Inwestorzy Live 🟢: Inwestowanie pasywne – fakty i mity [Aktywne vs pasywne inwestowanie]

dzień dobry dzień dobry z tej strony Michał Masłowski Stowarzyszenie inwestorów indywidualnych dzisiaj moimi gośćmi są Michał Szafrański Artur Wiśniewski dzień dobry Dzień dobry Cześć Dobry wieczór panowie Miło was widzieć Nie ma z nami Jacka lamparta któremu tam sprawy rodzinne przeszkodziły Jacek to Gorąco cię pozdrawiamy i mam nadzieję że jeszcze będziemy mieli okazję No niejednokrotnie tutaj się wspólnie wspólnie spotykać Jacek tam Jacek też bardzo prosił żeby wszystkich przeprosić i pozdrowić Także pozdrawiamy tak ale panowie Ufam że godnie tutaj go zastąpicie tak dzisiaj mamy temat w temacie dzisiaj naszej dyskusji mamy tutaj fakty i mityczna mity związane z inwestowaniem pasywnym ale też ogólnie z inwestowaniem ale zanim co to jakby No chciałem powiedzieć że jesteście panowie autorami takiego szkolenia Atlas pasywnego inwestora No zostaliście tutaj coś tak śmieje ogólnopolskimi piecami i specjalistami od pasywnego inwestowania chciałem was zapytać wasze doświadczenia Gdzie jest według was ta cienka granica między aktywnym a pasywnym inwestowaniem pasywne inwestowanie stały się strasznie popularne wszyscy krzyczą na około że pasywnie inwestują dobra OK A jak się przepyta takich inwestorów i tak jak mówiąc kolokwialnie tak zajrzy im się pod kołdrę to okazuje się że tam jest cała masa strategii którą cię ktoś ręcznie majstruje jest cała masa różnych rzeczy które do których miałbym duże wątpliwości czy to jest pasywne inwestowanie to jak to jest gdzie jest ta granica między pasywnym a aktywnym inwestowaniem jeszcze tutaj jedna uwaga jak chcecie zadawać pytania to zadawajcie tak gdzieś na czacie na YouTubie najwygodniej gdzieś tam w trakcie Postaram się poodpowiadać czy inwestowanie pasywne stało się bardzo popularne to Michał bym z tobą Jednak polemizował wydaje mi się że to nadal jest zajęcie którą para się mniejszość inwestorów jednak inwestowania aktywne jest bardziej pociągające jeżeli chodzi o swoje bańce to pewnie dlatego myślę że myślę że tak jeżeli chodzi o to gdzie jest ta granica jest oczywiście ją ciężko określić Każdy ma jakiś swój subiektywny punkt widzenia również ja go mam w największym skrócie inwestowanie pasywne jest wtedy kiedy inwestujemy fundusz pasywnie zarządzany czyli zamiast wybierać wiele wybierać selektywnie spółki kupujemy cały indeks na przykład WIG20 Ale ja uważam i w mojej definicji to jest za mało ponieważ kupienie jednego indeksu na przykład na jeden kraj czy sektor to jest To jest mało dla mnie inwestowanie pasywne równa się również jednocześnie dywersyfikacja oraz drugi termin bo jeżeli nie wiemy lepiej zachować się tęczy tamten kraj ten sektor czy tamten no to trzeba dywersyfikować to sektorowo Rynkowo i takim optymalnym rozwiązaniem jest globalnie zdywersyfikowane koszyk akcji czyli mamy cały świat w portfelu wszystkie kontynenty wszystkie kraje wszystkie rynki w odpowiednich proporcjach No i długi termin i tutaj Chciałbym przy tym jednocześnie podkreślić że to nie jest tak że przynajmniej ja tak nie uważam że inwestowanie aktywne to jest to złe bo mówimy o inwestowaniu pasywnym bo tak nie powiedziałem no dobrze dobrze ale myślę że to często jest taka myśl czy takie niewypowiedziane założenie że skoro mówimy o inwestowanie pasywnym to inwestowania aktywne to jest to złe to gorsze nie polecałbym funduszy który naśladują globalne koszyk akcji które mają wysokie opłaty czyli te które są powszechnie dostępne na Rynku Byłem 2-3% mówią że są aktywnie zarządzane a tak naprawdę niewiele odchylają się od benchmarku No znamy jest w każdym banku dostępne inwestować aktywnie można przecież Warren Buffet jest cała masa innych osób aczkolwiek naprawdę jest taka że nie każdy może być o tym że no większość to powinna sobie kupić po prostu jakiś indeks giełdowy szeroko zdywersyfikowany on głównie mówi o snp-500 ale oczywiście to jest jakiś tam punkt odniesienia do tego co byśmy w tym portfelu mieli ostatecznie mieć ja osobiście preferowałbym jak wspomniałem maksymalnie geograficznie zdywersyfikowany portfel na cały świat nie tylko na Stanach Zjednoczonych Michale A ty jakbyś to widział Dobra to ja jakby fundament co do fundamentów zgadzam się z Arturem z tym co powiedział trochę na wyższy poziom wyjdę że myślę że jakby możemy mówić O dwóch takich warstwach pierwsza warstwa to jest na ile dla nas jako inwestora to inwestowanie jest pasywne bądź aktywne pasywne w tym sensie że ja bym powiedział tak w inwestowaniu aktywnym kluczowe znaczenie w zasadzie mają nasze umiejętności to znaczy to jest to co ma nam dać przewagę tak w sensie takim że Wykręcimy jakąś Alfę pozytywną stopę zwrotu taką lepszą niż na przykład taki pasywny inwestor tak Czyli można powiedzieć umiejętności zaangażowanie nasze doświadczenie dotychczasowe coś co ma być składnikami naszej przewagi to strategia aktywna oczywiście można sobie realizować a też Jestem aktywnym inwestorem dla jasności w zdecydowanej większości mojego portfela a z kolei w tym pasywnym podejściu z perspektywy inwestora to można powiedzieć inwestor osiąga tą stopę zwrotu którą dadzą mu instrumenty przez które inwestuje w zasadzie niezależnie od własnego zaangażowania ono może być znikome bądź żadne w zasadzie niezależnie od swoich umiejętności bo jeżeli kupuje takiego etfa takie karty powiedział szeroko z dywersyfikowanego to w zasadzie to jak o czym tam można mówić on osiąga taką stopę zwrotu jaką daje rynek jaką daje indeks No oczywiście z uwzględnieniem opłat i podatków tak ale jak sobie spojrzymy na to pasywne podejście tak naprawdę nawet wkładanie pieniędzy na konta oszczędnościowe czyli lokaty czy kupowanie obligacji skarbowych indeksowanych inflacją czy udzielanie pożyczek czy no o inwestowaniu poprzez SF już powiedziałem ale nawet inwestowaniu w tradycyjne fundusze inwestycyjne to z perspektywy inwestora jest to podejście pasywne tylko że to jest jedna warstwa A ta druga to jest ta o której Artur mówił tak czyli że instrument który jest pod spodem nie realizuje aktywnej strategii nie próbuje selekcjonować znajdować tutaj wygrywających rozwiązań tylko właśnie inwestuje szeroko w sposób zdywersyfikowany i daje nam taką stopę zwrotu albo zbliżoną zwrotu do tego co daje konkretny indeks który ten instrument naśladuje i zwróciłbym uwagę żeby jakby myśląc o inwestowaniu pasywnym brać pod uwagę czy te instrumenty pod spodem też realizują strategie pasywne bo to różnie z tym bardzo bywa i w tej chwili bardzo dużo też emitentów etf-ów wchodzi w taką znaczy ubiera wtf-y wilka tak Czyli tą skórę owcy ubiera wilka czyli tam w środku są aktywna strategia są lewarowane etf-y są etf-y Które realizują że tak powiem strategie typu shortowanie są etf-y które mają nam zmaksymalizować stopę zwrotu poprzez na przykład z operowanie poprzez opcję i to to już jest podejście zdecydowanie aktywne tak są etapy które też bardzo aktywnie selekcjonują przerzucają że tak powiem na przykład realizując etf-y takie typu Media Expert tak opakowane w formie ETF które jakby no są maksyma znaczy nie można sobie wyobrazić czego bardziej aktywnego niż strategie manicure tak gdzie tam aktywów są co chwila żonglowane i wymieniane w zależności od tego co się na rynku dzieje ktoś próbuje zgadnąć w którą stronę to ma szansę iść i co da tą taką lepsiejszą stopę zwrotu nie więc przestrzegałbym zwłaszcza takich początkujących inwestorów nadal pozostaje jakby kluczowa zasada że inwestujmy w to co rozumiemy jak nie wiemy to się dowiemy Tak i to jest jakby fundament W ogóle takiego Powiedziałbym świadomego podejścia do inwestowania w taki sposób który nie będzie rodził u nas Później jakiś nadmiernych emocji w sytuacjach kiedy rynek rzeczywiście przechodzi przez jakieś perturbacje ja powiem panu tak też wstałem się takimi może być fanem inwestowania pasywnego nie tak Ja też jestem aktywnym inwestorem nie to że porzuciłem już aktywne inwestowanie wszystko pasywne bo też lubię się tam zmagać z rynkiem aczkolwiek powiem Wam tak Ja już tam na giełdzie inwestuję tam ponad 20 parę lat i znam dosłownie kilku ale tak poniżej poniżej tego liczby palców u jednej ręki że oni z inwestowania na giełdzie uczynili swój zawód oni nic innego nie robią tylko i wyłącznie inwestują na giełdzie nie dosypują jakieś nowych pieniędzy z tego pomnażają robią jakieś większe pieniądze No to jest nam tak zaryzykuję Od tylu wiem na pewno trzech wiem na pewno A gdzie jest cała reszta tak No jak popatrzymy naszego polskiego Twin Twittera to tam widzimy cała masa różnego rodzaju specjalistów którzy chwalą się wysokimi stopami zwrotu ale z kolei Powiem tak te wszystkie strategie pasywne były jakby odpowiedzią na to jak wszyscy znajomi mnie dookoła pytają Michał też tam inwestujesz na giełdzie weź nam coś Poleć prawda do tej pory zanim nie pojawiły się wszystkiego rodzaju nie wiem robotoracy pasywne strategie takie na cały świat i tak dalej to ja się strasznie źle czułem bo zostawiałem tych znajomych i bez ryby i bez wędki bo mówiłem im tam nie wiem na przykład inwestowaniu dywidendowym ale nie mogłem na samym końcu powiedzieć jakie konkretnie spółki kupić No bo chcę dalej mieć tych znajomych Tak przecież ja się mogę pomylić tak no więc jakby te wszystkie takie strategie na cały świat zrównoważony zdywersyfikowane prostym czasami w jednym instrumencie to po prostu to jest bajka tak z mojego punktu widzenia bo sam mogę troszeczkę więcej tam po przerzucać żeby więcej portfela mieć w takiej pasywnych strategiach a przede wszystkim można znajomym którzy nie mają zielonego pojęcia rynków finansowych i nie będą tych nie wiem pojedynczych procentach którzy są w stanie się ścigać się stanie ścigać z rynkiem ale tak Panowie mam do was takie pytanie jak już bo jesteście tymi tutaj orędownikami tego pasywnego inwestowania wiecie to co Wiecie no tak patrzę tutaj na jak wyglądamy i tak dalej Artur ty się wyłamujesz tutaj znaczy z naszego tutaj tutaj rozumiem z wyboru od 30 lat taka sama moja nie moja nie moja z upływu czasu i tak dalej to mamy wszyscy tak tutaj obecni na obiekcie swoje lata co byście powiedzieli samemu sobie jakbyście spotkali samego siebie Jak mieliście nie wiem 20 20 parę lat że zaczęliście zarabiać pierwsze pieniądze Artur chcesz zacząć czy ja mam zacząć dobra jedziesz przede wszystkim Powiedziałbym sobie samemu wówczas że inwestowanie to jest trochę jak prowadzenie swojego biznesu czyli zawsze trzeba mieć jakiś plan i to jest coś czego wiele osób nie ma Czyli mieć jakiś horyzon czasowy jak zakładam firmę to mam jakieś przychody koszty mam jakieś wyobrażenie Ile będę zarabiał kiedy tam osiągnę rentowność No kupię towaru No i mam jakieś założenia nie wiem pół roku czasu jak mi to biznes mi nie zażre no to rezygnuje mieć jakiś plan b kiedy się wycofać kiedy nie będzie szło mieć jakiś zestaw zasad którymi się kieruje i to z czego coś czego wiele osób nie ma na początku coś czego też Ja nie miałem zupełnie po omacku stawiałem pierwsze kroki i to jest coś co bym polecał każdemu kilka pytań Jaki jest mój Horyzont inwestycyjny co zrobię Kiedy będzie rynek szedł nie w tym kierunku w którym ja bym oczekiwał bo będziesz w dół a nie w górę czy będę wtedy dokupował czy właśnie nie wiem ustawię stop lossa będę sprzedawał to jest pierwsza rzecz czyli jakieś zasady zbiór zasad druga rzecz warto uważam zacząć pasywnie czy szerzej od produktów pasywnie zarządzanych Ja polecam ETF w funduszy notowane na giełdzie ze względu na to że one są bardzo efektywne niskie koszty one w drugim terminie jak też Michał już też wspomniał one po prostu pokonują w swoim wynikami funduszy aktywnie zarządzane które po prostu biorą wyższe opłaty a jeżeli komuś ten sposób inwestowania się znudzi albo inaczej może stwierdzić że mu za mało bo on Ciągnie go do tego żeby zmierzyć się z rynkiem żeby jednak poszukać wyższej stopy zwrotu albo może przy podobnych stopa zwrotu nie wiem mieć niższe ryzyko to wtedy pomyślicie inwestowania aktywnym i polecam nie spieszyć się z tą decyzją pamiętam że ja zacząłem od funduszy ja zaczynałem od uważam że dobrze zacząłem czyli od produktów zdywersyfikowanych mocno ale za szybko przeszedłem do wyżej ponieważ Wydawało mi się że mam wyniki i że to wynika z jakichś moich umiejętności zacząłem zwiększać stawki które inwestuje No i okazało się że kiedy przyszła zwała na rynku i dowiedziałem się że to jednak był przypadek tej pierwsze zyski to ja to lekcje które ja odrabiałem na rynku ona była dla mnie dość kosztowna więc to co bym polecał to żebyś nie spieszyć i zaczynać od niskich pułapów kwotowych od laty w nie małych pieniędzy żebyś żeby po prostu nie przepłacać za tą naukę też bym odradzał doradzanie rodzinie i znajomym a zwłaszcza jak się jest na początku swojej drogi inwestycyjny i ja też ten błąd popełniłem do stracenia są nie tylko pieniądze ale też i relacje więc Szczerze nie polecam niektórzy czasami niektórzy czasami mają taką zasadę Słuchaj które produkty inwestycyjne polecasz No a ja wiesz Polecam ci to to samo co bym ci polecam ci tylko to co bym polecił wiesz rodzinie i znajomym jest czasami takie podejście Ja uważam ja w ogóle to uważam że to jest zły punkt wyjścia że polecam innym tylko to co bym polecił rodzinie i znajomymi unikam doradzania rodziny i znajomym bo naprawdę można ryzykujemy że stracimy relacje dobra to to ja dorzuciłbym do tego to że generalnie Ja staram się nikomu nie doradzać ani nie podpowiadać bo nie jestem doradcą inwestycyjnym i zawsze zastrzegam że to co mówię to są moje osobiste doświadczenia i tyle po prostu tak to że mam jakąś wiedzę ona wynika z zarówno z tego co doświadczałem gdzieś tam drążyłem na tej mojej drodze podobnie jak ty Michał inwestuje No już ponad 20 lat i też się Poparzyłem takie Artur Dawno dawno temu jeszcze w latach 90 Końcówka lat 90 na funduszach inwestycyjnych po prostu pieruńsko drogich wtedy jeden taki w pamięci mam Top Ameryka się nazywał pamiętam później się przemalował na chyba fundusz małych i średnich spółek i w ogóle jakby I to jest też taki przykład tego jakie są absurdy na rynku funduszy kiedy to kupujemy fundusze a później ją zmieniam strategię staje się funduszem b oczywiście Kiedy zmienia strategię No wtedy kiedy mu nie idzie a więc przeżywalność tych funduszy ogólnie w takim kształcie w jakim my je kupowaliśmy jest dosyć niska zwłaszcza w polskich warunkach tak mi się wydaje No dobra ale żeby się nie pastwić nad tymi co doradziłbym sobie Ja sobie przede wszystkim bym powiedział że 20 lat młodszemu tak że po pierwsze jestem sprytny Michał jesteś sprytny Nie bój się