Kobieta inwestuje w ETF – Anna Smolińska [Strategia ETF dla kobiet]

Dzień dobry Witam was serdecznie w cyklu edukacyjnym jak inwestować gdzie zapraszamy inwestorów i pytamy o ich podejście do inwestowania od a do z dziś rozmowa numer 7 moim gościem jest Anna Smolińska przedsiębiorczyni i inwestorka oraz autorka bloga kobieta inwestuje według niej kobiety rzadziej inwestują Ale bardzo chciałaby aby to się zmieniło i podaje bardzo dobre argumenty dlaczego jest to ważne wskazuje też jak spojrzenie kobiet na inwestowanie różni się od mężczyzn Anna ma wiele lat doświadczenia przez długi czas inwestowała krótkoterminowo w sposób aktywny jednak jak sama przyznaję z czasem wpadła w pułapkę Over tradingu czyli nadmiernego inwestowania i zaczęła modyfikować swoje podejście w bardziej pasywnym kierunku dodając do portfela ETF pod nagraniem znajdziecie linki do materiałów o których wspominamy Ja nazywam się Artur Wiśniewski i serdecznie was zapraszam partnerami odcinka są Giełda Papierów Wartościowych beta ETF Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska Biuro Maklerskie mBanku portu oraz Van EG Cześć Ania witam cię serdecznie w naszym cyklu edukacyjnym jak inwestować w którym zapraszamy inwestorów i pytamy o ich podejście do pieniędzy i inwestowania Witam cię serdecznie Dzięki za przyjęcie zaproszenia oraz powiedz proszę co u ciebie słychać akurat nagrywamy to zimą w okresie ferii zimowych czy planujesz jakieś wyjazdy zimowe niektórzy jeżdżą na narty Niektórzy na jakieś spacery czy ty jesteś bardziej może zwierzęciem morskim lub lub lądowym Cześć Artur i bardzo bardzo dziękuję ci za zaproszenie u nas akurat nie ma ferii Ja mieszkam w Niemczech więc u nas ferie będą dopiero w marcu akurat w moim landzie więc już bardzo bardzo na nie czekam i planuję urlop Faktycznie no Ja spędzam czas głównie z rodziną na urlopach więc wolimy go spędzać raczej aktywnie niż tak leżąc na plaży to jest dla mnie bardzo duża nuda oczywiście potrafię taki dzień spędzić z książką na plaży ale bardzo rzadko się to zdarza raczej wszyscy u mnie w domu Chyba oprócz może córki wolą taki aktywny czas na urlopie Gdzie mogą coś zwiedzić zobaczyć czego się dowiedzieć także to jest moja rodzina lubi najbardziej ja też no to ja mam chyba bardzo podobnie bo też raczej aktywnie Wolę spędzać czas natomiast plaża woda tak ale jako przerywnik lub odpoczynek od tej części aktywnej jak to się stało że mieszkasz w Niemczech a to był trochę przypadek jak zwykle bywa Bo pracę w Niemczech dostał mój mąż i de facto nie mieliśmy w tym w tym okresie naszego życia zbyt wiele Alternatyw więc pojechaliśmy tylko na chwilę w planie był tylko de facto doktorat mojego męża i zaraz potem mieliśmy wracać No ale zrobił doktorat zaczęliśmy się rozglądać za pracą w Polsce Co się okazało bardzo karkołomnym wydarzeniem wtedy i no no i nie przebiegło tak jak myśleliśmy że przebiegnie a za to jak po jakimś kilku miesiącach zaczął szukać pracy w Niemczech to oferty się Z wielu stron No i stwierdziliśmy dobrze to może jeszcze trochę zostaniemy No i tak wiesz zostawali zostawali i i tak jesteśmy cały czas także ale nie wiem co życie przyniesie Nie no na razie jest tak jak jest czyli gena była taka że mąż dostał pracę więc tam pojechaliście A czym ty się zajmujesz jesteś autorką bloga kobieta inwestuje i w sekcji o mnie można przeczytać że jesteś inżynier środowiska oraz doktork ekonomii A co dokładnie robisz czym na co dzień się zajmujesz najwięcej czasu faktycznie zajmuje mi teraz nasze prywatne inwestowanie A pewnie przez ten przez ten temat będziemy później przechodzić to chętnie o nim więcej opowiem a poza tym tak Jak wspomniałeś prowadzę bloga kobietaw estu je.pl o tym jak on powstał też możemy później porozmawiać bo to też nie był zaplanowany projekt na który chciałam prowadzić Zajmuję się też taką formą edukacyjną robię już teraz szkolenia dla firm z finansów osobistych i z podstaw inwestowania aktualnie też zaczynam taką pracę związaną z uczelniami na przykład robię kurs online dla Łazarski University techy robimy też taki kurs o finansach osobistych i inwestowaniu także wszelakie takie formy edukacyjne związane z finansami i inwestowaniem oczywiście wydałam też dwie książki ostatnio ebook na temat inwestowania w etf-y taki krok po kroku i przeróżne tego typu działalności ale no jest to coś co ja bardzo lubię i faktycznie mówienie o finansach zwłaszcza takie spotkania wśród kobiet nie będę ukrywać że to jest właściwie moja nisza i w tym się czuję najlepiej Ale mówienie o finansach edukowanie pokazywanie jak to działa To jest coś co ja bardzo bardzo lubię sprawia mi to dużą przyjemność dużo energii mnie kosztuje bo jestem bardziej chyba introwertykiem niż ekstrawertyczką ale ale i tak sprawia mi to ogromną masę przyjemności No a tak poza tym to jestem aktywną inwestor ką i to chyba jest to co no Poza tym jestem mamą dwójki dzieci Zajmuję się też oczywiście domem gotowaniem i różnymi innymi rzeczami które które tak na co dzień robimy oczywiście wymianie z moim mężem No to jak to się stało że powstał ten blok czy To zbiegło się z początkiem twojego zainteresowania inwestowaniem oszczędzaniem czy najpierw było zainteresowanie inwestowaniem a później blog Jaka była chronologia i co co za tym stało ponad 10 lat temu chyba już nawet prawie 15 lat temu mieliśmy taki trudny okres w naszym życiu w kórym syn No miał taki nawrót swojej choroby ortopedycznej i w zasadzie w tym czasie nie za bardzo mógł chodzić do szkoły miał bóle w biodrze i tak dalej to jest bardzo długa długa historia i ja no siłą rzeczy chciałam być z nim w domu jakby nie wyobrażałam sobie że wracam do pracy normalnie Pracuję na etat i tak dalej I w tym czasie mój mąż miał taki epizod bankowy zmienił pracę na branżę finansową by to naprawdę epizod w jego życiu nigdy już do tej branży nie wrócił ale Stało się tak że pootwierane mu różne konta maklerskie jakieś takie wiesz wszystkie jakie tam były możliwości i i on tak widząc No ja przyznaję że to był dla mnie o tyle trudny czas że ja potrzebuję zawsze jakiegoś celu w życiu chyba większość z nas potrzebuje oczywiście kocham moje dzieci Miłością ogromną i jakby Lubię ten i doceniam że mogę też spędzać z nimi dużo czasu w domu ale jednak każdy chyba potrzebuje też taką swoją własną część jakąś taką żeby swoje ambicje zaspokoić coś robić tak dla siebie i mój mąż widząc jak się trochę tak no miotam w tym byciu byciu w domu a braku czasu trochę dla siebie takiego prywatnego zaproponował mi że może byś zrobiła użytek z tego konta Maklerskiego które nam otworzono No ja oczywiście zareagowałam jak większość chyba ludzie którzy nigdy się czymś takim nie zajmowali bo o ironio ja byłam po drugich studiach ekonomicznych Mój mąż jest profesorem ekonomi i nigdy nie Przyszło nam do głowy żeby inwestować nigdy w ogóle nie mieliśmy tej świadomości że tak że powinno się pomnażać swój majątek w ogóle nie no NIK jakby nam tego nigdy nie pokazał nie zasugerowano nam tego na studiach i w ogóle no byłam bardzo na nie powiedzia bardzo się bałam ryzyka że stracę No oczywiście miałam bardzo dużo takich przekonań wiesz czy blok że stracę nasze pieniądze że w ogóle nie ma takiej nie ma mowy żeby tym zajęła ale jakoś tak wiesz powtarzał mi to co jakiś czas i w ogóle i ja któregoś razu stwierdziłam przynajmniej zobaczę jak to konto wygląda wiesz No chociaż zajrzę i no i jak zajrzałam No to zaczęło mnie to wkręcać bo wtedy i tam były takie wiesz na tym koncie maklerskim przy różnych pozycjach które są na koncie takie i że można było wiesz tam kliknąć i to było bardzo szybko rozwijało się takie wyjaśnienie wę stwierdziłam dobra no to to może nie jest aż takie straszne jak mi się wydawało jakby ta funkcjonalność mnie przekonała wtedy No i tak się zaczęło mówiąc bardzo bardzo ogólnie że zaczęłam próbować oczywiście to próbowanie było No z różnym skutkiem na początku jak pewnie większość nas inwestorów opowiada ale bardzo mnie to wciągnęło dla mnie w którymś momencie inwestowanie było jak lubię lubię to mówić bo to chyba jest też Clue inwestowania Dla mnie to było jak puzzle jak układanka taka wiesz jak łączenie faktów jak rozwiązywanie zagadek bo wiesz musisz połączyć Wiele elementów więc no to