VideoWiedza™ · Poradnik / tutorial
Ta kwota daje wolność finansową. Ile musisz zainwestować? [Wzór 4% i Portfel na Emeryturę]
- Wyświetlenia
- 31,886
- Polubienia
- 892
- Data publikacji
O materiale
Jak obliczyć kapitał potrzebny na niezależność finansową?
W tym artykule odkryjesz, ile pieniędzy naprawdę trzeba zainwestować, aby żyć z dywidend i zysków w długiej perspektywie. Wyjaśnimy metodę reguły 4%, jej limity i sposób na jej dopasowanie do indywidualnych potrzeb. Niezależność finansowa to nie tylko teoretyczny ideał – pokażemy, jak wyliczyć konkretne kwoty i wybrać odpowiednie instrumenty inwestycyjne, takie jak ETF-y dywidendowe czy reje nieruchomościowe. Dowiesz się, dlaczego styl życia i lokalizacja mają kluczowe znaczenie, oraz jak chronić portfel przed ryzykiem sekwencji zwrotów (sequence of returns risk). Bezpieczeństwo emerytury to organizacja planowania, konkretnych wzorów i świadomych decyzji inwestorskich.
- Reguła 4% i jej pochodzenie w studiach Bengena i Trinity.
- wpływ lokalizacji życia i styl życia na wielkość potrzebnego portfela.
- Budowa portfela dywidendowego: ETFy, rejy, obligacje i ich zyski.
- Jak realnie chronić kapitał przed ryzykiem przedłużającej się emerytury (50+ lat horyzontu).
- Rola podatków i narzędzi jak IKE oraz XE w planowaniu finansowym.
Tematy filmu
Rynki
Koncepcje
Typy treści
Poziom
Pełna transkrypcja filmu
Rozwiń, aby przeczytać zapis całego materiału.Transkrypcja
Wyobraź sobie, że dzisiaj budzisz się rano i nie musisz nigdzie iść. Nie dlatego, że jesteś chory, nie dlatego, że masz wolne, ale dlatego, że twoje pieniądze pracują za ciebie. Wystarczająco dobrze, żebyś ty już nie musiał. Co więcej, te pieniądze wcale nie maleją. Nie podbierasz skupki. Te pieniądze rosną miesiąc do miesiąca, rok do roku z minimalnym udziałem z twojej strony. I teraz pytanie, ile potrzebujesz, żeby móc tak właśnie żyć? To zależy i zaraz wyjaśnię ci od czego. Pamiętajcie, że to co usłyszycie w tym filmie to nie jest porada inwestycyjna. Partnerem odcinka jest XTB. Jeśli chcesz zacząć inwestować w akcje ETFY, założyć konto IKE czy XZE, to możesz zrobić to właśnie tutaj u polskiego brokera. Dodatkowo, jeżeli założysz konto używając mojego kodu Snella, to wspierasz ten kanał, za co bardzo ci dziękuję. A przy okazji od XTB otrzymasz kurs dla początkujących, który wprowadzi cię w ten świat inwestowania krok po kroku. Myślę, że warto z tego skorzystać. Link jest oczywiście w opisie. W tym filmie rozbijemy na czynniki pierwsze takie pytanie, które pewnie zadaje sobie coraz więcej osób inwestujących. Ile kasy naprawdę potrzebuje, żeby z tych inwestycji żyć? I nie podam ci tu jakiejś jednej magicznej liczby, bo taka po prostu nie istnieje, ale pokażę ci metodę, konkretne wzory i przykłady, żebyś te liczbę mógł wyliczyć sam. Wyjaśnimy sobie jaka jest różnica pomiędzy wolnością finansową a niezależnością finansową. Jak działa ta słynna reguła 4% i dlaczego w pewnych przypadkach może też zawieść oraz jakie instrumenty nadają się do generowania takiego dochodu pasywnego, a jakie absolutnie nie. I powiesz sobie też jak miejsce, w którym żyjesz może zmienić te cyfrę wolności o nawet sytki procent. Zacznijmy od podstaw, żeby już tutaj nie popełnić jakiegoś błędu. Pewne myślenie może nas kosztować lata życia w zbędnym stresie. Bo powiedzmy sobie, niezależność finansowa to jest taki stan matematyczny. To jest moment, kiedy twoje aktywa generują już tyle dochodu, że w pełni pokrywają twoje koszty życia. No i teoretycznie już nie musisz pracować. Koniec. Kropka. Wolność finansowa to jest coś innego i coś nawet bym powiedział bardziej osobistego, zależnego od ciebie. To jest stan, w który masz na tyle zasobów, że możesz wybierać co tylko chcesz. Możesz pracować, ale w ogóle nie musisz. Możesz robić projekty, które lubisz. Nawet jeśli te projekty kosztują tylko kasę i nie zarabiają. Możesz wziąć rok wolnego, nie martwiąc się kompletnie o nic. I tutaj ta niezależność, czyli to, że możesz, ale nie musisz, jest dużo łatwiejsza do osiągnięcia niż wolność, kiedy to masz tyle kasy, że możesz robić