Spekulować czy inwestować? Budowa długoterminowego portfela [IKE, Akcje, Długoterminowe Inwestycje]

wjaki sposób podchodzić do swojego portfela długoterminowego o tym porozmawiamy z Pawłem malikiem z portalu analizy licencjonowanym doradcą inwestycyjnym którym swoim kątem kątem Ike się dzielili ze społecznością inwestorów Witaj Pawle na naszym kanale wszystkich w jakiś sposób najpierw zacznijmy tak troszeczkę od bardziej ogólnych pytań W jaki sposób podejść do budowy portfela emerytalnego portfela zły stanowi zabezpieczenie No bo nie dla wszystkich Ikea to jest koniecznie ten portfel kojarzący się z emeryturą może bardziej podejście długoterminowe Co powoduje że ten portfel w długim terminie zarabia i w jaki sposób go zbudować znaczy po pierwsze co chciałem powiedzieć że ja wykorzystuję technikę nie myśli emerytalnej aczkolwiek Podejrzewam że przytrzymać dał tego obiektu gdy można wypłacić bez dodatkowo natomiast traktuje to jako po prostu trochę lepsze konto maklerskie właśnie z powodu braku podatków a tak naprawdę są to normalne inwestycje w akcję Bo tym czym się specjalizuje się czuję dobrze nie będę polecać co ktoś powinien zrobić wszystko zależy od tego jakie umiejętności tak dalej u mnie aktywa składają się z trzech części tak jest tam parę nieruchomości są obligacje korporacyjne i każda z nich ma Gdyby tak nieruchomości są trochę na zasadzie czasy O tyle obligacje korporacyjne są takim zabezpieczeniem że traktuje to jako po prostu pewną gotówkę która jest przetrzymywany w każdej chwili może być zamienione czyli obniżenie ryzyka portfela Dla mnie to jest Nie no i trzecia część która w tym momencie zdecydowanie największa to są akcję ja mam takie podejście że Rozróżniam inwestowanie od spekulacji spekulacja to jest taka właśnie zabawa na krótkoterminowych ruchach często zamykanie szybko pozycji dużo transakcji najważniejszy tutaj jest kurs zachowanie tego kursu zmienność to mnie zupełnie nie interesuje albo inaczej rzadko mnie to interesuje Natomiast inwestowaniem które ja uważam że jest to wyszukiwanie spółek które w przyszłości czy krótszej czy dalszej zależności od tego jaka jest podjęta decyzja Inwestycyjna poprawią swoje wyniki finansowe a rynek To w końcu doceni czyli bardziej jest się skupiam na samych spółkach niż na kursach i myślę że jeżeli mówimy o pewnym inwestowaniu długoterminowym emerytalnym to zdecydowanie warto postawić na akcję po pierwsze a po drugie trzeba właśnie patrz przede wszystkim na kondycję spółki naszej perspektywy na podstawie jak ona będzie wyglądać za powiedzmy nie wiem kilka lat wspomniałeś o tym że to zależy w jakim horyzoncie podchodzisz do danej spółki Czyli to nie jest tak że wszystkie pozycje nie wiem są zarządzane powiedzmy na bieżąco czy jak robisz analizę to mówisz Okej będę brał pod uwagę to że sytuacja finansowa spółki w tych dwóch najbliższych kwartałach może się poprawić i tylko tak chcę tą spółkę rozegrać czy ten proces wyboru czas utrzymania czy podejścia do tej inwestycji on zależy od jakichś konkretnych punktów Rem dwie metody inwestycyjne które lubię pierwsza to jest wyszukiwanie spółek które są w dobrej sytuacji które mają dobry produkt które się rozwijają co roku powiększają przychodni i powiększają zyski i to są takie spółki które bezpiecznie można trzymać długo Natomiast moja podstawowa metoda to jest taka że patrzę właściwie na wynik najbliższego kwartału dwóch kwartałów ale oczywiście przy tym założeniu że nie mówimy o spółkach ten w złej kondycji tylko faktycznie ona musi być dobre Natomiast w małych spółkach często jest tak że one są niezauważalne przez rynek o ile na WIG20 to tam jest mnóstwo analityków profesjonalnych w sumie każdy kto obserwuje szczególności zagranica od niej zależy co się stanie z kursami 20 motyle na małych kółkach Można znaleźć bardzo wiele takich sytuacji w których widać już że wyniki się poprawią w w czasie a rynek jeszcze tego nie zauważa i staram się wyszukiwać tego typu rzeczy Czyli krótko mówiąc patrzę na bliższe perspektywy mówione w kontekście kwartału czy kwartałów Natomiast jeżeli raport okresowy który się pojawi potwierdza to moje oczekiwania jeżeli otoczenie w którym działa spółka i te czynniki na które zwraca uwagę dalej Mówią że spłukać niedowartościowana doświadczył trzymamy