Poradzisz sobie bez względu na to co się będzie działo to sobie poradzisz kluczowe jest nie to czy ty będziesz jak będziesz inwestował dlatego że przy małej stopie oszczędności którą wtedy miałem że tak powiem to można powiedzieć dużo większy uzysk miałem i przemawiałem kapitale który dysponowałem to dużo większy uzysk miałem na zwiększaniu swoich zarobków i na powiększaniu skali oszczędności w sensie trzymaniu nisko kosztów życia przy większych zarobkach wtedy po prostu większa kwota mi zostawała w ręku nie więc w momencie kiedy tak rzeczywiście jest w naszym życiu że ten kapitał którym dysponujemy jest jeszcze mały To kluczowe jest zwiększanie swoich możliwości zarabiania i zwiększanie tego tych nadwyżek które generujemy dopiero jak ten kapitał jest większy to większe znaczenie ma to żebyśmy się efektywnie zatroszczyli o ten kapitał który udało nam się zgromadzić i to jest taki problem jaki kury nie bo z jednej strony mówi się że inwestować zaczyna powinno się zaczynać jak najwcześniej i sami do tego dzisiaj też zachęcamy że to jakby nie ma takiej małej kwoty której nie można by było zainwestować każdą kwotę można zainwestować a z drugiej strony no rzeczywiście takie Artur Powiedział to trzeba robić z głową Ja też tak mówiąc Pytałeś co ja bym poradził ja bym powiedział że nigdy nie jesteś za późno nie to często jest takie przekroczenie właśnie czyli z jednej strony mamy tak że my z jednej strony mówimy e dobra nie będę odkładał na emeryturę No bo po co to jest tak daleko w ogóle to jest nieistotne jak ktoś do mnie przychodzi to ja wolę konsumować pieniądze tu i teraz jak był urządzać się w tym życiu które mam tak w sensie na konsumpcję to wydawać a z drugiej strony mija kolejna Dekada powiedzmy naszego życia i mówimy kurde dobijam do 40 to już jest za późno W ogóle żeby cokolwiek zrobić to już w ogóle nie ma sensu To już lepiej 50 to już przecież nic się nie da zrobić nie I fundamentalnie jakby mogę powiedzieć że to jest nieprawda Nie w sensie takim Nigdy nie jest za późno perspektywy mamy takie że jednak będziemy żyli Raczej długo niż krótko jeżeli mówimy o takiej średniej nie więc więc tym bardziej warto się zatroszczyć o tą naszą przyszłość bez względu na to ile lat już w tej chwili mamy I kolejna rzecz która jest mega ważna którą bym powiedział sobie jako początkującemu inwestorowi że absolutnie dwie rzeczy są takie najważniejsze w inwestowaniu z mojej perspektywy dzisiaj po pierwsze emocje czyli jakby żeby doceniać znaczenie emocji żeby nie ignorować emocji tym emocje są bardzo bardzo ważne Jeżeli gdzieś Intuicja coś nam podpowiada albo coś nas gdzieś tam gryzie w tle w czasach kiedy na rynku jest dobrze to w momencie w którym rynek zaliczy zwałę to to coś co nas tak lekko gryzło będzie nas bardzo mocno gryzło i będzie powodowało że będziemy mieli olbrzymi stres w związku z tym starać się obserwować te swoje emocje rozumieć je i jakoś nimi zarządzać to z jednej strony a z drugiej strony broń cię Panie Boże nie patrzeć na inwestowanie w perspektywie krótkoterminowej krótkoterminowa perspektywa to jest spekulacja to nie jest inwestowanie to jest spekulacja Ja nie jestem spekulantem wyleczyłem się z tego kiedyś próbowałem ale jakby niewiele z tego wynikało dobrego dla kapitału więc jakby podejście długoterminowe i to zrozumienie w ogóle że na przykład taka sytuacja Jak mamy teraz że mamy w Polsce wysoką inflację to absolutnie nie ma na rynku takiego instrumentu który w perspektywie jednego roku a z dużym prawdopodobieństwem pomoże nam pobić tą inflację przewidywalnie Tak przewidywalnie przewidywalnie oczywiście są obligacje skarbowe indeksowane inflacją tak ale prawda jest taka że w długim horyzoncie czasowym No one nam uwzględniające opodatkowanie które też nam grozi z tytułu tych kuponów które tam zarabiamy na tych obligacjach to tak naprawdę nie ochronimy wartości pieniędzy nie damy rady ochronić Oczywiście możemy się cieszyć że na przykład ktoś kto wchodził rok temu czy dwa lata temu No teraz się cieszy na przykład z oprocentowania obligacji skarbowych na poziomie 19%. tak powiedzmy nie skumulowanego ale tak naprawdę że tak powiem pamiętajmy o tym że rynek ma swoją okoliczność i są okresy kiedy ta inflacja jest wyżej są okresy kiedy jest niżej dla nas ma się liczyć to żebyśmy generowali dodatnią stopę powyżej inflacji w długim horyzoncie czasowym nie w jednym roku Nie w dwóch latach generalnie Najlepiej przez cały okres naszego inwestowania a cały okres naszego inwestowania to niestety jest kilkadziesiąt lat niestety i stety bo stety no bo że tak powiem pomożemy działać temu procentowi składanemu nie w sensie czas pomaga mu działać To nie my Pomagamy i podkreślę jeszcze raz to co mówiła Artur w kontekście tego szczęścia w inwestowaniu Warren Buffet w ostatnim swoim liście do posiadaczy akcji berkshire w zasadzie nie tylko do nich listy są publiczne można sobie przeczytać Warren Buffet który jest uznawany No powiem delikatnie za jednego z najwybitniejszych inwestorów tak średnioroczna stopa zwrotu gdzieś w okolicach 20% w całej jego karierze 60-letniej czy nawet dłuższe już w tej chwili inwestycyjnej i on mówi że on miał szczęście on z wieloma swoimi wyborami miał szczęście po prostu tak Czyli jeżeli tak inwestor mówi że ma szczęście to kim my jesteśmy żeby uznawać że my jesteśmy jacyś super doświadczeni albo zdobędziemy wiedzę która pozwoli nam mieć przewagę na rynku No to jest brak ja bym powiedział że to jest brawura i brak pokory nie czyli w tym sensie ja wolę wziąć dużo mniejszą stopę zwrotu tą średnią którą daje mi inwestowanie w indeks i powiedzmy ryzykować tylko takim kapitałem któremu uznaje że mogę spróbować zaryzykować inwestując w aktywny sposób nie ale nie i ja osobiście nie wierzę że uda mi się tym moim aktywnym inwestowaniem pobić indeksy stopę zwrotu z którą mam z indeksów Ja po prostu przez moje aktywne inwestowanie realizuje zupełnie inne cele i to też jest OK i to muszę to też warto powiedzieć że takie podejście też jest ok wcale nie jest tak że maksymalizacja stopy zwrotu musi być naszym nadrzędnym celem takim celem na przykład dla inwestorów dywidendowych jest to żeby otrzymywać praktyczne przychody z dywidendy nawet akceptując to że te spółki które te dywidendy wypłacają one nam nie wykręcą takich świetnych wyników jak te które jeszcze dywidentnie płacą są spółkami wzrostowymi ale my nie chcemy po prostu podejmować tego ryzyka bo zależy nam na tym żeby mieć co do garnka włożyć więc to są różne podejścia jako inwestor warto też takie swoje podejście swoją drogę odnaleźć mi zajęło strasznie długo czasu odnalezienie tej mojej drogi w tym sensie że żeby być okej z tym moim sposobem inwestowania przez długi czas jeszcze po prostu szarpałem w taki czy inny sposób nie tyle no tak jak króciutko tak bo ja spotkał siebie jak mam te 20 parę lat temu a więc jeszcze mniej to będzie o Masłowski małe kwota regularnie tak że te to co zwróciłeś uwagę Michał ten Aspekt psychologiczny inwestowanie jest moim zdaniem o wiele wiele ważniejszy niż to czy ktoś potrafi przeczytać sprawozdanie z finansowych jakie spółki ma super technikę i tak dalej i tak dalej Jeżeli ktoś narzuci na siebie zbyt duże homozy by chciał zbyt dużo oszczędzać na początku intro nie oszczędzać inwestować spekulować to przy pierwszej stracie przy pierwszej poważnej stracie się zniechęci tak albo nie ma bo już mu nie będzie nie wiem czwartego piątego siódmego miesiąca czy roku nie będzie w stanie inwestować w tej dużych kwot a później ta regularność małych kwoty jest takie wyrabianie nawyków to zabija to zabija to w długim terminie daje niesamowicie niesamowicie fajny efekt więc tak bym sobie powiedział wtedy miałem No nie było takich możliwości jak dzisiaj tak naprawdę 20 parę lat temu to na giełdzie były notowane electrium Universal my nie mieliśmy w ogóle znaczy nie było możliwości inwestowania w etf-y z Polski to trzeba powiedzieć zupełnie wprost na takiego inwestora indywidualnego w ogóle nie było takich możliwości wiesz co ja miałem swoje konto tam na intrade w Stanach więc jakby teoretycznie miałem taką możliwość ale jakby Ja nawet wtedy nie wiedziałem co to jest ETF mówiąc zupełnie wprost tak jakby nie miałem w ogóle tej wiedzy nie więc idealnie by było być teraz 20 lat ale z tym stanem wiedzy ma obecnie są nieporównywalne do tego co było 20 lat temu absolutnie nieporównywalne jest to ja jakby puentując jest świetny czas na to żeby po prostu inwestować w maksymalnie tani sposób dokładnie dokładnie tak Panowie to dzisiaj mieliśmy w tytule naszego spotkania mieliśmy te mity związane z inwestowaniem pasywnym ale także zainwestowaniem Ogólnie ja to mam Wypisałem sobie kilka moich ulubionych mitów jak ja tam namawiam znajomi no słuchajcie Weźcie się za to inwestowanie No trzeba oszczędzać i tak dalej i tak dalej i tak dalej no i Wypisałem sobie to co często słyszę pierwsze nie inwestuję bo nie mam pieniędzy słucham jak się rozprawi z czymś takim ja bardzo mało zarabiam to ledwo mi starczy tak to ja bym powiedział tak ogólnie Po co moje inwestujemy Nie no inwestujemy po to żeby w jakiś sposób poprawiać Komfort naszego życia albo tu i teraz to jest taka opcja w sensie nie inwestujemy tylko wydajemy albo kiedyś w przyszłości No to skoro kiedyś w przyszłości to podstawowe nasza podstawowa nasza nasz cel to jest ochrona wartości majątku który już zgromadziliśmy tak Czyli jeżeli coś odłożyliśmy to nie chcemy żeby to traciło na wartości No i smutna wiadomość przez inflację i tak pienią straci na wartości nie czyli jakby my nie mamy trochę wyjścia to znaczy Jeżeli zależy nam na tym żeby mieć jakiś kapitał który generuje dla nas kapitał na życie tak bym powiedział tak w sensie takim pieniądz robi Pieniądz to niestety zmuszeni jesteśmy do inwestowania i teraz jak ktoś mówi że nie ma z czego inwestować No to ja zadaję proste pytanie serio nie masz stówy Znaczy to jest 100 zł tak to od razu drugi mit jest taki który jest pochodną pierwszego nie inwestuje bo inwestowanie drobnych kwot nie ma sensu to się łączy to się ze sobą łączy to za chwilę że tak powiem tam się Arturowi wypowiedzieć w kontekście tego czy ma sens Nie ma sensu inwestowania moich kwot ale ja dam historię z przeszłości bo tak się cofnęliśmy o te 20 lat nie Więc ja powiem tak ja pod koniec lat 90 na początku lat dwutysięcznych pamiętam dokładnie do 2001 chyba roku grałem w kręgle ja na grę w kręgle nasmarowanie torów na trenera na nasz sprzęt do kręgli na kulę na buty na wszystko i tak dalej wydawałem od 1500 do 1000 tam 800 zł miesięcznie nie w sensie podchodziłem do tego mega profesjonalnie i powiem Wam tak z całej tej mojej kariery kręgowej No wynikło tylko to że jakby miło spędzałem czas z ludźmi i też się w kręgielniach które wiecznie zadymione bo tam jeszcze nie było tego zakazu palenia papierosów nie Więc można powiedzieć ani zdrowo ani jakoś szczególnie Wygrałeś coś Czasami No trochę powygrywałem tak ale jakby nigdy nie byłem takim graczem który który wiesz wszedłby na taki poziom uznawałby za satysfakcjonujący dla siebie robiłem to maksymalnie profesjonalnie Ale byłem amatorem domu więc zupełnie wprost więc i teraz ja jakby myśląc o tym jakie my kwoty przepalamy i też widząc rozmawiając jakby ze znajomymi i wiesz obserwując ich zachowania mówię znajomymi z tamtych czasów jak widziałem jakie pieniądze przechodzą przez ręce ludzi No dzisiaj się mówi że młody człowiek wydaje tam kilka stówek miesięcznie kilka stówek miesięcznie na alkohol nie gdzieś takie badania Mi tam śmignęły generacji tam któreś z tych młodych nie ja mówię kurczę po prostu serio nie masz stówy na to żeby zainwestować żeby odjąć sobie tą stówę od czegoś tam żeby zainwestować jak nie masz i uważasz że nie masz to zdecydowanie Popracuj nad tym jak zwiększyć swoje zarobki poważnie to jest jakby pierwszy krok to jest to co powiedziałem a później że tak powiem trzeba pozwolić tym drobnym inwestycjom wykazać że ma to sens czyli wiesz znowu jak zainwestujemy gdzie zainwestować No mi pierwsze takie skojarzenie moje robot Doradca nie w sensie niech to będzie nisko kosztowe tam oczywiście nie jest tak do końca nisko kosztować Bo roboty doradca kosztuje w sensie za niego płacimy opłaty ale z drugiej strony do małych kwot to będą naprawdę małe opłaty w porównaniu na przykład z aktywnie zarządzanymi funduszami inwestycyjnymi tam będzie będą kilkukrotnie wyższe nie więc jakby pozwoli nawyk tak daj sobie szansę na to żeby zobaczyć że rzeczywiście te instrumenty które tam są kupowane za tą stówę będzie za tą stówę dostaniesz z dywersyfikowany portfel na przykład dostaniesz nie wiem 6 etf-ów 10 etf-ów tak taki robot doradca dla ciebie kupi w takich kwantowych ilościach ułamkowych nawet ale już będzie można patrzeć jak to się zachowuje I mi się też wydaje że taki zdrowy nawyk u wielu osób to jest to że jak już zaczynają coś robić zaczynają inwestować to zaczynają się temu przyglądać w sensie że to nie jest takie że wrzucam pieniądze i zapominam Na początku jest taka chęć zdobycia wiedzy Ja myślę że to jest najlepsza Iskra Jaka może być znaczy ja bym potraktował na początku inwestowanie Te kwoty które my wpłacamy jako czesne za naukę nawet stracę To jakby czegoś się dzięki temu nauczę i A z kolei to jest budulec i fundament do tego żeby gdzieś w przyszłości być może nie popełniać większych błędów albo właśnie pójść tą ścieżką tak w bardziej taki sposób No na większą skalę po prostu jak w miarę jak te nadwyżki finansowe nasze są coraz wyższe więc próbować próbować no serio nie mogę uwierzyć że są takie osoby które nawet stówy nie są w stanie wyrzucić Arturze kiedy możesz parę miesięcy i wrzucą za parę miesięcy stówę na temat nie inwestuje bo inwestowanie drobnych kwot nie ma sensu bo wymiotowałeś jeżeli chodzi o ten drugi wątek czyli właśnie inwestowania drobnych kwot że to nie ma trochę sensu to trzy rzeczy bym musiał powiedzieć pierwsza to jest trochę prawda w pewnych okolicznościach Kiedy jestem na początku swojej drogi inwestycyjnej drogi życiowej w ogóle dopiero dorasta wchodzę w dorosłość to opłaca się inwestować w siebie czyli jak zainwestuje 1000 zł w jakieś kursy zawodowy i podwyższy swoje zarobki o 100% w rok to moja stopa zwrotu będzie dużo wyższa niż egz zainwestuje stówę na giełdzie więc na samym początku to jest trochę prawdę Uważam że ten kapitał ludzki nasze dwie ręce do pracy są bardzo też ważne i warto w siebie inwestować dopóki ten kapitał daje takie bardzo wysokie zwroty bo zrobiłem dwa trzy kursy zawodowe i okaże się że mogę zmienić pracodawcę i zacząć zwiększyć zarobki A to jest też to o czym