25 faktów i mitów o inwestowaniu pasywnym, czyli Wasze opinie, moje komentarze [Fakty i Mity Inwestowania Pasywnego]

dzień dobry Dzień dobry witam serdecznie w 88 odcinku podcastu system Trader jest to pierwszy odcinek podcastu od długiego czasu można powiedzieć przynajmniej takiego podcastu który nie jest retransmisja na przykład zasilanie tylko faktycznie jest podcastem niestety ten rok ułożył się także jest pod znakiem prac wielu poza blogiem i podcastem przede wszystkim prace nad szkoleniem Atlas pasywnego inwestora one nadal trwają również prace Ciągle nad oprogramowaniem system Trader do tego jeszcze praca w komercyjnym projekcie no i to wszystko powoduje że czasu na blog podcast jest naprawdę niewiele ale mam nadzieję że będzie się to już powoli teraz zmieniać bardzo chciałbym do was regularnie już móc dla was nagrywać podcasty również pisać artykuły na blogu i miejmy nadzieję że powoli będzie się to właśnie zmieniać na lepsze że będę mógł częściej dla was publikować ciekawe materiały bo naprawdę mam bardzo wiele do powiedzenia my i niestety tylko brakuje czasu żeby móc to przelać czy to na podcast czy też na artykuł No i miejmy nadzieję że właśnie tym odcinkiem zapoczątkuje my tę dobrą zmianę 25 faktów i mitów o inwestowaniu pasywnym tak brzmi dzisiejszych tytuł tego podcastu będzie bardzo ciekawie i bardzo mieliście i mam nadzieję że wielu z was wyciągnie z tego bardzo wiele ciekawych informacji ale zanim przejdziemy do szczegółów to jeszcze taki disclaimer że nie udzielam tutaj żadnych porad inwestycyjnych dzielę się wiedzą a to nie jest to samo co indywidualna porada Inwestycyjna No i staram się tworzyć również też narzędzia wspomagające samodzielne inwestowanie właśnie chociażby moje oprogramowanie system Trader to jest naprawdę uważam narzędzie które może pomóc w tym żeby w sposób świadomy inwestować ale jak zwykle czas barw i jak to mówi prezydent mówił prezydent Ronald Reagan czyli wierzcie ale Bójcie wszystko co słyszycie Czytacie również kiedy mówię to ja ponieważ choć staram się robotę wykonywać jak najlepiej to też jestem tylko człowiekiem mogę się zwyczajnie też mylić o czym sobie dzisiaj powiemy No jak już powiedziałem będzie 25 faktów i mitów o inwestowaniu pasywnym czyli ja będę komentował wasze opinie o inwestowaniu pasywnym ale żeby ten podcast ten odcinek miał powiedzmy taką spójną formę to zrobimy sobie taki wstęp gdzie ja najpierw odpowiem swoimi słowami Czym jest inwestowanie pasywny i dlaczego to inwestowanie pasywne ma sens a później odniosę się do wielu różnych opinii komentarzy z waszej strony i będę chciał nazwać co jest faktem A co jest mitem tak żebyśmy wiedzieli jak faktycznie ten temat dobrze rozumieć i chciałbym przede wszystkim że tutaj mocno podziękować wam wszystkim bo ten odcinek nie byłby możliwy gdyby nie wasz aktywny udział Otóż kilka dni temu wróciłem w Social mediach pytanie takie dość prowokacyjne ale też liczyłem na wiele odpowiedzi i nie zawiodłem się jak wy postrzega cię inwestowanie pasywne albo dlaczego nie inwestujecie w sposób pasywny co was zniechęca do takiej formy inwestowania i to jest wszystko w sumie też pokłosiem tego że ja na przestrzeni ostatnich miesięcy a nawet właściwie lat widziałem wiele różnych opinii które czasami były bardzo odległe od tego czym faktycznie inwestowanie pasywnej jest i coś co jest często powielany no A wiadomo jak czasami nawet nie prawda jest powielana No to w pewnym momencie jest postrzegana jak prawda i żeby tutaj uporządkować nieco To czym inwestowanie pasywne jest A czym nie jest stwierdziłem że będę chciał wiedzieć jak Tak wygląda wasze zrozumienie tematu i to będzie bazą do tego żeby się odnieść do tego czym inwestowanie pasywnej jest A czym nie jest natomiast to jest przede wszystkim materiał edukacyjny tutaj dlatego też nie będę podawał autorów konkretnie opinii czy argumentu które będę tutaj przytaczał zresztą to nie jest tak że zawsze jest tylko jeden autor wydanej opinii czy argumentu który się tutaj za chwilę pojawi bo czasami to jest coś co się wielokrotnie gdzieś tam przebija Ja to po prostu Zebrałem sobie w 25 punktów do których będę się chciał odnieść Natomiast jeżeli ktoś nawet Usłyszę że odnoszę się do jakiejś opinii jakiegoś komentarza I to jest być może wasz konkretnie komentarz to nawet jeżeli ja mam inne zdanie w temacie a nie we wszystkim Mam inne zdanie dla jasności to nie odbieraj tego przede wszystkim jako krytyki bo staram się tutaj przede wszystkim was edukować i staram się bazować na faktach Tak żebyśmy po prostu wszyscy byli Grzej prawdy natomiast dzięki właśnie tym waszym opiniom ja sam lepiej rozumiem te wasze potrzeby czy to gdzie jest po prostu potrzeba więcej pracy do wykonania tej edukacyjnej pracy z mojej strony także te wszystkie wasze opinie komentarze są dla mnie na wagę złota i serdecznie Serdecznie wam za wszystkie te komentarze dziękuję Przy okazji Zauważyłem też że nawet inwestorzy z wieloletnim doświadczeniem często nie do końca rozumieją podstawy czy że tak powiem założenia inwestowania pasywnego i to też nie jest zarzut względem tych inwestorów No bo jeżeli ktoś jest na przykład inwestorem z wieloletnim doświadczeniem jest to inwestor aktywny No to faktycznie może być nawet mało zainteresowany tym pasywnym inwestowaniem natomiast warto żeby takie osoby też może posłuchał tego materiału Chociażby po to żeby też nie powielać pewnych czasami nie do końca właściwych opinii jeżeli chodzi o pasywne inwestowanie No bo jeżeli to pada ze strony kogoś kto jest doświadczony inwestorem No to osoby które z kolei to czytają mogą myśleć że tak faktycznie jest i dla jasności Ja nie jestem tutaj żadną wyrocznią która będzie jednoznacznie chciałam powiedzieć to jest prawdą a to nie to też są moje opinie natomiast Powiedzmy że w tym temacie też siedzę już bardzo długi czas a przede wszystkim w ostatnich miesiącach tworząc też Atlas pasywnego inwestora miałem ponownie możliwość spojrzeć na tematy pasywnego inwestora Przepraszam na tematy pasywnego inwestowania raz jeszcze i to daje mi też powiedzmy Taki świeży punkt widzenia na te zagadnienia nawet się zrymowało no to co 3 2 1 start tak jak powiedziałem na początek a od powiedzmy sobie czym inwestowanie pasywnej jest po