tak mogę trzymać Nawet latami jeżeli cały czas spełnia ten warunek że oceniamy czy to jest tak że do każdego sektora masz osobną pulę wskaźników rzeczy na które zwracasz uwagę czy po prostu jest to taka czeklista którą możesz stosować do wszystkich spółek bez względu na branżę praktycznie jedynym wskaźnikiem który najczęściej patrzę to albo zysku natomiast inne rzeczy niejako analizuje przy okazji czyli dla mnie najważniejsze są wyniki sprawozdanie finansowe patrzę na przychody czy one rosną jaka to jest dynamika Kolejna rzecz Jak wygląda Marzena sprzedaży brutto Czyli tak naprawdę po ile spółka sprzedaje produkt czy stanie tą markę utrzymać czy jednak na przykład traci coś z pewnym zagrożeniem a Kolejna rzecz wynikowa to jest zysk netto No i teraz jest kwestia gdyby odsiewu pewnych różnych rzeczy które zaburzają cały ten wynik czyli kwestia jakiś jednorazowych zdarzeń kwestia nietypowych czynników natomiast fundamentalne dotyczące oceny spółki ważniejsze jest ogólnie spojrzenie na te najważniejsze czynniki które wpływają na wynik spółki w przyszłości czyli w tym przypadku czyli na przykład interesuje się spółką z gamingu która wypuściła jakąś grę no to zaglądamy na takie strony które pokazują na przykład Ile jest wystawionych recenzji ile jak jest Pick graczy tak żeby wcześniej zanim się ten wyniki pokażą można było w jaki sposób oszacować co dana spółka pokażę w wynikach po opublikowaniu danej gry jeżeli patrzę na przykład jakąś spółkę handlową to zaglądam na przykład Jaki jest ruch na portalu na tym sklepie który prowadzi na przykład e-commerce jakimś miesiącu także Ważniejsze jest chyba zrozumienie Jakie czynniki wpływają na wynik danej spółki zastanowienie się na ile są one pozytywne negatywne obecnie jak to może kształtować w przyszłości a dopiero potem przełożenie to na oszacowanie przyszłych wyników na podstawie tego co było czyli Ja zawsze mówię tak Patrz w przyszłość nie bazując na tym co było na tym co jest dla giełdy Najważniejsze jest to co dopiero będzie co nadejdzie a nie to co było również giełda dyskontuje Przyszły wyniki a nie obecne No właśnie dlatego mam pytanie odnośnie tego wskaźnika cena zysku to jest taki taki chyba można powiedzieć najpopularniejszy wskaźnik fundamentalny który przewija się w mnóstwo rozmów gdzie konstrukcja samego wskaźnika to jest aktualna cena gdzie inwestorzy przez tą cenę dyskutują przyszłość porównana do zysków osiąganych w przeszłości jest do tego wskaźnika podejść żeby się nie pogubić w jego interpretacji bardzo dobre pytanie bo faktycznie podstawowe podejście to jest takie zwykłe wzięcie cena do zysku obecnego który na wielu portalach Jest pokazywany a tak naprawdę historia dlatego ważniejsze jest spojrzenie jak jaka cena do zysku będzie w przyszłości i mówię tutaj przede wszystkim pewnym horyzoncie i tym krótkim kwartału kwartałów takich tym horyzoncie dłuższym jeżeli zakładamy że spółka będzie się dalej dynamicznie rozwijać także bardzo często taką pułapką są niskie wskaźniki cena do zysku bazujące na jakieś historycznych zdarzeniach mamy tutaj że bardzo głośny temat merkatora który ma ceny do zysku Która z automatu powinna oznaczać kupuj tak natomiast wiadomo że prostu biznes to miał szczyt swojej popularności ponad rok temu i obecnie raczej należy oczekiwać dalszych spadków zysków a tym samym lepiej skalkulować to co będzie w przyszłości na tym się opierać ani na tym co było Także cena do zysku jest obecna jest pewnym wyjściem do tego żeby oszacować jak on może wyglądać w przyszłości A czyli na przykład jeżeli obecnie cena do zysku jest Nie wiem 50 ale Zakładam że nie wiem spółka będzie się bardzo dynamicznie rozwijać to może się okazać że warto kupić No bo na przykład przeszłości dopiero spółka zaczynała wychodziła z niskiego pułapu a dopiero za rok będzie widać cały potencjał który jest mniej także to jest bardziej wyjście dopiero do analizy niż czynnik decydujący ale to jest tak że bierzesz Nie wiem skaner fundamentalny cena do zysku Ustalasz widełki i przeszukuje że netto bardziej kwestia wiesz że dana spółka będzie miała raport okresowy no i przy okazji zerkniesz jak kształtuje się ten parametr to akurat mam możliwość że zajmuję się w tej chwili tylko jedną związku z tym naprawdę poświęcam dużo czasu na przeglądanie