totalnie co chcesz. I tu wyjaśnimy sobie pewne pojęcie. Fire, czyli skrót od angielskiego financial independence retire early, czyli niezależność finansowa i wcześniejsza emerytura. Zauważ, że nie mówimy tu o wolności finansowej, tylko o niezależności. To jest taki ruch, który zaczął się głównie w Stanach Zjednoczonych i tutaj za taką inspirację do całego tego przedsięwzięcia bierze się książkę Your Money or Your Life. W dużym uproszczeniu fire polega na tym, żeby mocno kontrolować swoje wydatki, oszczędzać, regularnie inwestować i dojść do momentu, w którym praca staje się już wyborem, a nie przymusem. Natomiast fire nie musi oznaczać, że od razu rzucasz wszystko, że wyjeżdżasz sobie pod palmę na plażę i już nigdy nic nie będziesz robić. Z czasem w tym całym ruchu tej społeczności, która dąży właśnie do tego Fire, powstało kilka różnych jego wersji, no bo różni ludzie mają różne potrzeby, różne koszty życia i tak dalej. I tak chociażby na tej grafice widzicie takie pięć podstawowych typów tego fire. Jak wpiszecie sobie w przeglądarkę Types of Fire, to wam wyskoczy jak ugasić ogień na działce. >> Styrta jest podpalona i styrta już prawie się dopala. >> Wpisujcie zawsze five types of fire in przykład w wolnym języku, żeby to łatwiej było tłumaczyć. Zostało to ponazywane, że tak powiem, w różny sposób. Sami możecie zresztą przeczytać. Jeśli chodzi o kwoty, te powiedzmy dolarowe, no to jasne, trzeba to zestawić do polskich realiów. Tak, ten ruch nie zaczął się w Polsce, tylko w Stanach. No u nas 60 000, no to można powiedzieć, że na rok to spokojnie wystarczy. W Stanach jest to dużo, ale też tak bez szału. No dupy nie urywa, że tak powiem. To co nas bardziej interesuje to tak naprawdę ten opis, czyli yyy co tak naprawdę oznacza ten rodzaj tego fire i już tutaj można odpowiedzieć sobie na pytanie czy to pasuje do mnie, czy może niekoniecznie. Czyli na przykład przy takim linfire, kiedy to yyy inwestycje pokrywają podstawowe koszty życia, tutaj mówi się, że mniej niż 60 000 $arów rocznie, no to w takiej sytuacji można stwierdzić, że można wpaść w taką pułapkę nie cieszenia się swoim życiem jakby tak do końca. Czyli no można by powiedzieć, że będziemy takim po prostu skąpcem, który to żyje na takim absolutnym minimum i jakoś to idzie, ale za szczęśliwi z tego nie będziemy. Potem mamy fatf, czyli taki gruby ogień. Tutaj mamy Chudy i tutaj mowa już o takim wczesnym pójściu na emeryturę, kiedy to inwestycje pokrywają już nie tylko podstawowe wydatki, ale również jakieś takie wydatki typowo konsumpcyjne. No tutaj mamy jako luxuries, czyli taki luksus. Według Amerykanów powyżej 200 000 do$arów rocznie, więc moglibyśmy powiedzieć, że na przykład 200 000 zł na osobę w Polsce powyżej 200 000, no to jest naprawdę przyzwoity poziom, jeśli chodzi o życie. I tutaj mamy już napisane, że jesteś w stanie osiągnąć swoje cele, które wymagają od ciebie dużych przychodów, dużych zarobków. Mamy jeszcze cofire, czyli kiedy inwestycje pokrywają 25okrotność twoich miesięcznych wydatków i wtedy można już nawet stwierdzić, że nie trzeba już tak cisnąć, nie trzeba zwiększać portfela, nie trzeba jakoś super dużo inwestować. Mamy jeszcze barista Fire, czyli tutaj inwestycje pozwalają ci zrezygnować totalnie z twojej pracy i pracować na jakimś zupełnie niższym poziomie stresu, realizować projekty, realizować przede wszystkim siebie. I w takiej sytuacji mamy już opis, że to jest stan, w którym już prawdopodobnie nie będziesz chciał więcej pracować, bo nie widzisz w tym nawet sensu, żeby gdzieś tam na siłę chodzić, żeby tylko zarobić pieniądze. No i mamy jeszcze fine, czyli Financial Independence Next Endever, czyli tutaj mamy już wywrócenie wszystkiego do góry nogami i wtedy przenosimy się jakby z naszą uwagą w stronę po prostu zupełnie nowej drogi w życiu, bo mamy już tyle kasy po prostu na emeryturze, że że zaczynamy robić coś zupełnie innego, żeby po prostu coś tylko robić. To rozróżnienie jest ważne, bo jeśli myślisz wyłącznie o pełnej niezależności finansowej jako taki jedyny swój cel, no to możesz czasem nawet latami odkładać