to żebyśmy mieli taką bazę do dalszej dyskusji do dalszych komentarzy Otóż inwestowanie pasywny to przede wszystkim inwestowanie w bardzo szeroki rynek akcji i mówię tutaj o rynku akcji nie bez Kozery dlatego że właśnie rynek akcji ma być tym podstawowym tym głównym wołem roboczym w naszym portfelu dlatego że akcje jako klasa aktywów historycznie najlepiej czy najwięcej zarabiała najlepiej pomagała kapitał i najlepiej sobie w długim horyzoncie czasu radziła z inflacją właśnie akcje ta klasa aktywów najlepiej sobie tutaj radziła dlatego też to jest wybór numer jeden jeżeli chodzi o każdy portfel pasywny a reszta to można powiedzieć są dodatki i jeżeli chodzi o inwestora pasywnego tutaj chcemy mieć tę akcję w portfelu ale z bardzo szeroką dywersyfikację a najlepiej idealnie globalną dywersyfikacja i to dywersyfikacja mnie w takiej postaci że sobie kupimy spółki z różnych krajów na chybił trafił czy też Te które nam się wydaje że wydaje się nam że są super tylko kupimy sobie cały indeks ważony kapitalizacją na przykład mscomm32.ocx albo funkcji all-world którym będzie mieć od razu te kilka tysięcy spółek i to będą spółki które faktycznie tworzą globalny koszyk akcji ale to nie jest wyryte w Kamieniu że dziś sobie kupimy taki koszyk akcji on się nie zmienia w czasie ten koszyk akcji ponieważ jest to indyk zważony kapitalizacją zmienia się de facto każdego dnia na przykład dziś spółka Apple byłaby na szczycie tego koszyka jej by najwięcej warzywa w tym koszyku akcji w tym portfelu akcji ale to nie oznacza że za na przykład rok 5 lat czy 10 lat będzie wyglądało to tak samo i zawsze jednak mamy pewność inwestując taki indeks ważony kapitalizacją że będzie mieć tych Zwycięzców w portfelu że cały czas ten indeks ma taką właściwość powiedzmy samo oczyszczającą się że my nie musimy tutaj przewidywać tego Czy Stany Zjednoczone będą numerem jeden czy może jakiś inny kraj tylko my po prostu inwestujemy w cały rynek zamiast Jak to mówił Doug Bogu czyli twórca idei pasywnego inwestowania szukać igły w stogu siana to my po prostu kupujemy cały ten stuk No i tak się składa że idealnie wypełnianiu tego zadania czyli żeby móc łatwo zainwestować w szeroki globalny koszyka akcji tutaj idealnie w tym pomagają ETF czyli fundusze notowane na giełdach również fundusze indeksowe ale one w Polsce są mniej popularne i też ich wybór jest powiedzmy no pozostawiając wiele do życzenia Dlatego ja tutaj głównie skupiam się na efektach one są tanie są proste i są łatwo dostępne natomiast obok akcji w portfelu inwestorzy jeszcze muszą mieć inne klasy aktywów a przynajmniej zwykle muszą mieć Obligacje Po co Ano po to żeby zmniejszyć bujanie tym portfelem tak Czyli Wyobraźmy sobie że ten nasz portfel to jest taka łajba na Oceanie rynkowym i żeby nieco zminimalizować zredukować bujanie tym naszym stateczkiem na Oceanie to musimy sobie dołożyć nieco obligacji musimy nieco zwolnić ten nasz wehikuł inwestycyjny po to żeby przede wszystkim ułatwi nam było takim portfelem żyć nie będziemy tutaj mogli niestety liczyć na to że zwiększymy Tym sposobem sobie stopę zwrotu wręcz przeciwnie z redukujemy tą stopę zwrotu ale inwestowanie to jest zwłaszcza pasywne naprawdę maraton gdzie Liczy się przede wszystkim to żebyśmy byli Na tym rynku z dyscypliną podążali za obranym planem i żebyśmy po prostu mówiąc przysłowiową nie rzucili ręcznikiem nie uciekli z rynku dlatego że na przykład spadki na rynku akcji sięgają dajmy na to 50 procent dlatego musimy mieć te obligacje które łagodzą skutki tych wszystkich nie dobrych rzeczy jakie mają miejsce co rusz na rynku akcji i dzięki temu możemy po prostu Przetrwać z takim portfelem ale obok obligacji Możemy też jeszcze inne klasy aktywów portfelu mogą być na przykład towary w szczególności tutaj często wielu inwestorów kocha złoto więc lubi również sobie dołożyć złota Natomiast w każdym przypadku jakkolwiek byśmy sobie nie skonfigurował i ten portfel pasywny to my przede wszystkim będziemy mieć tam akcje to jest ten podstawowy w roboczy ciągnący naszą inwestycję do przodu i to co robi inwestor pasywny to przede wszystkim stara się aby ten portfel który sobie założył w konkretnych propozycjach po prostu trzymać latami w portfelu czyli żeby robić tak zwany rebalance dla przykładu Jeżeli ktoś tobie powiedział że chce mieć 80 akcji w portfelu i 20 procent obligacji ale na przykład akcje akurat mają gorszy moment w momencie kiedy ja z kolei to nagrywam to faktycznie tak jest że od kilku miesięcy akcję spadają i jeżeli nagle w portfelu z 80 procent zrobiło się nam dajmy na to 70 procent akcji No to my musimy sobie sprzedać nieco tych obligacji i dokupić tych akcji żeby znów było 80 20 czyli tak jak my sobie Założyliśmy w tym naszym modelowym takim idealnym portfelu do którego dążymy cały czas i to jest właściwie Jedyna rzecz jaką robi inwestor pasywny czyli przeprowadza tak zwany rebalancing czasami nawet nie musi tego robić bo może być gotowy ETF który ma w sobie i akcje i obligacje tak zwane f-multi na stadion to będzie nawet za nas robił więc wtedy de facto inwestor pasywny tylko kupuje i trzyma taki ETF w portfelu oczywiście to co jeszcze może robić inwestor pasywny to dopłata kapitału do portfela Zwłaszcza jeżeli Jesteśmy w tej fazie budowania tego kapitału tak zwana faza akumulacyjno albo jeżeli już żyjemy stało kapitału to wypłacamy sobie ten kapitał to jest tak zwane faza konsumpcji no to wtedy Jedyne co jeszcze robimy w tym portalu to to że wypłacamy co pewien czas sobie jakiś kapitał z tego portfela ale przede wszystkim czego nie robimy w portfelu pasywnym to nie robimy obstawiania jakichkolwiek scenariusz rynkowych czy mówiąc jeszcze inaczej jest tutaj Totalny brak timingu rynkowego my nie staramy się na przykład mówić w ten sposób że teraz to sobie redukujemy ilość akcji w portfelu bo idą gorsze czasy albo wręcz przeciwnie powiem sobie teraz ja sobie zwiększa poziom akcji w portfelu bo właśnie są wyprzedaże bo są właśnie okazję więc ja sobie teraz zamiast na przykład 50 procent akcji w portfelu zrobię 80 procent bo to jest dobry moment no inwestor pasywny taki naprawdę inwestor pasywny czegoś takiego nie robi bo założenie nago inwestora jest takie że on nie wie tak naprawdę to ten rynek zrobi