raportów z półek my tu nie mówimy o kilku spółkach komu to są do z które są na giełdzie no właśnie samym to sposób polskiej giełdzie tylko i wyłącznie No powiem szczerze że tak ja się czuję pewnie na polskiej giełdzie pewnie jest moja słabość biorąc pod uwagę to co się dzieje w ostatnich latach Stanach Zjednoczonych Wydaje mi się że łatwiej mi jest po prostu wyszukać informacje dotyczące zespół spółki pól na lokalnym rynku przeanalizować i ocenić te czynniki które nie wpływają mieszkając tutaj i Widząc rozumiejąc to co się dzieje tak No wydaje mi się że często gdyby te spółki zagraniczne są analizowane bardzo powierzchownie czyli na zasadzie jest jakiś temat załóżmy tak modne spółki Uranowe i nie do końca się wszyscy zgłębiając tak naprawdę Jakie są lokalne czynniki które wpływają na powiedzmy konkretną jednostkę także ptak na polskiej giełdzie kupiłam Analizuje naprawdę bardzo dużej ilości raportów jeżeli to też jestem na umiejętność nabyta przez te lata że po przyjrzeniu można szybko pewne rzeczy odrzucić Jeżeli chcesz interesującą interesującego to dopiero wtedy wchodzę i staram się baczniej przyjrzeć no I kolejna rzecz Przepraszam korzystam z portalu analiz których utworze ponieważ takie miejsce które wymyśliłem żeby było to takie miejsce merytoryczne przeciwieństwie do wielu innych forów które są w innych miejscach typu nie wiem bardzo znany forum bankiera Tak większość jest śmietnik stwierdziłem że fajnie byłoby takie miejsce gdzie ludzie by się wymieniali rzeczami faktycznie merytorycznymi z tym można by było coś skorzystać tak nie przedzierać się przez te ilości wpisów kupuje i zaraz spadnie czy coś a także często propozycje które padają na tym portalu są przeze mnie analizowane i to też jest jakiś ciekawy pomysł często do tego żeby zainwestować w dupie się zainteresować tych kilkuset polskich spółek ile maksymalnie może znaleźć się w portfelu w jednej chwili to jest To jest dobre pytanie Ja uważam że jest konieczna często Myślę że każdy taką sytuację która po prostu zanurkował a 50 procent w dół a tym samym żeby zabezpieczyć się przed taką sytuację uważam że zdywersyfikowany portfel znaczeniu nie posiadamy 12 ale powiedzmy co najmniej 10 Tak oczywiście wszystko zależy od tego jaki mamy w tym miejscu ale czym większy punktu widzenia pojemnościowego No ja osobiście cały czas uważam że mam za dużo spółek to jest gdzieś w granicach plus minus 25 cały czas po prostu jest dużo spółek które mi się podobają które bym chciał mieć cały czas tylko walczy z tobą żeby robić lekcje i wyrzucać spółki które no mają mi gorsze perspektywa zostawić te lepsze to pytanie odnośnie tych 25 spółek pojawiały się liczne badania i często padały nie padały sformułowania że ten portfel jeżeli chcemy robić coś lepszego niż robi szeroki rynek niż robią indeksy giełdowe No to to powinno być ta mniej więcej niż 20 często mówi się o tych mitycznych dziesięciu dziesięciu koniach na które możemy możemy postawić więc jakim cudem przy 25 spółkach w portfelu udaje ci się wykręcić takie wyniki inwestycyjne nie nie wiemy że nigdy nie było aby 100 spółek tak jeżeli mamy o.et to mówimy o Max kilkunastu spółkach tak jest to zazwyczaj 10 kilkanaście spółek tak ważne żeby żeby też nie Zdecydowanie tak to jeżeli ktoś znowu 25 łącznie około nie mogę tylko uważam że to jest za dużo cały czas zmniejszać także w pełni się zgadzam z tym co było powiedziane nie można dywersyfikować portfel portfel tym bardziej zbliżony do tego jak się porusza rynek a nie jest mieć przewagę nad tym w portfelu zdecydowanie łatwiej zrobić Lepszy wynik natomiast nie można się skupić tylko na kilku spółkach także Ta ilość koło 10 bardzo mi się podoba staram się na IKE mieć w pobliżu tych dziesięciu tych tych które uważam i tak zgadzam się z tym zgadzam Ostatnie lata były No nie ukrywajmy dzikie jeżeli chodzi o to co przyniosły nam wydarzenia na rynkach finansowych mamy pandemie i cały czas ten temat nie jest zakończony Mamy inwazję Rosji na Ukrainę w jak czy portfel w tym okresie przez ciebie jest inaczej traktowany nie wiem pozbywasz się części aktywów do kupuje szczytem tego typu momenty dla ciebie są w jakiś sposób wpływają na proces decyzyjny mówimy tutaj tylko to jest podejście konto Ike jest ogólnie konto akcyjne więc tam są tylko