mnie wciągnęło i Wracając do twojego pytania jak zaczęłam inwestować i w ogóle odkryłam po prostu to było dla mnie jak odkrycie Nowego Świata naprawdę zaczęłam na ten temat czytać w ogóle interesować się tematem tak bardzo się tak prywatnie wkręciłam a żeby zminimalizować to ryzyko o którym myślałam to wykorzystałam W tym celu wiesz dla mojej głowy wytłumaczyłam wykorzystałam W tym celu moje pieniądze które dostałam na macie z okazji do tak zwanego urlopu macierzyńskiego z drugim dzieckiem więc stwierdziłam należały mi się te pieniądze więc je mogę najwyżej stracić tak sobie taką tak na własny użytek sobie wymyśliłam teorię i wtedy zobaczyłam jak bardzo w ogóle tym co ja robię nie interesują się moje bliskie koleżanki w ogóle ten temat kiedykolwiek zaczynałem to w ogóle był po prostu zaraz ucinany to jakm mówiła po chińsku ja nagle otworzyłam oczy jakbym wiesz zobaczyła jakiś nowy świat że nagle tym co robi interesują się ich mężowie ich partnerzy a one w ogóle w ogóle jakby tego tematu nawet nie próbują liznąć takiego tematu wiesz już że to jednak facet będzie zarządzał większym kapitałem z jakiegoś powodu zaczy jakby znamy pewnie już te powody teraz bo ten temat jest dosyć fajnie zbadany już ale bardzo mi to uświadomiło że znalazłam się w jakieś kobiecej niszy o której moje otoczenie kobiet w zasadzie wykształconych pracujących czyli własnym własnymi pieniędzmi W ogóle nie chce słyszeć któregoś przy kolacji Powiedziałam do mojego męża wiesz co A może bym tak zaczęła pisać bloga I po prostu pokazała tym moim koleżankom tak krok po kroku co ja robię bo jakby z założenia miałam opisywać jakby to co robię i faktycznie na początku było tak że nawet w newsletterze pisałam ile zarobiłam miesięcznie na giełdzie bo na początku byłam taką bardzo aktywną Inwestor nie miałam pojęcia jak się zakłada bloga oczywiście więc spędziłam trzy noce na YouTube oglądając takie wiesz filmiki to to jest w ogóle Wordpress nie miałam zielonego pojęcia jak to działa i chyba ze C lata Nawet miałam tą formatkę i tego bloga którego sobie sama tam Założyłam wtedy no i to tak Powstał mój blog zupełnie to przez przypadek potem to już poszło trochę jak kula śnieżna bardzo szybko został tak zauważony bo to faktycznie chyba się okazała jakaś taka nisza a nagle się odezwał i forbs i jakieś tam Dzień dobry Nie to było wtedy jakaś tam śniadaniówka z polskiej telewizji i w ogóle I jakby Poproszę zacz poprosić mnie o opinię i to tak się trochę zaczęło rozkręcać także początek był taki no trochę przypadkowy bez planu zupełnie ja wordpressa uczyłem się dokładnie tak samo jak ty czyli z YouTube tylko ja pierwszą stronę budowałem dla mojej małżonki popełniłem tam wszystkie możliwe błędy Więc swój BL budowałem już z pewną wiedzą jakich błędów unikać a propos błędów Czy możemy wrócić do tematu który poruszyła że początki No bywają trudne dla każdego No również dla mnie były trudne mówiłem o tym w jednym z odcinków poprzednich kiedy opowiadałem o swoim podejściu do inwestowania jakie błędy Ty popełniała jeśli możesz się podzielić jasne Wiesz co jest taki wykres w podręcznikach do inwestowania w którym pokazuje że na początku jest taka Euforia inwestora wiesz na tej euforii dokonujemy pewnych decyzji niekoniecznie potem mamy taki dołek totalny i wtedy nie Nadaj się do giełdy i w ogóle uciekam stąd to nie jest dla mnie i tak dalej ja dokładnie szłam jak na tym wykresie czy pamiętam że pierwsze akcje jakie kupiłam to były akcje Volkswagena i po tygodniu nie pamiętam już dokładnie było lat zarobiłam na nad 1000 i stwierdziłam w zasadzie Czego ja się tak długo bałam i że to nie jest jakiś taki Rocket Science można na tym spokojnie zarabiać No i tak na tej fali wiesz tego takiego właśnie zachwytu nad samą sobą się okazało błędnym kupiłam potem akcję też to dziś pamiętam ks taka niemiecka spółka która produkuje sole nawozy No i to był taki koniec spółki praktycznie zaraz wyleciała chyba nawet z giełdy jakoś po roku No i na nich straciłam półtorej EUR i to wiesz co największe błędy chyba jakie ja widzę Do tej pory dla mnie już teraz nie inwestuję bardzo aktywnie kiedyś faktycznie przez pierwsze takie TR C lata inwestował To się nazywa chyba fachowo Swing Trading takt nie krótkoterminowy ale taki na parę dni na tydzień tak do dwóch tygodni miałam takie transakcje i w zasadzie problemem dla mnie było ucinanie strat To był chyba mój największy problem potem jak się okazało jeszcze większym było pobieranie Take profit w ogóle inwestował na zasadzie ustalania sobie kwoty jaką chcę zarobić na danej transakcji Taki był mój system No ale oczywiście jak pewnie świetnie wiesz bardz pokonać pychę i jakiś taki wiesz zachłanność w momencie kiedy widzisz że transakcja idzie idzie do góry i wyjść w momencie który sobie zaplanujesz więc to były moje takie błędy No nie trzymanie się strategii przez długi czas i no i nie ucinanie szybko strat jak na bardzo trudno mi to przychodziło rzecz po tych wszystkich różnych moich w topach zwyczajnie zrobiłam sobie przerwę na począt to był mój początek de facto i po prostu zaczęłam się porządnie uczyć zaczęłam czytać zachłannie wszystko zdobywać jak najwięcej wiedzy żeby też poczuć się trochę pewniej jednak na giełdzie A giełda uświadomiła mi to i myślę że to chyba potwierdza też wiele podręczników że ona pokaże nam wszystkie nasze niedociągnięcia słabe strony wady i tak dalej więc jeśli nie jesteśmy gotowi na taki osobisty własny rozwój i własny przezwyciężanie Czy patrzenie nawet wprost na to co w nas nie do końca może gra i nam może może nas wspierać a nie stwarzać problemy podejmując decyzje inwestycyjne No to to giełda nie będzie dla nas dobrym miejsc No tak ktoś mądry mówił Nie pamiętam kto że giełda to jest takie miejsce w którym można się wiele dowiedzieć o sobie samym dosłownie wspominała się że były na twojej drodze inwestycyjnej akcje czy Były też inne produkty instrumenty Przez jakie produkty przechodziła i podejście do inwestowania podejścia to już wiem bo powiedziałaś że zaczynałeś od aktywnego a obecnie trochę bardziej leniwie zaczynasz inwestować jak rozumiem a produkty przez jakie przechodziła i jak w twoim portfelu w ogóle ETF jak się o nich dowiedziałaś wiesz co one w Niemczech istniały już dużo wcześniej niż w Polsce więc dla mnie ETF już od początku mojego inwestowania kilkanaście lat temu nie był jakimś nieznanym produktem ale moja Strategia była Inwestycyjna jakby była zupełnie inna bo faktycznie tak Jak wspomniałeś na początku inwestował bardzo aktywnie i jako że no czułam potrzebę posiadania czegoś jakiegoś takiego swojego życia wiesz w tym w tym w tym domu między sprzątaniem gotowaniem terminami u lekarzy rehabilitacji i w ogóle więc traktowałam to dosłownie jako takie moje źródło dochodu takiego wiesz zarabiania dla siebie samej de facto No jakby no miałam taką potrzebę wiesz i więc to inwestowanie było bardzo bardzo aktywne przez trzy cy lata aż dopadło mnie teraz już wiem że to był overtrading czyli dosłownie miałam gotując opowiadałam ci chyba historię na ostatniej konferencji jak się spotkaliśmy miałam komputer na ekspresie do kawy robiąc kolacje dla dzieci i byłam w transakcjach i po prostu wiesz głową byłam cały czas na ekranie komputera i to m uświadomiło że to nie może tak dłużej funkcjonować że muszę po prostu coś zmienić ale faktycznie to był bardzo ciekawy czas w moim życiu liznę wtedy też oczywiście kontraktów głowa że bardzo dobrze mi to szło muszę powiedzieć ale z jakiegoś takiego wiesz co no chyba odważa się to powiedzieć szacunku do pieniędzy takiej pokory wobec pieniędzy może tak nie umiałam cały czas w mojej głowie przejść chod spac Kak takiego elementu że to jest dla mnie jak gra ja cały czas nie widziałam tam moich realnych pieniędzy tak jak wiesz jak kupowałam akcje Bo ja tymu inwestował tylko i wyłącznie w akcje głównie dywidendowe zaraz ci powiem dlaczego i głównie niemieckie i spekulują na kontraktach ja nie widziałam pod spodem wiesen wiem dlaczego dla mojej głowy To jest po prostu jak gra i to możesz się świetnie bawić oczywiście nie jest to nic złego Ale ja jakoś stwierdziłam że szacunku do naszych zarobionych pieniędzy nie mogę podchodzić do do pieniędzy jak do grania rozumiesz więc