to w gruncie rzeczy tak wyglądamy tego nigdy nie wiemy na tym po prostu polega pasywna strategia że my bierzemy mówiąc tak kolokwialnie to co daje szeroki rynek także kończąc już ten mój wywód o inwestowaniu pasywnym albo raczej wstęp do inwestowania pasywnego warte jest zapamiętać to że to inwestujemy w szeroki najlepiej globalny indeks czyli taki który daje nam ekspozycję na spółki z całego świata i to jest bardzo kluczowe Bo tutaj nie podejmuje podejmujemy ryzyka tak zwanego specyficznego że na przykład wybieramy tylko i wyłącznie akcję jednego kraju do portfela i zwróćcie uwagę że to że my mówimy że na przykład ktoś kupuje ETF to nie zawsze jeszcze oznacza że jest inwestorem pasywnym Otóż jeżeli ktoś sobie kupił ETF na przykład na Polskie Akcje to to nie oznacza że jest jeszcze inwestorem pasywnym w tym w rozumieniu że faktycznie chcemy mieć ekspozycję globalną No bo jeżeli sobie kupimy tylko Polskie Akcje No to nie mamy globalnej ekspozycji A więc to że nawet coś z pozoru wygląda na pasywny bo sobie kupimy TV i faktycznie niewiele robiłem przy tym portfelu jeżeli chodzi o takie techniczne zabiegi to jeszcze nie oznacza że to jest w tej definicji pasywnego inwestowania faktycznie pasywne inwestowanie żeby te znamiona tej definicji były w pełni wyczerpany No to musimy tutaj inwestować w sposób globalny przede wszystkim ale do tego tematu też sobie jeszcze tutaj za chwilę wrócimy natomiast dlaczego to inwestowanie pasywne ma sens spróbujmy sobie na to pytanie odpowiedzieć Otóż przede wszystkim dlatego że działa choć dla jasności pomimo że ono działa to ono wymaga również ogromu cierpliwości bo to nie jest tak że będziemy zarabiać każdego tygodnia każdego miesiąca każdego roku czasami może się zdarzyć wiele lat kilkanaście nawet lat mogą być stracone Lady kiedy my niewiele zarobimy na tym portfelu albo wręcz będziemy pod wodą no i wtedy trzeba dużo cierpliwości i zrozumienia żeby nadal to robić żeby wiedzieć że mamy długoterminowy Horyzont inwestycyjny inwestowanie pasywny jeżeli chodzi o jego sensowność przejawia się też w tym to sensowność że inwestowanie pasywne daje nam gwarancję stopy zwrotu w tym znaczeniu że to co rynek da to my to weźmiemy Czyli jeżeli rynek zarobić 10 procent to my mamy pewność że jeżeli jesteśmy na tym rynku że również będziemy mieć 10 procent nie będziemy powyżej tego nie zrobię piętnaście procent ale nie będziemy też poniżej nie zarobię 5 procent mamy gwarancję tego że zarobimy tyle ile daje rynek i to nie jest wbrew pozorom takie nieistotne Otóż większość inwestorów instytucjonalnych co na przykład pokazują raporty z piwa które podlinkuj do tego odcinka podcastu to tam widać że większy ścisz inwestorów instytucjonalnych czyli zawodowców którzy tworzą i oferują i sprzedają fundusze inwestycyjne na wyniki poniżej poniżej prostych indeksów giełdowych poza tym inwestowanie pasywny jest bardzo efektywne podatkowo i kosztowo to oznacza że nie musimy tutaj ponosić tych kosztów i dzięki temu możemy liczyć na wyższą stopę zwrotu No bo o ile my nie jesteśmy w stanie przewidzieć czy rynek wzrośnie czy spadnie o tyle Jeżeli jesteśmy w stanie zaoszczędzić na podatkach i kosztach No to już jesteśmy w domu bo te pieniądze po prostu zostają w naszej kieszeni i o tym też sobie jeszcze nieco Porozmawiamy w tym odcinku natomiast jest jeszcze jedna wielka zaleta inwestowania pasywnego ono jest technicznie bardzo bardzo proste i może zajmować dosłownie kilka minut w roku czyli My nie musimy być ekspertami którzy będą analizować ten rynek na codzień którzy będą spędzać z tym rynkiem godziny dzień codziennie i setki czy wręcz może tysiące godzin w roku tylko my możemy dosłownie poświęcić na to kilka minut w roku i my możemy się zająć po prostu swoim życiem Swoim na przykład swoją pracą zawodową i tym żebyśmy zarabiali w swojej profesji a oszczędności nadwyżki w budżecie losowali na rynku i tam pozostawili pracę pomnażania tego kapitału tych nadwyżek już rynkowi globalny rynek akcji jest tak bardzo ważny jeżeli chodzi o inwestowanie pasywny ponieważ jak mówiłem my nie chcemy ponosić ryzyka specyficznego czyli tego że na przykład coś złego się stanie w jednym kraju czy nawet danym regionie jeżeli my inwestujemy globalnie No to właściwie jesteśmy po dobrej stronie mocy w tym znaczeniu że tutaj podstawowym ryzykiem jest tak zwany ryzyko systemowy musiałby się załamać cały świat czy gospodarka na całym świecie I musiałaby się nie odbić czy inaczej też musiałby nastąpi w przysłowiowy koniec świata żeby taki inwestor w długim horyzoncie stracił bezpowrotnie pieniądze i dlatego właśnie inwestowanie w globalny koszyka akcji ma sens ponieważ my pozbywamy się tych Ryzyk specyficznych i dla przykładu w przestrzeni bardzo wielu dekad od roku 1926 do maja 2022 roku globalny rynek akcji złożony w 25 procentach z rynków wschodzących e75 procentach z rynków krajów rozwiniętych zarabiał średniorocznie 92 procenta a jeżeli NATO nałożymy inflację to było to 6 kombi 1% a także to pokazuje że w długim horyzoncie globalny koszyka akcji nie tylko że daje całkiem ładny wynik ale przede wszystkim pokonuje inflację i to dość znacząco bo ponad 6 procent średniorocznie dla jasności to jest wynik z bardzo długiego okresu nie może powiedzieć No dobra ja nie będę inwestował przez niemalże 100 lat Natomiast to tylko jest po to tutaj przeze mnie cytowane żeby pokazać że w długim horyzoncie te rynki akcji naprawdę działają i są niezłą maszynką do zarabiania pieniędzy a swoją drogą wiele osób które zaczynają inwestowanie w młodym wieku szkolnym i 20 lat na karku to mogą mieć przed sobą nawet 80 lat inwestowania przed sobą jeżeli popatrzymy na to tak zdroworozsądkowo ktoś sobie zakładamy na to portfel wieku lat dwudziestu i dożyję dajmy na to setki a Żyjemy coraz dłużej jako ludzkość to nie jest tak że my tylko inwestujemy po to żeby zarobić pieniądze a później wydać wszystko w ciągu dnia tylko my nawet jeżeli już przechodzimy na tę naszą emeryturę czy to wcześniejszą czy planowaną jakkolwiek by to nie było to my podczas tej emerytury Korzystamy z tego kapitału Ale nie wypłacamy wszystkiego w jeden dzień tylko ten kapitał cały czas pracuję na rynku a więc my faktycznie możemy testować wiele wiele dekad jako ludzie