akcję Pozostaje tylko kwestia ilości gotówki a ja co do zasady Nie uważam się za specjalistą treningu i oceniania czy jesteśmy na szczytach czy jesteśmy na Dołach 4 zaraz pójdzie w górę czy w dół raczej staram się robić selekcję spółek które mają dobre perspektywy wierząc że w okresie jakimś tam nie za drugim one wzrosną mocniej niż rynek dla mnie kluczowe jest podbijanie na przykład mojego wskaźnika który przyjął jako burner-s ich 80 mam od razu mówię że skupiam się na małych kółkach więc nie będę się porównywał do do kolosów z 20 i tych 10 latach o których mówimy odkąd prowadzę it z każdego roku Pobiłem Tennessee 80 ale to nie oznacza że każdego roku był cyfr na przykład był rok 2000 chyba 17 ile pamiętam czy się nasty w którym była strata ponieważ zbyt mocno zanurkował i w tym momencie jeżeli Wam portfel akcyjny to czas on też za nurkuje Także ja nie staram się w cudzysłowiu bym powiedział spekulować co będzie dalej z rynkiem a raczej skupiać się na spółka które nawet Na tym rynku wydają się niedocenione Okej to za tamte teraz wiem czy podchwytliwe ale podrzucę ci trudny przypadek wyselekcjonować w spółkę x następuje po trzech czy czterech tygodniach posiadania takiej pozycji jest otwarcie sesję sesja dramatyczna minus 20 minut 25 procent co z tą pozycją robisz zostawiasz dokładasz zostawiasz tak jest przypadek który był wczoraj tak cały portfel poleciał i to są spadki prawie 10 procentowe Ja tam uważam że gdyby panika jest za który nastąpił wczoraj No trochę były przesadzone patrząc historycznie na dużo gorsze wydarzenia które były z punktu widzenia giełdy No oczywiście sama wojna jest przerażająca i to bardzo współczuję tym ludziom którzy tam muszą niestety to agresję znosić natomiast punktu widzenia rynków finansowych to znacznie gorsze rzeczy działy się 2008 znacznie gorsze działy się 2020 marcu wtedy pamiętam że faktycznie to była był lęk i strach oto co będzie I co ja robię No po prostu Zakładam że mój portfel spadnie tak jak cały rynek spadnie wczoraj na przykład raczej starają się kupić jakieś akcje które oceniam że są przecenione znacznie powyżej tego na ile Zasługują dlatego że gdyby nie patrzy na perspektywę jednego dnia dwóch dni tylko patrzę na perspektywę dłuższą i dla mnie kluczową rzeczą do zamknięcia danej pozycji nie jest zmiana kursu tylko wynik się i perspektywy spółki oczywiście może być tak że kursko wyskoczy Nie wiem mocno w górę i stwierdzam że już jest przewartościowana biorąc pod uwagę to co pokażę przyszłości Wtedy też jest zamknięcie tak ale podstawowa decyzja bazuje na wynikach na otoczeniu na sytuacji Czyli na przykład jakiś czas temu sprzedałem wszystkie spółki ukraińskie biorąc pod uwagę że to zagrożenie które mamy może faktycznie być niebezpieczne dla nich tak biorąc pod uwagę faktycznie działalność tej danej spółki Natomiast na chwilę obecną oceniam że te które działają na rynku Polski nie mają jakieś ekspozycji na Ukrainę raczej powinny się dobrze zachowywać trzeba dodać że twoje podejście jest takim podejściem trudnym do zrealizowania bo łatwo praktyce mówi się o tym żeby kupować pod takich przecenach mamy te giełdowe maksymy które się powtarza Ale zdecydowanie trudniej jest kliknąć to to kupno w momencie kiedy te przeceny rzeczywiście rzeczywiście mają miejsce jak to wygląda z perspektywy psy procesu takiego psychologicznego czy to jest już tak że ten poziom wyrafinowania już na takim na takim pułapie rzeczy nie rusza że po zakupie masz minut 15 bo spokojnie po prostu mamy taki moment moment rynku czy czy jednak tutaj nie wiem masz jakąś taką złotą radą dla osoby która wie bo bo tak naprawdę o tym się mówi że wiesz że tak powinna postępować ale jednak coś przeszkadza w podejmowaniu tej decyzji No więc takie rady które bałbym się mówić z tego powodu że gdy moja sytuacja nie jest typowa dla każdego inwestora mam naprawdę dużo czasu żeby poświęcić się giełdzie mam pewne inne zasoby tak finał sobie jakiś sposób nie zabezpieczają dlatego nie odczuwam faktycznie taki presja jak każdy inwestor No to jest psychologia E11 naukowców Dostał Dostał Nobla badanie właśnie zachowania inwestorów nie lubimy straty i ona boli i jest nieprzyjemna Ja też nie lubię natomiast staram się nigdy nie panikować i sobie Przyjąłem zasadę że nie zamykam pozycji