to był taki epizod dosłownie moim życiu AŚ pyz to były a mianowicie Wtedy jeszcze nasza córka była Była bardzo mała ale syn miał już 11 lat i kiedy był mały Założyliśmy mu konto maklerskie wtedy w Niemczech zakładanie kąt maklerskich Zresztą Do dziś tak jest na dziecko nie było niczym niemożliwym i on miał założone kąto maklerskie na siebie i wszystkie nż bonusów pracy męża Kiedy był na etacie czy na przykład okazji rynkowych jak na przykład Wiz nie wiem afera Diesela się nagle pojawia i można z niej skorzystać czyli akcje dywidendowe plus je ETF wtedy pamiętam dziś to był tylko i wyłącznie ETF na Dax to był to była strategia na taką przyszłość naszego syna wtedy to był pomys był jeszcze bardzo wysokie inwestowania w ETF ale to był taki początek kiedy No zaczęliśmy inwestować pasywnie plus te akcje dywidendowe tak nazwa twojego bloga to kobieta inwestuje czy twoją ideą jest to aby pokazywać problem polegający na tym że kobiety nie inwestują i chcesz zachęcać je do inwestowania czy chcesz pokazywać że kobiety inwestują inaczej Jeżeli tak to czy może są jakieś badania na ten temat jak jak to w szczegółach wygląda wspominałeś że są badania które pokazują Dlaczego często jest tak że to mężczyzna Zarządza finansami w rodzinie a nie kobieta a czy są jakieś badania które też pokazują właśnie jak różni się inwestowanie przez kobiety w porównaniu z mężczyznami faktycznie na początku moją intencją było zachęcenie kobiet do w ogóle zainteresowania się tym tematem Bo ja oczywiście uświadomiłam sobie że no że to Zainteresowanie jest bardzo słabe No i jakby nam rozmawiać wiesz no nie trywializuje więc więc tak na początku chciałam pokazać że to nie jest jakaś taka czarna magia i że my powinnyśmy zająć inwestowaniem bo jak pokazują dane dosłownie 34 proc kobiet inwestuje na giełdzie no mężczyzn inwestuje może trzy razy więcej ale to też nie jest jakaś ogromna ogromna ilość fakt jest jednak taki że to kobiety cały czas mniej zarabiają że no jednak te nasze małżeństwa nie są zbyt trwałe i cały czas rozpada się ich coraz więcej więc Kobiety też siłą rzeczy zostają z mniejszym kapitałem ale zostają też często z dziećmi i jak dane pokazują spłacalność alimentów w Polsce nadal jest na No bardzo niskim poziomie to pokazuje że kobiety po rozpadzie związku zostają z dziećmi i muszą te dzieci w zasadzie utrzymać i siebie też do tego nasze emerytury cały czas są też bardzo bardzo niskie No bo mamy więcej tych okresów nieskładkowych przez to że zajmujemy się dziećmi przez to że mniej zarabiamy i tak dalej i tak dalej więc ja uważam że ta potrzeba inwestowania to w zasadzie jest już konieczność ja uważam że my nie mamy wyboru mówiąc wprost a po drugie wracając do twojej drugiej części pytania tak jest bardzo dużo badań pokazujących że kobiety inwestują inaczej i faktycznie wielokrotnie spotykam się z pytaniem Ale dlaczego Jakby piszesz do kobiet tylko i wyłącznie o tym inwestowaniu skąd ta grupa decola Przecież to inwestowanie jest w zasadzie dla wszystkich takie samo No jakby te podstawy są takie same No tak te podstawy są takie same i to nie ma nawet co na ten temat dyskutować ale kobiety Faktycznie mają dużo dużo wyższą awersję do ryzyka więc to jak inwestujemy jest inne ale też na przykład Badania pokazują że w długim terminie osiągamy wyższe zyski niż mężczyźni ponieważ mężczyźni w krótszym okresie inwestując inwestują de facto testosteronem podejmując decyzje ryzykowne u mężczyz podnosi się poziom testosteronu przez to podejmują kolejne ryzykowne decyzje i tak dalej i tak dalej więc w krótkim okresie mężczyzną udaje się zarobić faktycznie więcej od kobiet ale w długim okresie Wprost przeciwnie kobiety bardziej trzymają się strategii jak już opracują plan to po prostu nie ma bata będą tak z tym planem zgodnie szły i w długim terminie kobiety osiągają wyższe zyski także de facto my się nadajemy do inwestowania Problem jest tylko taki że często potrzebujemy jakiegoś takiego wiatru w skrzydła jakiegoś takiego wiesz Aniu na jakim ty jesteś aktualnie etapie jeżeli chodzi o życie o inwestowanie Czy jesteś na etapie akumulacji majątku czy dystrybucji majątku to jest dobre pytanie Ja cały czas inwestuję jakby w imieniu mojej rodziny tak czyli jakby to chcę od razu zaznaczyć że no ja nie jestem samodzielną inwestor ja jako że mam dzieci męża to czuję się w obowiązku inwestując myśleć też o tym że no nie mogę stracić de facto tych pieniędzy tak czyli że to moje inwestowanie No nie może być prawie w całej części na przykład spekulacyjne i faktycznie jest tak że to ja jestem w naszym w naszym związku odpowiedzialna za inwestycje jakie robimy wszystkie w zasadzie ale też to nie jest tak że nie konsultujemy tych decyzji bo jednak wszystkie duże decyzje inwestujemy czy jestem w momencie akumulowania czy dystrybucji chyba tak pół na pół aktualnie bo bo mamy swoje plany i strategie inwestycyjne o których też ci chętnie mogę opowiedzieć i one polegają na tym żeby aktualnie jak najwięcej inwestować Ile zarobimy praktycznie większość inwestujemy na A czy twój nie wiem czy mogę zapytać czy twój mąż również inwestuje czy ty w waszej rodzinie chyba o Ty mówiłaś al nie wiem czy dobrze zrozumiałem więc wolę się upewnić czy twój mąż inwestuje również samodzielnie czy ty inwestujesz w imieniu was obojga tak ja się zajmuję tylko i wyłącznie ja się zajmuję inwestowaniem jakby tak to tak tak to się zadziało w naszym życiu że faktycznie Ja zaczęłam inwestować i muszę powiedzieć teraz z perspektywy czasu że to była dey No to że że de facto mój mąż skłonił mnie do tego żeby tego konta makreli użyć że to była decyzja która zmieniła Po pierwsze moje życie też zawodowe ale też chyba życie naszej całej rodziny bo z tego bo kiedy już zobac ja zobaczyłam Jakby zachłysnęłam się tym inwestowaniem to też No jakby siłą rzeczy mój mąż zobaczył ten potencjał po prostu wiesz w ogóle samego procesu A to pozwoliło nam ułożyć z biegiem czasu nasz taki inwestycyjny plan no de facto na życie zastanowienie się czego chcemy co możemy zrobić jakie mamy możliwości i tak dalej to z jednej strony też a kolejnej perspektywy to też to że że nasz syn aktualnie na czwartym roku No w zasadzie wyszedł z domu z taką lekkością i normalnością inwestowania Czyli że to jest zupełnie naturalny proces który on też on pracuje de facto od matury na tych studiach że on też inwestuje że to jest dla niego zupełnie naturalna rzecz że określony proces procent dochodu po prostu trzeba inwestować i też to robi także faktycznie ta decyzja trochę taka przypadkowa bardzo dużo w naszym życiu zmieniła wcześniej podawała bardzo dobre Argumenty za tym Dlaczego kobiety również powinny inwestować i uczyć się tego inwestowania wasza rodzina jest jak rozumiem nieco odmienna od tego typowego modelu bo to raczej ty zajmujesz się inwestowaniem w imieniu was obojga A czy bazując na tych argumentach które podałeś wcześniej nie powinnaś też zachęcać swojego małżonka żeby z tych samych powodów on inwestował to jest bardzo dobre pytanie nie wiem ponieważ ja mam poczucie że my jesteśmy w tym razem to nie jest tak że wiesz że on nie chce słyszeć w ogóle o tym co się dzieje z naszymi pieniędzmi i w ogóle bo jednak jest to temat który w naszym domu jest cały czas aktywny i myślę że to też dzięki temu zupełnie naturalne później było dla naszego syna nasza córka ma dopiero 11 lat więc dla niej to jeszcze jest prawdopodobnie pieśń przyszłości dlatego mówię tylko o nim Więc ja nie czuję się jakby sama w tym inwestowaniu czuję że jesteśmy w tym de facto razem bo razem podejmujemy takie du strategiczne decyzje na przykład dotyczące nieruchomości ale jeśli chodzi już wiesz o takie wykonanie i tak dalej to to on już się do tego nie no raczej nie wtrąca nie mieliśmy taką nieruchom inwestycję Na przykład jeśli chodzi o nieruchomości którą budowałam i w zasadzie Wydaje mi się że on chyba jej nawet w efekcie nie widział gotow także no tak to wygląda zanim przejdziemy do większych szczegółów jeż chodzi o samo inwestowanie chciałbym zrobić jeszcze krok wstecz i dopytać też o wasze finanse osobiste konkretnie czy wy prowadzicie coś w rodzaju budżetu domowego statystyki na ile ja je znam są takie że kobiety częściej są skłonne do wydawania pieniędzy