wolność, którą możesz mieć już teraz. No bo jeżeli przykładowo zadowala cię fat fire, to dlaczego miałbyś dążyć do, nie wiem, tego barista fire? Tak, jeżeli powiedzmy takie życie na normalnym, średnim poziomie cię zadowala, nie masz jakiś chorych potrzeb, żeby tam kupować willę, jachty, latać prywatnym odrzutowcem i tak dalej, tylko po prostu żyć jak normalny człowiek i no na przykład, nie wiem, no nie patrzeć na rachunki, kiedy idziesz do sklepu, do takiego stanu dojść, no to potrzeba mniej pieniędzy niż do stanu, w którym inwestycje opłacają twoje jachty, odrzutowce i helikoptery. Ale też ważne, żeby nie zabrnąć w drugą stronę, czyli takiego linf, gdzie to ograniczamy nasze chęci i potrzeby do absolutnego minimum i po prostu żyjemy jak taki skąpiec, który no wydaje totalnie najmniej jak się tylko da. Jeździ na drugi str na drugi koniec miasta po to, żeby kupić tańsze bułki. No to jest znowu zapędzenie się w drugą stronę. Reguła 4%. Żeby wiedzieć ile kasy potrzebujesz, musisz zrozumieć takie pewne wyliczenie właśnie wywodzące się z tego ruchu fire. Skąd pochodzi reguła 4%? W 94 roku, czyli już dosyć dawno, taki pewien finansista, który nazywał się William Bengen, przeanalizował dane z rynków akcji i obligacji, biorąc dane od 1926 roku do 94, czyli całkiem sporo. No i szukał odpowiedzi na pytanie, jaką maksymalną kwotę rocznie można wyciągać z portfela, żeby starczyło nam na co najmniej 30 lat, nawet w najgorszych scenariuszach. Wyszedł mu z tego wynik 4,15% wartości portfela rocznie. 4 lata później tak zwane Trinity Study, czyli badanie trzech profesorów właśnie z Trinity University również potwierdziło te wyniki. Portfel złożony w 70% z akcji i 25% z obligacji przeżywał 30 lat takich wypłat w 95 do 100% przypadków. Więc jest to faktycznie bardzo dobry wynik. W tym właśnie PDFie mamy pierwszą tabelkę, która pokazuje nam no właśnie ile procentowo możemy wypłacać i jakie mamy szanse na to, że nam się to uda, zależnie od tego jak długo chcemy to robić i jakie mamy portfolio. Wiem to brzmi skomplikowanie, ale już wam tłumaczę o co chodzi. Przykładowo, jeżeli mieliśmy, mielibyśmy w tym tutaj przedziale czasowym 100% akcji, no to jeżeli chcemy mieć powiedzmy na 30 lat wypłat, no to nawet do 6% wypłat no mamy bardzo duże szanse na to, że tej kasy nam wystarczy, bo przykładowo 100% akcji w portfelu chcemy przez 30 lat wypłacać na takiej naszej emeryturze. No to jak będziemy wypłacać 6%, no to mamy 90% szans, że nam wystarczy. Czyli musielibyśmy zacząć wypłacać no gdzieś na dołku jakiegoś krachu, żeby nam się to nie udało. Natomiast jakbyśmy chcieli wypłacać po 12%, no to tylko w 34% przypadków nam się to uda, więc to już jest bardzo mało. No i macie tutaj kolejne podane statystyki, jeśli chodzi o inne proporcje. Przykładowo, gdy mamy 100% obligacji, to co się okazuje, no w ciągu 30 lat tak naprawdę wypłacanie 3 4% miałoby sens. Przy 5% to już fifty50y. Przy sześciu prawie niemożliwe, a powyżej 6% to w ogóle nie byłoby takiej możliwości. Więc jak sami widzicie, kompozycja portfela ma znaczenie. No ale do tego też ma znaczenie jak długo chcielibyśmy te pieniądze potencjalnie wypłacać. No i teraz jak to policzyć w praktyce? No bo mamy jakiś tam procent, ale no co z tego zrobić? No tu mam dla was kilka takich przykładów, gdzie wzór jest ogólnie taki. Bierzemy nasze miesięczne wydatki, mnożymy je razy 12 i następnie mnożymy razy 25, żeby dojść do wyniku, który powie nam ile potrzebujemy kapitału, żeby te 4% sobie wypłacać. Ewentualnie można to policzyć jeszcze innym wzorem, czyli ten nasz kapitał, który potrzebujemy, to się równa nasze roczne wydatki podzielone przez 0,04. wyjdzie wam to samo. I tutaj widzicie tabelkę z takimi przykładowymi kwotami. Jeżeli chcemy wydawać miesięcznie 10 000 zł, czyli rocznie 120, no to do takiego 4%, takiej reguły 4% teoretycznie potrzebujemy 3 miliony zł w portfelu, czyli 25rotność rocznych wydatków. Ale jest tu pewien haczyk, bo ta reguła 4% powstała dla 30letniego horyzontu. Jeśli chcesz zżyć z inwestycji przez 50 lat, no bo idziesz na emeryturę w wieku na przykład 