bazując na chwilowej zmianie kursu ostatnio takim mikroby gładzik zrobiłem właśnie żeby rozdzielić Czym jest spekulacja Czym jest inwestycja i myślę że to jest takie kluczowe dla inwestora żeby zrozumiał co on chce na giełdzie osiągnąć czy chcę spekulować na zmianach kursów akcji wtedy wiadomo że negatywne negatywne zmiana czyli na przykład spadek posiada akcje powinna wiązać się z Plusem jest jednego jest usuwanie w którym my decydujemy się po prostu być uczestnikiem danego biznesu czyli bardziej nas interesuje biznes niż aktualnie jak zmienia się wycena chwilowa na rynku jeżeli Ja oceniam że dana spółka naprawdę bardzo fajnie się rozwija zachowuje ma duży potencjał wzrostu wyniki i za nie wiem rok dwa będą na przykład dwa razy wyższe No to że chwilowo spadnie trudno po prostu przyjmuje jako element ryzyka mojej strategii inwestycyjnej więc staram się bardziej patrzeć na wyniki na to co dopiero będzie oczywiście konsekwencja jest taka że na tym portalu zdarzają się wpadki i takie w historii też były Natomiast jeżeli udaje mi się poobijać Benchmark czyli msv80 który jest najlepszym indeksem na polskiej giełdzie historycznie to właśnie jest potem efekt taki że jest sos part1 spadki są niższe niż na giełdzie ale jeżeli po prostu one też są znacznie wyższe niż tradycyjne niż na giełdzie a tym samym to wszystko rekompensuje tak jak mówię Ja nie czuję się mistrzem w treningu ocenianiem kiedy jest Górka kiedy jest dół Kiedy należy łapać dołek Jak jedynie bardziej oceniam że przy danej cenie biorąc pod uwagę perspektywy spółki warto ją kupić lub nie warto Czyli podsumowując spółka otwiera się minus 20 proc jeżeli cały rynek się tak otworzył nic nie robisz jeżeli się tylko ta spółka tak otworzyła bo na przykład zmiany prawne uderzają w jej biznes No to bez sentymentu tej spółki się pozbywasz A tak co do zasady dane co do zasady jeżeli coś co do zasady nawet jeżeli spółka jest na stracie zmieniły się jej perspektywy czyli Chociażby tak Jak wspomniałeś zmieniły się przepisy prawne które uderzają te pieniądze zainwestować w coś innego ludzie często stają się inwestorami długoterminowymi z tego powodu że spółka spadła tak czyli kupić na krótko bo był jakiś sygnał przebicie oporu i tak dalej a potem nagle to spadła z siedzenia zostawiamy będzie spółka dywidendowa jeden z największych błędów które popełniają inwestorzy bo zawsze jest alternatywa jeżeli ja sprzedam daną spółkę która ma już gorsze perspektywy mogę kupić inną to miejsce która ma lepsze perspektywy więc tak naprawdę najlepiej jest trudne razu powiem trudne i cóż to brzmi jak wymądrzanie się jest nie jest proste zapomnieć o tym kongresie kupiło daną spółkę trzymamy stratę na tym czy zysk walcząc Przy obecnej cenie sobie trzeba odpowiedzieć czy obecnie kupiłbym to spółkę jeżeli odpowiedź jest że nie kupiłbym znaczy że nie powinieneś mieć portfeli sprowadzając teraz te wszystkie punkty do jednego do zarządzania kapitałem Rozumiem że Najważniejszym elementem zarządzania kapitałem dla ciebie jest dywersyfikacja ale narzędzia typu Stop Loss i Take profity i tego typu historie wogóle nie są potrzebne przy tym twoim Specyficznym fundamentalnym podejściu tak wszystko spojrzałeś Zgadza się nie stosuje 100% takich opartych o kursami Take Profit bo uważam że Take Profit to jest niszczenie przyszłych zysków i przedwczesny sprzedawanie spółek albo No analiza techniczna może też popsuć moment zakupu kiedy czekamy na tym do komedii spółka nam o diecie Natomiast ja dodałbym jedną rzecz którą uważam za kluczową selekcja dobra selekcja jest najważniejsza i najlepiej się właśnie rozwijać w tym obszarze bo pozostałe też jest kwestia zarządzania portfelem tak dywersyfikacja jest kluczowa ale nie przesadzajmy natomiast selekcja wybór odpowiednich spółek jest kluczowy czyli zawsze trzeba patrzeć na perspektywy trzeba odciąć się od swoich emocji co jest trudne Trzeba przestać kochać spółki które się posiada bo miłośnicy spółek często zostają na lata nawet jeżeli ona już straciła swój rynek i blask natomiast trzeba po prostu się uczyć dobrze oceniać to co będzie się działo w wynikach tej spółki bo tak naprawdę w przyszłości to liczy się jako spółka się rozwinie jakie przychody regeneruje jaki zysk albo łożysko też jest takim cudzysłowiu że nie chcę