i dlatego też warto jest zrozumieć jak ręki pracują w bardzo długich okresach czasu Ja dziś tutaj będę mówił o pasywnym inwestowaniu i tych portfeli pasywnych może być od groma natomiast gdyby ktoś szukał inspiracji na swój portfel i przede wszystkim żeby móc zweryfikować jak taki portfel działa w długim okresie konkretny portfel to polecam chociażby tutaj swoje oprogramowanie system Trader które ma na pokładzie na Dzień dobry ponad kilkadziesiąt bodajże ponad 40 obecnie takich gotowych portfeli pasywnych i to co jest piękne że za jednym kliknięciem myszy dosłownie możemy sobie sprawdzić jak taki portfel zachowywał się w bardzo bardzo długim okresie I to jest bardzo kluczowe Bo jeżeli ktoś na przykład ma wyobrażenia o inwestowaniu pasywnym na podstawie kilku ostatnich lat a te lata wyglądały całkiem fajnie no to będzie to bardzo wypaczony obraz i żebyśmy rzetelnie mogę odrobić to nasz zadanie domowe to musimy mieć zrozumienie tego jak ręki działają w długim okresie I takie oprogramowanie właśnie nad którym pracuje od lat jak system Trader jest naprawdę świetnym narzędziem do tego się nadającym no to tyle tytułem wstępu przechodzimy do 25 faktów i mitów o inwestowaniu pasywnym Czyli wasze opinie mój komentarz mamy 25 uwagi Mam też nadzieję że uda nam się rozprawić z nimi w godzinę pierwsza uwaga pierwszy komentarz i od razu mogę powiedzieć pierwszy mit i jaki się pojawił kiedyś w Social mediach ale który pojawiał się dość często w różnych momentach w różnych miejscach więc go przytaczam inwestowanie w jeden ETF to ogromne ryzyko tak ktoś kiedyś napisał Otóż warto zrozumieć że ETF to tylko i wyłącznie opakowanie ETF może być jak już mówiłem wcześniej na bardzo wąski wycinek rynku może być też nawet strategią aktywną czyli w ogóle nie mieć nic wspólnego z inwestowaniem pasywnym Witam faktycznie mamy ryzyka które nie są tak zwanymi ryzykami systemowymi tylko przede wszystkim mamy ryzyka specyficzny natomiast to że coś jest szefem to jeszcze nie oznacza że jeżeli sobie kupimy tego etap to jesteśmy inwestorami pasywnymi i dlatego też nie ma zupełnie sensu takie generalizowanie że inwestowanie w jeden ETF to ogromne ryzyko Otóż jeżeli sobie kupimy hetmana globalny koszyka akcji a do tego jeszcze załóżmy Będzie tam też do mieszkania na obligacji na przykład ETF tak zwany multi-asset firmy Vanguard Life Centre gdzie będziemy mieć dajmy na to 80 akcji 20 procent obligacji to pomimo że to jest jeden ETF to my tam mamy naprawdę maksymalną możliwą dywersyfikacja globalną jest to bardzo bezpieczna jeżeli chodzi o takie bezpieczeństwo systemowe inwestycja Oczywiście że tam są ryzyka polegające na tym że nawet przez lata nawet przez kilkanaście lat taki portfel może być pod wodą że może tam mocno znać tą Izbą inwestycyjną natomiast nie mamy tutaj takiego ryzyka że nagle świat cały zbankrutuje No i tracimy wszystkie pieniądze no Bo nawet gdyby coś takiego się wydarzyło to powiedzmy sobie szczerze że będą większe problemy na tym świecie niż ten nasz portfel inwestycyjny natomiast byśmy sobie kupili jedną spółkę czy jednego etwa na przykład na spółki rosyjskie No to tam oczywiście faktycznie możemy stracić znaczną część naszego kapitału dlatego też nie generalizuj my że inwestowanie w jeden ETF to ogromne ryzyko Bo to jest pytanie jakim etapie tutaj myślimy o jakim etapie tutaj jest w ogóle mowa i Gdybyśmy chcieli powiedzieć że mamy upadek globalnego rynku akcji jest koniec świata i wtedy faktycznie to ryzyko się ziści No i jest tolerancją natomiast wtedy wszystkie inne inwestycje również stracą nawet jeżeli nie były zapakowane do ETF a także uważam że pierwszy punkt mamy za sobą jest to absolutnie mit który Generali że inwestowanie w1f to ogromne ryzyko cóż To zależy o jakim etapie mówimy punkt numer 2 zamierzam przeważać rynki akcji z krajów gospodarek wschodzących bo w USA jest drogo tak ktoś Właśnie napisał i ta osoba uważa się za inwestora pasywnego dlatego że kupuje ETF Otóż pasywne inwestowanie to jest stała Alokacja a nie próba doboru optymalnego portfela do bieżącej sytuacji rynkowej a więc jeżeli my sobie powiedzieliśmy że mamy 80 procent akcji w portfelu globalnych to nagle nie będziemy robić czegoś takiego że sprzedamy sobie część tego i dorzucimy dajmy na to ethna gospodarki krajów wschodzących dlatego że nam się wydaje że one będą lepiej performować jak to się ładnie mówi w kolejnej dekadzie to już nie ma nic wspólnego z inwestowaniem pasywnym Otóż jeżeli My zdecydowaliśmy się na jakiś konkretny portfel o jakimś konkretnym ryzyku No to my jako inwestorzy pasywnie musimy po prostu ten portfel zachować w czasie Oczywiście że w pewnym momencie gdzieś naszego życia możemy zmienić profil ryzyka chociażby dlatego że Przechodzimy dajmy na to na emeryturę albo mamy większy kapitał czy jeszcze z jakiegoś innego konkretnego powodu Ale nie jest to powód rynkowy Dlatego że akurat nam się wydaje że teraz na rynku będzie tak a nie inaczej Dlatego zmieniamy strukturę portfela bo to wcale nie jest inwestowanie pasywne Natomiast jeżeli na przykład uważamy dajmy na to że w USA jest drogo i chcemy to wykorzystać to już wykracza My nie tyle że poza schemat pasywnego inwestowania ale właściwie wchodzimy w buty inwestora aktywnego i dla jasności nie musi w tym być nic złego ale jeżeli to robimy to róbmy to z otwartą przyłbicą a nie mówimy że my jesteśmy pasywni ale tak naprawdę pod spodem to jesteśmy jednak aktywni No i w sumie może się okazać że ani na jednym polu ani na drugim dobrze nie wyjdziemy jak chcemy robić to aktywnie To róbmy to aktywnie ale po prostu nie oszukujmy samych siebie w punkt trzeci ETF to bańka spekulacyjna kolejny schemat ponziego jak kryptowaluty no ten punkt jest bardzo mocny muszę powiedzieć No bo tak nieco żartobliwie Mógłbym też odpowiedzieć że w konsekwencji cały rynek w jest jakąś tam bańka spekulacyjna No bo Całe to nasze inwestowanie w cokolwiek byśmy inwestowali zawsze wiąże się z ryzykiem i zawsze działamy tutaj środowisku niepewności Sęk w tym że efekt jest tylko i wyłącznie narzędziem to nie jest tak że ietf są popularne wszyscy inwestują btf no i ktoś kiedyś Nawet widziałem Social mediach napisał No etf-y są bardzo drogie ale o jakich etapach mowa a poza tym co to znaczy