprzed II wojny światowej to nic nieznaczące papierki w drugą stronę zaś Chociażby to że cały ten nasz Zachodni system kapitalistyczny jest oparty na prawie do własności prywatnej i wyraźny i nagminny brak respektowania tego prawa groził zaburzeniem całego systemu czego będzie bał się każdy polityk sprawujący władzę oprócz tego przyda się wiedza że państwo zrobi wszystko aby spłacić obligacje bo w przeciwnym razie st bankrutem i o ile obecnie Polska może zapożyczać się powiedzmy na 5 proc rocznie o tyle w przypadku takich zawirowań nikt nie chciałby nam pożyczać pieniędzy a jeśli już to na jakiś chory procent dlatego kraje czy rządy tak mocno walczą o spłaty swoich zobowiązań No i teraz Nieważne gdzie ostatecznie umiejscowień linii Ja na pewno unikał bym po prostu tych skrajnych miejsc sam nie mam problemu z kupnem obligacji więc pewnie jestem mocno na prawo od środka ale równocześnie na pewno nie mam pełnego zaufania do instytucji państwowych więc posiadając większy majątek nie Trzymałbym na pewno wszystkich pieniędzy w obligacjach w tym temacie bardzo ważne Oczywiście są źródła z których czerpiemy informacje i najlepszymi zdecydowanie nie są słowa polityków czy mediów wyraźnie zaangażowanych politycznie ten temat świetnie omówił safan w swoim filmie krótki film o prawdzie i fałszu który później polecę jako lekturę obowiązkową tutaj spoiler No że najlepszymi źródłami są po prostu zweryfikowane badania naukowe i on tam bardzo dobrze omawia dlaczego tak jest i dlaczego powinniśmy jednak im ufać No ale wracając do tego naszego ćwiczenia teraz weźmy sobie na przykład komentarz który się pojawił na moim kanale i który wydaje mi się że był skrajny a brzmiał giełda równa się szulernia i kasyno ktoś chyba sugerował że całe to inwestowanie to oszustwo i okrada się tam ludzi No a ja z drugiej strony ustawił bym taki skrajny pogląd że na giełdzie zawsze się zarabia i Ryzyko jest minimalne No to stawiamy się na środku ale ja na początku mojej przygody inwestycyjnej nie mając wiedzy No bo skąd miałem ją mieć startowałem Pewnie nawet trochę z lewej strony tej linii No bo słuchając wypowiedzi inwestorów myślałem sobie Ta jasne jakby to było takie proste To każdy by zarabiał okazało się że proste może nie jest ale przy odrobinie wiedzy i stosowaniu takich sprawdzonych strategii możemy bezpiecznie założyć że z dużym prawdopodobieństwem zarobimy w długim terminie o ile nie stanie się coś co wywróci cały świat do góry nogami rynek akcji podnosił się historycznie po ogromnych kryzysach wojnach niemal upadku systemu finansowego w 2008 roku więc już chyba tylko jakaś całkowita katastrofa mogłaby zatrzymać ten Trend wzrostu światowej gospodarki a co za tym idzie rynku akcji z tym że w przypadku takiej totalnej zagłady już raczej nie przejmowali byśmy się akcjami na naszym rachunku maklerskim więc ten zakład że światowy rynek akcji będzie rósł W czasie wydaje się zakładem dosyć bezpiecznym w ogóle indeks akcji światowych o który mówię to ten sam w który inwestuję w mojej serii inwestowania 500 zł miesięcznie link do tej serii zostawiam w prawym górnym rogu ekranu i polecam bo ma sporą wartość edukacyjną i tam jest mnóstwo takiej praktycznej wiedzy po pięciu latach interesowania się rynkiem akcji mogę powiedzieć że obecnie jestem w tym ćwiczeniu nawet za bardzo na prawo czyli w stronę nadmiernego optymizmu Co do rynku finansowego co wynika zapewnie aktualnie z faktu że zacząłem inwestować w naprawdę niezłym czasie kiedy akcje były bardzo tanie a teraz po prostu trwa Hossa Więc mam taki podświadomie zakorzeniony optymizm zupełnie inne wrażenie może odnieść ktoś kto zacznie na szczycie hossy i