mówił Michał warto skupiać się na zwiększeniu przychodów a inwestowania traktować jako pomnażanie oszczędności natomiast można też spojrzeć w inny sposób małe kwoty jeżeli byśmy spożyli w kontekście inwestowania takiego na emeryturę takiego długoterminowego to oczywiście jak będę wpłacał 100 zł miesięcznie No to kapitała emerytalnego raczej nie zbuduje to też prawda ale to jest to o czym mówił Michał że też my się musimy nauczyć tego inwestowania i właśnie trzeba go się trzeba się go uczyć na małych kwotach właśnie jak najwcześniej po to że kiedy zacznę mieć większe oszczędności To będziesz w tą wiedzę wyposażony jak ją inwestować efektywnie rozsądnie a nie tych pieniędzy nie przepalać można też na to spojrzeć z innej strony Kiedy mówimy już o inwestowaniu długoterminowym zwłaszcza w kontekście emerytury czasami się mówi że inwestowanie że limity wpłat do są niewystarczające że to są zbyt drobne pieniądze robiłem jakiś czas temu symulację i okazuje się że tak naprawdę wystarczy samojkę wypełnić wypełnić limit samego Ike żeby zgromadzić kapitał który powinien dla takiego przeciętnie zarabiającej osoby starczyć na emeryturę przy pewnych tam oczywiście założeniach nie będę teraz chodził w szczegóły ale nie uważam że te limity wpłatne Ike czy ich ze są za małe żeby zgromadzić sensowny kapitu to nie są drobne kwoty to nie są wsad drobne limity nie no Artur to są problemy pierwszego świata No jakbyśmy spojrzeli Ile osób w ogóle ma Ikei grze tam aktywny lew płaca A ile tam dobija do limitu to to będą jakieś promile tak to to któż to ma taki problem że ojca mi nie starczy że jakbyśmy dwie osoby jakieś tam mąż i żona to zaczną to już to są już naprawdę znaczące kwoty pewnie trochę w tym racji jest Natomiast w tym to co mógłbym jeszcze dodać To kiedy mówimy o inwestowaniu tych małych kwot Czasem pojawia się problem tego że są minimalne wartości prowizji dość wysokie u brokerów zwłaszcza w polskich instytucjach i inwestując małe kwoty No ta prowizja zjada nam jakąś istotną część tych środków No i to jest w pewnym sensie prawda Właśnie zwłaszcza w kontekście polskiej brokerów niektóre zagranicznych ale zasadniczo No trzeba po prostu się rozejrzeć są rankingi ja między innymi upubliczniam rankingi brokerów są brokerzy tańsi trzeba poszuka którzy są po prostu tańsi są też brokerzy którzy umożliwiają bezprowizyjne dzisiaj inwestowanie w etf-ie akurat nie więc można bezpośrednio i tak jak powiedziałem No można też przez roboterasę gdzie wtedy tych opłat transakcyjnych de facto może nie być tak w tym sensie tak są ukryte w opłacie za zarządzanie nie tak z tymi brokerami bez którzy oferują bezprowizyjnych hantle to prawda Chociaż też ja myślę na to tak nie fiksował że ta prowizja jest takim wyznacznikiem tego który to jest dobry Broker To jest ten który nie pobiera prowizji bo ważne są jeszcze inne elementy Teraz może nie będę się nad tym rozwodził nie tylko zwłaszcza że jeżeli spojrzymy na inwestowanie długoterminowe to to co jest ważne Jeżeli chodzi o koszty to są roczne opłaty zwłaszcza opłaty za zarządzanie które na przykład fundusze aktywnie zarządzane ponoszą a nie prowizje w drugim terminie jeżeli raz nawet zapłacimy trochę więcej od tych pojedynczych wpłat to to nas nie zabije tak jak mogą nas zabić te opłaty stałe pobierane co roku dobrze Panowie kolejny mit tutaj to jest bardzo ważne Takie pytanie nie inwestuję bo nic nie rozumiem nie to strasznie skomplikowane trzeba mieć doktorat z ekonomii gdzie to nie wiem o co chodzi Gdzie jest według was ten taki intelektualny lub próg wejścia że co minimalnie trzeba wiedzieć żeby zacząć inwestować bo to Robo doradcy akurat tak mają teraz w Polsce że tak niesamowicie brutalnie zabrzmi że można byłoby sprowadzić cały proces inwestowania do zlecenia stałego i w ogóle się nie interesować nic nie rozumiesz to moim zdaniem też niedobrze coś trzeba wiedzieć żeby się zabrać za to inwestowanie każdy wiadomo jak to jest jak się nic nie wie a trzeba coś zacząć No to to jest zawsze jakieś No to ból co minimalnie trzeba wiedzieć żeby być jednak zacząć inwestować a nie robić tego dyrektora to z ekonomii ja bym powiedział poczytać trochę blogów bezpłatnych w Internecie na temat W ogóle wpisać hasło Co to jest ETF i zobaczyć co nam wyskoczy i poczytać tak Znaczy to jest jakby podstawa znaczy musi być takie założenie że ktoś chce zdobyć wiedzę tak zanim włożę w coś pieniądze to chcę rozumieć W co ja wkładam pieniądze nie nie Że idę tam Słucham pana z Amber Gold którymi obiecuję kilkanaście procent nie wiem w jakim nie pamiętam co tam obiecywali I Powierza mu pieniądze od tak po prostu nie no to zakładamy że jakby większość ludzi jest jednak świadomych i ma jakąś dozę nieufności w stosunku do wszystkiego co się wiąże z tematem pieniędzmi z tematami związanymi z pieniędzmi Tak więc no po pierwsze poczytać trochę po drugie poczytasz trochę mądrych książek bo jest trochę mądrych książek na ten temat albo po trzecie pójść jakąś drogą na skróty totalnie na skróty w sensie skorzystać ze szkolenia typu advan z pasywnego inwestora to świadomie wymieniam tą nazwę bo to jest szkolenie które żeśmy stworzyli nie ja je stworzyłem nie Artur je stworzył i nie Jacek je stworzył tylko stworzyliśmy je w trójkę A właśnie dlatego żeby się wzajemnie challengować uzupełniać też wiedzą naszą i tak naprawdę pokazywać różne punkty widzenia na teoretycznie jedną tematykę inwestowania pasywnego nie druga rzecz to jest znaczy gdybym miał powiedzieć o takim totalnych podstawach jakby Ja lubię to tłumaczyć moim znajomym jak pytają co to są te etf-y to mówiłem tak Słuchaj masz wśród swoich znajomych jakiegoś gościa który prowadzi dobrą firmę w sensie wiesz że jest biznesmenem i że ta jego firma dobrze prosperuje nie No mam No to sobie teraz wyobraź że kupujesz sobie taką taki papier właśnie ten ETF w środku Którego jest kilkaset takich dobrych firm załóżmy tak dobrych No dobra a co jak będzie jakaś firma będzie zacznij kiepsko iść i będzie miała Gorsze wyniki finansowe to co się stanie No właśnie to jest zaleta ETF ale tefy są samoczyszczące się Czyli jeżeli mamy na przykład nie wiem 500 najlepszych spółek amerykańskich w takim etf-ie i jedna z nich jest niedomagająca a tam od dołu pukają od dołu tej poza tą pięćsetną pozycją pukają kolejne firmy które po prostu szybko dynamicznie powiększają poprawiając swoje wyniki i perspektywy również no to w indeksie zachodzi zmiana ta gorsza firma wylatuje a miejsce wskakuje inna Tak więc jakby Ty zawsze masz zawsze inwestując w takiego etf-a zawsze masz te 500 najlepszych firm tak A to naprawdę jest takie proste tak kurde naprawdę jest takim proste i tyle Tak i teraz pytanie czy chcesz jakby często jakby Przedsiębiorcy mają taki problem No dobra mam własną firmę inwestuję mogę inwestować w swoją firmę ja mówię Super inwestuj w swoją firmę Pytanie jakie masz perspektywy na to że z tej firmy wyciągniesz pieniądze z tytułu tych twoich inwestycji chociażby czasowych ja już nie mówię kapitałowych tak no i prędzej czy później okazuje się że jakby dochodzi ten przedsiębiorca do takiego momentu że mówię OK Nie chciałbym powiem wszystkiego stawiać na jednego konia Moja firma jest świetna ja nie mówię o tych takich Top inwestorach polskich nie mówię o tam osobowowie na przykład który ma świetne filmy i potrafi je że tak powiem wyprowadzać na prostą tylko mówię o takich No powiedziałbym przedsiębiorcach że tak powiem na niż poziomie takich jak ja nie a w pewnym momencie jestem zmęczony typ prowadzeniem tego mojego biznesu w pewnym momencie że tak powiem Widzę że generuje nadwyżki finansowe których i tak nie jestem w stanie skonsumować a nie chcę tego reinwestować bo nie mam pomysłu na to Jak zwiększyć przychody mojej firmy z tytułu tych reinwestycji tych środków nie Czyli tak naprawdę chcę ten kapitał zainwestować w gdzie się indziej w takie biznesy które są go w stanie pomnażać dużo szybciej niż moja firma nie I to też jest No tak Powiedziałbym taka dywersyfikacja nie etf-ie się świetnie do tego nadają i wiesz jakby tłumaczenie tego takiej strony właśnie biznesowej to jest to od czego Artur wyszedł że Wyobraź sobie że podejdź do inwestowania tak jakiegoś podchodził do budowy biznesu Problem jest taki że wiele osób nie wie jakby podeszło do budowy Biznesu nie w sensie takim my jesteśmy jakby wielu z nas historycznie było albo nadal jest pracownikami etatowymi tak naprawdę nie wiedzą jak się buduje swoją firmę nie budują swoją firmę też się wszystkiego trzeba nauczyć no tak ale ja nie wiem jak się prowadzi firmę ale ci goście z tych pięciuset największej firmy na świecie to chyba wiedzą to może dam im te pieniądze bo oni wiedzą Nie no można to tego też molest Molesta miała taki dobry tekst Nie wiesz o co chodzi to weź się i dowiedz tak po prostu nie więc prosta sprawa no nie wiesz o co chodzi to właśnie dowiedz No szukaj informacji komentarz Dawid w tym kontekście że ETF tylko produkt Wiedza o produkcie Okej jak najbardziej trzeba zgłębić wiedzę na temat na ten temat ale jednak jeśli się nie ma podstaw Mechaniki rynkowej to sama wiedza o stylu inwestowania to wiedzą eff jest bezużyteczna ja się trochę zgodzę bo trochę Tak zgodzę się i dlatego właśnie to jest to to też o czym tam wcześniej albo powiedziałem albo chciałem powiedzieć kontekst nie Czyli jak Artur mówił tam o tym podejściu dtf-ów to OK ale a Artur mówił o strategii własnej Ale to trzeba też rozumieć Okej ale jak to działa by jak my nie mamy tej wiedzy to jakby Nawet trudno jest taką strategie opracować bo nie wiadomo jakie założenia są realistyczna jakie nie i na przykład to co my w atlasie poświęciliśmy strasznie dużo czasu na to to jest jakby pokazanie jaka ta mechanika rynków jest Co to są akcje Co to są obligacje jak one się zachowują w stosunku do siebie nawzajem na ile są skorelowane ja nie w jakich okresach wcale obligacje nie są że tak powiem tym co zmniejszy redukuje zmienność w portfelu tak i i z czego to wynika więc to są trzeba mieć te podstawy ale z drugiej strony bez przesady też nie w sensie równie dobrze Jakby ja bym powiedział tej wiedzy trzeba mieć na tyle żeby nie ulegać panice czyli realistyczne oczekiwania i rozumieć że zdarzają się nawet długotrwałe okresy tak zwanego under Performance tak po prostu naszego to jest tak bardzo dużo osób które mógłbym jednego dosłownie jednym zdaniem uzupełnić tutaj wtrącić pierwsza myśl Ja mam licencję maklera są różne licencje dostępne można wydawać uczyć się uzyskiwać te certyfikaty zawodowe Natomiast jeżeli ktoś chce być lepszym inwestorem nie polecam strata czasu to są polecam tym którzy chcą pracować na rynku kapitałowym i Takim osobom faktycznie Polecam ale jeżeli chcesz być lepszym inwestorem nie potrzebujesz żadnych certyfikatów to jest pierwsza myśl druga są szkolenia jak Michał inwestora Ale to też nie zwiedza tajemna to jest coś to jest coś gdzie publicznie dostępne w internecie dostępna którą żeśmy posortowali wyselekcjonowali i ładnie podali i to jest to jest głównie to natomiast ja bym zaczął od tego żeby korzystać w pierwszej kolejności o tym już powiedział Michał z licznych źródeł bezpłatnych są blogi nie wiem Michał jest blogerem który Akurat ostatnio zawiesił buty na kołku chociaż ja myślę że jeszcze nie powiedział ostatniego słowa i ja mu nie wierzę że on przyszedł na emeryturę aż tam pisze czasami Może jakoś się wiesz może poczuję krew znowu ja staram się publikować regularnie jest Jacek Lempart jest Mateusz samołek jest Marcin i wódź są blogi finansowe można pojechać na Wall Street w piątek zaczyna się Invest caves jesienią jest pasywne Rewolucje na którą też zapłacę zapraszam konferencję na którą którą ja organizuję więc w pierwszej kolejności polecam spróbować tych źródeł z tych źródeł korzystać jeżeli okażą się one nie wystarczające No to można sięgać na przykład po płatne szkolenia ja tutaj dobrze bardzo dobre pytanie się pojawiło jaki to jest długi okres inwestowania Jakbyś mógł Michał wyświetlić ja ja bym powiedział jakby chętnie bym skomentował to teraz i Miejmy to z głowy Więc tak od razu jest odpowiedź bo Według polskich TFI to 5 lat to jest nie znaczy to jest minimum 5 lat tak bym zakładał znaczy powiem co co mówią dane bo jakby dane są naszym sprzymierzeńcem Dane oczywiście historyczne które dla jasności disclaimer będzie nie są żadnym prognostykiem przyszłych zachowań rynku czy przyszłych wyników ale historia jest dobrym nauczycielem więc jakby patrząc w dane wstecz od 1920 roku jeżeli na to spojrzymy łącznie z wielkim kryzysem amerykańskim Czyli ktoś kto by zainwestował w indeks&z 500 na dzień przed zwałą rynku która sięgnęła minus 90% blisko to ten ktoś czekał na dodatni wynik swojej inwestycji 16 lat prawie 16 lat Czyli to był I to było najgorszy przypadek w historii tak mówimy o zwale 90% tam jakieś wojny po drodze inwestycji dzień przed dzień przed rozpoczęciem spadków całej kwoty dzień przed rozpoczęciem spadków czy inwestycja jednorazowa dla jasności nikt z nas tak nie inwestuje nikt nie inwestuje jednorazowo my inwestujemy systematycznie i teraz przy systematycznym inwestowaniu ten okres się skraca do jasności jaką patrzymy na całą historię to to jest taka krzywa która wygląda w ten sposób że to prawdopodobieństwo naszego wygranka Czyli dodatnie istoty zwrotu ono istotnie rośnie już powyżej właśnie tych pięciu lat przebywania na rynku jeżeli systematycznie inwestujemy to te 5 lat jest takim absolutnie minimum ale ja bym traktował w ogóle inwestowanie jako w takim horyzoncie długo długofalowym czyli mówimy o perspektywie powiedzmy 10 lat plus to jest absolutne takie absolutnie racjonalne minimum żeby uznawać że jesteśmy w stanie wygenerować satysfakcjonując satysfakcjonującą dodatnią stopę zwrotu a nie tylko dodatnią nie no bo to że będziemy mieli plus jeden procent w stosunku do tego co 10 lat temu włożyliśmy to to na pewno nie można uznać tego satysfakcjonującą stopę zwrotu z drugiej strony no pytanie co się w międzyczasie na rynku dzieje nie problem inwestorów takich wielu Powiedziałbym nie tylko pewnie indywidualnych ale przede wszystkim indywidualnych to to że ulegają emocjom i sprzedają wtedy kiedy tak naprawdę powinni kupować i odwrotnie nie czyli wszyscy jesteśmy i mówimy że w dołkach to będziemy kupować A jak będzie Górka to będziemy sprzedawali nie tylko że praktyka Pokazuje że jest dokładnie odwrotnie Nie to jest klasyka to jeden z wielu takich mitów obaw inwestorów to powiedzmy sobie Wyłożyłem na przysłowiowej kawie komuś to nic nie potrafi O co tu chodzi że te długi termin i tak dalej i tak dalej Poleciłem nawet powiedz