jeszcze drogie ETF jest tylko i wyłącznie o wyłącznie opakowaniem na inne instrumenty na przykład na akcję na obligacje na towary i tak dalej I to co my z tym poczniemy jakie my TTV wchodzimy na co jaką strategię będziemy realizować te zupełnie inna para kaloszy Otóż jestem w stanie sobie wyobrazić że nawet jeżeli będzie załamanie na rynku to ktoś na etapach zarobi cudownie fajnie dlatego że realizuje swoją strategię która jest na taki scenariusz akurat przygotowana która wręcz na tym scenariuszu może zarobić na przykład są nawet etf-y które zarabiają na spadkach można nawet sortować etf-y czyli zarabiać również na spadkach więc to jest ogromna generalizacja Jeżeli ktoś mówi że etf-y to bańka spekulacyjna i to wskazuje że de facto i przepraszam za moją szorstką opinie osoba która coś takiego mówi nie wie o czym mówi poza tym etf-y mamy już na rynku 30 lat niemalże pierwszy etap w powstał pod koniec lat Przepraszam na początku lat dziewięćdziesiątych a nawet mamy już 30 lat bo pierwszy chyba powstał w 92 1992 w Kanadzie później w 1993 w Stanach Zjednoczonych ten słynny spaina smp500 a więc już całkiem sporo czasu upłynęło i również wcześniej jeszcze protoplaści można powiedzieć pfu czyli fundusze indeksowe powstały w połowie lat siedemdziesiątych więc to już jest praktycznie pół wieku no i jakoś ta bańka nie może spekulacyjna jak ktoś tutaj sobie nazwał pęknąć dla jasności to nie oznacza że nie będzie słabszych momentów dla inwestorów którzy inwestują na przykład sposób pasywny jak najbardziej to jest możliwe natomiast czy to jest bańka No to jest już moim zdaniem zdecydowanie zbyt duża generalizacja a przyrównywanie tego w ogóle do kryptowaluta jest już totalnym nieporozumieniem No bo ja już pomijam że można nawet kupicie te faktury też będzie replikować jakąś część rynku kryptowalut ale czyli Mówiąc krótko ETF może być opakowaniem również na kryptowaluty ale porównywaniu na przykład takiego artefakt fana MSI i Oldfield czyli globalne koszykarki to jest totalne nieporozumienie są zupełnie dwa różne no portfele zupełnie różne że nie dałbym funta kłaków za to że nie stracę długoterminowy ona kryptowalutowy metw o tyle nie Bałbym się że na przestrzeni dekad ETF globalny na globalnym rynku akcji traci pieniądze bo nawet gdybyśmy tak wydarzyło to znaczy że naprawdę będą O wiele większe problemy ale porównywanie tych dwóch rzeczy to jest totalne nieporozumienie punkt czwarty jedziemy dalej popularyzacja inwestowania pasywnego załamie rynek ponad 50 procent assetów Jak to się mówi A u m czyli assets and Management czyli Mówiąc krótko po prostu kapitału w Stanach Zjednoczonych to etf-y czy też szerzej fundusze pasywne również fundusze indeksowe Otóż to że znacząca część kapitału jest już zaparkowana powiedzmy w formie etfów czy funduszu indeksowych to jeszcze nie oznacza że to kształtuje wyceny na rynku bo wyceny na rynku kształtuje przede wszystkim handel handel Czyli jak kupujemy sprzedajemy coś to tam ściera się podaż z popytem i tam faktycznie dochodzi do tak zwanego Price Discovery czyli ustalana jest na rynku cena danego aktywa Tak się składa że jeżeli ktoś sobie kupi pasywny fundusz i trzyma go latami ton przez lata w ogóle nie wpływa na ten rynek to jest jedno Poza tym nawet jeżeli ktoś sprzedaje lub kupuje tfa to jeszcze nie oznacza że my będziemy mieć tutaj że my tutaj będziemy mieć jakiekolwiek do czynienie z transakcją Na realnym rynku bo ktoś może po prostu sobie te jednostki etv wymieniać między sobą z innymi inwestorem A więc jest to tak zwane secondary Market i wtedy No też ciężko mówić o jakimkolwiek wpływie na rynek No i wreszcie w Stanach Zjednoczonych Gdzie można powiedzieć fundusze indeksowe ietf są najbardziej popularne to tam w gruncie rzeczy mówi się że na takiej każdego dnia sesji giełdowej zaledwie około 5 procent to giełdowego i jest generowana przez fundusze indeksowe czy etf-y A 95 procent pochodzi od aktywnych uczestników No i o czym my tutaj mówimy tak No i wreszcie żeby też nie było że jestem tutaj taki zaślepiony ja nie wykluczam wpływu pasywnego inwestowania na rynek i pewnie jakiś tam ten wpływ jest i będziemy to jeszcze obserwować będziemy widzieć opracowania na ten temat natomiast bardzo mocno wierzę w moc samoregulacji się rynku że jeżeli faktycznie ktoś nie będzie już miał wyceniać tych aktywów na rynku czyli na przykład nikt nie kupi bezpośrednio cudzysłowie nikt nie kupi bo nie wierzę bo to jest skrajny przypadek akcji firmy Apple tylko wszyscy będą kupować to poprzez na przykład pana smp500 i nikt nie wyceni poprawnie tej spółki a po to mówię że to to to wierzę głęboko w to że znajdą się takie osoby które zobaczą że tutaj coś mocno jest nie halo i będą mogły te nieefektywności rynkowe wykorzystać i ten rynek po prostu będzie znów wracał do równowagi więc naprawdę nie obawiał bym się tego że nagle wszyscy będą inwestować pasywnie poza tym pasywne inwestowanie ono jest bardzo proste i tak się wydaje że jest może nawet atrakcyjne zwłaszcza jak jest rynek rosnący natomiast Prawda jest taka że to jest cholernie trudna działka pomimo że jest to proste ale jest to cholernie trudne od strony taki behawioralnej Zwłaszcza jeżeli ktoś się do tego nie przygotował i wielu takich deklaratywny jak ja to mówię inwestorów pasywnych po prostu możesz wrócić ręcznikiem i ucieknąć od tej formy inwestowania Jeżeli nie nie byli odpowiednio do tego przygotowani i nagle ich zostanie wielka bessa No i oni wtedy panikują więc no nie Bałbym się że nagle wszyscy będą inwestować pasywnie I w ogóle cały rynek będzie zdominowany przez pasywnych inwestorów jedziemy dalej punkt numer 5 ktoś się tak jak się ktoś nieznana inwestowaniu to powinien sobie dać spokój z giełdą No i na pierwszy rzut oka jak najbardziej ma to sens No bo jeżeli na czym się nie znamy to lepiej nie wkładać palców między drzwi bo raczej może zaboleć natomiast jest to bardzo ogólne stwierdzenie i o ile ktoś faktycznie miał tutaj na myśli a tak było w tym przypadku akurat inwestowanie aktywne No to tutaj faktycznie żeby ktoś inwestował sposób aktywny musi się mocno znać na tym fachu żeby przetrwać na rynku ale jeżeli ktoś inwestuje pasywnie i czysto technicznie jest to o wiele prostsze co dla jasności nie oznacza że