wyjdzie na plus dopiero po czterech latach regularnego do kupowania taki człowiek będzie miał dużo obaw i wątpliwości i jestem pewien że będzie podchodził do rynku dużo bardziej ostrożnie niż ja No to przeróbmy sobie jeszcze jeden przykład jakiś czas temu stworzyłem materiał w którym Podałem dwa argumenty które skłaniają mnie do zakładania że w najbliższych latach żadnej wojny na terytorium Polski nie będzie Jestem tego pewien bo nie znam Przyszłości ale jednym z takich argumentów było to że Polska bardzo przytomnie już teraz wydaje na obronność najwięcej pieniędzy w stosunku do PKB ze wszystkich krajów NATO i że będzie budowana ta linia obronna wzdłuż wschodniej granicy w jakimś wywiadzie jeden z polityków z rządu Wspomniał że jednym z elementów tej linii obronnej będzie stworzenie obszarów bagiennych bo tam pewnie te ciężkie pojazdy nie są w stanie się poruszać No i do tego stwierdzenia przyczepiła się druga strona tej barykady politycznej no i też nawet dostałem komentarz że hehe zbudują bagna za 10 miliardów złotych No i teraz Jeżeli stwierdzimy że ta informacja o tym pasie obronnym na wschodniej granicy jest dla nas w jakiś sposób istotna No to warto byłoby spróbować oszacować gdzie mniej więcej leży prawda i odrzucić poglądy typu hehe bagna za 10 miliardów bo nie lubię Tuska albo o to będzie zapora nie do przejścia genialny pomysł bo lubię Tuska wojsko zaprezentowało taką infografikę gdzie wizualizuje te zaporę No będą tam między innymi Rowy przeciwczołgowe takie Żor betonowe jeze też chyba przeciw czołgom pole minowe bunkry i faktycznie takie bariery naturalne w postaci zalesienia czy zabag nienia to co mówię może się wydawać głupie bo ja się kompletnie nie znam na tych tematach wojskowych ale staram się po prostu Na podstawie dostępnych informacji no oszacować czy taka bariera zmniejsza ryzyko takiej konwencjonalnej wojnie na naszym terenie w tym temacie postanowiłem zaufać że wojskowi wiedzą co robią I faktycznie ta inwestycja przynajmniej odrobinę Z niechęci potencjalnego agresora tego typu informacje trzeba umieć interpretować niezależnie od tego czy lubimy czy nie lubimy obecnej partii rządzącej Aha no i ja nie jestem pewien czy zinterpretowałem to poprawnie Ale po prostu to są moje prywatne decyzje I sam poniosę ich konsekwencje lub zbiorę plony Wy możecie interpretować to inaczej jeśli po prostu ewentualnie nauczę na błędach i pójdę dalej żeby pokazać wam że sam nie mam problemu żeby trochę wznieść się ponad jakieś tam polityczne sympatie antypatię to może powiem że z poprzednim rządem Było mi bardzo nie po drodze i ta afera polegająca na dzieleniu między polityków publicznych pieniędzy z funduszu sprawiedliwości jest dla mnie wręcz obrzydliwa No ale nie mam problemu żeby w tym podcaście powiedzieć że na przykład Pochwalam budowę tego ogrodzenia na granicy z Białorusią bardzo dobrym posunięciem wydaje się też ten zrealizowany gazociąg Baltic pipe w tej chwili sporo osób lobuje za tym żeby powstało cpk argumentując że to też dobry pomysł No i ja tutaj jakby ponieważ się na tym nie znam to bardziej się przychylam do do do zdania ekspertów które są raczej takie pozytywne mówię o tym bo 15 października ubiegłego roku zadałem na tym kanale pytanie w formie ankiety Czy myślicie że po zmianie władzy Wik urośnie spadnie czy może zareaguje neutralnie no i tam też dostałem trochę komentarzy że Tusk wyprzeda całą Polskę Niemcom okazało się że osoby opierające swój cały świat op pogląd na tym jaki polityk akurat rządzi straciły ogromną szansę inwestycyjną bo wtedy dosyć jasne było że zwrot Polski w stronę współpracy a nie konfliktu z Unią Europejską spodoba się