jakieś robota weźmiemy finansa który działa na polskim rynku po czym ktoś po trzech miesiącach przychodzi i mówi mi wiesz co to chyba nie dla mnie bo tam jestem minus 5% do tyłu Także to i to jest bardzo częste więc jakby ten jest kolejny taka jakby obawa inwestorów nie inwestuje bo boję się strata zaczął a teraz już coś zaczął więc faktycznie to jest do tych strat doszło nawet niewielkich mówię nie To to jest bez sensu wszystko to bardzo często jest takie zachowanie wśród inwestorów No i tu myślę tak tylko skomentuję krótka oddam głos Arturowi tu pomaga to zrozumienie Jak często występują te okresy strat Czyli jak długo trwają zazwyczaj hossy jak jak krótkie są bezsen to z jednej strony a z drugiej strony jak głębokie są te spadki Ile czasu ile trwa wychodzenie właśnie na na powracanie przynajmniej do poziomu sprzed spadków Tak więc jakby to jest też taka wiedza która jest publicznie dostępna Możemy sobie to prześledzić i zobaczyć nie jakby rynki ogólnoświatowe są generalnie w trendzie wzrostowym od kilkudziesięciu lat 100 kilkudziesięciu lat nie czyli bez względu na to co się dzieje to po prostu idzie w górę Ja myślę że ci którzy obserwują rynki na przykład od kilku lat no to doskonale wiedzieli to co się działo w covidzie No tempo głębokość spadków i tempo powrotu że tak powiem wyjścia z tych spadków było absolutnie niesamowite to się że tak powiem No miło było to obserwować nie ja to podaję tak że jak nie uderzy nas meteory taki który zabił dinozaury albo nie będziemy mieli na szeroką skalę wojny atomowej na świecie ale to będziemy mieli zupełnie inne problemy to PKB świata tam się podwa ostatnich latach co 20 parę lat no i należy w bardzo prosty sposób oczywiście z jednej strony wzrost liczby ludności czyli jakby jeszcze większą sprzedaż tych wszystkich Gigantów którzy są tam na szczycie tych tych powiedzmy tych Top 500 firm które działają z których większość działa globalnie to jedno technologiczne tak a trzecia że tak powiem No mimo wszystko dewaluacje pieniądza No technologiczny to jaki postęp dokonał się nie wiem W ostatnie 20 lat a 100 lat temu w 20 lat no to nie ma w ogóle o czym tempo jest tak dużo dużo wyższa Dobra i tak mój absolutny Mega Hit jak ktoś odpowiada że dlaczego nie inwestuje to to zabija nie inwestuje bo nie ja nie dożyję do emerytury nie ma sensu Tak właśnie ja czasami też to słyszę chociaż nie do końca rozumiem ponieważ dane statystyczne pokazują że Żyjemy coraz dłużej i prawdopodobnie jest że będziemy coraz dłużej żyć na emeryturze No chyba że będziemy późno na nią przechodzić natomiast zasadniczo będziemy prawdopodobnie coraz dłużej żyć na tej emeryturze ja bym powiedział że problem jest inny problem jest taki że nie mamy zwłaszcza kiedy jesteśmy młodzi mamy dość krótkich Horyzont inwestycyjne raczej bym powiedział że nie jest tak że boimy się że nie dożyjemy emerytury tylko że my się zmienią plany że ja tutaj gdzieś zamrożę kapitał a w międzyczasie okaże się że mam jakąś okazję inwestycyjną żeby założyć jakiś super biznes wyjechać do Stanów z rodziną i tam jakąś dostać super pracę a ja tutaj się wiąże jakimiś inwestycjami lokalnie mrożę kapitał i to jest wydaje mi się pewien problem I wydaje mi się że to jest problem realny i na który nie do końca jest rozwiązanie bo ja sam pamiętam że mi było trudno przyjąć taki długi Horyzont emerytalny stosunkowo długo dopiero nie wiem chyba stuknęła mi 35 kiedy pomyślałem sobie pierwsze bóle w krzyżu będę oszczędzał na emeryturę że mam taki cel takich Horyzont inwestycyjny więc jest to produkt którego trochę nie da się łatwo rozwiązać chociaż to co Warto też pamiętać o czym się zapomina w kontekście inwestowania na emeryturę a kiedy o tym mówimy to najczęściej pojawia się temat Ikea inwestując z wykorzystaniem tych kont wcale nie mrozimy środków to jest pewien mit sam kiedyś żyłem w przekonaniu że taki jest Nie jest to prawda z IKEI i x ze środki można w dowolnym momencie wycofać zamknąć rachunek a jeżeli będzie mieli ochotę Otworzyć go ponownie nie ma z tym żadnego problemu gdzie się płacąc podatek po drodze ja tylko dodam że co 15 lat w Polsce średnia długość wieku wydłuża się mniej więcej o 5 lat nie więc jakby takie są dane statystyczne Więc powiedzmy no prawie 10 lat 9 lat chyba dla mężczyzn się wydłużył wiek średni w ciągu ostatnich 30 lat więc no się możecie jesteśmy Skazani na to że będziemy wielu z nas niestety dożyje tej sędziej starości nie i teraz pytanie za co wtedy będziemy żyli jeżeli dla kogoś nie jest motywujące pojęcie w ogóle emerytury w sensie że ten wiek emerytalny jest tak daleko Ja się z tym zgadzam Ja na przykład miałem inny cel Ja chciałem przejść po prostu wcześniej na emeryturę nie I to było jakby dla mnie znaczy inaczej dla mnie przejście na emeryturę oznacza przede wszystkim to że nie muszę pracować zarobkowo jak nie muszę pracować zarobkowo to uznaję że to jest zarąbisty stan To znaczy mam środki które finansują Moje życie bez względu na to czy zarabiam czy nie do jasności nadal zarabiam więc w ogóle jakby dwa w jednym nie was & go po prostu więc jakby różnie te cele można sobie formułować No ktoś chce mieć środki na to żeby podróżować po świecie i tak dalej można wydawać to co się zarabia można pozwolić rynkowi zarobić dla nas trochę pieniędzy na na te nasze podróże w późniejszym też wieku nie w sensie oprócz tego co wydajemy teraz tu i teraz Nie po prostu nie przejadać wszystkiego tyle chyba Paweł centek kiedyś powiedział to zaczerpnąłem od niego nie wymyśliłem tego samemu ale tak właśnie taki argument że ktoś mówi że nie ja nie dożyję to ja wtedy odpowiadam tak A co będzie jak życie spłata ci psikusa jednak dożyje taki pesymistyczny scenariusz że jednak finansowym Ninja publikowałem taką tabelkę pokazującą ile będziesz w stanie przeżyć na emeryturze przy konkretnej tam stopy oszczędności Nie no nie niestety dla niektórych to przeżycie na emeryturze oznaczało że będą nie wiem przeżyją półtora roku tak z tych oszczędności które mają No i taka jest smuta plany Raczej wolałbym odprowadzać do takiej sytuacji Czyli też ten scenariusz jednak będę żył chciałbym gdzieś tam w tym moim inwestowaniu uwzględniać nie dobra taki argument Znajomi mi czasami mówią i to już będzie Barta Już nie takie wszystkie do tej pory rzeczy które były to mam wrażenie że ludzie na całym świecie mają i że nie wiem jak blogerzy w Stanach albo nie wiem w Argentynie się spotykają To identycznie sobie wymieniają bo tutaj takie mity ale teraz Teraz jest taki wybitny mega Polski i przypadek nie inwestuje bo rząd i tak mi wszystko zabierze tak jak zabrał przy OFE no i tutaj to się wiąże to jest komentarz był taki że Jak to mówiliśmy o tych pięciuset największych spółkach że tak jest z uśmieszkiem że na 20 największych spółek w Polsce to jakoś nie zadziałało Artur chcesz skomentować czy ja mam skomentować bardzo chętnie Ryzyk Po pierwsze ryzyko konfiskaty że tak to ujmę istnieje i niestety jest trudno zarządzalne czyli No historycznie było przypadki że po prostu rząd tam coś zabrał Przeważnie to się nie odbywa w ten sposób że ktoś tam wchodzi na rachunek tam blokuje środki tylko bardzo często w postaci takiego podatku i to się dzieje mówię że to jest trudne zarządzalne ponieważ zdarzało się że chodził do konfiskaty różnych klas aktywów nie tylko instrumentów finansowych na rynku ale też nieruchomości jak była Trzecia Rzesza to firmy były nacjonalizowane więc jakby no to jest tak że ciężko znaleźć klasa aktywów które tak do końca Gdzie można się gdzie można te swoje środki ochronić więc jest to ryzyko które istnieje i jest trudno zarządzalne Natomiast chcę powiedzieć że jest jedna jedno rozwiązanie jeżeli mówimy o inwestowanie konkretnie na giełdzie inwestowaniu pasywnym w kontekście inwestowania właśnie w etf-y można wybrać rachunek jeżeli boimy się konkretnie że ten nasz rząd capnie te nasze pieniądze nasze rachunkach skorzystać z instytucji która jest instytucją zagraniczną aby te nasze środki kiedy je inwestujemy i już były za granicą aby nasz rząd miał do nich ograniczony dostęp więc można zamiast brokera polskiego korzystać z brokera zagranicznego Ja nie jestem aż tak pesymistyczny więc ja w pierwszej kolejności korzystam z polskiej brokerów a konkretnie z rachunków A to co mi się tam nie mieści ze względu na limity wpłat inwestuje przez brokerów Zagranicznych i stosuje tego typu dywersyfikacji Nazwijmy ją systemowo-prawną ale jeżeli ktoś się naprawdę obawia to może korzystać wyłącznie z zagranicznych czemu nie jest to jakieś rozwiązanie to co mi zawsze dziwi jak słyszę że nie inwestuje przez Ike albo xze bo może być drugie OFE ale to że rząd może położyć łapę Na lokatach obligacjach to już nie obawiają się więc jakby nie widzą tego że mógłbym zrozumieć że nie inwestuje przez ikę x bo całe środki swoje aktywa przerzuciłem za granicę więc ale jeżeli mam wszystko w Polsce ani inwestuje w Ikei tylko dlatego że Ike może być drugim OFE to tylko po prostu nie rozumiem dzisiaj albo wczoraj weszła ta informacja że rząd pracuje nad tym nadcie takie ładne skróty jeszcze kolejnego skrótu się będziemy uczyli czy Centralna informacja emerytalna że w jednym miejscu będziemy się logować i będziemy widzieli ile zgromadziliśmy wzór się w ppk w PP w czym tam jeszcze po kolei i uwaga w Ikea to od razu rodzi się tak No będą w jednym miejscu będą wszystko wiedzieli to się wszystkim co nie wszystkim co poniektórym zapalają się światełko ostrzegawcze o będą wiedzieli ile pieniędzy mam gdzieś tam nie nie wiem polecam brokerów zagranicznych dobrych brokerów Zagranicznych i tyle Ja mam większość kapitału zainwestowane W poprzez Interactive brookress nie tyle Przypominam że finaks jest z kolei słowackim robot doradcą więc też poza Polską i rezydycją na to nie patrzeć pomimo że mają biuro w Polsce tak tak jeżeli ktoś tak ma mówi że rzeczywiście No tak oczywiście można się wynieść za granicę już tak kompletnie tak żeby już rząd naprawdę musiał się dogadywać z innym żony chciałby nam chciałby nam położyć rękę naszych oszczędnościach tak dobrze Panowie teraz już tylko konkretnie mam taki mit też taką obawę taką takie sceptycyzm związany już nie z inwestowaniem ogólnie A już z inwestowaniem pasywnym No bo tak jak mówiłem to inwestowanie pasywne to jest właściwe dla dużej większości inwestorów a już dla ludzi którzy nie są inwestorami to wręcz jedynym praktycznie możliwym polecanym takim rozwiązaniem i odpowiedź inwestorów takich którzy już trochę Wiedzą już coś są obecne rynku jest taka nie inwestuje pasywnie nie dam rady wykręcić lepsze wyniki inwestując aktywnie są pewni bardzo znani blogerzy tak tutaj na polskiej takiej scenie blogerskiej którzy w zeszłym roku ogłosiliśmy koniec inwestowania pasywnego jakąś śmierci inwestowania pasywnego bo właśnie zdaje się chyba trzeci raz tej z kilkudziesięciu letniej historii ludzkości deportfele typu 640 czy tam 8020 poniosły straty jednocześnie i na akcjach i neobligacja czy obligacje niechroniły nas na przed startemi na akcjach i w drugą stronę to co się odpowiada takim inwestorom co wy odpowiadacie inwestorom tym którzy trąbią koniec inwestowania którzy mówią że oni dadzą radę lepiej że aktywnie nie wiem Znaczy ja ci powiem tak ja nie będę nikomu w kieszeń zaglądał i Powiem tak jeżeli ktoś wierzy że poprzez aktywne inwestowanie osiągnie lepszą stopę zwrotu Proszę bardzo tylko że musi uświadomić sobie że aktywnie inwestowanie to jest praca na pełen etat mimo wszystko tak Czyli jeżeli chce w aktywny sposób podchodzić do mojego portfela na przykład tak jak wchodzę do mojego portfela gdzie gro stanowią spółki walił i spółki growth kupowane głównie amerykańskie kanadyjskie kupowane przeze mnie w przez właśnie przez Interactive Brokers to ja de facto codziennie się loguje że tak powiem czytam newsy Wiesz sprawdzam analizuje raporty finansowe i tak dalej to jest job to jest Nie chcę powiedzieć że to jest full Time job ale nie ma praktycznie dnia żebym ja czegoś związanego z rynkiem nie zrobił Nawet jeżeli to jest chwila to jednak to robię i powiem ci dla mnie osobiście znaczy Jeżeli miałbym kalkulować moją stopę zwrotu z tej mojej działalności aktywnej to powiedziałbym że ja wypadam Gorzej od indeksów nawet jeżeli na rachunku maklerskim mamy Lepszy wynik dlaczego Bo jak uwzględnię koszt mojego czasu który wcale nie jest mały to się okazuje że kurde ja mogłem ten czas przeznaczyć na masę innych aktywności także zarobkowych albo po prostu go nie spieniarzać i przeznaczyć go na obijanie się No jakby w moim przypadku jakby skutek uboczny jest taki tej mojej aktywności że ja jednak potrafię to w jakiś sposób przekuć na kolejne materiały które powstają chociażby do klanu finansowych Ninja czy po prostu to że to jest jednak jakiś mój konik jakieś moje hobby Lubię tam sobie pogrzebać i te śrubki podokręcać tylko z tego dokręcania śrubek umówmy się prawdopodobnie wiesz inwestując w pasywny portfel albo inaczej nawet aktywnie kupując akcje spółki berkshire chataway tak na których mam od 2019 roku na naprawdę mam fenomenalną stopę zwrotu nie w porównując to z Chociażby z moim podejściem aktywnym nie A więc dlaczego Szafrański nie kupiłeś wtedy tego Burke Cry po prostu istotnie więcej nie i w 2020 do kupowałem i trzeba było mieć jeszcze więcej tego w portfelu nie A mimo wszystko że tak powiem cały czas Się łudzę że to moje aktywne podejście ono mi się zwróci tak jakąś premią dodatkową tylko że w tej premii trzeba uwzględnić ten koszt poświęconego czasu a tym blogerom co to wieszczą śmierć portfelom 60 w ogóle pasywnemu inwestowaniu nie znaczy ja bym powiedział totalna bzdura w tym sensie że rzeczywistość tego nie potwierdza to że mieliśmy jeden rok w którym i akcje i obligacje jako klasy aktywów wygenerowały dwucyfrową ujemne stopy zwrotu bo to tak należy na to patrzeć czyli portfel 60 40 był tam chyba na minus 18 czy na minus 16% w skali całego roku już nie pamiętam w tej chwili to jakby to jest Doskonale wytłumaczalne dlaczego tak się stało Nie czyli w otoczeniu rosnących w stuprocentowych wiadomo że te ta część obligacyjna tak po prostu musiała stracić więc jakby tu nie ma niczego nieoczywistego to co się wydarzyło jest totalnie oczywiste naturalne jakby żadne reguły gry nie zostały zmienione po prostu mieliśmy taki rok nie i po prostu więc jeżeli ktoś jakby te klapki zobaczył zdejmuje zamiast głosić te Takie katastroficzne [Muzyka] przekazy że tak powiem wrzucać gdzieś tam w przestrzeń publiczną to zdejmie te klapki z oczu i spojrzysz szerzej to powie Okej nic tak naprawdę nic nie zrozumiałego się tutaj nie wydarzyło jako inwestor pasywny