30, powiedzmy, że prowadzisz jakąś firmę i naprawdę szybko udało się nagromadzić ten kapitał i chcesz korzystać z tego dużo dłużej, no może ktoś mieć taki powód, no to ta reguła może nie wystarczyć, bo w przypadku 50letnich okresów to te nasze szanse wyglądają mniej więcej tak. No i przy tych 4% jakbyśmy mieli na przykład 25% obligacji, 75% akcji, no to już gdzieś tak przy tych 50 latach jest 88%. Dalej duże szanse, ale widać, że jednak mniejsze. Jeżeli chcemy mieć taką pełną gwarancję przy na przykład 100% akcji na 50 lat, no to musimy mieć 3,25% tej wypłaty, a nie cztery, bo przy czterech jest to 90%, gdzie w 30letnim okresie mogliśmy wypłacać po 6% z portfela i też było 90% szans, więc widzimy, że im dłużej chcemy wypłacać, tym mniej możemy podbierać z naszego portfela, co jest w sumie logiczne. No i na przykład gdyby mieć tylko obligacje skarbowe, no to takie funkcjonowanie nawet przy 3% wypłatach w przypadku 50 lat jest praktycznie no niemożliwe. 50% szans mamy na to, że się uda. Więc trzymanie samych obligacji wtedy nie byłoby najlepszym pomysłem. No ale ktoś może powiedzieć: "Dobrze, ale te badania są stare, przecież one bazują na poprzednim stuleciu, prawda? Jest to słuszny argument, że te dane bazują na rynkach, które dawały troszeczkę mniejsze zwroty niż dziś." Tutaj mamy takie bardziej aktualne rekomendacje od Morning Star. Po pierwsze mamy equity waiting, czyli jaki procent u nas będą stanowiły udziały. No czyli generalnie akcje. Jeżeli mamy 100% akcji i chcielibyśmy przez 30 lat sobie wypłacać i mieć 90% szans, że nam się to uda, to możemy maksymalnie wypłacać 3,1%. Ale jakbyśmy chcieli przez 15 lat, to aż 5,6, a przez 10 lat to nawet 8,1. I teraz gdybyśmy zmienili sobie te nasze wypłaty z 4% wartości portfela, czyli co roku nie podbieramy sobie 4% tylko 3,5, no to przy tych naszych miesięcznych wydatkach te kwoty się zmieniają, bo wtedy musimy wziąć te roczne wydatki i dzielić je przez 0,035. I teraz się okazuje, że ta różnica jest całkiem spora. I tutaj cytując klasyka, mam pomysł na biznes, ale przeszkadza mi policja. To trzeba przejść do takiego pomysłu na naszą emeryturę i powiedzieć, że przeszkadza nam urząd skarbowy. No bo w naszej polskiej rzeczywistości dla osób, które no nie założą na przykład fundacji rodzinnej, która też przy prowadzeniu generuje jakieś koszty i opłaca się od pewnej wielkości portfela, no to trzeba mówić o 19% podatku. No i w tym momencie jak odejmiemy sobie ten podatek belki, no to okazuje się, że w praktyce musimy zgromadzić 23% więcej tego kapitału, niż byśmy mieli wyliczone według tej zasady 4%. Mamy też takie opcje jak IKE czy XE. Natomiast żeby na IKE czy XE uzbierać nie wiem 3 miliony zł, no to trzeba by tam pakować kasę przez 40 lat i to na całkiem niezłej stopie zwrotu. Chyba, że limity jakoś drastycznie się zwiększą. małe ogłoszenie parafialne. Na Discordzie powstała specjalna społeczność dla was, dla widzów tego kanału i nazywa się Przystań Inwestorów. Tam możesz dołączyć, porozmawiać z osobami o podobnych zainteresowaniach do twoich, wymienić się pomysłami, portfelami i po prostu dowiedzieć się czegoś więcej na temat giełdy od osób bardziej doświadczonych. Możesz dołączyć do tego serwera za free. Link jest oczywiście w opisie. Dlaczego realnie potrzebujesz więcej? jest scenariusz, który może zrujnować nawet dobrze zbudowany plan finansowy i to jest tak zwane sequence ofet risk, czyli taka sekwencja ryzyk stóp zwrotu. O co tutaj chodzi? No wyobraź sobie dwie osoby. Obie mają portfel o wartości miliona złotych tu i teraz i obie wypłacają 5% rocznie, czyli 50 000 zł. Obie mają przez 30 lat dokładnie te same roczne zwroty portfela. Jest tylko jedna różnica, kiedy pojawią się złe lata. Bo teraz jeśli osoba A będzie miała pecha i giełda spadnie o 15% w pierwszym roku jego emerytury, no to musi sprzedawać swoje akcje po spadkach, dosłownie upłynniać majątek, kiedy jest najtańszy, żeby opłacić rachunki, żeby mieć z czego żyć. Portfel nigdy się w pełni po czymś takim nie odbudowuje i okazuje się, że taki inwestor skończy bez grosza gdzieś po 18 