Dlaczego Charlie Munger dogadałby się z Albertem Einsteinem? [Długoterminowe inwestowanie]

Dzień dobry państwu Zapraszam na ó odcinek serii edukacyjnej inwestowanie od podstaw w poprzednich siedmiu podcastach opowiadałem przede wszystkim o różnych metodach analitycznych o selekcji spółek do portfela a także o klasyfikacji aktywów finansowych ze względu na ich profil ryzyka Nadszedł czas by poruszyć temat czasu czyli odpowiedzieć na pytanie jak dużo tego cennego zasobu należy poświęcać na inwestowanie By przynosiło ono wyne korzyści dla kogo jest krótki termin a dla kogo długi Czy możliwe jest łączenie etatu z aktywnym inwestowaniem i dlaczego Charli munger dogadały się z Albertem Einsteinem Oprócz odpowiedzi na te pytania tradycyjnie pojawi się w materiale komentarz eksperta Domu Maklerskiego Nobel Securities który jest partnerem tego cyklu zapraszam słuchania pod [Muzyka] zspl partnerem podcastu jest Noble securi tak się akurat składa że miesiąc temu Stowarzyszenie inwestorów indywidualnych opublikowało najnowsze wyniki ogólnopolskiego badania inwestorów jedno z pytań w ankiecie brzmiało jak długo trzymasz akcje w portfelu l 33,6 że ponad 5 lat a 24,9 inwestorów trzyma akcje nie dłużej niż rok przyjmując że za długi termin uznajemy okres co najmniej 12 miesięcy mamy prosty wniosek że zdecydowana większość naszych rodaków inwestorów a dokładnie 67 i4 to inwestorzy długoter wyniki badania podpowiadają też dlac odsetek taki duży główną motywacją jest bowiem oszczędzanie na emeryturę czyli Myślenie w kategoriach zdecydowanie wieloletnich w kategoriach budowania bezpiecznej poduszki finansowej na jesień życia aż 48 i4 ankietowanych wskazało właśnie emeryturę Jako główny cel ich inwestycji drugie tyle wskazało jedną z trzech następujących motywacji przed dywersyfikację przychodów lub działalność hobbystyczny źródłem zarobków czyli niewiele osób traktuje giełdę jako sposób na życie w te strukturę motywacyjną wpisuje się też struktura zarobkowa respondentów większość bo 83 i1 badanych pracuje na etacie lub na umowę zlecenie albo prowadzi własną działalność gospodarczą tylko 2,2 pytanych deklaruje że zajmują się inwestowaniem zawodowo Innymi słowy giełda jest przede wszystkim dodatkiem a nie finansową osią Jak wynika z tego badania to dodatkowe źródło dochodu czy też oszczędności składa się przede wszystkim z krajowych akcji funduszy ETF i obligacji a wartość takiego portfela w 0% przypadków nie przekracza 500 zł w ankiecie zabrakło pytania o dywidendy Ale biorąc pod uwagę deklaracje motywacyjne można zakładać że Polskie Akcje to w dużej mierze inwestowanie dywidendowe ETF z kolei to jedna z tych klas aktywów która w ostatnich latach zyskuje najmocniej na popularności wśród naszych inwestorów w 2020 roku tylko 20 z nich deklarowała ich posiadanie a w 2024 roku było to już wygląda więc na to że polscy inwestorzy zorientowali się że ekspozycja na całe indeksy czy też koszyki aktywów to dobra alternatywa i dla samodzielnej dywersyfikacji i dla powierzania swoich środków tradycyjnym funduszom obligacje natomiast to ta najbezpieczniejsza część portfela stanowiąca taki swoisty bufor czy też amortyzator w ostatnich latach bardzo popularne stały się obligacje skarbowe stanowiące dobre zabezpieczenie przed inflacją Ponadto rośnie Też zainteresowanie długiem korporacyjnym O czym świadczą chociażby duże redukcje zapisów na obligacje Kruka Podsumowując Polski inwestor to przede wszystkim długodystansowiec lokuje swoje nadwyżki finansowe z myślą o emeryturze ewentualnie o dodatkowym ekstra zarobku ryzyka szczególnie nie kocha stąd duża ekspozycja na instrumenty dłużne i ETF i raczej ma nae odsetek Polaków którzy zy Żyj mie się natomiast w kategoriach błędu statystycznego i teraz pytanie a w zasadzie d Dlaczego tak mało osób inwestuje aktywnie i czy warto to zmienić w przytaczany przed chwilą badaniu