inwestorom zagranicznym No i teraz szczerze mówiąc ja mam wywalone czy jesteście mega prounijny czy może chcecie żeby Polska opuściła jej struktury mnie jako inwestora obchodzi Głównie to czy firmy w moim portfelu będą zarabiały więcej i czy popłynie do nich kapitał inwestorów to jest chyba taka prawdziwa cnota w inwestowaniu żeby umieć wznieść się ze swoją analizą ponad takie emocje czy jakieś sympatie czy antypatię do polityków i starać się kierować takimi faktami Zresztą Podobnie było w Ameryce inwestor który sprzedał swoje akcje po wyborze trumpa bo go nie lubi czy później po wyborze bidena bo go nie lubi stracił mnóstwo pieniędzy bo tamtejsze firmy radzą sobie świetnie Niezależnie od tego jaki polityk akurat rządzi w ogóle tutaj też raz dostałem pytanie co myślę o zachowaniu rynku amerykańskiego po ewentualnym przyszłym wyborze trumpa i tutaj mogę oficjalnie odpowiedzieć rynek amerykański będzie rósł w długim terminie niezależnie czy prezydentem będzie biden Trump małpa czy mój pies mam nadzieję że rozumiecie o co mi chodzi warto nawet codziennie ćwiczyć umiejętność cofnięcia się o krok zostawienia gdzieś z boku swoich emocji honoru i tego że wierzyliśmy w coś latami i spróbować Raz jeszcze przeanalizować ważny dla nas temat tym razem nie kierując się wypowiedziami polityków bo tutaj każda partia działa tak żeby zepchnąć was do tych skrajnych i emocjonalnych poziomów a bardziej biorąc pod uwagę autorytety w danej dziedzinie badania naukowe i ja ja bym jeszcze tutaj dodał praktyków to będzie nieskromne trochę co powiem bo ja nie jestem ani autorytetem ani badaczem ale no zdecydowanie jestem praktykiem inwestowania i z tego kanału Wydaje mi się że będziecie mogli czy mogły po kilku latach wyciągnąć własne wnioski na temat inwestowania No bo Realizuję tu kilka strategii i staram się publikować to wszystko w rzetelny sposób abyśmy po jakimś czasie mieli takie naoczne świadectwo tego jakie podejście zarabiało a jakie nie i dlaczego nie będzie może to jakieś globalne stuprocentowo pewne badanie ale myślę że śledzenie tego procesu i wyciąganie wniosków na bieżąco mocno nas wszystkich rozwin Wydaje mi się że to co Opisałem w pierwszej części tego podcastu czyli umiejętność odsi Ania znaczących informacji od szumu i propagandy i zdolność na spojrzenie na swoje poglądy z boku są kluczowymi zdolnościami w czasach takiego zalewu kompletnie bezwartościowych danych myślę że to w ogóle jedna z umiejętności przyszłości która doprowadzi nas do sukcesu w dziedzinie którą sobie wybierzemy dawniej dostęp do informacji był utrudniony czy wręcz niemożliwy dla zdecydowanej większości społeczeństwa Obecnie mamy dosłownie na wyciągnięcie ręki wiedzę najwybitniejszych ludzi w historii naszej cywilizacji a nie chcemy lub nie potrafimy z niej korzystać ja oczywiście też nie jestem robotem i też oglądam głupie szorty na YouTubie ale jednak codziennie staram się aktywnie szukać czegoś co nie byłoby tylko rozrywką a aktywnie rozwijało mnie w temacie którym akurat się interesuję Na pewno warto wyszkolić sobie algorytm YouTube tak by pokazywał wam na przykład tylko kanały popularno naukowe czy inwestycyjne jak mi się wyświetlają jakieś influencerskie bzdury to klikam przy wideo takie trzy kropki a następnie nie polecaj kanału lub nie interesuje mnie to a propos YouTube to jako lekturę dodatkową to już wspominałem I obowiązkową po tym podcaście Polecam film safana o tytule krótki film o prawdzie i fałszu i to jest chyba najlepszy materiał jaki powstał na polskim Youtubie wracam do niego regularnie i obok psychologii pieniędzy Morgana hausa materiał safana jest drugą lekturą obowiązkową przed rozpoczęciem