jest łatwiejsze od aktywnego inwestowania to wystarczy ogarnąć po prostu te zagadnienia związane z pasywnym inwestowaniem raz a porządnie a później po prostu się trzymać tego portfela konsekwentnie i dla jasności mówię że to jest takie proste ale to jest naprawdę ogromnie trudne i być może właśnie teraz wchodzimy w taki moment gdzie Wieluniu ich pasywnych przekona się bezpośrednio na własnej skórze że to inwestowanie pasywne może być bardzo bardzo trudne natomiast dlaczego ja mam problem z tym stwierdzeniem to dlatego że na inwestowanie skazani jesteśmy wszyscy O ile zależy nam a powinno nam zależeć na zbudowaniu kapitału Chociażby z myślą o emeryturze po prostu po to żebyśmy mieli pewne zabezpieczenie właśnie na te starsze lata żebyśmy nie byli zdani na łaskę bądź niełaskę państwa czy polityków czy szerzej po prostu żebyśmy byli Skazani na los nieznany Tylko żebyśmy mogli mieć kontrolę nad tym naszym życiem więc musimy mieć pewien pewien kapitał pewne tutaj nadwyżki to kapitału No a nie będziemy tych nadwyżek trzymać w skarpecie No bo jeżeli będziemy trzymać w skarpecie No to je stracimy na pewno bo nam je mówiąc brzydko zeżre inflacja więc jeżeli nie chcemy być biedakami i żyć z dnia na dzień no musimy mądrze inwestować i dla większości inwestorów dlatego inwestowanie pasywny jest potrzebne tutaj i wskazane bo no nie wymaga z naszej strony dużej uwagi punkt szósty inwestowanie w ETF jest słabe bo oferuje niewielkie stopy zwrotu Po pierwsze warto jak zawsze mieć w inwestowaniu realistyczne wymagania co to znaczy realistyczne No jeżeli my na przykład powiemy sobie że chcemy zarabiać 30 50 100 procent każdego roku to to oznacza że my chcemy być lepsi niż najlepszy inwestor na świecie Warren buffett który od lat 60-tych połowy lat sześćdziesiątych do dziś średnio rocznie zarabiał rok do roku około 20 procent pomijając mniej więcej dwukrotnie to co zarabiały akcję amerykańskie więc jeśli sądzimy że będziemy długoterminowo mieć wyższą stopę zwrotu od warrena buffetta tutaj abyśmy sobie powiedzieli że na przykład będziemy grać lepiej niż Lewandowski Choć tak naprawdę My zajmujemy się tym sposób amatorski a więc po pierwsze warto mieć realistyczne wymagania a po drugie popatrzmy na inwestowanie jak na maraton to nie jest tak że my inwestujemy po to żeby szybko tu i teraz dorobić się wielkich pieniędzy w jakiś magiczny sposób Otóż inwestowanie polega na tym że my w długim okresie inwestujemy swoje nadwyżki my zarabiamy w innym miejscu w swoim zawodzie w swoim fachu i dzięki temu że możemy w naszym budżecie domowym wygospodarować nadwyżki kapitału i możemy je inwestować tak żeby te nadwyżki pracowały na nas latami to dzięki temu możemy faktycznie nawet dojść do momentu w którym będziemy wolni finansowo i to jest to zdrowe podejście do inwestowania Natomiast jeżeli ktoś sobie powie tak mam w sumie niewielki kapitał nie chce mi się specjalnie pracować przez 30 40 lat w zawodzie który być może nawet sobie nieszczęśliwie wybrać a nie chce mi się też zmieniać swoich kwalifikacji to może znajdę jakąś podobną metodę IV trzy cztery pięć lat zarobię po prostu pieniądze na rynku pomnożę te swoje nie wiem 50 tysięcy złotych zrobię z tego 15 milionów złotych i będę wolny finansowo w 5 lat Po co się męczyć no cóż to nie jest realistyczne założenie i tego zdecydowanie nie polecam punkt siódmy boją się ETF Co się stanie jak mój ETF zostanie zamknięty No cóż to że etf-y powstają i są zamykane to jest nic nadzwyczajnego jest to tylko i wyłącznie fundusz fundusz inwestycyjny tylko specyficzny bo notowany na giełdzie i Fundusz który może na przykład replikować prosty indeks czyli może być pasywnym portfelem ale nie musi dla jasności i to że one są tworzone i zamykane to jest niczym dziwnym tak jak są tworzone i zamykane równe różne fundusze inwestycyjne natomiast o ile kupimy te faktury Jest bardzo popularny który mówiąc też wprost wszystko biznesowo dla twórcy tego efekt przynosi korzyści biznesowe zarabia na ten biznes No to ktoś takiej złotej góry czy inaczej kury znoszącej złote jajka nie będzie ubiję tylko po prostu będzie chciał żeby ta kura żyła jak najdłużej i zniosła jak najwięcej tych złotych jajek ale może się zdarzyć tak że jeżeli faktycznie zainwestowali w mało popularnego etwas jakiegoś powodu to ten ETF zostanie zamknięty I co się wtedy stanie nic wielkiego Po prostu wcześniej nie będziemy o tym poinformowani będzie mógł się wycofać z tej inwestycji a jeżeli tego nie zrobi mięsa zrobimy sami to prostu będą te pieniądze nam zwrócone Czyli ktoś spieniężyć te aktywa w tym funduszu i nam na rachunek wpłyną pieniądze także to jest bardzo ważne żeby mieć świadomość że zamknięcie TV nie oznacza że my tracimy cały kapitał Jeżeli ktoś chciałby więcej sobie o tym poczytać to Polecam artykuł który podlinkuj do tego odcinka podcastu byłem likwidacja funduszy ETF Na czym polega i co oznacza dla inwestora Praktyczny poradnik i tam opisuję w konkretach Jak wygląda zamykanie takiego funduszu I co to oznacza w praktyce natomiast nie jest to coś czego powinniśmy się bać a z perspektywy inwestora takiego naprawdę pasywnego który inwestuje w globalnym na przykład koszyka akcji to TTV są tak bardzo popularne i mają tak duże aktywa pod sobą że nikt z dnia na dzień ich nie będzie zamyka więc to nie musimy się tego scena doszła obawiać punktu numer 8 lecimy dalej ktoś napisał Nie inwestują pasywnie bo to zły moment jest wysoka inflacja No cóż inwestorem pasywnym się jest albo się nie jest tak jeżeli my chcemy stosować Timing rynkowy dlatego że uważamy że są takie warunki które nie sprzyjają teraz inwestowaniu na rynku akcji dajmy na to to to nie jest pasywne inwestowanie jest to próba gamingu poza tym jest jesteśmy w fazie akumulacji Jesteśmy tym pasywnym inwestorem to lepiej się skupić na tym żebyśmy mogli zarobić więcej w naszej pracy w naszym fachu i więcej odkładać niż próbować tutaj przewidywać co zrobi rynek bo zwykle i tak nam to nie wyjdzie i wreszcie historycznie rynek akcji zarabia najwięcej spośród wszystkich klas aktywów to znaczy jeżeli mówimy tutaj o tym że my się boimy boimy wysokiej inflacji dlatego nie będziemy inwestować to musimy wiedzieć że właśnie rynek akcji jest tym miejscem w którym powinniśmy być