latach. Natomiast osoba B, która miała dokładnie te same pieniądze, dokładnie te same stopy zwrotu, w jej przypadku jakieś spadki przyszły pomiędzy 10 a 11 rokiem tej emerytury. I tu się nagle okazuje, że taka osoba po 18 latach wciąż ma jeszcze 400 000 $arów do wypłacenia. Faktycznie ta osoba będzie w stanie spokojnie, dużo, dużo dłużej korzystać z tej swojej takiej poduszki, którą wypracowała na emeryturę. Jaki z tego wniosek? Nie liczy się tylko ile zarabia twój portfel i ile w nim masz, ale liczy się też kiedy przejdziesz na tę taką swoją emeryturę. No to teraz możesz zadać pytanie bardzo słuszne, co z tym zrobić. Są dwie strategie. Mieć bufor gotówkowy, czyli rok, d lata wydatków w gotówce albo w obligacjach skarbowych i w czasie bez żyjesz z tego bufora i nie sprzedajesz akcji, kiedy giełda się tam sypie. A kiedy giełda odbije, to uzupełniasz ten swój bufor właśnie gotówkowy z tego, co giełda wypracowała, w sensie z zysków, które masz wtedy na akcjach. No jest jeszcze drugi scenariusz, druga strategia, w której po prostu bierzesz mniejszą stopę wypłat, czyli wypłacasz sobie na przykład 3%, może 3,5. Wtedy ryzyko wyczerpania się tego portfela znacząco spada. Patrząc na poprzednie statystyki, to nawet w 50letnim okresie spada niemalże do zera. I właśnie dlatego, dlatego ryzyka, które jest nie do przewidzenia, mówię o tym, że warto mieć więcej niż wynika ze wzoru, niż nam się wydaje, niż sobie policzymy. Styl życia decyduje o wszystkim. Tutaj dotykamy czegoś, co jest bardzo ważne, bo ta twoja liczba wolności nie zależy tylko i wyłącznie od rynków, ale zależy też mocno od ciebie, od tego ile wydajesz i gdzie żyjesz. Po pierwsze w takim co musisz zrobić, no to policzyć swoje wydatki. Zanim wyliczysz ile kasy potrzebujesz, musisz wiedzieć ile wydajesz, bo tyle ile wydajesz pomnożone razy 12 x 25 da ci to ile potrzebujesz. I tutaj jak się naprawdę zrobi dobre obliczenia to większość osób jest zaskoczona tym ile naprawdę wydaje. Jeszcze bardziej jak wiele z tego może ograniczyć bo okazuje się, że te wydatki są totalnie niepotrzebne. Jeśli o to chodzi, czyli podliczenie tych swoich wydatków, to w linku w opisie zostawiam wam taki dokument właśnie na Google Sheets, który możecie sobie tutaj pobrać, plik i pobierz. I z tego dokumentu możecie sobie po prostu korzystać sami, pobrać sobie na komputerze i wpisywać swoje wydatki i w ogóle poznać sobie jakie macie koszty życia, bo w sumie sporo osób nawet tego do końca nie wie. No i oprócz naszych wydatków jest też tak zwany geograficzny arbitraż, czyli ten sam portfel, te same wartości, ale w innym miejscu na Ziemi. No bo powiedzmy, że zamiast w Warszawie mieszkasz w Ciangmai w Tajlandii albo na Bali w Indonezji, to drastycznie zmieni twoje liczby. Jest taka stronka, o której w sumie nawet nie wiedziałem przed przygotowaniem tego filmu. Nazywa się nambeo.com i tutaj macie podane takie statystyki dotyczące tego, gdzie na świecie są najwyższe bądź najniższe koszty życia. Nawet macie taką mapkę, gdzie możecie sobie właśnie podejrzeć, gdzie jest drogo. No i słuchajcie, w Polsce wciąż jest całkiem, całkiem. Tutaj akurat najdroższym miastem ze wszystkich jest Warszawa u nas, ale wciąż jest dość tanio. Nie zmienia to jednak faktu, że gdzieś tam inne kierunki na świecie no potrafią być jeszcze wyraźnie tańsze niż u nas. Natomiast nie jest źle. Ale biorąc dane z tej strony, wziąłem sobie takich kilka kluczowych informacji i chociażby w Polsce taki singiel miesięcznie musi wydać około 5800 zł na życie i średnio wynajem kawalerki z całego kraju, biorąc różne ceny, to jest 2800 zł. Przykładowo w Stanach no trzeba wydać już około 10,5 klocka w przeliczeniu na polskie i wynajem no to tak bliżej 7100 zł, ale na przykład w Tajlandii trzeba wydać 3700, czyli wyraźnie mniej. No i na przykład wynajem mieszkania kosztuje gdzieś tam 1500 zł. Tak samo jeśli chodzi o Indonezję. Co ciekawe, kierunki takie jak na przykład Portugalia według danych są droższe niż Polska do życia, chociaż tutaj no można się spotkać z różnymi opiniami. Pewnie też zależy to od tego, gdzie dokładnie się