inwestowania w ogóle jeżeli komuś z was nie chce się przechodzić tego co opisuje W tym odcinku chcecie zostać przy swoich poglądach i żyć sobie wygodnie to absolutnie nie trzeba rezygnować z inwestowania ale wtedy wybierał bym bardziej pasywne strategie które zupełnie odrzucają ten Aspekt psychologiczny i emocjonalny Chodzi tu chociażby o regularne kupowanie ETF na akcje z całego świata lub ETF na amerykański indeks sp500 i zrównoważenie tego chociażby 20 proc polskich obligacji skarbowych Edo Oczywiście tutaj też trzeba nabyć minimalną wiedzę i mieć jednak w miarę optymistyczne podejście do rynków finansowych ale na pewno nie wymaga to lat nauki i pracy z własną psychiką jak w przypadku tych nieautomatycznych strategii mówię o tych latach nauki bo żeby próbować pokonać rynek wybierając pojedyncze akcje to w długim terminie mimo wszystko będziemy musieli wykazać się ponadprzeciętną wiedzą czy opanowaniem i sprawić aby Większość z setek decyzji które podejmie okazały się właściwymi wyborami albo przynajmniej te kluczowe decyzje muszą być właściwe w takim wypadku podchodził bym do inwestowania w taki sposób że dajemy sobie 5 lat na gromadzenie kapitału i naukę w czasie których powiedzmy godzimy się że nie pobijemy szerokiego rynku ale za to mając już większy kapitał i te 5 lat doświadczenia damy sobie później na to pobijanie rynku większą szansę Ja trochę nieświadomie się w to wpakowałem ale teraz nie żałuję bo po pięciu latach zgłębiania tego tematu niemal codziennie faktycznie mam takie poczucie że będę w stanie zarabiać na giełdzie dosyć regularnie w długim terminie nie jestem teraz w stanie powiedzieć że to będzie 15 proc rocznie tak jak to było do tej pory wątpię ale znam wszystkie potrzebne instrumenty mam swoją określoną strategię wiem jakie czynniki są skorelowane ze wzrostem kursów akcji w długim terminie a to wystarczy do takiego regularnego zarabiania Przejdźmy może teraz do drugiej części tego podcastu czyli omówienia pułapek które czych na takiego aktywnego inwestora i przez które wielu z nas włącznie ze mną jeszcze nie raz straci pieniądze powiem na razie tylko o 10 żeby ten podcast nie trwał dwóch godzin bo tych pułapek jest mnóstwo Sorry w ogóle że się tak rozgadał tutaj ale no Uwielbiam temat psychologii inwestowania jeżeli kiedyś będzie udawało mi się faktycznie trwale pobijać rynek to chyba tylko dzięki zgłębianiu tego tematu bo serio uchroniło mnie to przed licznymi błędami które z tego co widzę popełnia większość początkujących No dobra to pułapka pierwsza nadmierna pewność siebie jest to przekonanie że ma się wyjątkowe umiejętności inwestycyjne co prowadzi do podejmowania nadmiernego ryzyka w stosunku do realnych umiejętności cały czas w internecie pełno jest osób które publikują jakieś pojedyncze udane transakcje próbując przy tym wywrzeć wrażenie że od początku do końca panowali nad tym co się dzieje a nie jest to efektem czystego przypadku ta technika jest często z tego co widzę wykorzystywana przez Day traderów do reklamowania swoich w cudzysłowie rewelacyjnych produktów edukacyjnych Pamiętajcie że jeżeli chcemy inwestować pieniądze regularnie to jedna udana transakcja zupełnie nic nie znaczy dowodem na to że ktoś ma patent na regularne pobijanie rynku byłby przynajmniej pięcioletni okres w którym inwestor wykonuje regularne na przykład comiesięczne dopłaty i jego strategia pozwala na podejmowanie długoterminowo dobrych decyzji niezależnie od panującej na rynku koniunktury to że mój prywatny portfel inwestycyjny p niemal pi latach wygrywa z sp500 o jakieś 12 punktów procentowych to niestety jest efekt nadzwyczajnej strategii bo przez ten