jeżeli chcemy długoterminowo pokonywać inflację bo to jest klasa aktywów która najmocniej podwijała inflację i to jest nie mówię coś co daje nam wyniki za ostatnie 5-10 lat ale mówię tutaj o historii za 100 200 nawet lat i jeszcze więcej i też dla jasności to nie jest tak że jeżeli dziś pojawiła się inflacja my sobie dziś właśnie kupimy akcję bo słyszeliśmy że akcja najmocniej podbijają inflację i od razu będziemy po prawej stronie mocno nie musimy się jeszcze uzbroić w dużo cierpliwości naprawdę bardzo dużo cierpliwości bo być może przyjdzie nam czekać wiele wiele lat zanim faktycznie będziemy zadowoleni ale Taki jest urok inwestowania w szczególności inwestowania pasywnego Natomiast jeżeli chcemy robić timingowy No to musimy mieć zweryfikowane strategię aktywną natomiast dla jasności to też nie da nam zawsze gwarancji lepszych wyników niż pasywny portfel a jeżeli w ogóle zrezygnujemy z inwestowania czyli nie będziemy ani pasywnie aktywnie inwestować No to mamy tutaj i tak gwarantowaną stratę No bo po prostu pieniądz będzie z że rany przez inflację numer 9 nie inwestuje pasywnie bo lubię to robić aktywnie mam czas i wiedzę i takie stwierdzenie jak Jak najbardziej jest dla mnie okej O ile robimy to oczywiście świadomie i wiemy I jakie ryzyko podejmujemy A przy tym mamy zdrowe oczekiwania względem rynku No bo jeżeli robimy to tyle łącznie wierząc że no zarobimy więcej niż pasywnej inwestor bo to pasywne inwestowanie to jednak za mało zarabia więc dlatego chcemy być aktywni ale tak naprawdę nie przygotowaliśmy się do tego żeby być aktywnym inwestorem No to tutaj niestety Wtedy byłbym bardzo sceptyczny ale ktoś napisał że ma czas i wiedzę i wtedy jak najbardziej jest to okej Ale nawet wtedy uwzględnił bym tutaj w tej analizie w cudzysłowie opłacalności poza swoim czasem na przykład takie rzeczy jak kwestie podatków czy kwestie ponoszonych kosztów transakcyjnych No i poza tym też No zastanowiłbym się czy ten czas mimo wszystko Jakbym na przykład poświęcił na swoją profesję i zarobił tam więcej czy na swój biznes i dzięki temu wypracował większe nadwyżki w moim budżecie to czy mimo wszystko Wtedy jednak Nie opłacałoby się mniej poświęcać na inwestowanie a bardziej na zarabianie i per saldo nasz kapitał będzie szybciej przelew ale oczywiście jeżeli obito świadomie i mimo wszystko sprawia mu to przyjemność jak ktoś napisał lubi to no to trzeba to po prostu zaakceptować z jak najbardziej okej Poza tym ja osobiście nie lubię takiego dogmatyczne go podejścia w stylu że tylko inwestowanie pasywne może mieć sens i tylko powinno się inwestować pasywnie bo jeżeli będziemy robić cokolwiek aktywnie to na pewno Oderwiemy Po łapach i to jest bez sensu Otóż Dla pewnych inwestorów i Powiedziałbym raczej garstki Jak najbardziej może to mieć sens natomiast jak zwykle trzeba robić to wtedy z głową i w sposób świadomy i dla jasności też jeszcze dodam jedną rzecz Jeżeli ktoś ślepo tak Spogląda na to że tylko i wyłącznie pasywne inwestowanie Ale w gruncie rzeczy nawet tym pasywnym inwestowaniu nie odrobił zadania domowego to tam również może być bardzo mocno pod górkę numer 10 nie inwestuje pasywnie bo wierzę w lepsze wyniki robiąc to aktywnie No cóż jeżeli stoi za tym konkretnym zestaw kompetencji nie mam z tym problemu zresztą mam pokazywałem strategię na przykład Global equity z momentum które faktycznie w długim okresie podbijają rynki i tutaj pominę dyskusje o podatkach kosztach i tak dalej warto żeby tutaj brać pod uwagę i ja staram się oczywiście również brać pod uwagę i nawet gdyby nie pokonał tych rynków to i tak lubię W taki sposób inwestować Natomiast jeśli stoi za tym tylko takie marzenie o szybkim bogactwie takie myślenie życzeniowe ale tak naprawdę ktoś nie przygotował się do tego aktywnego inwestowania ale nie chce inwestować pasywnie bo to jest z jego punktu widzenia zbyt nudne i mało opłacalne to niestety bardzo bym uważał i tutaj jestem sceptycznie do tego nastawiony Otóż większość inwestorów naprawdę większość inwestorów i tak będzie miało wyniki gorsze od pasywnych portfeli czy po prostu szerokiego rynku punkt 11 nie inwestuje pasywnie bo próg wejścia jest wysoki słownictwo brak łatwo dostępnej wiedzy dlatego inwestuje w lokaty i obligacje No cóż pewien wysiłek musimy na początku ponieść nawet jeżeli będzie to inwestowanie pasywny ale jeśli chcemy to ograniczyć do minimum to serio o ile w inwestowaniu aktywnym zwykle potrzeba na to o wiele wiele więcej wysiłku przygotowań chociaż jeżeli ktoś nawet będzie aktywnie inwestował w z wykorzystaniem strategii takiej skwantyfikowane jak chociażby właśnie ten Global equity z momentem to tam również wiele czasu nie trzeba żeby się przygotować No ale Załóżmy że inwestowanie aktywne wymaga większej pracy większego zrozumienia też o tyle pasywne inwestowanie można tutaj ogarnąć w dosłownie kilkanaście godzin dla przykładu Atlas pasywnego inwestora ten właśnie takie miejsce gdzie ktoś może dosłownie w kilkanaście godzin odrobić to swoje zadanie domowe rzetelnie od strony praktycznej być przygotowanym do tego żeby taki portfel przygotować iGo drążyć inwestować i można powiedzieć zapomnieć o tym inwestowaniu skupić się po prostu na życiu Oczywiście jest też masa materiałów darmowych jak chociażby blogi w tym nawet chociażby mój blog masa różnych kanałów YouTube owych podcastów w Polsce za granicą wiedzy tej dajemy tej darmowej jest ogrom tylko tutaj jeżeli będziemy szukać darmowej wiedzy No to musimy wiedzieć że zwykle jest ona bardziej rozproszona i przetworzenie tej wiedzy zajmie nam zwyczajnie więcej czasu natomiast inwestowanie w lokaty i obligacje Jest dość problematyczne AW szczególności Przy obecnej wysokiej inflacji i rosnących stopach procentowych nawet obligacje Edo t&e inflacyjne wcale niekoniecznie dają nam gwarancję pokonanie tej inflacji one są dobrym instrumentem i na pewno lepszym niż lokaty natomiast też nie dają nam gwarancji A to co jest istotne w inwestowaniu pasywnym to to żeby nasz kapitał mógł pracować A jak najlepiej jak najwydajniej pokonując inflację tak żeby ten kapitał mógł mówiąc wprost na nas pracować no i Tego niestety nie osiągniemy nie znajdziemy tego ani na lokacie w banku ani na obligacjach punkt 12 nie inwestuje pasywnie