mieszka, co się nadaje do dochodu pasywnego, a co absolutnie nie. W tym momencie powinniśmy już mniej więcej wiedzieć ile tej kasy potrzeba. Teraz pytanie, w czym należy to trzymać, żebyśmy mogli na przykład generować dochód bez sprzedawania naszego portfela. No bo nie każdy instrument finansowy będzie nam generował dochód pasywny, bo możemy według tej strategii mieć po prostu ETFY akumulujące, wypłacać sobie z nich po 34% i powinno nam starczyć na 30, 40, 50 lat. To jest jeden ze sposobów. Ale jak się okazuje, mamy też takie aktywa, które płacą dywidendy, są wręcz stworzone do tego, żeby mieć dochód pasywny. I w takiej sytuacji no te wyniki mogą się znacząco zmienić. Mamy po pierwsze ETFy dywidendowe. Fundusz ETF, no to myślę, że wiecie co to jest. To jest koszyk wielu spółek, który najczęściej naśladuje jakiś indeks albo jakiś konkretny sektor. I ETF dywidendowy będzie miał to do siebie, że oprócz tego, że wypłaca nam dywidendę, która wynosi dla tych ETFów między 2 a 4%, zależy jakiego poszukamy, no to jeszcze jego wartość będzie rosła na przestrzeni czasu. Również w przypadku ETFów dywidendowych, takich jak na przykład na arystokratów dywidendowych, te obsunięcia, te maksymalne spadki nie są jakieś duże. Więc w takich kryzysach czy momentach niepewności nasz portfel nie powinien obrywać aż tak mocno, co jest ważne, jeżeli chcemy z niego korzystać. Mamy też akcje spółek dywidendowych, pojedynczych spółek dywidendowych i to są spółki na przykład takie jak arystokraci dywidendowi, o których powiedziałem, nieprzerwanie wypłacają dywidendę od co najmniej 25 lat i ją podwyższają. Są też królowie dywidendy, gdzie to mamy już ponad 50 lat i co ciekawe wśród nich jest na przykład McDonald's, Pepsi czy Coca-Cola. Natomiast tutaj trzeba się liczyć z tym, że te stopy, dywidendy, no to będzie tak raczej w okolicach 2% 2,5. No McDonald's jest wyjątkiem, bo tam średnio 3,6 za ostatnie 20 lat. Mamy jeszcze trzecie takie narzędzie, a są nim rejty, czyli tak naprawdę posiadanie nieruchomości bez posiadania ich fizycznie. To jest fundusz inwestujący w nieruchomości i to mogą być naprawdę różne nieruchomości. Te fundusze wypłacają bardzo dużą część swojego zysku jako dywidendę. Zgodnie z przepisami powinno być to bodajże 90% zysku. No i wtedy kupujesz jedną akcję takiego reju i pośrednio jesteś właścicielem fragmentu setek czy nawet tysięcy jakiś tam nieruchomości na całym świecie. Plus jest taki, że nie musisz nimi zarządzać, nie masz najemców, nie masz remontów. Problem z głowy. I tutaj stopa dywidendy jest przeważnie dość wysoka, to znaczy 4, nawet 5%, nawet 6, zależy jakiego reja sobie wybierzemy. I też odpowiedni dobór tych rejtów no pozwala nam nie tylko zarabiać dywidendy, czyli po prostu dostawać wypłatę, ale również będzie czasem szansa na duży wzrost wartości takiego reju. Mamy też obligacje skarbowe indeksowane inflacją i chociaż one nie wypłacają nam bezpośrednio yyy dywidendy, no bo one są tak jakby akumulujące, te odsetki w obligacjach indeksowanych inflacją, na przykład EDO 10letnich są akumulowane. Tak też mamy no inne obligacje, które na przykład już te dywidendy, no nie dywidendy, ale te odsetki generowane od obligacji nam wypłacają. I tak na przykład obligacje czteroletnie COI, które w tym momencie mają ofertę 4,75% później 1,5% plus inflacja wypłacają nam odsetki co roku. Więc też jest to jakieś narzędzie. Zakładając nawet cel inflacyjny NBP oznacza to 4% mniej więcej wypłaty co roku. Wiadomo, ta inflacja może być wyższa niższa, no nie bardzo mamy na to wpływ. Natomiast te 4% w porównaniu ze spółkami dywidendowymi jest całkiem spoko. Tylko pamiętajmy, że obligacje nie urosną nam na wartości, ale też można z tego narzędzia skorzystać i tutaj ryzyko jest wyraźnie mniejsze niż w przypadku spółek czy ETFów, przynajmniej z definicji. Bo tutaj jedyne ryzyko to jest upadek skarbu państwa, niewypłacalność skarbu państwa, co raczej nie powinno się wydarzyć, ponieważ państwo mając dostęp do banku centralnego i innych państw na świecie w najgorszym wypadku po prostu się zadłuża. A nawet przykład Ukrainy