Popraw mnie jeżeli ja się mylę jeżeli ja jestem w błędzie odnośnie tych statystyk i też pytanie do ciebie czy ty jesteś raczej osobą oszczędnego wydatków A jeżeli masz lub miałaś wcześniej kiedyś taki problem to czy właśnie prowadziła lu prowadzisz coś w rodzaju budżetu domowego lub innego sposobu na to żeby kontrolować wydatki No dane mówią że to mężczyźni są bardziej zadłużeni niż kobiety w Polsce więc faktycznie Wydaje mi się że kobiety świetnie sobie radzą z takimi takim budżetem domowym i z dbaniem o Takie rodzinne wiesz finanse znaczy Wydaje mi się że to jest akurat domena Kobiet i to jest okej Myślę że szkoda że nie dbają tak swoje takie jakby prywatne Wiesz pieniądze które mogłyby im zabezpieczyć ich przyszłość a wracając do twojego pytania to faktycznie wiele lat prowadziłam budżet domowy w aplikacji Ja nie jestem fanką jakiś zbierania paragonów exceli i w ogóle w excelach excele są dla mnie bardzo istotne jeśli chodzi o nasze inwestycje faktycznie wszystko mam rozpisane policzone i na bieżąco uzupełniane ale jeśli chodzi o prowadzenie budżetu to bardzo dokładnie prowadziłam go przed pierwszym naszym kredytem hipotecznym bo chciałam dopasować tak ratę naszego kredytu żeby to była taka rata której wiesz no w miarę będziemy sprawnie ten kredyt spłacać ale też że nie będziemy musieli po prostu sobie tam od ust odejmować i bardzo się ograniczać więc wtedy prowadziłam teraz nie prowadzę go już tak skrupulatnie bo wtedy było to naprawdę do do takiego etapu że nie wiem kupowałam sobie drożdżówkę C kawę w mieście i wklep do aplikacji to było bardzo takie skurat uważam że każdy powinien przez D TR miesiące taki budżet sobie poprowadzić żeby zobaczyć No gdzie mogą być takie jego no słabsze oszczędnościowo miejsca bo to też dużo uświadamia nam o nas samych teraz nie prowadzę takiego dokładnego budżetu faktycznie Ile wydajemy na jedzenie gdzie te pieniądze się rozchodzą na przykład mam taką strategię że za jedzenie w marketach chodzimy do trzech konkretnych tylko i wyłącznie zawsze płacimy tą samą kartą podpiętą Mój mąż też wie że ja proszę zawsze o to żeby tą kartą konkretną płacić i wtedy jest ona podpięta do konkretnego konta i staram się to potem raz Na jaki czas analizować gdzie na co wydajemy była jeszcze jakaś druga część pytania W zasadzie to odpowiedziałaś właśnie pytałem to kontrolowanie wydatków czy nie wiem jestem oszczędna Pytałeś wiesz co faktycznie mam To duże szczęście że jesteśmy z mężem bardzo podobni jeśli chodzi o podejście do finansów a z doświadczenia spotkań szkoleń które prowadzę Wiem że nie zawsze tak jest i faktycznie staram się nawet do szkoleń dokładać taką część o finansach związku o próbach układania ich i tak dalej bo każdy z nas wychodzi z domu własnego rodzinnego z jakąś historią z jakimś z jakimiś nawykami z jakimś opatrzeniu rodzinnym i nieświadomie albo podświadomie przynosimy to do naszego związku więc my mamy dosyć podobne podejście do pieniędzy całe szczęście i tak ja jestem bardziej oszczędna niż rozrzutna tak to muszę powiedzieć że faktycznie jak już nie musiałam się zastanawiać Bo wyszliśmy z naszego domu obydwoje z moim mężem de facto z plecakami ubrań i tyle sami jakby dochodziliśmy do naszego majątku i No ja pamiętam momenty w których No zapisywałam 20 zł na karteczce której wypłacił z bankomatu i musiałam Bardo liczyć pieniądze przez pierwsze parę lat studiów i później więc ja bardziej musiałam się uczyć wydawać pieniądze niż niż jestem typem takim typowego takie typowej wydawki tak bardziej bardziej jestem oszczędna niż wydaj i też nie przywiązujemy co chyba może też jest okej że razem to mamy też z mężem Nie przywiązujemy wagi tego Jey Jakim samochodem jeździmy czy czy na przykład nie wiem czy mamy jakieś marmurowe blaty w kuchni tak mieszkamy w bliźniaku więc no jakby mieszkamy dosyć wygodnie i jest jest fajnie ale jeździmy 11 letnim Seatem Leonem i to jest też okej Jeśli mam więcej pieniędzy to zdecydowanie szybciej wydam to na jakąś nieruchomość niż na samochód u mnie to wygląda chyba dość podobnie A czy w waszych finansach jest miejsce na coś w rodzaju poduszki bezpieczeństwa wielu blogerów finansowych zaleca aby zanim zainwestujesz pierwsze pieniądze Zbuduj tą poduszkę bezpieczeństwa czyli taki fundusz na wypadek nie wiem utraty pracy jakiegoś niespodziewanego wydatku samochód do kasacji kupić trzeba nowy No nie wiem są różne sytuacje czy takie tego typu fundusz bezpieczeństwa stosujecie tak mamy od lat tak trochę takiej luźnej gotówki którą ja chyba Potrzebuję je też dla mojej głowy zwyczajnie i uważam że to jest podstawa zanim zaczniemy inwestować nie moim zdaniem nie powinniśmy zaczynać inwestować bez co najmniej Moim zdaniem półrocznej poduszki bezpieczeństwa bo może się w życiu bardzo wiele wydarzyć wiele się może niestety wykoleić Czasem nie wszystko idzie zgodnie z naszymi planami i na przykład no tak jak ja wtedy kiedy mój syn miał nawrót choroby nie nie prac Prost dosyć szybko zaczęłam zarabiać faktycznie na blogu ale to to był trochę przypadek a nie zaplanowane działanie więc uważam że poduszka bezpieczeństwa jest podstawą dla każdego Dla każdego zanim zacznie inwestować No to ja mam podobnie wiem że niektórzy nie stresują Ale w moim przypadku była ona bardzo pomocna na etapie inwestowanie ponieważ pozwoliła mi trochę śmiele inwestować na pewnym etapie Jaką część pieniędzy ty oszczędzasz wiesz co no teraz my już mamy z mężem prawie 47 lat więc no my jesteśmy już na takim momencie zawodowo że no no zarabiamy chyba od kilku lat najwięcej w naszej karierze zawodowej więc oszczędzamy adekwatnie dużo w zasadzie Myślę że z 50 to co najmniej w zasadzie już nawet inwestujemy z 50 A czy to jest tak że systematycznie powiększa tą poduszkę bezpieczeństwa czy to jest jakaś w miarę stała kwota i nowe oszczędności płyną do inwestycji tak cały nadmiar teraz kapitału inwestujemy właściwie znaczy nie cały bo mamy swoje cele też takie życiowe i inwestycyjne oczywiście ale wszystko co zostanie ja Staramy się inwestować A po co inwestujecie czy macie czarną godzinę czy może macie jakieś konkretne cele typu emerytura przyszłość dzieci jakiś tam nowy dom samochód A może po prostu jakiś określony Horyzont inwestycyjny jedynie bez precyzowania na co to dokładnie jest jak do tego podchodzicie A to jest świetne pytanie i ja uważam że każdy bez wyjątku powinien znać odpowiedź na to pytanie Ja uważam że inwestowanie a nawet oszczędzanie wracając bez celu jest w ogóle bez sensu inwestowanie czy oszczędzanie na czarną godzinę z założenia jest czekaniem na jakiś kataklizm życiowy więc w ogóle definiowanie go w ten sposób jest moim zdaniem ogromnym błędem jeśli chodzi o oszczędzanie to też uważam że powinniśmy dosłownie określić cele na które oszczędzamy tak jak powiedziałeś czy to jest nowy samochód czy to jest wymiana kuchni w domu czy to jest jakiś większy remont akurat mnie tu czeka więc na to też odkładałam przez jakiś czas i tak samo powinno być z inwestowaniem inwestowanie powinno mieć też swój cel i faktycznie kiedy ja zaczęłam inwestować i zobaczyłam jaki to ma potencjał w ogóle co my możemy w ogóle zrobić poprzez jakby to narzędzie do któregoś razu usiedliśmy z moim mężem i zastanowili się czego właściwie oczekujemy od naszego życia co nam sprawia przyć do czego chcemy dojść i i ustaliliśmy że są jest kilka jakby takich kluczowych rzeczy w naszym życiu które które są dla nas ważne nas obydwojgu jak systemu miał 18 lat dostał loginy A nam je zabrano do swojego konta Maklerskiego i kiedy poszedł na studia No to faktycznie dostał to konto oficjalnie i mógł z niego skorzystać miał w aktywach po prostu te pieniądze co też jest takie nagranie z moim synem na Instagramie Zaprosiłam go kiedyś do live'a Co też nie obyło się bez problemów bo oczywiście na początku jak jeszcze nie do końca wziął klatę nie przygotowałam go aż tak bardzo do tego żeby co ma jakby z tym kapitałem w ETF i w akcjach dywidendowych zrobić no usłyszałam że czy nie możesz być taką normalną matką która daje po prostu pieniądze co miesiąc na studia także początki były trudne wyciągnę z tego wnioski i z córką zrobię inaczej ale córka też ma portfel swój i swoje konto maklerskie na k odkładamy co miesiąc