także muszę być przygotowany na to że w całym moim kilkudziesięcioletnim inwestowaniu będą takie lata w których nawet tak teoretycznie bezpieczny portfel o teoretycznie odwrotnej korelacji pomiędzy akcjami obligacjami będzie dwucyfrową ujemny nie A ja polecam zawsze patrzeć na to co się dzieje po takich latach to znaczy Czego spodziewać się po latach spadkowych w perspektywie kolejnego roku trzech pięciu dziesięciu lat i ci którzy dokupowali na tych spadkach a oni są wygranymi tak naprawdę nie I to patrząc na to że być może przed nami to chwilę się rozgadam ale już już chcę skończyć ten wątek patrząc na to że jakby przed nami potencjalnie jest recesja mówi się że już jesteśmy w recesji nie mówię głównie patrzę na rynek amerykański No to tak naprawdę te długoterminowe obligacje amerykańskie mogą być jedną z najlepszych klasach aktywów po których można by się być może spodziewać jeżeli ta recesja rzeczywiście nadejdzie i nie będzie taka miękka tylko trochę głębsza spodziewać się można kilkudziesięcioprocentowych z kolei dodatnich stóp zwrotu No ale to trzeba rozumieć rzeczywiście jak ta mechanika rynku funkcjonuje nie jeśli śmiało to ja w zasadzie skończyłem w jednym zdaniu dobra w dwóch zdaniach Chciałbym dodać ja się zgadzam z tą tezą że inwestowanie aktywne może dawać lepsze wyniki i są na to przykłady Warren Buffet kręci wyniki w horyzoncie bardzo długim bardzo wysokie ale pytanie Ilu jest chłonów Bełchatów i kto może kto ile osób ma szansę nim zostać garstka może może promile selekcję jest trudne i czasochłonna jeden przykład drugi przykład momentum nieobecny dzisiaj Pozdrawiam serdecznie Jacek Lempart o momentu mówił bardzo wiele jest bardzo wiele badań udokumentowana jest to anomalia że w długim terminie daje zarabiać więcej niż rynek Ale jakim kosztem emocjonalnym emocjonalnym bardzo trudnym Po pierwsze większość transakcji jest stratna Czyli trzeba zazyski odpowiadają pojedyncze transakcje bardzo zyskowne ale których jest niewiele to trzeba emocjonalnie znieść to jest pierwsza rzecz Druga są okresy kiedy na moment kiedy momentom zachowuje się gorzej niż szeroki rynek więc mogą być lata może nawet całe całe dekady niewiele tak jedna Dekada kiedy momentem zachowuje się gorzej i co nie wyrzuci nas na tym wirażu jakby to są momenty czy wytrzymamy z tą strategią i to wcale nie jest jakby to też kosztuje to chcę powiedzieć że to po prostu kosztuje Jeżeli nie będziemy mieć dlatego pełnego przekonania to po prostu nie wytrzymamy jeżeli chodzi o te spadki faktem jest że po raz pierwszy zdarzyło się żeby i akcje i obligacje aż tak mocno zanurkowały ale nie pierwszy raz kiedy w ogóle One spadały w tym samym czasie po prostu pierwszy raz aż tak mocno wcześniej już niejednokrotnie dochodziło do bywały takie okresy że o jednej i drugie spadały no cóż ta korelacja między innymi jest niska ale nie jest ujemna więc jakby Mogą być takie takie lata o czym wspomniał Michał żeby to był po prostu taki rok A mimo wszystko historia pokazuje że te obligacje w portfelu opłacają się pomimo tego że takie lata mogą się zdarzać one po prostu obniżają jego zmienność tak i to ja myślę dobrze też jest rozumieć jakby czym innym są obligacje notowane na rynku na przykład obligacje amerykańskie długoterminowe a czym innym są oczywiście obligacje skarbowe w detaliczne dostępne dla inwestorów indywidualnych w Polsce obligacje indeksowanej inflacją czy w ogóle jest świetny instrument do stabilizowania portfela mówię o obligacjach detalicznych tak z perspektywy polskiego inwestora który no patrzy na to jakiego portfel zachowuje się w złotówce także to też warto tutaj jakby rozumieć jakie jakie wiedzieć jakie te różnice są rozumieć te różnice I umieć zastosować ten konkretny instrument w swoim przypadku zgodnie ze swoimi preferencjami tutaj Paweł wcześniej tak zabrał głos w dyskusji tutaj na czacie Dlaczego często polecacie część obligacyjną w papierach w USA żeby te 40 czy tam 20 było właśnie w Stanach raz że mamy ryzyko walutowe dwa obligacje mają być naszą spokojną przystanią kotwicą na którym nie wiadomo ile zarabiać No i wymyślił taki portfel czyli polskie obligacje te takie światowy rynek na przykład bardzo fajną portfel ja skomentuję to nie jest tak że my Polecamy my pokazujemy znaczy jakby nie cofniesz się na polskich obligacjach skarbowych wstecz dużo czy nie przeprowadzisz historycznej analizy tego jak portfel Taki zachowywałby się w dłuższych okresach czasu dlatego Posługujemy się na przykład W analizach które Jacek Lempart przeprowadza które razem pokazujemy często w oparciu oprogramowanie system Trader robione te są oprogramowanie Jacka które pozwala taką analizę historyczną przeprowadzać my dlatego posługujemy się obligacjami amerykańskimi tak bo one mają w Polsce dane są najbardziej dokładne w najdłuższym okresie czasu nie I mówię coś często trzeba mieć na uwadze To co Dawid napisał że jak jesteś prezydentem podatkowym w Stanach to ci się to bardziej stabilizuje niż jak jesteś Polakiem i masz kurs walutowy atlasu żadnego inwestora gdzie bardzo dużo poświęciliśmy tematowi ryzyka walutowego jakby pokazania również w kontekście instrumentów które są pod spodem jakby nakładając na to oczywiście kursy wymiany walut w całym tym okresie który pokazujemy tak Czyli jeżeli mamy systematyczne inwestowanie to jak to wpływa Oczywiście że zmienność takiego portfela jest dużo wyższa Artur chcesz skomentować Może masz w głowie owocem że w temacie ale też adworem tutaj jednego z komentarzy od wolny arystokrata że jest przeciwny polaryzacji i podziałowi ja się z tym zgadzam też chcę podkreślić Ja nie jestem przeciwnej inwestowaniu aktywnemu ja sam mam część aktywną która kiedyś stanowiła zdecydowaną większość mojego portfela na początku 100%, potem większość systematycznie ja przynoszę swoje aktywa do części pasywnej i tą część aktywną posiadam i myślę że zawsze będę posiadał ono być może będzie coraz mniejsza tak prawdopodobnie będzie ale ja traktuję to jako takie miejsce gdzie ja się mogę wyżyć Gdzie ja mogę po prostu po siłować jestem rynkiem nie wiem czy wygram może nie ostatnie kilka lat ja akurat miałem dobry chociaż mam tu akurat świadomość że miałem dużo szczęścia i zakładam że te wyniki się nie powtórzą to jest na marginesie ale to przede wszystkim Traktuje jako takie miejsce upust swojej inwencji twórczej żeby po prostu się nie udusić więc uważam że warto mieć jeżeli jest się nad aktywnym ale chyba to jest mój przypadek mieć taką część portfela w której możemy się trochę wyżyć i po prostu mieć taką część aktywną to ja dokumentuję też że ja też mam większość portfela bo sprawdziłem aż Otworzyłem sobie arkusz w tej chwili ja mam 23% portfela trochę więcej niż 23% portfela w etfach takich w pełni pasywnych a reszta to są reszta to są aktywne inwestycje i teraz dla jasności cały czas mówię że bardzo ważne jest kontekst danej osobie Jeżeli ktoś chce siedzieć na rękach nie ma nic nie mam nic przeciwko aktywnemu inwestowaniu uważam że śmiało że tak powiem jeżeli ktoś nie chce tego robić uważa że inwestowanie to jest taka takie piąte koło u wozu W jego przypadku a jednak rozumie że musi inwestować bo inaczej po prostu inflacja będzie Zżerała jego kapitał to że tak powiem te pasywne instrumenty są właśnie dla niego nie i te pasywne podejście jest właśnie dla niego po to żeby nie musiał spędzać czasu na na tych inwestycjach a jednocześnie mógł zajmować się tym co jest dla niego istotne no po prostu taki którzy uproszczeniu tak Ja to powiem tak ja też oczywiście mam większe efekty części aktywnej ale choćby dlatego że ta historycznie było że mam dużo poinwestowaniu chciałem tak Ja się śmieję że to jest takie aktywne pasywne bo ja jestem fanem inwestowania dywidendowego bo dla mnie ja się muszę czuć dobrze ze swoim portfelem bo dla nic tak dobrze nie motywuje mnie do dalszego inwestowania oszczędzania jak kapiące dywidendy tu parę złotych tu parę złotych tu kilkaset złotych Och jak ja to lubię jak mi tak wpada na do portfela Natomiast te pieniądze pracują tak tak to ja sobie później to wiem Ja jestem fanem No nie wiem chociażby tego naszego rodzynka mamy mamy na giełdzie w Polsce etfnes&p 500 I to jest ETF nie akumulacyjny a dystrybucyjny to jest nieoptymalne podatkowo Pewnie lepiej byłoby to się kumulowało mi tego nie widział ale to dla mnie tak fantastycznie działa że tam wpadają jakieś pieniądze że ja to po prostu lubię natomiast zdaję się że Artur ty tak kiedyś będziesz napisałeś czy powiedziałeś że po prostu dążysz do tego żeby ta część pasywna się powiększała tak ja tam tutaj mam do 50%, O ile dobrze pamiętam to ty to dobrze ja w moim przypadku część pasywna Jest już większością portfela [Muzyka] No ale że tak powiem to jest to proces nie to ja Michał miałem tak że Znaczy nadal tak uważam w sensie to pisałem publicznie i nadal do tego dążę bo jak spojrzymy na to ile miałem etf-ów jeszcze rok temu to było Dolne kilkanaście procent raz jest 23 i systematycznie rośnie czyli w ramach relacjingu portfela powiedzmy Jeżeli jakieś spółki z portfela wyrzucam to Staram się już kupować etf-y po prostu nie Więc ja mam założenie bardzo proste Jak ktoś chce wiedzieć portfel jest pół na pół czyli docelowy mówię tak połowa to są pasywy że tak powiem podejście pasywne czyli przez etf-y a druga połowa portfela to jest podejście aktywne głównie przez spółki chciałem powiedzieć dywidendowe ale nie tylko bo właśnie jakby wiele te połowy też na pół czyli z jednej strony po stronie tej pasywnej mam połowę w etf-ach typowo growth a połowę w ETF typu Value A z kolei przy podejściu takim inwestowania w pojedyncze spółki to też połowa mniej więcej chciałbym żeby była Grove a połowa tak żeby ten portfel zarówno generował cashflow z dywidend jak i dawał mi szansę na maksymalizację całkowitej stopy zwrotu dzięki temu tym wzrostom które zapewni ta część Nazwijmy to złożona ze spółek Grove czy ja bardzo podobnie że tak powiem podchodzę do sprawy Czyli jak też chciałbym mieć zastał mnie rynek że tak powiem z ogromną częścią aktywną tak jak już nie przejrzałem na oczy nie wiem wybuch wojny na Ukrainie i dużo że tak powiem otworzyło tak poprzestawiał i tak dalej trzeba mieć więcej w tych amerykańskich spółkach więcej pasów wielu inwestorów tak uciekło troszkę z tymi swoimi inwestycjami za granicę nareszcie nareszcie No nareszcie dobra jest takie doświadczenie ja to robię tak że po prostu no nie re balansuję tu nie sprzedaje nie kupuj i tak daleko że co dopłacam co mi ty się nazbiera z dywidend No to to już kupuje sobie te tefy i to mi się tak systematycznie powiększa sam jestem zdziwiony jak dużo udało mi się procent w ciągu roku z hakiem przełożyć na te ekspozycję tą pasywną ekspozycję za granicą panowie takie jakby skończyliśmy z tymi mitami ale mam do was takie pytanie jesteście tak już tutaj przypomnimy jeszcze raz tutaj autorami wraz z Jackiem atlasu pasywnego inwestora zebraliście tę wiedzę do kupy i z wypuściliście kurs tam jakby ogrom pracy jest widoczny to jest jakby można powiedzieć poważne dzieło pan w związku z tym pytanie do was takie jak to się stało żeby wyszliście Atlas pasywnego inwestowania nie wiem siedzieliście przy kawie i nagle i nagle bum czy czy jak to było zapalnikiem był Jacek nie Artur zgodzimy się do tego jakby co to wina Jacka to wina Jacka to wina Jacka znaczy wiesz co historycznie to ja może powiem bo to tak się zaczęło trochę u mnie w Klanie finansowych Ninja Jacek Zresztą Artur też jakby są klanowiczami i jesteśmy tam w środku ja prowadziłem Live dotyczące mojego podejścia do inwestowania trochę właśnie jakby promowałem podejście jakby obydwie drogi tak Czyli zarówno inwestowanie dywidendowe spółki dywidendowe jak i również podejście pasywne No i Jacek był taką osobą z którą prowadziłem Live dotyczące inwestowania pasywnego i poruszyliśmy parę aspektów oczywiście jakieś tam podstawy i tak dalej no i był olbrzymi głód wiedzy w samym klanie nie żeby to jakoś podać uporządkować możemy tych live'ów zrobili tam kilka No i Jacek przyszedł w końcu z takim pomysłem to wiesz po roku nie w sensie po roku robienia tych live'ów powiedzmy nie Jacek mówi Ej a może byśmy to opakowali w coś nie w sensie w jakieś szkolenie Czy coś No bo jest masa pytań cały czas a to jakby to trzeba podejść do tego systemowo w sposób uporządkowany system Trader w końcu i ja zrobiłem to co robię zawsze robiłem to co robię jest zawsze kiedy ktoś przychodzi do mnie z jakąś taką propozycją czyli powiedziałem Wiesz co No może tak ale weź to przemyśl Wróć Tam za miesiąc wiesz jak go spuścić po brzytwie no ale niestety Jacek był dosyć upierdliwy w tym porozmawiał z Arturem w międzyczasie później zaczęli mnie obaj maglować żebyśmy to zrobili Ja wrzuciłem chłopakom już tak kulisy zdradzając wrzuciłem im takie zadanie na warsztat mówię to Ułóżcie agendę do tego i jakbym miałem jakby miałem podejrzenie że oni tego nie zrobią i temat umrze śmiercią naturalną oni wzięli zrobili a oni zrobili tą agendę nie zrobili jakby zrobili spis treści encyklopedii tak bym ci powiedział to była burza mózgów po prostu tak tak generalnie żeśmy uznali później razem Ja jakby konstruktywnie to zderzyłem już jak nie zmusili to konstruktywnie to zderzyliśmy i Uznaliśmy że fajne jest podejście encyklopedyczne dla kogoś kto chce przeczytać encyklopedię ale on nie jest fajne dla osób które są początkujące nic nie rozumieją bo nikt nie chce czytać encyklopedii żeby na końcu dowiedzieć się jak ma Zbudować swój portfel czy Czytaj nikt nie przebrnie przez encyklopedię więc z odwróciliśmy to podejście w kompletnie czyli myśmy wyszli z czegoś takiego to jest bardzo to była bardzo trudna praca to trwało parę miesięcy żeby tak ułożyć agendę szkolenia żeby portfele pokazać już na samym początku czyli wyjść od ogółu pokazujemy portfele gotowe i Tłumaczymy po kolei Rozbieramy na czynniki pierwszej tłumaczenie Dlaczego one się składają z takich komponentów tak i idziemy czyli od ogółu do szczegółu ryzyko opłaty koszty wszystko wiesz znaczy w ogóle weszliśmy od pokazania na przykład Robo doradcy na początku bo to jest proste bo roboterapca nie robi selekcji wiesz bo u robotę masz nie i teraz trzeba wytłumaczyć dlaczego on się składa z takich komponentów a nie innych i jak Tłumaczymy to łatwo jest nam pokazać i wytłumaczyć OK A co by było gdybyśmy podmienili to na to jakie byłyby konsekwencje tak Jakie są plusy jakie minusy i dokonujemy czegoś takiego że dochodzimy do po iluś tam modułach tego szkolenia dochodzimy do momentu No dobra to teraz Zastanówmy się gdybyś chciał ten portfel zbudować sobie samodzielnie od zera robiąc