nam pokazuje, że choć u nich chrywna faktycznie się zawaliła, no to wtedy rentowność obligacji skoczyła na jakieś 30%. to jednak i tak nawet mimo wojny te aplikacje i tak są od ludzi skupowane. I tak rząd gdzieś tam wypłaca te pieniądze. Oczywiście no to są skrajne przypadki, ale też trzeba to zakładać. Jeżeli chcemy mieć coś przez 30 lat w portfelu, to nie wiadomo, czy będzie jakiś konflikt, czy nie. No jest jeszcze jedno narzędzie uwielbiane niemalże przez Polaków, czyli betonowe złoto. Mam tu na myśli nieruchomości na wynajem. No to jest klasyczna metoda. Polega to na tym, że kupujesz nieruchomość i ją wynajmujesz. Nie jest to proste, no bo też masz właśnie te problemy związane z najemcą, remontami, funduszem remontowym, który musisz też odkładać, więc całych tych zysków z wynajmu też nie można przejadać, bo później te nieruchomości trzeba będzie wyremontować. Będą też momenty, w których stoją puste, bo na przykład nie ma najemcy. Może być tak, że najemca zniszczy mieszkanie. No różne rzeczy się mogą wydarzyć. Tak czy inaczej, tutaj stopy zwrotu, biorąc dane z Global Property Guide za pierwszy kwartał 2026, mówi się, że w Polsce takie są dane około 6% stopy zwrotu z takich nieruchomości, jeśli chodzi o wynajem. No jak odliczymy se te wszystkie koszty zarządzania i tak dalej, no to realnie pewnie zostanie nam gdzieś 45%. Problemem nieruchomości jest niska płynność, bo tak jak masz akcje czy obligacje, to jesteś w stanie je od tak sprzedać, jeśli będzie taka potrzeba. No w przypadku nieruchomości no nie wydarzy się to tak szybko. Jak dobrze pójdzie to może sprzedasz w miesiąc, dwa, ale tutaj średnia mówi nawet od 75 do 120 dni. Jeżeli masz jakieś akcje na rachunku maklerskim, czy jeżeli masz powiedzmy jakieś rejty, ETFY, no to wtedy nie jesteś za pomocą tych akcji przywiązany do jednego konkretnego miejsca, no bo one są cyfrowe, no masz do nich dostęp tam, gdzie jest internet. Natomiast jeżeli masz nieruchomości, no to gdzieś w jakiś sposób jednak jesteś przywiązany do miejsca, w którym te nieruchomości się znajdują. Są wady, są zalety, to jest kwestia już indywidualnego wyboru. Natomiast co się nie nadaje do takiego pasywnego inwestowania, no na pewno nie nadaje się krypto. Tu nie muszę chyba tłumaczyć dlaczego. Bardzo duża zmienność i trudno tutaj mówić o tym, żeby w jakiś sposób wypłacać dywidendę czy coś takiego. Akcje wzrostowych spółek, szczególnie technologicznych, pod taką emeryturę mogą się sprawdzić, bo rosną dużo i szybko i być może uda nam się podbierać z nich po te 34% i tak spokojnie nadrobią dużo więcej, ale jednak jak przyjdzie Bessa, to mogą spaść o 60%. No i wtedy będzie problem. Więc to raczej do budowania kapitału na początku i później do przekonwertowania właśnie na jakieś ETFY, rejty, nieruchomości i tak dalej. w tę stronę. Myślę, że to spoko pomysł, ale już tak stricte na emeryturze, żeby kupić sobie Palaniira, no nie wiem czy to najlepszy pomysł. Lokaty bankowe też się nie sprawdzą, bo dają po prostu niskie stopy zwrotu. No śmiesznie niskie stopy zwrotu, szczególnie jak stopy procentowe jeszcze spadną, to już w ogóle te oferty będą żadne tak naprawdę. Dodatkowo mają też ten problem, że przeważnie te dobre oferty są na trzy miesiące, pół roku i po tych trzech miesiącach czy pół roku musimy zapłacić podatek. Jak podliczymy sobie jeszcze inflację, to w sumie okazuje się, że te lokaty i tak wychodzą na minus. Długoterminowy portfel powinien rosnąć, a nie maleć. To jest bardzo ważne, bo jeżeli tak z takiego portfela sobie cały czas podbieramy, no to szczególnie na spadkach ten portfel będzie nam się wyraźnie kurczył. Jeśli masz milion złotych i trzymasz go w gotówce, no to tak naprawdę nie robisz nic. Po 10 latach przy inflacji zaledwie 3% rocznie siła nabywcza spadnie do 737 000. Po 20 latach do 544, po 30 latach do 401. Czyli nie robiąc nic, tak naprawdę tracisz 60% siły nabywczej przez 30 lat i to zakładając zaledwie 3% inflacji. A do tego trzeba jeszcze dołożyć, że styl życia też może się przez te 30 lat zmienić. Jeżeli dziś wydajesz 5000 miesięcznie, to może się