udział wzięło inwestowanie to ich główne źródło utrzymania tak więc w blisko 40 milionowym kraju mamy tylko setkę osób która żyje z giełdy gdyby jakimś trafem w resorcie finansów szefem był Leśnik czy też botanik No cóż mógłby pomyśleć że należy t garstkę osób objąć ochroną gatunkową a mówiąc zupełnie serio tak niski odsetek zawodowców w tym fachu to przede wszystkim efekt tego że jest to po prostu bardz fach i nie chodzi tylko o poziom wiedzy doświadczenia i zaangażowania które są niezbędne by go wykonywać ale po pierwsze o towarzyszącą mu niepewność związaną z tym że pensja może być albo może jej nie być i po drugie o ogromne obciążenie psychiczne jakie ta niepewność generuje niewiele osób potrafi się z czymś takim uporać i niewiele osób może sobie na taką niepewność pozwolić z ui na stae zobowiązania i od razu dodam że nie wliczam tutaj osób które zgromadziły na tyle środków że mogą z samych odsetek wieść wygodne życie mówię o osobach które dopiero chcą zgromadzić takie środki A jako drogę do celu wybrały aktywne obracanie pieniędzmi na rynkach finansowych Tak się składa że w 2020 roku pracując jeszcze dla gazety giełdy parket miałem przyjemność Przeprowadzić wywiad z czwórką inwestorów którzy faktycznie utrzymywali tylko i wyłącznie z Aktywnego inwestowania wszyscy poprosili o anonimowość ale wszystkich poznałem osobiście i zapewniam że te historie są prawdziwe cały ten materiał wciąż można znaleźć na stronie parkietu nosi on tytuł wymarzone warunki do spekulacji i został opublikowany 30 kwietnia 2020 roku tutaj natomiast chciałbym się podzielić kilkoma refleksjami które zapamiętałem z tamtych rozmów i które dobrze pokazują moim zdem jak trudnym rzemiosłem jest krótkoterminowe inwestowanie przede wszystkim moi rozmówcy to bardzo aktywni inwestorzy część z nich nigdy nie zostawiała na noc otwartej pozycji a w ciągu dnia potrafili zawierać nawet kilkadziesiąt transakcji na warszawskiej giełdzie jeden deklarował nawet to dobrze pamiętam że nie lubi wyjeżdżać na wakacje bo już po kilku dniach bez giełdy traci takie swo moi rozmówcy to byli przede wszystkim traderzy grający po taśmie po taśmie czyli po arkuszu zleceń dla nich brak dostępu do pełnej palety ofert kupna i sprzedaży to jak sami podkreślali taka jazda w nocy samochodem z wyłączonymi światłami co na swój sposób zabawne te lata doświadczeń zaowocowały tym że w tych arkuszach można było zostać swego rodzaju pułapkę no i ten duży kapitał z którym grać raczej nie warto bo jest po prostu zbyt duży by dać się komuś ograć każdy z moich rozmówców z tego co zapamiętałem miał coś w rodzaju takiego zestawu schematów na które czekał i które lubił rozgrywać śledzenie komunikatów znajomość kalendarium Makro przynajmniej podstaowa anal wykres norma i Ta długa praktyka zaowocowała Po pierwsze wypracowaniem pewnych nawyków analitycznych dzięki którym czują rynek i po drugie zaowocowała identyfikacją pewnych powtarzalnych zachowań rynkowych które z dużym prawdopodobieństwem można było wykorzystać na swoją korzyść nigdy nie było to jednak nic pewnego zawsze było to Myślenie w kategoriach probabilistyczny miii plan dz naw wyru czasu ogromu zaangażowania i jest to w zadzie jak sami mówili albo dosłownie albo między wierszami pełnoetatowa praca a to co najbardziej mi utkwiło w pamięci z tamtych historii to fakt że jeden z bohaterów choć go o to nie pytałem sam dodał w autoryzacji że w pewnym stopniu jest od giełdy wuj że znikomy odsetek inwestorów działa krótkoterminowy No cóż wydają się całkowicie uzasadnione zależność jest bowiem prosta im krótszy Horyzont czasowy inwestycji tym większe zasoby czasowe są potrzebne by osiągnąć pożądany wynik a że zaangażowanie nie daje niestety gwarancji tego wyniku No to niewiele osób jest w stanie sprostać takiemu wyzwaniu proszę o tym pamięć Zwłaszcza gdy w mediach społeczności szkoleniem inwestycyjnym gwarantującym