jakby sam wybierając ctf to jak to zrobić To jest zupełnie inne podejście Nie więc całe szkolenie jest ułożone w takim właśnie sposób że niektórzy z absolwentów tego szkolenia nam wprost mówili ej Ja doszedłem w zasadzie tam do modułu szóstego modułów jest 15 nie i uznałem że nic więcej nie potrzebuję że jakby to co tutaj dostałem na samym początku już mi to wystarczy dlatego że ja chcę mieć proste podejście Ja nie chcę komplikować ja nie chcę w ogóle nawet rozumieć więcej podstawy mi już Daliście wyłożyliście to jest wszystko dla mnie zrozumiałe wiem jak zbudować Tak wiem jak zbudować swoją strategię prostą i nie chcę komplikować wiesz z mojej perspektywy jako twórcy to jest idealne podejście dlatego że to jest szkolenie dla osób nie dla aktywnych inwestorów nie dla osób które będą co chwilę coś generały wiesz kombinowały poprawiały zmóżdżały się doktoryzowały się z tego Wiesz nad czym polega parytet ryzyka dalej nie oczywiście tego typu tematy też tam głębiej dalej poruszamy ale jakby nam zależy na tym żeby dać proste rozwiązania w taki sposób żeby człowiek nie zrobił sobie krzywdy czyli żeby to nie była brzytwa tylko żeby on rozumiał jak się posługiwać tymi narzędziami i to się nam znaczy ja jestem dumny bo po prostu uważam że to się nam udało Nie w sensie takim No mamy 4000 osób które przez to szkolenie przeszły i jakby te opinie oceny są po prostu absurdalnie świetne więc jestem mega zadowolony i ja z kim gdyby nie było Michała byś pewnie wydali encyklopedię przez którą Nikt by nie przebrnął A Michał ułożył to właśnie to było według mnie kluczowe właśnie w tą formułę od ogółu do szczegółów więc ja porównał to szkolenie jako wycieczkę na Tatry Wysokie Gdzie najlepiej wchodzisz na halę gąsienicową jak stwierdza że to już widać i ci wystarczają nie widzieć więcej jesteś w pełni jeszcze to jest funkcjonowane już się Trochę zmęczyłeś ja już nie potrzebuję więcej to co dostałem w zupełności zostajesz I kończysz wycieczkę Możesz wejść na karb to jest taki szczyt chyba tam to jest chyba przełęcz w ogóle tam jest możesz wejść trochę trochę wyżej i Michał Przecież ty tam kurcze konferencję organizujesz w tym zakopcu no i wchodzisz poziom wyżej tak dobra Tu tu mi wystarcza Ja już tutaj kończę wycieczkę dalej nie chcę A ktoś może chce wejść Chcę wejść na świnicę tak na tam chcę pójść na orlą Perć i jakby w każdym momencie można wyjść z tego pociągu jakby skończyć tą wycieczkę nie żeby wyjść z uzbrojonym w portfel w dobry portfel wcale trzeba przechodzić całego tylko możemy w dowolnym momencie wyjść i powiedzieć Dobra ty mi wystarczy już jakby dalej nie jadę Dobra mam takie pytanie do was [Muzyka] To wspomnienie wspomnieliście że to być około 4000 osób które już tam przeszły kupiły skorzystały z atlasu pasywnego inwestora No może nie przerabiajmy case'ów wszystkich bo to jest niemożliwe zawsze w formie podcastu publikujesz takie kejsiki takich wybranych tak uczestników uczestników atlasu to może jeden najfajniejszy przykład uczestnika atlasu który zapadł wam w pamięć co tak że ktoś nie wiem Powiedzcie coś Artur Daj swój Elon swój A jak nie masz to mówię to się zastanów Dobra to jest chłopak który będzie podcast nagrany chłopak facet w zasadzie który jest ratownikiem medycznym Irek Madeja jakby mieliśmy okazję go poznać osobiście bo my nagrywaliśmy rozmowy z absolwentami tam wybranymi wiele osób nam wypełniło taką ankietę dosyć kompleksową No co Jaką drogę inwestycyjną przeszli Irek jest dla mnie po prostu fenomenem bo to jest gość który jest po prostu ratownikiem medycznym jeżdżącym na karetce przez długi czas tak z kimś takim był a przeszedł taką drogę bardzo podobną do mojej czyli w momencie kiedy zobaczył możliwości które daje jego zawód jego kompetencja to zaczął na tym budować biznes i on dzisiaj ma firmę ratownictwa medycznego która ma ileś tam karetek zatrudnia iluś tam pracowników obsługują kopalnie w ogóle w zakresie w ogóle jakiś taki Case że ja mogę coś plątać ale tak z tego co pamiętam mówiąc proszę brać na tą poprawkę po prostu może coś plącze ale generalnie oni zrobili jakby Case taki że są ambulatorium w kopalni nie Więc to w ogóle wiesz że jakby jest stała opieka medyczna na terenie kopalni i tak dalej ileś tych kopalni tam obstawiają więc jakby z mojej perspektywy coś niesamowitego w sensie takim w ogóle wiesz słuchać tej historii i jednocześnie to jest osoba która No dzięki temu że ma firmę to ma nadwyżki finansowe również które w różny sposób inwestuje I fajnie nam opowiadał też o swoich doświadczeniach wiesz z różnymi formami inwestowania To jest niesamowite łącznie tam z nieruchomościami na wynajem i tak dalej więc i wiesz puenta tego wszystkiego jest taka że po prostu na koniec on buduje swój portfel teraz pasywny i jakby to podejście mu się najbardziej podoba Nie w sensie takim że bo jest tak proste bo on się wtedy może skupić na tych pozostałych rzeczach które robi wiesz jakby dla mnie to jest esencja w ogóle to jest takie krem de la krem tego inwestowania pasywnego nie że są ludzie którzy mają jakieś swoje rzeczy i oni nie chcą naprawdę nie są jakby zajmować się inwestowaniem chcą żeby to było w miarę na automacie ale muszą mieć przekonanie że to ma sens Nie że takie podejście po pierwsze jest realizowane a po drugie w ogóle ma to sens Nie więc jakby wiesz No Irek nam powiedział No generalnie my nadaliśmy sens temu tak temu jakby podejściu w sensie wytłumaczyliśmy mu w taki sposób że on jakby rozumie to i czuje się z tym dobrze wiesz no to to dla mnie taki że tak powiem kandydat i to mój jest taki branży która wiesz jakby mi ktoś powiedział ratownik jak pierwsze skojarzenia jak miałem ratownik medyczny to mówię OK to jest gość który wypruwa sobie flaki pracuje po kilkanaście godzin na dobę Nie dosypia nie ma na nic czasu i jest źle wynagradzany nie to są to są ludzie którzy to robią po prostu bo mają taką potrzebę serca i lubią swoją pracę ale jakby nie są w sensie ja mam takie przekonanie w sensie czy taką świadomość taki poziom świadomości że zarabiają za mało nie a się okazuje że wiesz możesz mieć takiego gościa który nadal Jeśli na kartce ja jakąś tam część swojego czasu No bo to jest to to go definiuje nie w sensie jeżeli wróciliśmy do tego co mówiliśmy już tam będzie Z godzinę temu czyli najpierw tam bądź rób to czym jesteś dobry tam z większą możliwość maksymalizacji tak swojej zarobków i ale niech to inwestowanie zajmuje ci tam ułameczek czasu a większość to co inwestowanie tego co jest dla ciebie esencją życia Nazwijmy to tak no tak jest Arturze masz jakiś przykład swój taki ulubionego jest wiele ciekawych osób jest wiele ciekawych osób w naszej społeczności na marginesie oprócz samego szkolenia jest też społeczność którą prowadzimy na discordzie gdzie na tematy atlasowe rozmawiamy dyskutujemy tam było wiele świetnych wartościowych dyskusji ale siłą rzeczy pierwsza osoba która przychodzą do głowy o których myślę to też którym się spotkaliśmy w Pszczynie pod koniec zeszłego roku No bo jednak te osobiste spotkanie z bardziej angażujące emocjonalnie i ta osoba która tak jest która tak mi zapadła w pamięć to Ania Ania z Ukrainy tak Ania z którą rozmową rozmowę Tak już ty rozmowa z nią już rozmowa z nią już została opublikowana A dlaczego ona zapadła mnie w pamięć ponieważ jest kilka takich rad których ja staram się udzielać takich rad bardzo ogólnych które według mnie są bardzo rozsądne i podpisuję się pod nimi obiema rękami i podczas tej rozmowy a nie jest zanegowała Co ciekawe podając całkowicie rozsądny argumenty albo argumenty bazując na swoich doświadczeniach związanych z Ukrainą ja mówię poduszka finansowa polecam obligacje indeksowanej inflacją Ania Ania mówi obligacje pojedynczego emitenta pojedynczego państwa moje Dziadkowie mieli obligacje pojedynczego państwa tam nie pytał który pochodzili jej dziadkowie opowiadała przykład nie wypłacili obligacji nie spocili tych obligacji zostali z niczym obligacji indeksowanej inflacją polski złoty Nie dziękuję tylko tylko dolar tylko dolar ja mówię inwestujesz na rankach zagranicznych Zacznij od Ikei grze Polski Broker Dziękuję bardzo ryzyko konfiskatu tylko brokerzy zagraniczni i jakby ona rozmowa z nią naprawdę poszerza perspektywę i mimo że ja po tej rozmowie dalej podpisuje się pod tymi zasadami które o których powiedziałem to to ta jej perspektywa mimo że właściwie przeciwna jest równie rozsądna i to po prostu otwiera oczy na pewne rzeczy tak To było fantastyczne Jakbyś mógł Michale jeden komentarz pokazać ten ostatni o książce ppk bo chciałbym od razu zatestować w planach wyświetlenie tego komentarza jest pytanie kiedy Justin Bing zostanie wydany bo Google już tutaj Paweł przeczytał tak Czyli książka się będzie nazywała po prostu kupuj i prawdopodobnie będzie miała podtytuł i nie przestawaj inwestować żeby to było jasne o co chodzi w tym tytule yyy przed wakacjami zdecydowanie Książka jest już przetłumaczona Ja w tej chwili piszę 19 rozdział od nowa bo tam był rozdział o kontach emerytalnych tych amerykańskich tam Ira Roof i tak dalej for one cayen i ustaliłem z to był element jakby negocjacji w ogóle nabycia praw że będę miał prawo do zlokalizowania tego rozdziału i na szczęście wydawnictwo i autor się zgodzili więc po prostu będzie zlokalizowany rozdział 19 który jest będzie o polskich kątach i polskich rozwiązaniach emerytalnych tak żebyście mieli jakby maksymalnie tutaj polskie warunki odzwierciedlone Książka jest czy dowiem się czegoś ekstra pyta Paweł tak myślę że dowiesz się czegoś ekstra jest niesamowicie niesamowicie przedstawia właśnie niesamowicie obalamity na temat inwestowania tak bym powiedział nie tylko pasywnego ogólnie inwestowania i daje taki bardzo szeroki kontekst dzięki czemu też mi się wydaje łatwiej dużo łatwiej jest wytrwać w swojej strategii inwestycyjnej no i ma sporo takich ogólnych prawd Nie właśnie to co mówiliśmy tutaj na początku że jeżeli że tak powiem masz mały kapitał do inwestycji w porównaniu do tego kapitału który jesteś w stanie wygenerować chociażby swoimi oszczędnościami Bądź po prostu poprzez zwiększenie zarobków to skup się na oszczędnościach i zwiększeniu zarobków a nie na inwestowaniu Czytaj owszem inwestuj ale nie przeznaczaj na to swojej swojego czasu inwestuj inwestuj bo ty ja wrócę do swojego ulubionego bo to pomaga wyrabiać nawyki tak tak ale to Zresztą to samo nikt mówi tak jakby zaczynać Jak najbardziej tylko też nie inwestuj swoje energii tam a zupełnie inaczej te proporcje będą wyglądały jak na przykład nie wiem aż portfel typu 10 milionów dolarów i zmiana jego wartości od 10% to jest milion dolarów no tam już warto zadbać o to żeby więcej energii przeznaczać na obsługę tego portfela Nazwijmy to i doskonalenie swoich umie niż na jakieś tam nie wiem tuningowanie swoich oszczędności nie swojej stopy oszczędności więc no jakby sporo takich ogólnych praw nie tylko w kontekście inwestowania tylko jakby spojrzenie całościowo na finanse nasze osobiste włącznie z inwestowaniem więc Strasznie mi się ta książka spodobała ja bym powiedział że książka Google była o bardziej o funduszach indeksowych a madziulego o inwestowaniu tak i na pewno o książkach Vogla jest mimo wszystko trudniejsza dla takiej osoby zwłaszcza początkującej bo ona po prostu czytając w ogóle nie wszystko zrozumie na czytając na pierwszym razem tak tak troszeczkę jakby powiedział tak na poturbowanych życiem inwestorów którzy już swoje starlili dobra wymaga pewnego fundamentu na którym się czyta tą książkę już jakie tak żeby żeby tam wynieść maksymalną wartość z jej lektury nie a tutaj tego progu wejścia nie ma Dobrze panie przyspieszmy mamy jeszcze tylko dwa pytania odnośnie tych atlasowiczów to jest taki Nazwijmy kursantów czy z kolei jak grupach dyskusyjnych na klanie na discordzie w ogóle w rozmowach z nimi nie obserwujecie efektu odwrotnego od sumie od zamierzonego bo to fajnie podaliście przykładu osób które że tak właśnie wiesz proste inwestowanie tak zrozumieli Jak to trzeba robić weszli tylko na halę gąsienicową i już wiedzą co mają robić czym zdarzają wam się przypadki osób które przekombinowają że poświęcają mnóstwo czasu żeby tam grzebać dokręcać śrubki coś tam jeszcze nie ułożyli strategii albo ułożyli poinwestowali dwa miesiące zmiana strategia coś tam i tak Wiecie o co chodzi nie tak Michał ja ci powiem tak my żeśmy to My wiedzieliśmy że tak będzie i my żeśmy to trochę wyprzedzili z jednej strony czyli jakby od razu mówimy ludziom że taka Pokusa jest że wiadomo że oni tak będą kombinować i tak dalej Co powoduje też że te osoby są bardziej tego świadome i one same potrafią u siebie to zauważyć też dzięki temu że my to naświetla nie więc wiesz trochę jest tak że na bazie naszych własnych doświadczeń my żeśmy różne takie zjawiska spunktowali mówiąc zupełnie wprost ale oczywiście że tak jest że każdy tam chce troszeczkę podkręcić zastanowić A może zamiast jej tam dwóch etf-ów to 4 a może tutaj jeszcze te mrding Market zmienię proporcje i to też fajnie wychodzi w tych rozmowach które publikowana rozmowa u mnie w podcaście z Mateuszem cisowskim który też jest jak absolwentem tego szkolenia Mateusza pytam ale dlaczego masz tam pytamy go generalnie Ale dlaczego wybrałeś tam jakieś oddzielne teff na mrinch Market i on mówi wiesz co wróciłem do tych swoich notatek i w sumie to dzisiaj nie wiem nie i zobacz Jakby ale odrobił pracę domową bo robił notatki on sobie notował Dlaczego jego strategię to jest to co my zalecaliśmy też na Spisz To jakie masz zasady Spisz w ogóle dlaczego na przykład decydujesz się zbud portfel w taki sposób jeżeli brałeś coś innego pod uwagę to napisz to żebyś miał to udokumentowane żebyś sam siebie nie oszukiwał za jakiś czas że ty wpadłeś na świetny pomysł i on taki był nie jak miałeś wątpliwości i zapisz to i że tak powiem no wychodzą takie kwiatki oczywiście No ja powiem tak to jest taka droga której którą każdy inwestor musi przejść sam każdy się musi czuć dobrze ze swoją strategią ze swoim portfelem ze sposobem w jakiego buduje i nie możesz komuś narzucić czy powiedzieć Ej nie rób tak Zresztą my generalnie mówimy że każdy musi to zrobić samemu jest bardziej jakby nie dajemy takich podpowiedzi to co Staramy się robić właśnie na discordzie gdzie na przykład Część uczestników szkolenia Po prostu publikuje swoje strategie i pyta czy to jest dobre czy złe czy czy coś tu zmienić czy jakiś lepszy zamiennik czy cokolwiek jakby zadajemy pytania takie pytania na które czasami są jakby prowokują myślenie i ktoś po tygodniu czy dwóch Czy po trzech czy po miesiącu dochodzi do wniosku Ej a może