stałą Zac za stałą kwotę kupujemy ETF już tylko i wyłącznie nie kupuję żadnych akcji dywidendowych niczego Ona ma tylko i wyłącznie dwa ETF w których robię co jakiś czas rebalancing i to jest w zasadzie taka jedna strategia czyli to odkładanie na dzieci mi rodzice też pomagali przynajmniej przez większą część studiów finansowo nie wiem czy moja córka pójdzie na studia syn poszedł ale uważam że jeśli mamy taką możliwość i możemy dać na początek jakąkolwiek kapitał Przynajmniej na tą edukacj naszym dzieciom to uważam że że warto to zrobić Nie uważam Oczywiście że potem nasz wiesz trzeba robić nie wiadomo jakie prezenty dzieciom uważam że lepiej dać im wędkę niż ryby ale o mojego syna jestem już spokojnie spokojna myślę że sobie w życiu poradzi to jest jedna strategia druga strategia świad uświadomili sobie że obydwoje podróżować nigdy nas nie było na to stać i naszych rodziców nigdy tego nie robiliśmy A bardzo tego potrzebujemy sprawia nam to ogromną radość doświadczanie poznawanie nowych miejsc i to jest dla nas ważne więc to była taka taki drugi element że chcemy dużo podróżować i regularnie i na to nie będziemy szczędzić kapitału po prostu i idąc tym tokiem uświadomili sobie że chcemy tak zmienić naszą pracę żeby nie być przywiązanym do miejsca i po maturze naszej córki po prostu mieć taką możliwość żeby pracować zimą do wiosny Kiedy mój mąż ma bardzo silną alergię wyjechać jakby z tego miejsca gdzie tą alergię ma i móc pracować z jakiegoś ciepłego miejsca jesteśmy teraz już na etapie od jakiegoś czasu szukania takich miejscówek w zasadzie Chyba już się Zdecydowaliśmy więc to był taki element przygotować nasze prace zrobić tak żeby to się dało i tak też zarządzić naszymi inwestycjami żeby to było możliwe I kolejna rzecz nasza emerytura i wolność finansowa rozumiem wolność finansową w taki sposób że nasze inwestycje pasywne pokrywają nasze koszty z nawiązką żeby stać nas było też to wyjeżdżanie oczywiście możemy nasz dom i taki jest też plan wynająć w tym czasie kiedy nas nie ma i też mieć z tego dochód Ale nasz założenia nasz dochód pasywny miał pokrywać nasze koszty plus podróże No i w efekcie to miało być też nasze zabezpieczenie na emerytury tak ja mam konto Ike dodatkowo ale mówiąc wprost ostatni ostatnio nie przykładam do niego dużej dużej wagi No i oczywiście mamy też akcje dywidendowe i mamy też ETF to jest taki taki dodatkowy sektor który No jakby inwestujemy No i nieruchomości dokład ja się z tobą całkowicie zgadzam że to stawienie celów inwestycyjnych jest absolutnie fundamentalne Między innymi dlatego że jeżeli mamy zbyt krótki Horyzont inwestycyjny No to będ nie będziemy w stanie realizować na przykład strategii pasywnej tylko będziemy musieli inwestować w sposób bardziej aktywny powiedziałaś to to mnie akurat zaciekawiło wracając Wracając do tego co powiedziałeś ustalanie celów jest jeszcze istotne z innego powodu Ponieważ kiedy wiesz do jakiego momentu chcesz dojść do jakiego efektu chcesz dotrzeć to dużo prościej jest ustalić sobie jakby tą drogę czy te sposoby którymi chcesz dojść jeśli My wiedzieliśmy że chcemy mieć wolność finansową to bardzo łatwo jest to sobie policzyć dosłownie pieniądzu więc wiesz że to jest taka i taka kwota chcesz ją osiągnąć w takim i takim okresie zastanawiasz się Okej to jakimi sposobami ja mogę dojść do tego momentu co muszę zrobić Ile zarobić ile zainwestować w co mogę zainwestować i tak dalej i tak dalej więc robisz po prostu z tego celu dosłownie plan my dokładnie tak to sobie po prostu ułożyliśmy nie ja wiedziałam że w określonym czasie Chcę dojść do mojej do tej Wolności finansowej potrzebujemy do niego takich i takich elementów dokładaj po prostu nie i to jest dlatego też istotne bo jeśli znasz ten cel to z automatu wierz Jeśli on jest długookresowy No to masz takie możliwości takie narzędzia i tak dalej i tak dalej nie to co mnie zaciekawiło to powiedziałeś że przymierza się do tego żeby przenieść się w jakieś ciepłe miejsce dostosowuje aktualnie pracę w taki sposób żeby móc się no przenieść tam i dalej je wykonywać A czy marzy wam się coś co Mar się myślę wielu osobom żeby po prostu Pójść na jakąś wcześniejszą emeryturę nie pracować żeby ten szef mnie w końcu nie wkurzał rzucić na robotę w pieruny i po prostu leżeć pod palmą pić drinki jakiś tam herbatkę czy coś innego wiesz co żadny z nas już nie ma teraz szefa Mój mąż też już pracuje na własny rachunek Ma jedynie pół etatu na jednej z uczelni tutaj i to jest właściwie tyle ale nie nigdy przez sekundę nie myśleliśmy o tym że nie będziemy pracować to faktycznie wolność finansowa nie musi wiązać się z tym że po prostu nic nie robisz Myślę że to jest bardzo trudne dla dla człowieka nie mieć No ja doświadczyłam tego właśnie wtedy kiedy zaczęłam inwestować bardzo trudne jest myślę nie mieć jakiegoś celu w życiu nie realizować jakichś swoich marzeń nie zaspokajać jakichś swoich dodatkowych ambicji nie wiem obydwoje mamy chyba taki Niemcy mówią Taki raj że mamy potrzebę stałego rozwoju mamy potrzebę stałego uczenia się nowych rzeczy próbowania różnych nowych rzeczy doświadczania więc nie nigdy nam to chyba nie przyszło do głowy żeby nie pracować tylko żyć po prostu z dochodu pasywnego No ja widzę to bardzo podobnie też nie wyobrażam sobie nie mieć pracy żyć bez celu Myślę że mi się to szybko znudziło chyba kiedy jeszcze byłem na jakimś wczesnym etapie zawodowy mogłem mieć takie pomysły bo po prostu wtedy po prostu nie lubiłem swojej pracy ale odkąd Ułożę ją tak że ją lubię to w ogóle nie przychodzi mi to do głowy i sobie tego nie wyobrażam w ogóle uważam że wielkim darem jest znalezienie w życiu tego co się lubi robić powtarzam to bardzo mojemu synowi córce będę to też do głowy kłaść żeby szukał ile wlezie tego co po prostu jest jego pasją co co go interesuje bo taka praca No jest właśnie taką pracą którą chcesz po prostu robić zawsze nie i nie męczysz się że Oj muszę znowu wstać do pracy i znowu to robić i tak dalej także znalezienie takiej pracy jest ogromnym darem w życiu uważam dokładnie też tak uważam Dzięki temu nie trzeba potem szukać pomysłów typu będę sobie odkładał odejmować od ust żeby zarobić tyle żebym nie musiał już do końca że C pracować od 40 czy 50 Aniu jak ty inwestujesz już zaczęłaś o tym mówić usłyszeliśmy na takim najwyższym poziomie ogólności że oprócz inwestycji giełdowych międ innymi w ETF o czym już mówiłaś masz też inne inwestycje na przykład w nieruchomości powiedz tak gdybyś miała zakreślić wszystkie obszary w których w ogóle pojawiają się inwestycje waszym waszej aktywności To co by to było Giełda Nieruchomości coś jeszcze najwięcej kapitału aktualnie mamy w nieruchomościach co jest dla mnie samej aktualnie jak to mówię niespodzianką bo przez pierwsze parę lat inwestowania na giełdzie mówiłam że żadne nieruchomości w ogóle to jest tyle jakby takich wiesz No jakby masz kontakt z ludźmi to jest tyle takiego zamieszania i w ogóle i ja uważam że ja się do tego w ogóle nie nadaję No ale jak wpadłam wiesz to moje blogowanie poznałam dziewczyny które nieruchomościami się zajmują pojechałam na jedną konferencję na drugą konferencję i w ogóle i jak już tak wpadniesz wiesz w tą branżę to siłą rzeczy się uczysz i jak przychodzi okazja Na tym rynku A ty już masz jakieś podstawy jakiś backup w tym temacie to stwierdzasz nie mogę wobec tej okazji przejść po prostu obojętnie bo to aż boli nie i tak zaczęło się moje nieruchomościowe inwestowanie po prostu któregoś razu zadzwoniłam do męża z mojego rodzinnego miasta i powiedziałam musimy kupić jedno mieszkanie bo jest okazja i po prostu nie możemy jej stracić No i to był taki początek jak tak potem lawiny W sumie to się jednak da i że to nie jest jakiś taki zły pomysł odchodzę całkowicie z akcji dywidendowych Jestem aktualnie w dwóch transakcjach A czy mogę ci na chwilkę jeszcze przerwać i zadać jedno pytanie odnośnie do właśnie inwestowania na giełdzie wsus nieruchomości Myślę że wiele osób na tym w tym momencie może zadawać sobie pytanie skoro nieruchomości są fajną fajnym pomysłem na inwestycje To po co mi w ogóle giełda ETF i te wszystkie inne instrumenty finansowe dobre pytanie Po pierwsze warto dywersyfikować i ja uważam że to jest podstawa