zyski lub zobaczycie reklamy by nie przegapić okazji rynkowej na lewarowany instrumentach pochodnych nie ma zatem nic dziwnego w tym że zdecydowana większość polskich inwestorów wybiera dłuższy Horyzont czasowy jak wspominałem wcześniej 25 badanych deklaruje że trzyma akcje nie dłużej niż rok taka aktywność nie wymaga śledzenia arkusza zlece ale regular przegląd portfela jest niewątpliwie konieczny W zależności od preferowanych metod analitycznych będzie to przegląd na bazie techniki i fundamentów choć zazwyczaj bywa tak że im dłużej trzymamy akcje tym większe znaczenie ma jednak sytuacja biznesowa spółki a nie sytuacja na wykresie bez względu jednak na metodę zawsze konieczne jest posiadanie takiego monitorowanych kryteriów które pozwą stwierdzić czy czy może jest to czas by jednak je sprzedać osiągnięcie stop losa silne wykupienie spadek wyników kwartalnych to tylko przykłady takie pierwsze z brzegu alertów które mogą skłaniać do dokonania pewnego rodzaju rotacji w portfelu i tu ważna uwaga powinny to być absolutnie indywidualne kryteria będące efektem własnych doświadczeń własnych spostrzeżeń powinno się unikać cudzych rad zwłaszcza eel podjąć decy iś konsekwencji aż naprawdę potrzebujemy wsparcia osób trzecich niech to będą osoby godne zaufania tak więc w średnio terminowym podejściu też trzeba trzymać rękę na rynkowym pulsie i aktywa które posiadamy w portfelu powinny być raz na jakiś czas przeglądane władne częstotliwo że Posługując się bieżącym przykładem o zaniechaniu ważnego projektu przez elbit Studios dowiadujemy się po miesiącu od komunikatu w dobie wszechobecnej Cyfryzacji nie brakuje serwisów i aplikacji które wysyłają nam ważne komunikaty giełdowe więc taka codzienna Nazwijmy to prasówka przynajmniej dotycząca posiadanych spółek może nie być złym pomysłem niezbędny jest też plan działania czyli wspomniany chwilę wcześniej zestaw kryteriów kupna i sprzedaży i w tym miejscu polecam obejrzeć wywiady z Pawłem malikiem Przemkiem staniszewskim które dobrze pokazują że doświadczeni inwestorzy posiadają swoje reguły inwestycyjne i w razie ich niespełnienia odpowiednio reagują o ile zatem o podejściu długoterminowym mówi się często kup i zapomnij to o średnio terminowym Powiedziałbym raczej kup Ale pamiętaj Charlie munger współpracownik warena buffetta powiedział kiedyś że wielkie pieniądze zarabia się siedząc a nie działając fakt że 67 i4 polskich inwestorów stosuje długoterminowe podejście do inwestowania sugeruje że wyznają oni podobną zasadę lokowanie kapitału z myślą o jesieni życia jest bowiem w bardzo dużym stopniu zwolnione z konieczności częstego monitorowania swojego portfela jakkolwiek działań Jeśli w takim portfelu przeważają obligacje o długoterminowym okresie zapadalności oraz ETF na szerokie indeksy akcyjne to w zasadzie mamy tu takie typowe podejście kup i zapomnij jeśli w portfelu są akcje pojedynczych spółek to aktywność ograniczy się zazwyczaj doinwestowania otrzymanych dywidend lub cyklicznych rotacji powodowanych na przykład kwartalnym raportem finansowym A fakt inwestorów myśli w kategoriach długoterminowych to bardzo dobra informacja bo długi termin potrafi z pieniędzmi działać cuda profesor Edward thorp w swojej autobiografii od Las Vegas do Wall Street przytacza historię inspektor podatkowej Anny scher która po 23 latach pracy dla amerykańskiej skarbówki nie otrzymawszy żadnego awansu postanowiła w 1944 roku rzucić t posadę nie wyjechała jednak w Bieszczady tylko wszystkie swoje oszczędności czyli 5000 dolarów zainwestowała w spółki dywidendowe przez kolejnych 51 lat aż do śmierci w 1995 roku pani scher reinwestowany w portfelu spółek zarobione pieniądze przekazała na uniwersytet jiwa co ciekawe oficjele tej placówki nie byli szczególnie zainteresowani spotkaniem w sprawie spadku dopóki nie dowiedzieli że czeka na nich uwaga 22 miliony dolarów