jednak przekombinowałem nie no ja mam Michał ja mam ja kombinowałem bardzo długo Ja mam dzisiaj na przykład w tej części mojej pasywnej ja mam tylko dwa etsy i dla nas ja nie mam obligacją tylko akcyjne mam tylko dwa etf-y nie i to jest koniec jakby nie chcę mieć więcej prostota prostota przede wszystkim nie dobrze Panowie też po pierwsze tak to jeszcze zanim zadam jedno pytanie takie troszkę w oderwaniu od atlasu to chciałbym przypomnieć tak żebym tutaj a dwa pasywnego inwestora chwilowo nie można kupić ale zaraz będzie można kupić prawda Tak tak będzie nabór do atlasu za miesiąc chyba rusza Tak więc jakby tutaj odsyłam tak Znaczy ogólnie odsyłamy na stronę Atlas pasywnego inwestora.pl tam się można zapisać i na pewno przypomnienie o kolejnym naborze przyjdzie dobrze chciałbym też tutaj zachęcić polecić bo będziecie panowie obydwaj obecnie na konferencji Wall Street no tam za około dwa miesiące nie będzie na konferencji w sensie Jacek nie mógł przyjechać mu się plany zmieniły to ja cały czas gorąco zapraszam miejsce na takie dyskusje oczywiście o pasywnymi inwestowaniu pogadamy o Michał o twoim amerykańskim hombaya to sobie Zostawmy już tam ale tam na pewno podczas różnego rodzaju paneli dyskusyjnych będzie dyskusja o czymś takim czy ta ciągle edukacja inwestorów które jest widoczna choćby w tym oto przesłać mam taki piękny slajdzie który pokazuje popularność etf-ów i akcji spółek zagranicznych w portfelach inwestorów czy tak to widać że coś się po 2018-19 roku zmieniło i to wśród aktywnych inwestorów teraz mówię badanie zrobione naszej bańce inwestycyjnej wśród aktywnych inwestorów indywidualnych rośnie popularność świadomość rośnie etf-ów jak ty spowiedzi Zagranicznych Czy mamy jako społeczność blogerska Stowarzyszenie inwestorów indywidualnych poszerzająca się ta wiedza nie wiem czy choćby efekt atlasu pasywnego inwestora też jako Składowa tego efektu zmienić rynek polskiej funduszy inwestycyjnych który przypomnijmy całe lata brali aktywnie zarządzane akcyjne fundusze pobierały 4% opłaty za zarządzanie uwaga nie były to jedyne koszty i dopiero ustawodawca musiał zmienić po kilka lat zmieniał i teraz ta opłata jest maksymalnie 2% I to też od razu też nie są jedyne koszty Oczywiście że to nie są że to nie są jedyne koszty czy może mamy szansę zmienić ten rynek pokazując że to inwestowania jak to u Boga także powinno być proste i tanie tak i to tanie to mamy na myśli dużo dużo tańsze niż te dwa procent które biorą Polskie Towarzystwo funduszy inwestycyjnych Jak myślicie mamy szansę zmienić wpłynąć jako społeczność Inwestorska na to żeby fundusze polskie się ogarnęły i tak możemy to nie tak robimy Może coś głos na początek bo ja boję się że za dużo powiem zaraz śmiało Zacznę od tego że bo powiedziałeś że to jest badanie w oparciu o tą waszą naszą bańkę inwestycyjną bo to polskie badanie inwestorów To my wtedy jednak społeczności blogerów osób aktywnych na tym że tak powiem w blogosferze czy może szerzej w tej twitterosferze i jakby w naszych społecznościach bo ale to ten obraz potwierdzają też dane z domów maklerskich na ostatniej konferencji pasywne rewolucja Dom Maklerski Bosch pokazywał statystyki w odniesieniu do instrumentów z rynków zagranicznych które są bardziej popularne akcji czy etfy i jeszcze do niedawna akcja stanowiły większość był Bardziej popularny niż ETF jest i że chodzi instrumenty zagraniczne zeszły rok 2022 był pierwszym kiedy ETF były bardziej popularnym instrumentem zagranicznym niż akcje i to jest znamienne to jest moim zdaniem jakaś miara pasywnej rewolucji jeżeli chodzi o to jak szybko to będzie postępowało inwestowanie z wykorzystywaniem etf-ów bo czy to będzie inwestowanie pasywne to też jakby ciężko to stwierdzić kto inwestuje aktywnie A jak to pasywnie Zresztą w ETF może inwestować nie tylko pasywnie można też bardziej aktywnie i to też jest dobre bo tefa są po prostu efektywny i narzędziami do inwestowania ja jestem nieco sceptyczny czy zmienimy rynek polskich TFI Wydaje mi się że to będzie postępować ale nie nastawiałbym się że to będą jakieś 2-3 lata czy raczej 20 lat kiedy te zmiany będą takie bardzo zauważalne Michał jak tam zmienimy ten rynek polską uważam że się musimy uzbroić naprawdę w cierpliwość ja bym powiedział tak Michał mamy jakieś wyjście w ogóle czy nie No nie mamy No czy w sensie takim trzeba robić tą robotę edukacyjną i tyle no bez względu na to czy się uda zmienić czy nie No wiesz ja patrzę też na to jak ten rynek TFI ogólnie regulatora który tam próbuje ich regulować jak on jest strasznie zabetonowany bo to że oni że TFI dostały wiesz dwa lata na to żeby czy nawet więcej żeby dojść zejść z tych stawek 4 od 2% to im tylko pozwoliło mieć bufor czasu na to żeby Zastanowić się jak upchnąć dodatkowe koszty poza tymi dwoma procentami Jak znaleźć rozwiązania na to jak te opłaty że tak powiem wysokie maksymalnie chargować pomimo tego narzutu ze strony regulatora nie więc mówiąc zupełnie wprost na polski Te fisją pioruńską drogie na tle wszystkich innych wszystkich innych cywilizowanych rynków Ja osobiście nie wierzę że coś się tutaj zmieni inną metodą niż niż to że po prostu nastąpi masowy odpływ kapitału od nich a z drugiej strony uważam że społeczeństwo jako całość niestety nie jest na tyle wykształcone [Muzyka] w zakresie Nazwijmy to podejścia do finansów osobistych szeroko nawet nie mówię doinwestowania żeby rzeczywiście to było możliwe No to wiesz polski rynek opiera się na sprzedawcach i pośrednikach przeróżnych dzieciach sprzedażą nie i wiesz Przychodzi ktoś oczywiście TFI ci powie że nie ma żadnego missellingu co jest totalnym bullshitem Oczywiście że jest cały czas mi Scenic w różnych miejscach i to że rynek jest jakby to że praktyki sprzedażowe Są bardziej cywilizowane niż były jeszcze pięć lat temu to nie znaczy że nie ma tego missellingu nadal jest tak i przy różnych okazjach próbuje się po prostu klientom odpychać produkty które są niedostosowane do nich nie bada tak naprawdę tego profilu ryzyka daje karteczkę do podpisania klient podpisuje bo mógł ktoś naobiecywał że to taka lepsza lokata jest nie że ją wkłada pieniądze na lepszą lokatę no sorry no cokolwiek byśmy nie mówili to po prostu jest źle jakby to trzeba przyznawać że jest źle to że coraz więcej osób w cudzysłowie w rodzinie wokół ma szansę inwestować tanio niskokosztowo i że są tam świadome osoby które inwestują również w sposób pasywny poprzez strefy i być może coś na ten temat opowiadają to jest jedyna nadzieja to jest Dolna w żadną edukację ze strony TFI są tacy blogerzy którzy opowiadają że TFI edukuje to jest totalny bullshit kłamstwo i w ogóle nie powiem co tak w sensie Sorry ta Edukacja to jest tak samo jak ta sprzedaż to jest miss edukacja nie w sensie to jest takie mówienie półpraw na temat tego jak się inwestuje no sorry no ja widzę Ilość artykułów kupowanych przez TFI w różnych miejscach wiesz no już nie chcę sypać nazwami tych magazynów czy periodyków z continent poważnych które po prostu żyją z tego że przyjmują pieniądze za to że będą te sponsorowane artykuły tam po prostu publikowały no to to jest żenujące No to ja jako obserwator tego po prostu mówię że to jest żenujące mam w sobie jakieś głęboki sprzeciw przeciwko temu i tyle mówiąc zupełnie wprost No możesz mieć fundusz który teoretycznie pobiera ci te dwa procent w praktyce pobiera więcej albo możesz mieć tfa który się podpiera 7 setnych procenta tak to o czym my mówimy to jest różnica nie wiem 30-krotna jeżeli chodzi o koszty fundusz który pobiera 2% rocznie już Bądźmy optymi sami pobiera 2% rocznie i te inwestujesz w nim przez 30 lat to przez ten czas to ile z tego kapitału wpłaconego zostanie potrącone nie tak Ja to mam takie zdanie tego kapitału zostanie przeznaczona na opłaty nie i teraz jaka by ta stopa zwrotu nie była No to że tak powiem no nie odrobisz tego po prostu no To ja już wolę mieć ten ETF który teoretycznie daje niższą stopę zwrota Może pokażmy slajd jak możemy bo sobie jakoś przygotowałem po prostu tak to jest świeże badanie z piwa takiej instytucji która bada Jak wygląda rynek aktywnych funduszy inwestycyjnych vs indeksy chociażby i publikuje co roku taki raport bardzo szczegółowy Właśnie się ukazał raport za rok 2022 czyli jakby do końca roku 2022 bo to jest dłuższy okres i macie tutaj kategorie w pierwszej kolumnie kategorie funduszy inwestycyjnych z drugiej strony indeks który jest dla nich benchmarkiem a po prawej stronie jest pokazany Jaki procent tych funduszy przegrywa z prostym indeksem tak funduszy aktywnie zarządzanych Dodajmy tak gdzie pracują teoretycznie eksperci którzy mają dla nas kręcić lepsze stopy zwrotu niż indeksy dają Nie no to jakby w horyzoncie jeden rok to jeszcze nie wygląda tragicznie powiedzmy połowa tych funduszy przegrywa ale jak spojrzymy sobie na Horyzont dziesięcioletni No to generalnie 90% albo więcej funduszy przegrywa funduszy aktywnie zarządzanych przegrywa z indeksem który teoretycznie naśladują nie A jeżeli mówimy o dłuższym horyzoncie czasowym to to zmierza po prostu do do 100% Tak i teraz jak to wygląda w przypadku funduszy europejskich bo to były fundusze amerykańskie aktywnie zarządzane to jakby tutaj mamy na tym znaczy w sensie funduszy nieeuropejskich tylko funduszy poza Stanami Zjednoczonymi International to wygląda całkiem podobnie No i taka jest prawda Tak czyli jakbyśmy nie patrzyli No to po prostu aktywnie zarządzane fundusze inwestycyjne przegrywają z indeksami nie wygląda jeszcze gorzej i tyle Więcej jeszcze gorzej tych w odróżnieniu od Stanów to jest jeszcze gorzej bo tam tym pierwszym roku to w okolicach 50% była to już 670 od razu Dokładnie tak podzielę się jeszcze jedną taką jedną obserwacją bo ja jestem zwolennikiem takie takiego podejścia i często o tym mówię głośno że ludzie powinni płacić bezpośrednio swoim doradcy A nie tak że po prostu od pośrednika tak jakby od dostawcy od dostawcy funduszu No i tutaj muszę powiedzieć że mój obserwacje troszkę ze smuteją mnie i moje założenia bo jest gorzej niż myślałem bo dostrzegam na naszym rynku Okej żeby też się nie wkładać wszystkich do jednego worka że Idzie ku dobremu ale zgadzam się z Michałem że jeszcze jesteśmy daleko od tego miejsca w którym powinniśmy być bo są instytucje które wprowadzają oferują doradztwo czy zarządzania aktywami zaczął wprowadzać opłaty za zarządzanie czy ta opłaty za doradztwo typu 1% rocznie No pewnie ze mną od aktywów klienta to one mogą być większe bądź mniejsze i byłem pewien że to powoduje że te portfele klientów zaczną się zmieniać że nie będzie w środku już tych najbardziej wysoko marżowych produktów tylko Te tańsze No i się byłem zaskoczony bo okazuje się że w portfelach jest daje dokładnie to samo po prostu chartują bardziej czardają bo Biorą od TFI i plus biorą swój narzut teraz dodatkowo niektórzy i ja mówię szczerze jestem wobec tego sceptyczny bo kto odpowiada kto te aktywa trzyma w tych funduszach No przeważnie osoby starsze które gdzieś tam idą do banku i tam dostają od swojego doradcę jakieś tam zalecenie określonego zakupu i wydaje mi się że po prostu musi się zmienić pokoleniem ja jestem trochę sceptyczny że dopiero gdzieś tam może nie wiem moje dzieci te starsze roboty albo dopiero te młodsze mam dzieci w wieku tam nie wiem 3 lata 10 lat Tak więc jakby być może już te starsze A może dopiero te młodsze kiedy zaczną myśleć inwestowaniu to to będą stykać będą by te wiedzy będzie już na tyle Szeroka i rozpoczyna z inwestowanie będą stykać się już może z lepszymi rozwiązaniami na starcie Czyli zmiana pokoleniowa tutaj Artur nie wiem czy pamiętasz jak u ciebie dyskutowaliśmy to ja wiesz ten przyczynę co się dzieje w ogóle na rynku i tak dalej to wymieniłem takie Czemu rośnie ta popularność etf-u żeby na chwileczkę zostawiające TFI że pierwsze by było wojny na Ukrainie to ja widzę po sobie po moich znajomych i tak dalej Dlaczego oni No próbują szukać jakiegoś inwestowania etf-owego zagranicznego drugie to jest postęp technologiczny coraz bogatsza oferta biur Maklerski spadek kosztów to ja podaję takie żelazny przykład że kiedyś żeby zainwestować za granicą w moim biurze maklerskim musiałem tam zgromierz być jedno zlecenie 20 parę tysięcy złotych to było strasznie drogie dzisiaj to jest 6000 zł z hakiem No to to już jakoś akceptowania jak się faktycznie odważymy na brokera zagranicznego to jest w ogóle są jakieś nieporównywalnie niż te kwoty trzecie Moim zdaniem najważniejsze to jest powszechny edukacja tutaj też panowie ukłony dla was No bo też na pewno przykładacie się co tego że tam coraz więcej ludzi dostrzega te wszystkie te wszystkie możliwości tak naprawdę możliwości możliwości to co powiedziałem mogło zabrzmieć takimi nerwowo ale to też nie znaczy że uważam że nie ma sensu dedykację wręcz przeciwnie jest ona bardzo ważna ale też potrzeba czasu żeby społeczeństwo zyskało wiedzę o tym jak inwestować rozsądnie tak rozwiązania komu nikomu się nie opłaca poza brokerami niektórymi nikomu się nie opłaca promować etf-ów tak w sensie takim mówimy o instytucjach finansowych No po prostu z beta Security jest na pewno i to w ogóle Ukłony i gratulacje i podziękowania za to co beta robi na rynku polskim bo robi naprawdę dużo tam widziałem też taki komentarz że że beta to jednak drogo Bo zdziera i tak dalej no trzeba też powiedzieć wprost nie od razu Kraków zbudowano tak samo jak z robo sami Słuchajcie troszeczkę Ja nie uważam Ja nie uważam stawki tam jeden procent za zarządzanie pobieranej przez roboty za stawka atrakcyjną wprost mówiłem że jest to stawka nieatrakcyjna Między innymi dlatego walczyłem i udało się wprowadzić taką ofertę która jest atrakcyjniejsza Zresztą si też ma dla swoich członków taką ofertę tak 0,6% rocznie za za opłata za zarządzanie i to już jest Powiedziałbym poziom sensowny dla jasności On nie jest docelowo sensowny też bym sobie życzył żeby te opłaty spadały ale tak jak mówię nie od razu Kraków zbudowano te firmy muszą mieć też z czego żyć zwłaszcza że jeżeli mają nam tutaj robić szeroką edukację to też kosztuje te działania promocyjne i tak dalej też kosztują także tutaj ukłony dla bety też bo po prostu No podziwiam zawalenie głową w ścianę Ja nie jestem aż taki zdeterminowany duża odwaga że na polskim rynku uruchomić ETF Oczywiście że tak i to nie jakieś tam import z zagranicy że Zresztą notowany i tak dalej tylko że ładnie na polski rynek na estlik80 i tak dalej to oczywiście dużo dla was panowie jeszcze raz chciałbym tutaj odesłać tak tam zajrzeć na stronę Atlas pasywnego inwestora te drodzy widzowie słuchacze kiedykolwiek trafić na to wideo i