żeby ktoś potraktował sweterek oprócz to zespół znaczenia jaką wygeneruje gotówkę w przyszłości zysk naprawdę chodzi o to po prostu czyta spółka jest dochodowa czy nie jest dochodowych czy ona się rozwinie będzie trzy razy wyższa 5 razy większą niż obecnie jest musiało Jeżeli mówimy W krótkiej perspektywie czy pokażę w następnym Wyniki które pozytywnie zaskoczony muszę to zapytać bo Skupmy się w takim razie jeszcze na tej na na selekcji wspomniałeś o tym że niektórzy inwestorzy dobierają sobie budują sobie historię że okej zostawiam w portfelu będzie ta mityczna czasami dywidenda czy dla ciebie dywidenda podział zysków z inwestorami ma sens bo często mówi się o tym że umowę Buffet jest wielkim zwolennikiem dywidend On woli gdy spółka ma plan żeby te zyski inwestować i budować wartość spółki poprzez wzrost wartości też akcji czy dla ciebie lepiej jest jak spółka dzieli się David o bo i to jest oznaka nie wiem stabilnego biznesu czy wolisz takie spółki które wiedzą co z tymi zyskami chcą dalej zrobić No jestem zwolennikiem dywidend uważam że każda spółka docelowo powinna płacić dywidendy Ta która się rozwija Natomiast jeżeli spółka inwestuje ma pomysł No to lepiej niech inwestuje jeżeli to zwiększy jej biznes także nie jest to dywidenda na za wszelką cenę natomiast nie lubię dywidendy uważam że to jest zawsze jakiś zysk który zostaje i dowód na to że spółka faktycznie zarabia i się rozwija Natomiast jeżeli są takie możliwości żeby faktycznie zainwestować w biznes który generuje wyższą stopę zwrotu niż to co mogę zrobić ze środkami z dywidendy Oczywiście lepiej żeby inwestowali wiele spółek na początku swojej działalności nie powinno płacić dywidend się bo lepiej żeby oni inwestowali w swój biznes niż pieniądze przekazywali akcjonariuszom tylko żeby się pokazać że płacą dywidendę Natomiast co do zasady wszystkie spółki powinny w końcu płacić dywidendę w tych dwudziestu pięciu spółek które w portfelu aktualnie posiadasz ile wypłaca dywidendę albo ile wypłaciło w ubiegłym roku dywidendę o nie robiłem a połowa Okej czyli to jest jednak tak znaczący element to nie jest g34 spółki i większość to są spółki dywidendowe tylko że to już oscyluje w granicach tych 50 procent Jeżeli chodzi o podział spółka na pewnym etapie zaczyna płacić dywidendę albo nie jest w stanie wszystkich swoich zysków przeznaczyć w sensowne inwestycje ja tak oceniał Bo czasami jest taka Pokusa właśnie ten amerykański model jak mamy pieniądze to wrzucamy w jakiś biznes jak nie mamy biznesu to wymyślamy zupełnie nowych na którym się nie znamy Tak Fa to brzmi inwestorzy to lubią No ale pytanie Czy zawsze efekt jest pozytywny zawsze trzeba też pamiętać że dywidendę które otrzymał również mogę zainwestować ciekawy inny biznes Bo niektórzy widziałem z często robią takie wyliczenia mówiąc dywidendy są bez sensu i pokazują że te dywidendy dostajemy asuka która nie płaci dywidend rozwija się na przykład tam w 2025 jest lepsze No ale dlaczego ktoś kto dostanie pieniądze możesz zainwestować w biznes Więc ja uważam że wszystkie spółki które nie mają potrzeb realnych sensownych inwestycyjnym powinien płacić zainwestujesz dywidendy rozumiem tak tak zdecydowanie tylko tak jak mówiłem Jeśli chodzi o to jest to portfel akcyjny tam nie ma żadnych wypłacony tylko wpłaty coroczne do limitu który jest czyli środki które tam trafiają z dywidend zostają No i oczywiście założenia wszystko idzie w akcję natomiast całościowo jeśli chodzi o portfel mam też część tych obligacji korporacyjnych których staram się troszkę więcej przesuwać kiedy oceniam że są lepsze perspektywy są gorsze perspektywy ogólnie dla giełdy na zasadzie zabezpieczenia i obniżenia ryzyka a z drugiej strony zmniejszać ten portfel kiedy uważam że będzie to rosło i tak na przykład była sytuacja 2019 Kiedy mój portfel obligacyjny bardzo mocno się zmniejszył z tego powodu czym oceniam że już tak tanio spółki podeście która była na małych kółkach nazwisku No to jest potencjalny zysk do ryzyka jest bardzo atrakcyjny obecnie troszeczkę zacząłem zwiększać ten portfel na koniec zeszłego roku obligacyjnych Niestety to oznacza że tak giełda może w tym roku mojej ocenie być tak dobra jak poprzedników Paweł jeżeli chodzi o selekcję obligacji obligacji korporacyjnych dużo się mówi o