przez 5 dekad 5000 dolar zamieniło się w 22 miliony a wszystko to dzięki ciągłemu reinwestuj sprawę fachowo zadziałał efekt procenta składanego który sam Albert Einstein nazwał ósmym cudem świata ów cud to nic innego jak Kapitalizacja odsetek Czyli wszystko to co zarabiamy na danym aktywie ponownie w niego inwestujemy pozwalamy zatem by wygenerowane zyski również dla nas pracowały Pani scher nie była ponoć szczególnie wybitnym inwestorem No ale konsekwentnie przez 51 lat reinwestować oig skarbow o stałym oprocentowaniu 4 i że wypłacane co roku kupony przeznaczamy na kolejne papiery dłużne o takim samym oprocentowaniu Dodajmy do tego że robimy to wszystko w ramach konta Ike z myślą o emeryturze więc unikamy podatku Belki ponadto nasza kwota początkowa trzymając się wyników badania polskich inwestorów to 100000 zł Przy takich warunkach procent składany sprawi że kwota w 18 roku inwestowania tak dla porównania gdybyśmy nie reinwestowanie nastąpiłoby dopiero w 25 roku inwestowania Ponadto po 30 latach reinwestowanie odsetek nasz portfel obligacji byłby wart 324 000 zł a po 50 latach 71000 żeby zrobić milion potrzeba przy takich założeniach 59 lat morał jest więc taki że aby skorzystać z procenta składanego warto zacząć inwestować jak najwcześniej zachowując regularność i konsekwencje A jeśli oprócz reinwestowany odsetek będziemy do takiego portfela dopłacać co roku dodatkową kwotę wówczas procent składany będzie działał niejako na sterydach Załóżmy że w powyższym przykładzie w każdym roku dorz udało się dodatkowo zaoszczędzić w takiej sytuacji barierę miliona na koncie przekraczamy w 33 roku inwestowania A mówimy tu tylko o stało kuponowych obligacjach jednego kraju tymczasem Spektrum instrumentów możemy sobie znacznie poszerzyć próbując zwiększyć te średnioroczną stopę zwrotu przy zachowaniu podobnego poziomu ryzyka w tym miejscu odsyłam do poprzedniego odc tego cyklu klasy aktywów ze względu właśnie na ich relacj zysku do ryzyka a kończąc wątek procenta składanego Załóżmy że w naszym przykładzie udaje nam się uzyskać średnią roczną stopę zwrotu na poziomie 6 Wówczas Pierwszy milion osiągamy w 26 roku inwestowania drugi w 36 a trzeci w 43 roku każdy kolejny milion będzie potrzebował coraz mniej czas najs zaangażowania bieżących zasobów cych będzie najmniej emocjonujące i efektowne ale za to bardzo efektywne w szerokiej perspektywie czasowej tu liczą się przede wszystkim regularność i konsekwencja myślę osobiście że takie podejście powinien rozważyć każdy kto nie chce zdawać swojego emerytalnego na państ dyrek No SEC ja Kłaniam się nisko i do usłyszenia w kolejnych materiałach inwestowanie krótkoterminowe inwestowanie długoterminowe dwa przyne podejścia to tak jak analogia biegowa inaczej się ćwiczy trenuje Do krótkiego dystansu 100 200 400 Met inaczej do maratonu czy półmaratonu patrząc po analogii giełdowej jeżeli inwestujemy długoterminowo No to czy Takie jest założenie No to jest to bardziej analiza fundamentalna analiza jakby pozycjonowania się spółki strategicznych planów strategii czy zarząd odpowiednio realizuje tą tę strategię Czy spółka rośnie według założeń czy dług jest na odpowiednim poziomie czy wyniki się wystarczająco dobrze uprawiają No to jest analiza fundamentalna szeroko szerokim tego pojęcia znaczeniu natomiast inwestowanie krótkoterminowe to jest bardziej analiza techniczna czy właśnie wybicie z trendu spadkowego czy też przełamanie trendu wzrostowego i większa liczba transakcji w krótkim terminie więcej czasu trzeba poświęcić na analizę taką na spekulacje czy takie krótkoterminowe inwestowanie atencją z drugiej strony inwestowanie długoterminowe raczej na bieżąco mniej czasu pochłania ale ten ten jakby analiza wstępna jest na pochłania więcej czasu jest na bardziej zaawansowanym poziomie ale w krótkim terminie może pochłaniać mniej czasu i takim miksem jest patrzenie