bo inwestuje kapitałów siebie Warren buffett tak też zaleca jak najbardziej inwestycja w siebie to jest najlepsza chyba z możliwych inwestycji na przykład swoje kompetencje swój biznes nie mam z tym problemu ale jeżeli inwestujemy w siebie No to zwykle po to żeby ta inwestycja przyniosła konkretne zyski a wtedy pojawia jak się pojawiają te zyski to dobrze Żebyśmy te nadwyżki mogli gdzieś rzetelnie ulokować bo jeżeli nasz biznes będzie super zarabiał i o ile nie będziemy chcieć wszystkiego reinwestować ten biznes jeżeli będziemy chcieć dywersyfikować niejako to ryzyko właśnie gdyby przypadkiem temu biznesowi coś się wydarzyło w przyszłości To my musimy gdzieś w mądry sposób blokować nasze nadwyżki no i wtedy No najlepszym miejscem jest właśnie rynek żebyśmy tam za piękne Lite nasze nadwyżki do pracy żeby te nadwyżki żeby ten kapitał mógł tam na nas pracować no i wtedy tak czy owak też musimy się uśmiechnąć do inwestowania o ile nam na tym zależy żeby ten kapitał po prostu no nie leżał odłogiem gdzieś tam na smutne i lokacie czy wręcz pod materacem więc tak czy siak na to inwestowanie jesteśmy zwykle skazani no i wtedy znów pasywne inwestowanie ma sens bo my mogliśmy zainwestować w siebie na przykład swoje kompetencje na przykład załóżmy ktoś jest programistą i chce się w tym właśnie konkretnym fachu jak najlepiej tutaj specjalizować super ale te nadwyżki dobrze żeby mogły efektywnie pracować i wtedy to inwestowanie chociażby pasywne w tym przypadku Jak najbardziej jest po drodze punkt nasty nie inwestuje pasywnie bo boję się stracić w portfelu trwających kilkanaście lat no tutaj jest pytanie takie A jaką mamy alternatywę Jeżeli nie będziemy w ogóle inwestować No to mamy pewną stratę jeżeli będziemy inwestować w sposób aktywny No cóż tutaj wcale też nie mamy gwarancji na to że nie będziemy mieć w portfelu strat trwających kilkanaście lat i to jest coś czego naprawdę warto sobie zdać sprawę ale warto sobie też zdać sprawę z tego że inwestowanie pasywne faktycznie może powodować że nasz portfel przez kilka lat a nawet kilkanaście lat będzie gdzieś tam oscylował wokół zera momentami w ogóle tracił po kilkadziesiąt procent i my musimy mieć świadomość tego więc inwestowanie to jest Maraton to jest też konkretny proces i o ile jesteśmy w fazie akumulacji To przedłużające się takie obsunięcia takie Powiedziałbym wręcz łące bessy są mniej dotkliwe bo my zwykle dopłacamy wtedy ten kapitał i to nawet jest o tyle fajne Można powiedzieć w cudzysłowie Albo tak sobie to racjonalizować że My zbieramy ten kapitał i w pewnym momencie ten rynek jednak ma tendencję do wystrzelenia w górę No bo taka jest natura rynków zwłaszcza globalnych rynków akcji więc można powiedzieć że w tej fazie akumulacji nie jest to specjalny problem ale fazie konsumpcji gdzie my wypłacamy ten kapitał z portfela a to do tego jeszcze nam się przytrafiła stracona Dekada albo dwie straconej dekady No to faktycznie musimy tutaj mieć dobrze przemyślaną strategię wypłacania kapitału czyli konsumowanie tego kapitału i to znów zamiast opierać się na jakich opiniach czy naszych domysłach to lepiej po prostu przedmuchać to na konkretnych danych ja podziękuję też materiał do tego podcastu gdzie robiłem takie analizy jak a kumulować a później jak konsumować kapitał I co mówi tutaj historia dla okresu niemalże ostatniego całego wieku jedziemy dalej tutaj jeszcze wrzuciłem sobie taki dla tych którzy widzą wykres spółki Bełchatowie czyli spółki najlepszego inwestora na świecie gdzie przez 1893 dni czyli 5 lat ta spółka była jak to się mówi kolokwialnie pod wodą a więc mamy najlepszego inwestora i on nawet przez kilka lat musiał przełknąć To że jego biznes jest poniżej ostatniego szczytu A mówimy o najlepszym inwestorze na świecie więc to jest wpisane po prostu w naturę rynku i w ogóle w inwestowanie Punkt 14 nie inwestuje pasywnie bo nie mam przekonania że da się obrać strategią na kilkadziesiąt lat to że strategia się zmienia w czasie co już też mówiłem w tym odcinku podcastu nie musi być niczym złym bo na przykład zmienia się nasza sytuacja życiowa bo na przykład przechodzimy na emeryturę albo na przykład mamy więc szpitalu i możemy zaangażować ten kapitał też jakąś inną strategię na przykład to co mi gdzieś tam chodzi po głowie to Many features czyli taki Trend Following właśnie na kontraktach terminowych tylko tutaj No trzeba wyasygnować odpowiednio duży kapitał około conajmniej milionów dolarów i jeżeli robimy te zmiany w tym portfelu w tej strategii czy dodajemy nową strategię właśnie z powodów takich obiektywnych to jest okej Gorzej jeżeli my byśmy sobie zmieniali strategii Dlatego że akurat coś jest nie tak na rynku i my po prostu wrzucamy ręcznikiem bo już mamy dość piątego roku z rzędu gdzie my jesteśmy pod wodą i tylko dlatego że jesteśmy zaskoczeni bo przecież przez ostatnie 10 lat rynki cały czas rosła Co to jest do cholery że teraz 5 lat Jestem na Rynku dopłacam a cały czas jestem pod wodą No cóż jeżeli coś takiego tutaj robimy No to niestety to też nie dobrze wróży nam na przyszłość jeżeli chodzi o inwestowanie w jakąkolwiek inną strategię bo w każdym przypadku musimy odrobić zadanie domowe i musimy z dyscypliną podążać za strategią co niestety wymaga wymagać będzie I wymaga ogromnej cierpliwości no tutaj niestety nie ma złotej jakiejś porady że no to sobie może Zastosuj taką strategię gdzie będziesz każdego dnia zarabiał 14 procent bo takie reklamy już widziałem w internecie No to jest po prostu ściema czegoś takiego po prostu zwyczajnie mówiąc wprost nie ma więc po prostu innych Alternatyw nie ma musimy po prostu popracować nad taką strategią z którą nam będzie najłatwiej przejść przez życie suchą nogą punkt 15 nie inwestuje pasywnie bo mam 50 lat a ja chcę za 10 lat korzystać z kapitału Nie no i to jest pytanie To jaką mamy alternatywę mamy trzymać do emerytury przez 10 15 kolejnych lat czy 20 może oszczędności w skarpecie mamy gwarantowaną stratę poza tym czyli musimy zainwestować tu i teraz pomimo że mamy 50 lat Natomiast nawet jeżeli przejdziemy na emeryturę to to nie oznacza że my wypłacamy cały kapitał w ciągu jednego dnia i wydajemy go w ciągu jednego dnia Otóż my na tej emeryturze daj Boże żebyśmy żyli jak najdłużej i te