okazać, że za chwilę będziesz wydawać dużo więcej. Nawet z racji na samą inflację. Jeśli uwzględnimy te same 3%, no to okazuje się, że za 30 lat będziesz wydawać 12 000 miesięcznie, żeby tylko zachować to, co było. Za 30 lat ten sam standard życia po prostu kosztuje więcej i właśnie dlatego takiej emerytury nie można trzymać w gotówce. Ten portfel musi rosnąć, musi być w aktywach, które zyskują na wartości, jeżeli chcemy jeszcze dodatkowo regularnie z niego podbierać te 4%. Chodzi tu po prostu o to, że przy historycznych stopach zwrotu z rynku akcji, powiedzmy tak między 8 a 10% nominalnie, no to nawet po wypłacie tych czterech portfel nadal rośnie, te 4 do 6% rocznie. Więc i masz dochód i masz rosnący kapitał jednocześnie. No i też jedna rzecz, o której nie można zapomnieć, czyli waluta inwestycji. No to ma duże znaczenie, bo jeśli inwestujesz tylko w polskie aktywa, na przykład nie wiem WIG20, MIG 40, polskie obligacje, to jesteś w pełni zależny od kondycji polskiej gospodarki i siły naszego złotego. Natomiast taki portfel, który ma też ekspozycję na inne rynki, historycznie będzie po prostu lepszym wyborem. To jest moja opinia. Możecie się ze mną nie zgadzać, ale uważam, że prędzej upadnie złotówka i prędzej upadnie euro i to nawet kilka razy, niż upadnie dolar amerykański, bo to na nim stoi cały obecny system finansowy. Nasza złotówka już tak naprawdę raz upadła, bo mieliśmy dwucyfrową inflację i to bliżej 100 niż bliżej 10. Mieliśmy denominacje. Polacy zostali oszukani tak naprawdę jedni oszukani, jedni zyskali. No bo jak ktoś miał kredyty, no to to bardzo na tym zyskał, ale jak ktoś po prostu trzymał oszczędności, no to one wręcz wyparowały. Pytanie, czy to się nie powtórzy? Złóżmy sobie to wszystko razem, co tutaj powiedziałem i policzmy na jakimś przykładzie. Wyobraźmy sobie taką hipotetyczną inwestorkę Martę. Ma 25 lat, mieszka w Polsce i wydaje 5000 miesięcznie, więc z samych obliczeń jej liczba fajer przy regule 4% to jest 1,5tora miliona złotych. I teraz jej bezpieczna liczba przy 50letnim horyzoncie to będzie 3,5%. Czyli wtedy potrzebuje tak milion 700 000 mniej więcej. Z marginesem na podatki 19%, dodajemy 23 do tej kwoty, czyli wychodzi nam około 2 milion 100 000, których potrzebuję. Biorąc jeszcze pod uwagę, że Marta może niefortunnie trafić i zacząć emeryturę tuż przed Bessą, no to można powiedzieć, że Marta potrzebuje tak dobre 2,5 3 miliony złot w zdywersyfikowanym portfelu. I teraz pytanie, ile czasu zajmie jej odkładanie na taki portfel? No przy założeniu 7% 7% średniorocznego zwrotu, czyli no tak bardzo konserwatywnie jak na ETFY czy tam na indeksy i miesięcznej tej samej wpłacie to czas do 2 milionów. Przy 1000 zł miesięcznie to około 37 lat, przy 2000 około 28, przy trzech około 23 i przy 5000 wpłat miesięcznie około 18 lat. Więc da się szybko, ale ważne jest to, że tutaj trzeba dużo inwestować, żeby to zrobić szybko. Teoretycznie tak. powiedzmy w osiągalnym scenariuszu. Jak się spręży i założymy, że po drodze te zarobki jednak będą rosły i będzie odkładać 2 3000 miesięcznie, no to gdzieś do 50 powinno się udać. Więc tak w pięciu krokach. Po pierwsze policz swoje prawdziwe wydatki. Po drugie wylicz swoją liczbę fire, jaką potrzebujesz. Po trzecie, załóż taki uczciwy margines bezpieczeństwa na rzeczy nieprzewidziane. Krok czwarty. Wybierz odpowiednie instrumenty do budowania kapitału, ETF akumulujące, akcje wzrostowe. Ale jeżeli już będziesz chcieć z tego korzystać, no to albo zostać właśnie w ETFach indeksowych, albo nawet pomyśleć o takich dywidendowych, czy spółkach dywidendowych, rejach, czy nawet nieruchomościach. I krok piąty, trzeba myśleć tutaj dekadami, a nie miesiącami. Portfel musi rosnąć razem z inflacją. To jest minimum. Więc jak widzicie, ta niezależność finansowa to jest bardzo indywidualna kwestia, liczba, która będzie dla każdego inna. Nie zmienia to jednak faktu, że jeśli sami nie zadbamy o tę emeryturę, no to nie zrobi tego za nas ani rząd, ani ZUS, ani nikt inny. Mam nadzieję, że ten film wam się przydał. Dzięki za oglądanie i do zobaczenia w następnym.