bezpieczeństwa naszych naszego kapitału czyli dywersyfikacja po drugie nieruchomości są jednak trochę innym aktywem niż giełda ja wcześniej zanim zaczęłam inwestować w nieruchomości to faktycznie myślałam że że giełda jest w ogóle lekiem na całe zło i że to jest tak cudowne że ja mam to wszystko w zasięgu telefonu że ja mogę zamknąć aż wtedy bardzo że ja mogę zamknąć transakcję bo tak się działo dosłownie siedząc na lotnisku lecąc gdzieś tam i że nikt mi nie zawraca głowy po prostu mam to wszystko jakby pod kontrolą ale jednak nieruchomości to jest aktywo które oprócz stopy zwrotu którą będziemy liczyć liczymy No to jest coś co jest namacalnego czego wartość No jak pokazuje historia w długim okresie rośnie No co jest Ja bym chyba nawet powiedziała mniej ryzykowne pokusił abym się o takie słowo niż niż giełda więc jest to zupełnie dla mnie inne inny rodzaj aktywa giełda jest o tyle Fajna że no mnie cały czas Właśnie raju pewnie to widać jak mówi o giełdzie to od razu widać To jest moje miejsce To jest coś co ja do tej pory bardzo lubię ale nie inwestuję już aktywnie całkowicie zmieniłam moją strategię jeśli chodzi o inwestowanie na giełdzie i właściwie po różnych próbach po różnych jakiś takich wiesz budowaniu portfela większego mniejszego jakiś takich rzadach po tych kilkunastu latach doszłam do wniosku że im prostszy portfel tym lepiej i zdecydowanie jakby zostałam chcę zostać no oprócz tych dwóch transakcji z których mam nadzieję że wyjdę chcę zostać tylko i wyłącznie z ETF ja Ja również jestem obecny na rynku nieruchomości chociaż muszę powiedzieć że chodzi o moje doświadczenie że jest to jednak dużo bardziej absorbujące niż inwestowanie na giełdzie bo nie wiem jeśli mam jakichś najemców to tam czasem coś się wydarzy i tak dalej to można jakoś tam oczywiście kogoś wynająć żeby się tym zajmował ale to dalej jest moim zdaniem bardziej absorbująca więc jakby też nie da się mieć nie wiem bardzo wielu nieruchomości i mieć zupełnie spokojnej głowy upraszczając jest to dużo Bardziej wymagające czasowo natomiast giełda daje też wydaje mi się przede wszystkim to że można tu zacząć inwestować z mniejszym kapitałem na nieruchomości to jednak trochę większy kapitał Aniu część Giełdowa obecnie inwestujesz w sposób bardziej pasywny niż aktywny Czyli już nie akcje dywidendowe tylko ETF powiedz z czego to wynika czy to jest bardziej brak czasu czy może są za ty jakieś inne powody No tak po pierwsze wyciągnęłam wnioski z tego Over tradingu który mnie dopadł w którymś momencie i stwierdziłam że no nie chcę poświęcać tyle czasu na inwestowanie mimo że był to bardzo pokaźny dochód bo inwestował coraz większym też kapitałem i przez kilka pierwszych lat no moja stopa zwrotu była powyżej 30 naprawdę świetnie na tym zarabiałam ale mimo wszystko kiedy robisz to bardzo długo No przynajmniej ja tak miałam znam spekulantów którzy spekulują latami i jest okej być może nie wiem ale ja nie potrafiłam po prostu dłużej tak funkcjonować po drugie nasz portfel nieruchomościowy też rozrósł się do takiego momentu w którym tak jak powiedziałeś no ja śmieję się kiedy ktoś mówi że nieruchomości to jest dochód pasywny bo bo nie jest No umówmy się no to jest tak że jak już masz odpowiednio dużo tych nieruchomości No to praktycznie codziennie coś się wydarza plus musisz ogarnąć jakieś tam faktury jakieś różne inne formalności coś policzyć i w ogóle I to też zajmuje No u mnie w skali miesiąca dosłownie parę dni Poza tym wiesz co tak inwestując aktywnie można zarobić dużo więcej niż pasywnie Takie są fakty ale no ten spokój który już masz inwestując pasywnie jednak jest dla mnie teraz bezcenny to jak bardzo można sobie te prace ułatwić A mimo wszystko jednak zarabiać No to na tym etapie w którym jestem etapie życia w którym jestem jest dla mnie dużo ważniejszy a czym się kierujesz przy ich wyborze Czy to są ETF polskie europejskie amerykańskie akumulujące czy dystrybuujące dywidendy bardziej takie zdywersyfikowane szeroko czy może bardziej skoncentrowane nie mam żadnych [Muzyka] etfów wypłacających dywidendy to są dystrybuujące Tak wszystkie są akumulujące uważam że w długim terminie ma to po prostu i to podatkowo i też zyskie większą większy sens ale to też jakby zależy od mojej strategii aktualnie mogę powiedzieć wprost jakie mam ETF bardzo chętnie oczywiście podkreślam że to nigdy nie są rekomendacje inwestowanie jest sprawą indywidualną ale mamy kontekst Tak wiemy kim jesteś czym się zajmujesz jakie masz cele więc w tym kontekście jesteśmy ciekawi jakie masz więc ja mam Jeśli chodzi na przykład portel mojej córki to jestem krótko po rebalancing i do tej pory miałam ETF na Dax i ETF ms i aktualnie bardzo zmniejszyłam pozycję ETF na Dax uważam że to jest że to nie jest dobry czas dla niemieckiej gospodarki No tak uważam i że w najbliższym czasie no nie nie widzę jakby perspektyw na jakiś taki duży rozruch tak niedawno przez jakiś czas bardzo ładnie oczywiście rósł i był to fajne momentum Ale w dłuższej perspektywie na razie wolę tak oczywiście zaglądam co jakiś czas do tego portfela niezbyt często ale jednak No mam go na oku i być może zmienię zdanie dla mnie jednak te Portfele są jakby żyjące czyli staram się faktycznie analizować co jakiś czas sytuacj w nich ale też nie jest tak że zawracam sobie tą głowę tam co tydzień czy co miesiąc ile łącznie masz w portfelu Jakie są mniej więcej proporcje w tym córki mam te d i aktualnie 20 to jest ten na reszta to jest OK bardz inwestując na gdzie mają wo akcji co często wynika z takiego zjawiska Home bas Bo lubimy te akcje spółek gdzie mieszkamy bo są nam bliskie bo spotykamy korzystamy z produktów spółek z tego z tego rynku z naszego rodzimego rynku więc chętnie też inwestujemy na na rodzimym rynku jest to tak zwane zjawisko Home bas czy to nie jest tak że ty mając te inwestycje w daks trochę Wynika to jakby z tego samego schematu że mieszkając w Niemczech po prostu lubisz miejsce i znasz to w którym mieszkasz i z tego to może wynika No to zdecydowanie jest dla mnie bliższy rynek niż Polski bo jednak tutaj teraz jestem i mogę z bliska Jakby obserwować otoczenie A uważam że jest to konieczne kiedy inwestujemy dobra jeśli inwestujemy pasywnie w długim okresie może mniej zwłaszcza jeśli inwestujemy w jakieś ETF bardzo szerokie ale jednak no to tak tak to dosłownie działa jak inwestował aktywnie to inwestował tylko i wyłącznie w spółki z DAX ale też oprócz tego że jakby obserwuję otoczenie z bliska i wiem mniej więcej co się dzieje to też dlatego że no Dax jest taki no w branży mówi się że jest trochę taki humorzasty nie a to powoduje że No jeśli masz taki niespokojny rynek No to dużo szybciej Możesz złapać różne okazje na których możesz zarobić więc no to to tak trochę działa no rynek niemiecki jest mi dużo bliższy tak trzeba powiedzieć tak jest ja bym się pod tym podpisał Zresztą jeżeli spojrzymy na statystyki popularności instrumentów u brokerów Forex Gdzie można inwestować w oparciu o cfd to Dax jest chyba w czołówce faktycznie on po prostu Ma silne silne trendy Ania masz ETF na msci World Czy możesz powiedzieć jaki to jest ETF i czym się kierujesz przy wyborze ETF na konkretny indeks bo bardzo często jest tak że na ten sam indeks mamy dostępnych wiele etfów więc jak poruszać się w tym gąszczu Jak zdecydować który wybrać ja mam chyba lor ale nie pamiętam bo ostatnio też tam coś zmieniałam ja się głównie kieruję ceną mówiąc wprost a ty czym kosztami transakcyjnymi po prostu i wielkością ności głównie tak głównie tak i to koniec w zasadzie tej wielkiej tajemnicy Aniu czy zdarza ci się korzystać z Atlas ETF inaczej czy kiedykolwiek tam zaglądała albo czy zaglądasz od czasu do czasu żeby nie wiem porównywać ETF No tak od naszej rozmowy to przyznaję że przeglądam was tam dokładnie no i muszę powiedzieć że no respekt naprawdę bo powiedziałam ci wprost że do tej pory używałam Just i to był i w zasadzie nie ma za dużego wyboru na oprócz was teraz no nie ma i to co mi się w ogóle w atlasie podoba to jakby ta taka klarowna jasna struktura Ja po prostu od razu wiem jak sobie odklikać kryteria jak sobie szybko wszystko wyszukać zaletą też ci to już powiedziałam jest to że jeśli chcemy na przykład inwestować w ramach Ike