czas po prostu się uczyłem a bardziej postawienie pieniędzy tam gdzie inni się bali czyli na polski rynek w czasie totalnej paniki obecnie więc staję przed sporym wyzwaniem bo coraz więcej osób dostrzega okazję na polskim rynku A ja już nie mam tak wygodnego miejsca do kupowania ekstremalnie tanich akcji w ciemno staram się więc robić Co mogę aby przemodelowanie bardzo niedocenionych średnich spółek na kupowanie bardzo dobrych firm z dużym potencjałem do rozwoju ale już niestety niekoniecznie tanich pułapka druga efekt potwierdzenia jest to szukanie informacji potwierdzających już istniejące przekonania ignorując dowody świadczące na niekorzyść naszego poglądu No to jest typowa reakcja naszego umysłu szczególnie na początku gdy nie do końca wiemy co robimy i dlaczego inwestujemy w daną spółkę szukamy wtedy informacji czy osób które potwierdzą naszą tezę inwestycyjną aby po prostu poczuć się lepiej i spokojniej trudno się przed tym obronić i wydaje mi się że tylko odpowiednia edukacja i zrozumienie Dlaczego dokładnie inwestujemy w tę konkretną firmę czy ETF mogą nas uchronić przed skutkami błędu potwierdzenia fajnie że prowadzę tu na kanale ten portfel publiczny bo mogę wam na żywo podawać jakieś przykłady weźmy na przykład moją ubiegłoroczną inwestycję w Pepco tuż po moim zakupie tej spółki okazało się że główny akcjonariusz Pepco zbankrutował No i powstało spore zamieszanie które bardzo mocno do dzisiaj ciąży na kursie tej spółki Ja już jednak nauczony doświadczeniem wiem że w długim terminie kluczowym czynnikiem wzrostu cen akcji będzie rozwój biznesu a że biznes Pepco może nie radzi sobie jakoś rewelacyjnie ale wygląda na to że jest coraz bardziej uporządkowany i będzie potrafił wykorzystać zwiększony popyt konsumencki No to nie mam dużego problemu z trzymaniem tej spółki na stracie oczywiście ja cały czas Nie jestem pewien czy ostatecznie zarobię czy stracę na tej inwestycji ale wiem dlaczego ją mam i jakie informacje czy czynniki skłonią żeby się pozbyć niezależnie od tego czy będę miał wtedy 100% zysk czy 80p stratę Myślę że początkowo niezłą ochroną przed błędem potwierdzenia będzie wybieranie spółek droższych ale takich których wyniki regularnie rosną zwiększamy wtedy po prostu szansę że nawet jeżeli będziemy doszukiwać się samych pozytywów to ostatecznie będziemy mieli co do nich rację pułapka trzecia efekt zakotwiczenia czyli poleganie Zbyt mocno na pierwszej informacji przy podejmowaniu decyzji ja tutaj może ten punkt trochę przemodeluj i myślę że wszyscy inwestorzy w Polskie Akcje przeżywają obecnie podobny problem pamiętamy doskonale kursy akcji poszczególnych spółek sprzed hossy i odnosimy wszystko co się dzieje do tamtych poziomów cen Ja mam tak na przykład ze spółką mirbud i już chyba można powiedzieć że ten błąd kosztował mnie sporo pieniędzy Chodzi o to że pamiętam te spółkę kiedy cena jej akcji wynosiła nieco ponad 3 zł interesowałem się nią nawet miałem wystawione zlecenie któ ostatecznie nie weszło no ale wtedy był bardzo ponury klimat wokół Budownictwa więc na jakiś czas sobie odpuściłem później atmosfera zaczęła się poprawiać A mirbud urósł w okolice 6 zł nadal widziałem w tej spółce potencjał i nadal wskaźnikową nie była droga ale bardzo trudno było mi poradzić sobie z faktem że urosła już 100% od mojego pierwszego kontaktu z nią no i ostatecznie nie kupiłem a dziś mirbud jest w okolicach 12 zł obecnie coraz bardziej Uczę się zupełnie nie patrzeć na kurs akcji bo to że spółka wzrosła nie znaczy że jest droga A to że spadła nie znaczy że jest tania staram się przede wszystkim oszacować perspektywy wzrostu biznesu w przyszłości a następnie ustalić