tym że mamy ograniczony zysk ale strata jak już będzie to może się wprowadzić do niewypłacalności tego podmiotu takich historii naprawdę nie brakuje i one straszą naprawdę straszą jak nie wdepnąć w coś takiego selekcjonuje odwiozłem że nie bierzesz ETF na obligacje korporacyjne nie bierzesz jakiegoś uśrednionego instrumentów wybierasz konkretny podmiot konkretną obligację korporacyjną jak tutaj zachowujesz więcej zrobić to w dobry sposób ja kupuje obligacje na rynku pierwotnym Natomiast po moich złych doświadczeniach przyszłości uważam że najważniejsza jest stabilność emitenta obligacji czyli pierwsza rzecz unikamy Shell Easter dachów unikamy spółek które dopiero są założone unikamy tych którzy mają problemy płynnościowe i potrzebują tych obligacji to wszystko nawet jakby płacili dobrze poprostu wyrzucane nawet Kolejna rzecz zabezpieczenia zabezpieczenia nie są tak istotne jak kondycja firmy Więc nawet jeżeli spółka jest do kitu A mówi że ma super zabezpieczenie hipoteczne odrzucamy to myślę że wiele osób które próbował odzyskać pieniądze zabezpieczeń bierze to nie jest łatwe i to jest Droga przez mękę i często jest nieskuteczne Kolejna rzecz Jeżeli mamy wysoko oprocentowaną obligacje to lepiej unikać po prostu założenia Jest to sygnał ostrzegawczy jeżeli spółka musi płacić dużo tak typu nie wiem WIBOR plus 8 procent jak ostatnio słyszałem o pewnej dużej spółce No to ja uciekam z takich rzeczy cokolwiek ona potem robi bo po prostu uważam że ma problem płynnosciowy którego może jeszcze nie widzę z ale po prostu lepiej zjebać czegoś takiego niż ryzykować więc mówimy bezpieczne duże podmioty ja wybieram przede wszystkim podmioty które są notowane na giełdzie wybieram obligacji które są nabywane nakata liście żeby móc trakcie trwania tych obligacje sprzedać jeżeli mi się coś nie spodoba i nie za wysokie oprocentowanie wysokiego akcentowanie mnie odstrasza w ostatnim czasie mamy aferę oczywiście getbackiem nie pamiętam dokładnie jak wynosiło oprocentowanie tutaj to oprocentowanie Ital ten element działał Okej czyli nie wielkość coś tam zadziałała ale też trzeba powiedzieć że po prostu okłamywany oszukiwał Tak on oszukiwał swoich sprawozdaniach oszukiwał wszystkich inwestorów oszukiwał obligatariuszy mogliśmy tu o jawnym przekręcie i naciąganiu ludzi czasu zanim zostanie wypłacił z nim miłość No bo tutaj jak mamy taki przepis zawsze nie zawsze ja uważam że zazwyczaj tak ale nie jest tak że że wszyscy jesteśmy w stanie w stanie wykryć dlatego jeżeli jakaś spółka zaczyna płacić dużo po prostu czas unikać jeśli pozbyć Tak to jest moja nauka z przeszłości bo ja straciłem na obligacjach korporacyjnych i moje początki są były nieudane natomiast właśnie potem stwierdziłem że ja traktuje obligacje korporacyjne jako coś lepszego niż lokata i ważniejsze dla mnie jest bezpieczeństwo stabilność spółki to żeby ona była czułbym czuję się z nią bezpiecznie niż wysokie oprocentowanie mówiłeś że pod koniec ubiegłego roku już te obligacje zaczynasz do uważać do portfela dorzucać do portfela taki Maksymalny poziom przypadku naprawdę złych perspektyw dla polskich akcji to jest Nie wiem część portfelowa 70 procent obligacji 30 procent akcji jak to wyglądają te takie ekstrema jakie dopuszczasz jeżeli chodzi o wpływ na na portfel No nie mów Nie umiałbym po prostu obecnie przez około portfela tak troszkę nominalnie mieć taką kwotę że jeżeli faktycznie będzie boleć nie zostało po prostu zupełnie bez niczego tak środki były które pozwalają mi dalej przeżyć i działać normalnie więc to jeszcze na koniec pytanie dotyczące samej selekcji ale nie konkretnie odnośnie samej selekcji ale jak gdzie zdobyć wiedzę żeby móc wiadomo metodą prób planów na początku bo nie wszystko tutaj doświadczenie robi kosmiczne znaczenie Jak czytać terapeutach się nauczyć czytać tych raportów No bo to jest to jest leje całej sprawy tak przenosząc całej sprawy czyli nie wiem polecisz 3 książki czy czy po prostu bracia pod po definicjach i uczymy się jak do tego podejść tak żeby nie zwariować i i żeby ten proces nie był Mozolny ciężki trudny taki który po rzucimy po pierwszej godzinie bo stwierdzimy że ja już wolę te kreseczki i tą zmienność dzienną No i dochodzimy jakby na temat który trudno mi powiedzieć jak książek ogólnie dotyczących