czy x to od razu możemy dostać po prostu listę gdzie co jest jakie w jakim banku i tak dalej To jest po prostu to to jest To jest cudowne narzędzie gdzie masz wszystko po prostu podane na tacy a nie jak do tej pory No żeby dokonać jakiegokolwiek wyboru No trzeba było się nieźle na na na wyszukiwać nie w przeglądarkach także to przystosowanie też do polskiego do polskich realiów jest Uważam bardzo dużą zaletą atlasu no i ta prostota mi się bardzo podoba Jakby tak klarowna Ja bardzo lubię jak to jest wszystko poukładane jest wszystko po kolei posegregowane więc ta prostota i ta taka kown struktura to jest dla mnie No super no bardzo nas to cieszy A czy jest coś czego ci tam brakuje co moglibyśmy poprawić lub dodać nie znalazłam takiego miejsca ale też nie jestem bardzo aktywna jeśli chodzi o różnicowanie ETF w moim portfelu być może dlatego nie znalazłam takiego miejsca być może jeśli ktoś ma właśnie taki bardzo dużo często być może soie tam to to być może jest coś takiego ale nie ja nie znalazłam takiego miejsca to Jeżeli znajdziesz to Będziemy wdzięczni za poinformowanie nas bo bardzo chętnie dodamy coś czego po prostu Na co jest zapotrzebowanie co jest przydatne w analizie co jest przydatnym narzędziem Wróćmy jeszcze na nieco wyższy poziom Wyjdźmy z tej z tej szufladki i bardziej ogólnie Spójrzmy na twoją strategię ty mówiłaś o różnych ETF na akcje wcześniej nieruchomości to są klasy aktywów Powiedziałbym raczej zaliczane do tych raczej ryzykownych niż bezpiecznych obligacjach za dużo nie usłyszałem od ciebie jaki ty masz profil ryzyka Czy ty jesteś raczej ryzykant ką Czy ty masz wysoką tolerancję na ryzyka jak portfel zjedzie do nie wiem o 50 PR zanurkuj w dół to czy ty będziesz spokojna No zjechał zaraz ci opowiem nawet nie mamy żadnych obligacji skarbowych nie wiem czy to jest w zasadzie czy to dobrze czy źle zawsze myślałam że mam małą tolerancję ryzyka Mój mąż ma bardzo dużą i to on często próbuje mnie jeszcze bardziej podkręcić [Muzyka] ale co Nie wydaje mi się że na przykład nieruchomości są aż tak bardzo ryzykowne jak na przykład akcje ale Staramy się to ryzyko No jeśli pewnie nasi słuchacze nas słuchają i trochę już o inwestowaniu wiedzą No to jednak są pewne rzeczy którymi możemy to ryzyko minimalizować jak właśnie na przykład długość czasu trwania inwestycji nie więc nie wydaje mi się żebym była bardzo duży że moja akceptacja ryzyka jest bardzo duża ale faktycznie chyba na tym poziomie jest już Odpowiednio wysoka do tego żeby podejmować kolejne decyzje dużo szybciej No widzę to też Jak kupujemy No w zeszłym roku Kupiliśmy taką nieruchomość No to w zasadzie mojemu mężowi decyzja zajęła tam nie wiem z godzinę a mi tam po jakimś dokładniejszym liczeniu tam w Excelu odrobinę dłużej No ja potrzebuję wszystko widzieć w Excelu Jednak jeśli mi się to spina jeśli widzę jak to może wyglądać i tak dalej no to te decyzje podejmuje już dużo szybciej Wydaje mi się że z doświadczeniem chyba też ta akceptacja ryzyka zwyczajnie rośnie także no tak nieruchomości giełda To są nasze takie główne decyzje inwestycyjne Ale mamy też ryzyko inwestycje jeszcze bardziej ryzykowne jak na przykład startupy takie inwestycje też mamy Ja mam bardzo podobne spostrzeżenia co ty wiesz bo ogólnie mówi się że jesteśmy starsi tym niższe ryzyko podejmujemy bo rośnie nam apetyt na tak zwany święty spokój Ale z drugiej strony jest tak że no inwestujemy w to co rozumiemy jak czegoś nie rozumiemy to niechętnie inwestujemy Ja też im lepiej rozumiem rynek tym Łatwiej jest mi podejmować ryzyko Na tym rynku i paradoksalnie u mnie wraz z wiekiem rośnie apetyt na ryzyko i coraz bardziej inwestuję w części akcyjnej tej uważanej za Ryzykowny chciałby kś użyłam nawet takiego słowa że wydaje mi się że mam już teraz większą że mam bardziej większą intuicję do inwestowania ale ktoś mnie to chyba była Nawet rozmowa z jakąś moją znajomą psycholożka którą nagrywała i ona ona mnie zastopował i powiedziała że być może to właśnie nie jest intuicja że być może to jest już po prostu doświadczenie no już wiesz jak wiesz Podjąłeś kilka podobnych decyzji No to już wiesz jak z czym to się je jak to policzyć jak to jakby ogarnąć żeby to się wszystko spinał i żeby przynosiło ci potencjalny zysk więc myślę że ta decyzja z czasem nawet bardziej ryzykowna podejmuje się po prostu szybciej tak Ale pytałeś o tą stratę to ci jeszcze opowiem jasne kiedy przyszła pandemia Byłam w dwóch transakcjach akcyjnych znaczy miałam dwie transakcje akcji niemieckich i faktycznie to był taki moment pamiętasz pewnie giełdę wtedy których w moim portfelu widziałam zrobiłam sobie zrzut ekranu że może mi się przyda kiedyś na szkolenie w których byłam na minus 40 chyba 8 PR i czy to jest dla mnie trudny moment był dla mnie trudny moment Ale jak sobie Przeanalizuj okej krach 2008 roku wychodziliśmy wtedy z tego nie wiem jakieś 3 c lata tak No to ja nie widziałam takich przesłanek Jakie były wtedy w momencie pandemii więc Założyłam okej dokonałam pew analizy wybierając te spółki wiedziałam że to nie są jakieś byle jakie spółki wiedziałam że mają określone fundamenty I wierzyłam jakby w to że te fundamenty pozwolą im się utrzymać Tak wiedziałam że to nie jest gotówka której być może będę nagle potrzebować nie wiem na naprawę samochodu czyli To był naprawdę kapitał inwestycyjny który mogłam przetrzymać w tej transakcji tak I nic się nie działo z moim budżetem więc po prostu zwyczajnie patrzyłam na to minus 48 i czekałam no i po roku giełda wróciła do poprzedniego poziomu można było śmiało wyjść z tych inwestycji czy tam poczekać na jakiś zwrot ale no faktycznie to był dla mnie najbardziej taki drastyczny moment w mojej inwestycyjnej karierze No czy jakieś inne trudne momenty ci się jeszcze zdarzają bo ty masz obecnie bardzo dużo doświadczenie spadki zawsze mogą być stresujące i jakby wiem to również po sobie Iny zdarzają się k są dla ciebie trudne albo ciebie najtrudniejsze w inwestowaniu aktualnie To jest bardzo ciekawe pytanie szukanie nowych możliwości chyba jest waj dosłownie Miałam taki moment w którym Zastanawiałam się co dalej miałam taki wieczór mój syn akurat wrócił do domu i robiłam taką potrzebowałam zrobić burzę mózgu takes powiedzieć wszystko na głos i tak dalej I się zastanowić co zrobić z kapitałem który teraz mamy przeznaczony na inwestycje i czy faktycznie w kolejne ETF i Zastanawialiśmy się jaki czy może część No teraz te konta oszczędnościowe w Niemczech mają około 4 PR więc Zastanawialiśmy czy może część gotówki zwyczajnie nie dać tam i taka była miałam taką analizę Co zrobić w kolejnych krokach także taka ta Wiesz co nie mam chyba już wiesz co po kilkunastu latach jak jesteś jak inwestujesz to to nie masz chyba jakichś takich większych dylematów co robić bo starasz się jednak mimo tak jak powiedziałeś że wydaje ci się że ta nasza Strategia jest średnio czy jak czy czy czy ryzykowna to mimo wszystko wydaje mi się że poza No właśnie inwestycjami jakieś startupy czy w jakieś takie inwestycje z których No de fto nie wiesz czy odzyskasz kapitał albo odzyskasz bardzo dużo albo w ogóle to wydaje mi się że nasze inwestowanie jest w miarę takie umiarkowane i i ma przemyślane te wszystkie takie zabezpieczenia potencjalnego ryzyka na tym etapie to chciałem się dopytać jeż Chodzi o kwestie szczegółowe jeszcze takie techniczne o rachunki emerytalne w Polsce mamy Ike x niedawna także powiedziałeś na samym początku że masz ik ale że chyba w mniejszym stopniu aktualnie z niego korzystasz z na nie uwagę No ty jesteś w specyficznej sytuacji bo mieszkasz w Niemczech Ike daje ulgi podatkowe ale wtedy kiedy się wypłaca po emeryturze Natomiast jeżeli jest się rezydentem Polski to się nie zapłaci podatku a w twoim wypadku No pytanie Jak wygląda prawo niemieckie Ja nie znam prawa niemieckiego więc nie wiem czy to jest tak że dla ciebie nadal Ike jest korzystne Czy ty pozostając rezydentem Niemiec Czy wypłacając pieniądze z Ike nie musiałabyś tego jakoś lokalnie opodatkować czy nie To jest bardzo dobre pytanie z którym borykał się właśnie pisząc tego ebooka bo obiecałam Ja mam bardzo dużą społeczność emigrant cały czas na Instagramie gdzie to moje konto jest najbardziej żywe i faktycznie borykał