czy firma jest tania nie wobec dzisiejszej sytuacji a wobec tych przyszłych perspektyw Myślę że udaje mi się powoli z tym błędem poznawczym wygrywać bo już faktycznie wielokrotnie zdecydowałem się na kupn spółki na jej szczycie A na początku swojej przygody od razu zamykał taki wykres i przestałem w ogóle rozważać inwestycje w taką firmę na swoich historycznych szczytach błąd czwarty to błąd świeżości i tutaj chodzi o takie przywiązywanie zbyt dużej wagi do najnowszych informacji ignorując jednocześnie długoterminowe trendy to jest chyba jeden z moich ulubionych punktów bo codziennie widzę masy ludzi analizujących dane makroekonomiczne z całego świata przewidywania co do stóp procentowych jakieś dane z rynku pracy a ostatecznie tak wychodzi na to że najlepsze wyniki osiągają ludzie którzy rzadko dokonują jakichkolwiek zmian w swoim portfelu można to wyjaśnić tak że jeżeli mamy już kupione niezłe spółki które od lat się rozwijają i działają na rosnącym rynku to one najprawdopodobniej dalej będą sobie dobrze radziły bez względu na warunki makroekonomiczne bo są po prostu dobrze zarządzane lub mają inne przewagi niech w naszych analizach długoterminowy wzrost przychodów zysków i dobre perspektywy długoterminowe ważą dużo więcej niż to że chwilowo kurs dolara jest wyższy czy niższy to też jest oczywiście w jakiś sposób istotne ale zwykle nie aż tak jak się to może wydawać po liczbie publikacji na temat bieżących wydarzeń pułapka piąta błąd utopionych kosztów chodzi tu o trwanie w takiej stratnej pozycji mimo że spółka już się całkiem popsuła No i to jest kolejny błąd który ekstremalnie trudno wyeliminować szczególnie w pierwszych latach inwestowania No bo sprzedanie spółki na stracie traktujemy jako przyznanie się do błędu czy porażkę więc mamy tendencję do odwlekania tego w czasie trzymając kciuki że jakimś cudem odbije mimo że nie ma do tego jakich przesłanek ten błąd też może wyleczyć wiedza może podam kolejny praktyczny przykład i zobaczymy w przyszłości jak to się zmaterializować czas wynikał z wielu czynników takich jak droga stal do produkcji AGD bardzo wysokie ceny frachtu drogi dolar kiepski popyt na AGD i tak dalej generalnie wszystko zbiegło się w czasie i uderzyło w tę spółkę trzymam ją Jednak nadal bo wiem że w tym roku mogą przyjść już dużo lepsze czasy dla Amiki a czynniki które wcześniej Działały na niekorzyść spółki teraz skierowały się w drugą stronę cały czas Nie uważam Amiki za okazję stulecia już chyba jej nie dokupię ale przynajmniej wiem dlaczego trzymam te akcje Jeżeli nie zrealizują się moje prognozy co do wzrostu przychodów i zysku netto to sprzedam ją niezależnie od tego czy będę miał wtedy zysk czy stratę to co tutaj Opisałem pewnie nie jest optymalną strategią ale podsumowanie jest tak takie że jeżeli inwestujesz w spółkę to musisz wiedzieć na czym zarabia i co wpływa na wzrost lub spadek zysków Wtedy będziesz wiedział czy wiedziała kiedy spółka się psuje i nie ma perspektyw A kiedy to tylko cykliczne schłodzenie No bo musicie wiedzieć że większość spółek na polskim parkiecie zarabia cyklicznie co jest dosyć charakterystyczne dla krajów rozwijających się pułapka szósta efekt dyspozycji czyli skłonność do sprzedawania aktywów które zyskały na wartości to jest chyba w ogóle jedna z największych przewag ETF fundusze ETF działają odwrotnie do tego efektu dyspozycji to znaczy automatycznie przypisują coraz większą wagę spółkom które urosły zamiast sprzedawać taką pozycję w ten sposób premi Zwycięzców A to jest faktycznie jeden z częściej podawanych warunków osiągania ponad przeciętnych stóp zwrotu ETF nie sprzeda na przykład nvidii Amazona Apple