długoterminowo czy szukanie długoterminowo dobrych spółek z ciekawą strategią bardziej przecenionych no i tutaj pomocna może być analiza techniczna No ale to już jest połączenie dwóch różnych czy też pozornie sprzecznych skrajnych podejść ja akurat preferuję z jednej strony spojrzenie fundamentalne news flowy news Flow czy następuje zmiana w ocenie fundamentalnej spółki No i stąd tego też tytułu mogę powiedzieć że na 2024 rok typowa CC jako spółkę jako topik No to ten pozytywny przykład no bo wzrósł blisko 200 czy nawet ponad 260 proc poprawa z kondycji finansowej spółki sprzedaż leasing zwrotny nieruchomości poprawa jeżeli chodzi o przychody i wynik na poziomie operacyjnym i netto teraz przedterminowy wykup obligacji no kilka rzeczy tu się składa na to że notowania bardzo pozytywnie zaskoczyły czy pracowały w 24 roku Z drugiej strony patrząc po No i w tym przypadku pomagała analiza techniczna wsparta analizą fundamentalną czy analiza fundamentalna wsparta analizą techniczną w tym sensie spółka po przecenie z 300 kilkudziesięciu złotych formowanie na w koło 3050 zł No to tutaj mamy wyraźną poprawę No ale to jest ch ten pozytywny przykład takim Innym przykładem może być Mercator Medical bardzo mocny sentyment do spółki w kontekście popytu na rękawice w trakcie covid coś co się zdarza raz na dekadę albo na bardzo rzadko bardzo mocno wzrosła wycena No i widząc widząc że powoli już tym popyt słabnie że już kurs osiągnął swoje maksimum i trudno pokonać kolejne poziomy no to tutaj to był argument za za podejściem negatywnym do ocen perspektyw spółki No i póki co to się dalej utrzymuje Z tego względu ciekawie na przykład z jednej strony wygląda na przykład patrzą na 25 rok Cyfrowy Polsat spółka po przecenie ale już powoli próbuje odbijać pomimo że dalej utrzymują się czynniki niepewności związane na przykład z sukcesją chociaż też z drugiej strony spółka może być beneficjentem obniżek 100% no ale ostatnia Rada Polityki Pieniężnej sygnalizuje że Ta obniżka może nastąpić później pytanie czy to ma to stanowisko utrzyma się w kontekście spadku 100% czy obniżek 100% przez ratę polityki przez Europejski Bank Centralny i powiedzmy Jeżeli dane z gospodarki będą sygnalizował jednak osłabienie koniunktury gospodarczej w Niemczech czy w Polsce albo w Niemczech i w Polsce także póki są pewne czynniki ryzyka No ale też kurs jest na historycznie niskim poziomie No i pytanie czy tutaj nie można szukać próby jakiegoś odreagowania to jest ciekawy przykład no i klasyczne pytanie kiedy inwestor krótkoterminowy staje się inwestorem długoterminowym może to wynikać może być to efekt dwóch sytuacji w tym sensie że spółka zaskakuje imp plus bardziej niż zadaliśmy i nawet ustawiając tring stop los czyli ruchomy stop los kurs rośnie stop los podwyższamy kurs rośnie stop podwyższamy i dalej te notowania rosną bardziej niż czy nie niż nasz stop los wtedy jesteśmy pozytywnym takim można powiedzieć inwestorem długoterminowym no ewentualnie też spotykany przypadek w tym sensie że zakładaliśmy jakiś pozytyw układ techniczny spółka zaskoczyła i minus wybiła się przebiła nasz jeżeli mieliśmy poziom stop losa Jeżeli nie mieliśmy No to nie zdążyliśmy wyjść z pozycji No i zakładamy że jest dobra spółka i nie sprzedamy jej akcji No to zostajemy inwestorem długoterminowym No chyba że po prostu przecena była tak dynamiczna że już zamykanie pozycji jest nieefektywne w krótkim terminie No i zostajemy inwestorem długoterminowym w tym kontekście warto pamiętać że jest takie coś jak jak tarcza podatkowa w tym sensie że warto zamknąć pozycję stratną i ją otworzyć zyskujemy tarczę podatkową w tym sensie że materializują stratę a którą możemy odliczyć w pięciu latach i to może wesprzeć naszą efektywność z punktu widzenia inwestycyjną z punktu widzenia podatkowego To tyle z mojej strony życzę udanego 2 25 roku do usłyszenia do zobaczenia