analizowania swoich nie czytałem ponieważ akurat ogólnie mam takie myślenie analityczne to dosyć łatwo przychodzi mi wyciąganie wniosków serek przez swoją karierę zawodową poza giełdą też miałem dużo do czynienia z liczbami więc tym momencie przechodzenie przez te wszystkie może cyferek jest dla mnie nie jest problemem na pewno bardzo ja jeżeli spółka której zupełnie nie znam to zaczynam od tego że wchodzę na jej stronę internetową i patrzę w ogóle czym ona się zajmuje jakie ma produkcji to jest punkt pierwszy potem patrzy na sprawozdanie Potem wchodzę na bardzo moją ulubioną stronę BiznesRadar Tam jest taka zakładka z wynikami spółek analiza finansowa i patrzę jak wyglądają te wyniki przychody w perspektywie kilkuletniej to co widać od mp4 kwartalnych później te dane przerzucam sobie do swojego xl-ka w którym porównuje już bardziej jak to się zmienia kwartał do kwartału Jaka jest właśnie Marzena sprzedaży brutto wykonanie się kształtuje i czy te czynniki już nie zachęcają do tego żeby dalej na nią patrzeć kolejną rzeczą jest sąd który przeglądał w szczególności ta część której zarząd wypowiada się dotycząca oceny wyników i perspektyw czyli nie bo faktycznie ktoś weźmie raport zaczniesz czytać o zasadach rachunkowości Jakie są stosowane o ryzykach to się zniechęcić znaleźć odpowiednie akapity które zazwyczaj nie są aż tak długie których zarząd mówi o tym dlaczego Osiągnęliśmy taki wynik co na to wpłyneło i potem wypowiada się na temat perspektyw a potem jest całe może internetu w którym można szukać informacji o danej spółce o danej branży starać się przeszli Trzeba zrozumieć kluczowe czynniki które wpływają wpływają na daną półkę Czyli jeżeli na przykład spółka zależy od jakiegoś surowca No dobrze jest znaleźć notowania tego surowca tak czy to będzie na Plus czy na minus wpływało na marsz w przyszłości także to mówimy o czymś takim czasami jest tak że przeglądam gdzieś coś czytam i nagle tymi walką na przykład Kiedyś była taka sytuacja że upadła jedna spółka czarterowa w Polsce Kiedy zacząłem sprawdzać okazało się że w Polsce były trzy spółki czarterowe jak jedna Upadła na to dla mnie oczywiste było że konkurenci pozostała dwójka ten rynek podzieli i powinna poradzić dobre wyniki wtedy z tego czasu zainteresowany Zainwestowałem w nr i faktycznie to się sprawdziło oni przyjęli większość tej części która została i w ten sposób można znaleźć właśnie spółki które w powiększał swoją sprzedaż powiększa swój udział w rynku po prostu czytając normalnie na codzień zwykłe portale informacyjne Czy ekonomiczne i nagle mamy jakąś informację że coś się na danym rynku zmienia chociażby nie wiem ostatnio Bardzo duże zainteresowanie momentami bulionowy mi złotych No to szukam wobec tego spółki która to dystrybuuje tak gdzieś nie wiem rośnie cena aluminium no to zaczynam szukać spółki która tym aluminium się zajmuje i sprawdzam czy faktycznie przełoży się to na jej wyniki jeszcze nie jest wysoko ceniona w ten sposób można tak naprawdę znaleźć ciekawe spółki które powinny przynajmniej w krótkim okresie poprawić wyniki a potem na bieżąco cały czas trzeba je oglądać też nie jestem zwolennikiem żeby kupować i trzymać nieustannie bez pilnowania jeżeli coś posiada jakąś akcję dobrze jest zweryfikować czy coś się nie pogorszyło w tej spółce Czyli możemy je jednym zdaniem Postaramy się podsumować twoje podejście Dyson Przeczytaj sprawne Rozumiem że nie jesteś inwestorem inwestorem który kupuje złoto wtedy kiedy jest gorączka złota ale tym który kupuje akcje spółek które sprzedają łopaty do tych którzy idą złoto poszukiwać Witam serdecznie Można tak powiedzieć tak Paweł nr drogi inwestorze inwestor ko dowiedzieliśmy do końca tego tego wywiadu jeżeli spodobał ci się podejście Pawła to Pawle gdzie cię można znaleźć psy porcelana liz.pl jest oczywiście subiektywnie mówiąc najlepsze miejsce dla inwestorów merytorycznych i zapraszam przede wszystkim na forum tego portalu Paweł Dziękuję za podzielenie się swoją wiedzą i swoimi przemyśleniami przede wszystkim swoim portfelem Dziękuję za rozmowę a kontynuacja może nawet też troszeczkę inne pytania znajdą się w wywiadzie w naszym najnowszym numerze magazynu który już w marcu będzie dostępny Jeszcze raz dziękuję za rozmowę Dzięki serdecznie Dzięki wszystkim