Czy Google lub innych przyszłych dobrych firm tylko dlatego że urosły o 100% No a inwestor widzący 100% zysku na swoim rachunku codziennie będzie miał myśli typu urosło tyle to pewnie zaraz spadnie albo A to sprzedam i kupię coś tańszego albo to może Sprzedam połowę żeby mieć zaklepany zysk to brzmi co prawda rozsądnie ale sprzedawanie spółek tylko dlatego że urosły często bywa ogromnym błędem i to właśnie dlatego najlepsze wyniki osiągają inwestorzy którzy nie żyją serio było takie badanie kupno dobrych spółek i nie zaglądanie na rachunek przez 10 lat często będzie po prostu lepszą strategią niż aktywne śledzenie informacji makroekonomicznych i przemodelowanie portfela kilka razy w roku pułapka siódma mentalne księgowanie tutaj chodzi o traktowanie pieniędzy różnie w zależności od ich źródła lub przeznaczenia No i faktycznie mamy taką tendencję do wydawania pieniędzy lekką ręką jeżeli zarobiliśmy je łatwo człowiek który wygrał 5000 zł w kasynie statystycznie wyda te pieniądze dużo szybciej i zwykle w głupszy sposób niż osoba która zarobiła 5000 ciężką pracą w inwestowaniu trzeba się pozbyć takiego myślenia i Niezależnie od wszystkiego realizować swoją strategię Jeżeli dostaniesz niespodziewaną premię w pracy to nie znaczy że powinieneś te pieniądze traktować jakoś inaczej i wydawać wszystko w jeden dzień na głupoty lub wchodzić w ryzykowne pozycje na giełdzie które wykraczają poza twoją przyjętą strategię Szanuj każde 100 zł bo w drodze do wolności finansowej to jest mała ale jednak długoterminowo znacząca Cegiełka błąd ósmy nadmierne handlowanie czyli zbyt częste zawieranie transakcji co prowadzi do wysokich kosztów transakcyjnych to co prawda Dotyczy głównie Day traderów w ogóle poważnie Nie rozumiem fascynacji tą formą inwestowania chociaż No ja bym to nazywał bardziej hazardem Nie dość że statystyka jest przeciwko nam i gramy przeciwko algorytm pisanym przez absolwentów mit i Harvardu to jeszcze ponosimy koszty transakcyjne i podatkowe właściwie codziennie co jeszcze obniża naszą szansę na zysk inwestorzy długoterminowe też raczej Powinni na to uważać chodzi o to że jak już robimy analizę to Starajmy się raczej wybierać spółki które są faktycznie dobre i mamy zamiar je trzymać latami Oczywiście jeżeli coś się psuje fundamentalnie to trzeba zabierać pieniądze i kupić coś innego ale generalnie kierujemy się zasadą że tworzymy portfel z firm które mają dla nas pracować przynajmniej przez to 10 15 lat pułapka dziewiąta to błąd przeżywalności czyli skupianie się na tych którzy odnieśli sukces ignorując tych którzy ponieśli porażkę co prowadzi do Błędnych wniosków na giełdzie to wygląda tak że możemy odnieść wrażenie że każdy kto publikuje swoje transakcje zarabia i że to jest takie proste łatwe i przyjemne Wynika to z faktu że ludzie mają tendencje do chwalenia się sukcesami a przemilczę w takich reklamach wartość mają tylko portfele prowadzone długoterminowo i publicznie kiedy widzicie że ktoś chwali się pojedynczą transakcją a nie całym rzetelnie pokazanym portfelem A dodatkowo Próbuje wam coś sprzedać to natychmiastowo powinna zapalać się czerwona lampka zarabianie na giełdzie może nie jest skomplikowane bo historycznie wystarczyło kupić ETF na cały świat czy sp500 i trzymać go długoterminowo ale to ani nie są ogromne pieniądze ani nie dzieje się to w krótkim czasie przyjąłbym raczej zasadę że giełda to miejsce do pomnażania zgromadzonego majątku niż miejsce do zdobywania go dużo bardziej efektywne będzie skupianie się szczególnie na początku na pracy i poszerzaniu horyzontów oraz kompetencji niż na próbach zwiększenia swojej stopy zwrotu o jeden czy dwa punkty