się z tym pytaniem bo obiecałam tej mojej społeczności że jeden z podrozdziałów to będzie właśnie taki podrozdział dla emigrant z propozycjami rozwiązań w różnych krajach między innymi w Niemczech gdzie jakby to jest dla mnie No taka taki chleb powszedni i tak de facto to nikt nie wie jak to powinno być rozwiązane Dla mnie to jest takie konto trochę testowe faktycznie staram się od C lat wykorzystywać limity i mam tam tylko i wyłącznie jeden ETF który to inwestuje Ale wiesz co no ja ja traktuję życie trochę jak no i nie przywiązuję się do do stanu aktualnego tak No teraz jestem w Niemczech nie wiem gdzie będę za 5 lat nie ma takiej myśli że no jak jestem w tym domu który tu kupiliśmy No to ja muszę w nim Po prostu już być do ostatnich moich dni rozumiesz więc nie wiem ja nie wiem co będzie czy ja będę Rezydent Niemiec za rok czy za 5 czy za 15 i w ogóle do emerytury mam jeszcze jakby tej takiej prawnie określonej Wiekowo kilkanaście lat Nie mam pojęcia co będzie z tym kem co będzie No najwyżej zapłacę podatek a być może już wtedy będę w Polsce mamy różne plany z moim mężem też więc nie wiem uważam że życie płynie nie ma nie ma w nim stałości i myślę że mało kto jest w stanie przewidzieć swoją przyszłość w taki bardzo pewny określony sposób więc biorę to co jest po prostu ale powrót do Polski Rozważcie z tego co mówisz Nie wiem Wiesz co kupiliśmy w zeszłym roku taką nieruchomość marzeń która być może będzie takim naszym miejscem jakby stałości przynajmniej latem w Polsce Tak tak ale ale nie wiem nie wiem akurat takich planów nie robimy na pewno jedno jest znaczy z tych takich pewniejszy to to że planujemy właśnie zimą być w cieplejszych miejscach i to obydwoje co do tego jesteśmy zgodni że no ta zima nam totalnie nie odpowiada a potem bardzo wcześniej dostaje bardzo silnej alergii co też mu nie odpowiada a na przykład w Hiszpanii w Portugalii w ogóle jej nie ma więc chcemy po prostu w tych okresach być poza poza Polską czy Niemcami a tak to to nie wiem ani od wielu lat prowadz Zbliżamy się do końca od wielu lat prowadzisz swój blog o inwestowaniu o oszczędzaniu skierowany głównie dla kobiet masz duże doświadczenie Czy obecnie bazują doświadczeniu w swoim inwestowaniu Czy sięgasz po jeszcze jakieś inne źródła typu nie wiem jakieś książki może podcasty jakieś nagranie wideo czy jest coś co mogłoby się ewentualnie polecić ciągle ja uważam że człowiek nie powinien się zatrzymywać swoje nawet swojej branży jeśli w niej czuje się pewnie bo No myślę że prędzej czy później to to pycha i ego nas dopadnie więc tak ja cały czas faktycznie Czytam bardzo pod i zawsze jak mam jakąś trasę dłuższą samochodem to to całą słucham cały czas różnych podcastów i nawet sobie wiesz co przygotowałam parę ostatnich książek które na przykład bardzo na mnie zrobiła duże wrażenie ta krok po kroku nawet mam zakładki bo uważam że dla kogoś kto zaczyna takie swoją próbę padania bardzo fajnym prostym językiem jeśli chodzi o akcje dywidendowe to bardzo polecam tą wydaną przez Poczekaj kto to Tomka Jaroszka tak Tomka Jaroszka wydawnictwo to wydało bardzo Toż tak jeśli milion kroków dosłownie jeśli k kogoś interesują akcje dywidendowe to był przez długi czas była to Moja strategia i ta książka Uważam że jest bardzo fajnie to opowiada i że amerykańskich książek tych wszystkich wiesz finansowych Ja po prostu mam jakąś alergię na wiesz bogaty ojciec biedny ojciec i w ogóle no może komuś pomaga Dla mnie to jest po prostu dużo pitu pitu a zero jakichś konkretów to uważam że ta wydana przez szafrańskiego i z jego różnymi notatkami takim po prostu kupuj z takimi adnotacjami przystosowanymi polsk to to mi się bardzo bardzo podoba to są takie te które ostatnio zaczy o dywidendach Tomka wywa Tomka to już jakiś czas temu ale te dwie to są takie najnowsze które dostałam też to recenzja frego po prostu kupuj wydaną przez niego ostatnio czytałam więc to są takie na bieżąco ale tak cały cz to jest cały czas Czytam cały czas szukam nowych rozwiązań nowych możliwości ciekawi mnie też wiesz co podejście innych ludzi do inwestowania jak się spotkaliśmy to byłam bardzo ciekawa jak ty inwestujesz jak jest jak ty myślisz w ogóle na przeróżne tematy bo inwestowanie nie ma jednej drogi w ogóle zarządzanie finansami to nie jest coś co co możesz wiesz od punktu a do punktu z i dla każdego to będzie działało tak samo Każdy z nas jest inny ma inną sytuację życiową ma inny dochód ma inne marzenia ma inne cele mnie by nie nie dawałoby mi szczęścia gdybym kupowała nowe samochody albo jakieś gadżety do domu ale ktoś inny być może w tym będzie widział swoje zadowolenie i będzie tego chciał więc to uważam że nie ma jednej idealnej drogi na zarządzanie swoimi pieniędzmi uważam że i ciekawią mnie podejścia różnych ludzi do tego jest to dla mnie zawsze ące jak jak różnie Można do pieniędzy i do inwestowania podchodzić Dzięki wielkie do tych rekomendacji książkowych ja bym dodał jeszcze twój ebook o ETF on dzisiaj był wspomniany ale chyba na razie niezbyt mocno zaakcentowany Wydaje mi się że to może być zwłaszcza z perspektywy płci pięknej szczególnie dobra pozycja ponieważ jak sam Miałem okazję przekonać się na konferencji women Invest na której się ostatnio pierwszy raz face to face poznaliśmy ta różnica w sposobie też jak się komunikujemy może odgrywać dużą rolę i wydaje mi się że ta twoja pozycja może być szczególnie przydatna właśnie właśnie dla kobiet jeśli będziesz tak miła To przypomnij proszę jak ona się nazywa Gdzie można ją dostać ku niezależności finansowej Jak osiągnąć bogactwo za pomocą etfów i budować w ogóle majątek o tym jest ten mo jeszcze dziś jest w promocji pewnie nie zdążymy puścić tego nagrania W każdym razie to jest taka pozycja w której krok po kroku omawiam takim przystępnym językiem To czym są ETF jak je kupować jakie wybierać dużo grafik zrzutów ekranu dużo też takich q&a na końcu w których omawiam jakieś takie dodatkowe rzeczy także no jest to taki typowy poradnik faktycznie jak powiedziałeś dla kobiet doceniam po naszym ostatnim spotkaniu też twoją otwartość tej kwestii bo nie zawsze ona jest Wśród mężczyzn aż taka Myślę że no cały czas jest to taki tramat trochę to inwestowanie kobiece jest cały czas takim trochę tematem na który patrz się trochę z przymrużeniem oka wydaje mi się dzięki wielkie na koniec już zupełnie na koniec Zapytam cię czy mogłabyś udzielić rad dla osób które chcą są na początku swojej drogi z inwestowaniem I zastanawiają się jak zacząć i chciałbym żeby w sposób szczególny wyobraziłam sobie teraz osoby które są kobietami a najlepiej osoby które są raczej ostrożne bo wydaje mi się że większość społeczeństwa w ogóle Polskiego to jednak są raczej osoby ostrożne zresztą chyba nie tylko polskiego więc raczej taki profil osoby konserwatywnej Gdybyś miała powiedzieć Jak zacząć Jaki portfel zbudować z czym to się w ogó ogarnąć zawsze należy zacząć od edukacji czyli najpierw próbujemy się zagnieździć w tym temacie zobaczyć na czym to polega jak ten proces się przeprowadza Czym w ogóle jest jakiś dany instrument inwestycyjny o którym w który chcemy inwestować a zaraz potem nie czekałabym zbyt długo tylko zaczęłabym próbować ja jestem zwolenniczką Mim wszy przynajmniej o kobiety bo uważam że tu ta metoda bardziej się sprawdza zwolenniczką małych kroków czyli zaczęłabym prawdopodobnie od regularnych niższych kwot Jeśli chodzi na przykład o kupowanie etfów i obserwowanie a dopiero potem jakieś takie większe decyzje mimo że w efekcie finansowo bardziej opłaca się to też pokazuje dosłownie na wykresach wbu bardziej opłaca się oczywiście Pewnie to wiesz [Muzyka] świetnie wpłacić większy kapitał i kupić od razu niż tam bawić się po trochę w dłuższym okresie ale uważam że dla kobiet dla głowy naszej Uważam że jest to na początku przynajmniej bardziej uzasadnione także edukacja a potem od razu małymi krokami ale od razu do działania nie czekanie na nie wiadomo co na nie odkładanie tak na bliżej nieokre przyszłość bo to najczęściej potem w ogóle tego nie robimy także najpierw wybadać grunt pouczyć się a potem działać Ania bardzo ci dziękuję to była bardzo interesująca rozmowa Bardzo dziękuję za zaproszenie trzymaj się pa pa do zobaczenia mam nadzieję