procentowe oczywiście da się to robić jednocześnie No ale trzeba pogodzić się z tym że oba procesy są wybitnie długodystansowe i nie da się ich dokonać jednym zrywem motywacji po przesłuchaniu przemówienia jakiegoś coacha błąd 10 zbyt szybkie przesuwanie punktu odniesienia zwykle Kiedy zaczynamy inwestować mamy w głowie myśl typu No fajnie by było coś zarobić ale przede wszystkim super by było nie stracić No i szczerze mówiąc to podejście jest naprawdę rozsądne jeżeli w długim terminie delikatnie wyprzed inflację to tak naprawdę już jest sukces bo ta sztuka nie uda się zdecydowanej większości społeczeństwa Jak często możecie usłyszeć w moich materiałach ja faktycznie stawiam sobie za cel próbę znalezienia strategii która będzie obiektywnie i długoterminowo pobijać indeks sp500 po jakimś czasie chyba wszyscy zaczynamy jednak szukać czegoś więcej być może pod wpływem historii o legendarnych inwestorach czy pod wpływem przekonania o własnej wyjątkowości stawianie sobie ambitnych celów jest według mnie całkiem spoko ale trzeba pamiętać że jeżeli nie uda ci się zarabiać 10 15 rocznie a tylko 2 3 PR ponad inflację to i tak jest bardzo duży sukces i jesteś w tym temacie naprawdę pozytywnym wyjątkiem biorąc pod uwagę ogół społeczeństwa Podobnie jest takimi zyskami nominalnym w czasie hossy zysk naszego portfela w pewnym momencie zacznie osiągać jakieś konkretne wartości na przykład przekroczy 100 000 zł uważałbym jednak na takie mentalne zaksięgowanie tego jako pieniądze faktycznie posiadane bo później w czasie bessy ten zysk może spaść na przykład 200000 zł czy nawet na minus początkujący inwestor będzie pewnie odczuwał te jako straty tych 80 000 zł Wiem bo sam tak miałem ale przecież tak naprawdę jesteś cały czas o 20 000 zł na plus dużo dalej niż ludzie którzy w ogóle nie zaczęli inwestować A dodatkowo spore straty często oznaczają dobry moment na kupowanie i zapowiadają przyszły koniec bessy When you want to Cry It's time to bu u mnie to przysłowie zadziałało już trzy razy mnie osobiście pomaga też przypomnienie sobie że 5 lat temu byłem biednym studentem który polegał na przelewach od mamy więc teraz właściwie każdy mały zysk na giełdzie i każda wypłacona dywidenda powinny powodować dumę że w to 5 lat Zbudowałem sobie ten dywidendowy Ford od zera i nie ma znaczenia czy akcje akurat rosną czy spadają na swoim przykładzie polecam nie Odjeżdżaj za szybko z tym punktem odniesienia i porównywanie się do siebie z przeszłości Jestem pewien że kiedyś wszyscy podziękuje sobie z przeszłości za podjęcie decyzji o inwestowaniu długoterminowym bo ja już tutaj zad o waszą edukację Dzięki za przesłuchanie tego długiego pijackiego wywodu do końca Trzymam kciuki że może uratuje kogoś przed popełnieniem jakichś strasznych błędów finansowych Mogę tylko powiedzieć od siebie że słuchanie podobnych podcastów szczególnie podczas bessy uchroniło mnie przed głupimi decyzjami pamiętam że wtedy jak wszedł zakaz aborcji w Warszawie podczas covid 100 000 osób wyszło na ulicę a na giełdzie trwały ogromne spadki wywołane strachem przed pandemią i loami to miałem już totalnie wszystkiego dość i w mojej głowie pojawiła się nawet myśl żeby sprzedać Polskie Akcje na 40p stracie i kupić za wszystko ETF na sp500 wyszedłem na tym co prawda nieźle ale jeszcze lepiej wyszedłem na trzymaniu i do kupowaniu polskich akcji tak jak mówiłem jak już się chce płakać z bezsilności to jest czas żeby kupować akcje Dajcie proszę znać w komentarzach jakie wy macie historie związane z emocjami na giełdzie fajnie mi się o tym wszystkim opowiadało na dzisiaj to wszystko Trzymajcie się i do usłyszenia pewnie już za kilka dni cześć