posłuchacie i tak to zajrzyjcie tam może akurat będzie prowadzili nabór będzie można kupić można to co tutaj już wielokrotnie mówiliśmy jak byśmy spojrzeli na to Co produkują krajowi blogerzy edukacyjni co stowarzyszeniwestorów indywidualnych produkuje w zakresie tego pasywnego inwestowania to też można przejrzeć zobaczyć no zaradzić się tym zarazić się tym się tym pasywnymi inwestowaniem jeszcze raz panowie Przypomnijcie Kiedy rusza na burkiet kiedy będzie można kupić Poczekaj sprawdzę w kalendarzu bo chyba oficjalnie nie jest ogłoszone ale to nie szkodzi żebyśmy oficjalnie to nie jest tam że za rok za dwa to jest teraz 17 kwietnia 17 kwietnia rusza nabór do klanu A ja Przeszłam do atlasu A swoją drogą poleciłbym bo będziemy też startowali za tydzień równo z live'ami które nazwaliśmy wieczory pasywnego inwestora dla takich osób totalnie zielonych czyli może nie członków si ale jednak osób które chciałyby się dowiedzieć więcej od czego zacząć tak naprawdę mamy cztery takie spotkania co tydzień w środy o 20:00 pierwsze będę ja prowadził od na temat tego no co zrobić żeby w ogóle przygotować się do inwestowania w sensie kiedy jest dobry moment na to i tak dalej jak do tego podejść drugie będzie prowadził Artur który powie jak budować taki portfel odporny na że tak powiem właśnie trudne czasy trudne czasy a trzecie będzie prowadził Jacek który nam powie jak obsługiwać już taki portfel później w czasie i czwarty to będzie sesja q&a wyłącznie więc że tak powiem Zapraszamy bardzo serdecznie i to z kolei jak wejdziecie pasywnego inwe Stera ukośnik Live to tam jest więcej informacji na ten temat Michale ja widzę że jeszcze na parę pytań Czy mamy jeszcze czas na parę pytań bo się tutaj mama zróbmy to pytania były to Emil zadawał pytanie i to jest bardzo fajne pytanie Moim zdaniem też takie No czemu nie Czy jak kupię tefy i mój Broker upadnie to mogę tefy umieścić u innego brokera Opowiadaj Artur bo to ty żeś to robił się do tego zapamiętam Tak i w Polsce ale nie tylko również w innych krajach prawo działa w ten sposób że aktywa klientów są odseparowane od aktywów brokera więc jeżeli Broker upada to jego aktywanie są zagrożone przykład z polskiego rynku sprzed kilku lat upadł internetowe do Maklerski z Krakowa aktywa klientów zostało przeniesione w tym przypadku do PKO BP to co może się wydarzyć to jeżeli mamy dużo gotówki to tak gotówka może być utracona jeżeli jest jej zbyt dużo mówię zbyt dużo ponieważ są tak zwane systemy ochrony inwestorów w systemie rekompensat Które gwarantują że jeśli te gotówka będzie nie większa niż ta nie wiem No w każdym kraju to są inne limity prawda ale powyżej pewnej kwoty tylko 90% środków nie Więc dokładnie dokładnie zależy od zależy od tego W którym kraju mamy w którym oddziale interaktyw Brokers mamy tak będę jechał tak od góry więc pytania mogą być również widziałem fajne pytanie tam O właśnie to Czy widzicie jakieś zagrożenia w inwestycje w etf-ie o małej kapitalizacji na przykład wizdom dolarów rok założenia 2019 Czy lepiej wybierać bardziej znane i starsze co do zasady lepiej wybierać bardziej znane i starsze przy czym jakby miał taką mówić o takiej aktywnej selekcji etf-ów to też nie patrzeć Znaczy ogólnie taką zasadę którą żeśmy z Jackiem i Arturem przyjęli to aktywa powyżej 100 milionów dolarów nie Artur tak się zgodzi że to takich chyba poziom który jest tak dość powszechnie się tak przyjmuje zwłaszcza przy tych silnie zdywersyfikowanych Ale co nam grozi nie będzie tak bo też czasami spotykam się zlikwidują fundusz i stracę pieniądze to nie jest też tak że my stracimy te pieniądze Jeśli oni ten fundusz zlikwidują i można jednostki po prostu wy płacą nam środki na rachunek Maklerski będzie mieć to niedogodność że będzie muślili co z tymi pieniędzmi zrobić ponownie zainwestować jakby to jest ten kłopot a nie jest tak że to stracimy tak jak nie wiem upadła jakaś tam giełda kryptowaluty stracili pieniądze tutaj tak to nie działa to jest rynek regulowany dostaniemy pieniądze z powrotem na rachunku ja bym to zwrócił uwagę na jedną rzecz że jeżeli mamy takie ETF o krótkiej historii to jakby nie jesteśmy w stanie wiarygodnie zaobserwować Czy fundusz śledzić ten Benchmark czy nie śledzi i na ile efektywnie bo to co mówimy ogólnie w przypadku wielu funduszy tych takich największych My patrzymy często na opłaty które te fundusze mają na ter tak to jest de facto opłata deklarowana a nie prawdziwych koszt funduszu bo o prawdziwym koszcie funduszu decyduje to jaki on ma tracking defrance czyli na ile on się różni w stosunku do indeksu który naśladuje jak spojrzycie sobie na te największe etf-y one Generalnie performują lepiej od indeksów de facto zerują nam te opłaty jak to jest w ogóle możliwe można by się było zastanowić nie te rozliczają płacić tam 700 oni po prostu zarabiają na pożyczaniu papierów w związku z tym taki ETF No generalnie generuje wynik lepszy niż indeks nie w sensie dla dla inwestora nie Więc to to i przy takich etapach które istnieją krótko No po prostu Po pierwsze małe jeżeli są małe aktywa No to prawdopodobnie mniejsze obroty też na nich więc większość spreet więc jakby te koszty takie Nazwijmy to związane z zakupem i powiedzmy upłynnieniem tego ETF one mogą być wyższe ale takie sumaryczne koszty ale tak naprawdę i tak warto patrzeć na to Na ile dobrze naśladuje ten indeks który próbuje naśladować z Robertem schackim też właśnie dyskutowaliśmy o tym o tych oterze i tak dalej to te tracking difference bo to jest jakby odpowiednik tego czy co było gdybym ja sobie sam kupił ten koszykty jak bardzo się różni ten ETF tak to jest jedyna miara tak naprawdę pokazująca skuteczność etfa tak naprawdę i to jest najważniejsze i tego jakby łatwo nie znajdziecie że tak powiem po porównywać poszukiwać ciekawostkę dodam że też etf-y od bety dzisiaj wspomnianej instytucji naszej na S500 ile nas tak też mają dodatnie trucking defen czyli miał za zeszło konkretnie wyższą stopę zwrotu niż indeks który naśladują o szczegóły możecie pytać Mateusza muchy teraz ja już nie będę przedłużał ale jak już mówimy w tym temacie to też o tym warto wspomnieć warto odnotować tak dobra Tu jest takie pytanie bo tam była taki fragment dyskusji mówiące o tych że trzeba inwestować w siebie i tak dalej i tak dalej tam do tych kursach Ja tam się to też nie do końca zgadzam że Dobra trzeba inwestować siebie ale już tą pierwszą stówę to wejdę Weź zainwestuj bo co z tego ile możesz zrobić tych kursów jak się nie zacznie inwestować to co z tego będzie tak tak okej Dawaj do mnie a nie do Michała Nie bo ty o tym mówiłeś Nie ale ja mogę odpowiedzieć to jest problem jajka i kury zawsze zawsze zaczynamy inwestować za późno zawsze za późno taka jest prawda Tak tak więc ja bym powiedział to też lubię dygresja będzie lubię czytać materiały w internecie filtrując je przez taki pryzmat czy to jest praktyk czy teoretyk i bardzo często czytając różne materiały na temat tego właśnie jak powinno wyglądać inwestowanie i tak dalej Widzę że mam do czynienia z teoretykami albo ludźmi na początku drogi bo na przykład zbyt bezkrytycznie gł jakieś prawdy objawione A mój ten jakby filtr poznawczy po iluś tam latach obecności na rynku i nabijania sobie własnej guzów jakby On pozwala mi dostrzegać że świat nie jest czarno biały bo on tych odcieni tam kolorystycznych w tym inwestowaniu jest od gromade jakby nie ma dwóch takich samych inwestorów trzeba na to wszystko brać poprawkę także nawet jeżeli dzisiaj to słuchacie to zalecam dużo dozę krytyczności w stosunku do tego co mówimy czerpcie z tego ale też z takim przekonaniem że wszystko musicie przetrenować na sobie No nie da się tego nie da się tej wiedzy jakby nie da się nauczyć doświadczenia doświadczenie się zdobywa Nie no i podać jednego przepisu na kolejne kilkadziesiąt lat inwestowania tak bo się zmieniają oferty podatki opłaty No wiele się zmienia Jeśli mógłbym dodać też jednym zdaniem to tak czysto matematycznie to im większy mamy kapitał tym bardziej się opłata opłaca kupić kurs mniejszy jest jego udział w wielkości naszego kapitału ale czyli jakby tym mniej procentowo on nas kosztuje tak taki kurs natomiast tak jak powiedział Michał to jest problem bardziej tego jajka Czy kury ja uważam że to czy kupić kurs czy nie To wszystko zależy przede wszystkim od tego ile mamy czasu jak mamy dużo czasu to se trzeba sobie czytać bezpłatne blogi jeździć na jakieś bezpłatne konferencje od tego zacząć a jeżeli ktoś nie ma tego czasu i chcę żeby ktoś mu tą wiedzę wyselekcjonował puk puk układa jakoś apetycznie podał to wtedy uważam że takie rozwiązania są OK Oj panowie tu są fajne pytania to jest dobre pytania czy według was jest duża szansa na powtórzenie kryty w 2008 roku początek jest taki sam upadają banki w USA co o tym sądzicie i ja dopowiem że to w ogóle ma znaczenie dla jak ktoś i pasywnie inwestuje jak zwykle nie pamiętam bo ja mam słabą pamięć do takich rzeczy ale Jacek tutaj nieobecny jeszcze raz zrobił z kimś wywiad właśnie nazwiska nie pamiętam z kim on zrobił wywiad i on i tam cytat był taki że ten ten ten rozmówca Co ogląda rozumiem powiedział coś takiego jak jest aktualnie krach na giełdzie A wy macie dekady do emerytury to otwierajcie szampana ja bym chętnie przywitał ale nie jestem ja bym przywitał jakiś Crack w USA a czy będzie to nie wiem słuchajcie to jest To jest generalnie tak ja przede wszystkim nie prognozuje i zawsze tego unikam nawet jak widzieliście live'y tam które były przez finanse organizowane tam debata blogerów i tak dalej to ja zawsze walę Po łapach tych którzy tam zaczynają prognozy snuć Mogę tylko powiedzieć co co uważam na temat tej drugiej części czyli początek jest taki sam nie nie jest taki sam co kompletnie inna sytuacja jest Mieliśmy wtedy sytuację związaną z tym że był problem z kredytami Supreme i tak dalej kompletnie inna sytuacja jakbyś świadome że tak powiem dmuchanie już dobra nie będę wnikał każdy może sobie poczytać co co to się działo w roku 2008 obecnie mieliśmy taką sytuację no że po prostu bardzo dużo pieniędzy które powinny być trzymane w hedge'owanych czy zabezpieczonych instrumentach finansowych były przechowywane w niezabezpieczonych obligacjach rządu amerykańskiego w związku z tym jak rentowności tych obligacji zaczęły że tak powiem jechać w dół No to że tak powiem stopy procentowe rosnąć w górę Oczywiście mówimy o rentowność tych obligacji które były w portfelach banków to się okazało że one tak niekoniecznie pokrywają że te depozyty które są od klientów i teraz Wbrew pozorom to co się znaczy to co w mojej interpretacji teraz nasi Ja nie jestem żadnym kuru Ja nie jestem specjalistą ja się na tym nie znam Ja jestem prostym sobie chłopakiem z warszawskiego Ursynowa który że tak powiem próbuje się sprawnie poruszać po swoim portfelu inwestycyjnym więc jakby z mojej obserwacji wynika że to co zrobił Feet rząd Ameryka w kontekście tego kryzysu zadziałali kurde po prostu bardzo szybko i w zasadzie w tej chwili mówi się o tym że w ogóle wszystkie banki Regionalne w Stanach Zjednoczonych których jest tam parę tysięcy mają dostać gwarancję przekraczające te gwarancję fdc czyli te gwarancję tam nie pamiętam w Stanach jest chyba 250 tysięcy gwarancji albo nawet 250 000 gwarancji 250 tysięcy dolarów gwarancji depozytów nie więc w tej chwili się mówi o tym że tak naprawdę mają być chronione środki w bez względu na kwotę nie tylko po to żeby wyciszyć jakby uspokoić tą sytuację ten ran na te głównie małe banki regionalne nie i teraz Zobaczcie No jakby szybko podłączono kroplóweczkę i tyle po prostu nie ale jednak natura tego kryzysu jest zupełnie inna niż to co się działo w 2008 roku Tak to jest to co Ja obserwuję dla jasności mogę czegoś nie widzieć Powiem szczerze sektor finansowy w Stanach Zjednoczonych nie szczególnie mnie interesuje akurat to nie jest jakby moja domena ubezpieczyciele Tak więc Przyjrzałem się tam ryzykom w kontekście ubezpieczycieli banki to raczej kanadyjskie które tego problemu nie mają nie to tak mówię jak to wygląda z perspektywy mojego portfela więc też dla jasności nie przykładam zbyt dużej uwagi więc jak ktoś sobie podążyć to niech sobie drąży to jest to co ja o tym sądzę nie czy to się przełoży na wielki kryzys wątpię osobiście ale równie dobrze może się przywitał Ja ciągle jestem zły że mam za drogo pokupowane jakieś Ateny No ale dobra to mówi się Morgan Stanley jak się mam powołać na kogoś który w najlepszy dotychczas sposób przewidział to co się wydarzyło w roku 2022 oni bardzo jakby systematycznie mówili co się będzie działo i do jakich poziomów s&p 500 Jeżeli tak dalej no przewidują że pod koniec roku będziemy mieli dołek na giełdzie gdzieś tam w czwartym kwartale nie I nadal jakby spodziewają się obsunięcia w dół od dzisiejszych poziomów jakieś 15%. nie Czyli to jakby skończylibyśmy gdzieś na poziomie minus 30%, no Takie jest założenie odczytów teraz tak czy to się wydarzy czy to się nie wydarzy No trzeba mieć takie scenariusze inwestowania które zakładają każdy ze stron jakby pozwalają inwestować w każdym ze scenariuszy No systematyczne dokładanie środków do portfela Ja myślę że tym osobom które robiły to przez cały rok 2022 jak rynki jechały w dół a Przypominam że spadliśmy chyba maksymalnie do minus 25 gdzieś na indeksie s&p 500 gdzieś w tej okolicy chyba minus 25 w trakcie sesji była na zamknięciu było mniej w sensie nie szybko odbiło więc generalnie No ci którzy dokładali pieniądze myślę że sobie sami pogratują w perspektywie kilkuletniej że to robili że wytrzymali tak że jakby nie ulegli jakiejś jakiegoś strachowi dla jasności No ja ze spokojem na to patrzę Cieszę się że mogę dokupować mocno przy scenie one spółki growth No w moim przypadku dobra takie mam pytanie bo zmieniają się xze wiemy jak jest tak że w danym roku sobie możemy coś odpisać później 10% na wyjściu ryczałtowego czy to nie traci atrakcyjności jak pierwszy próg podatkowy jest 12% . zrobiliśmy Kalkulator który to liczy jest u mnie ale nie powiem ci w którym artykule więc wy niech polecam Markowi wejść na stronie system trader.pl tam jest narzędziownia i tam są taka kalkulatory jest kalkulator Ike i może sobie przeliczyć w największym skrócie daje radę ale ostatecznie trzeba sobie wpisać założenia jak długi horyzon czasowy Jaka jest stopa zwrotu i nam się wszystko ładnie przeliczy wejdźcie na system trader.pl ja jedną dygresję rzucę tylko bo często my analizujemy co jest opłacalne albo co jest nieopłacalne w długim horyzoncie czasowym w oparciu o bieżący stan systemu podatkowego w Polsce jak chciałbym bardzo zwrócić uwagę że mamy pod kątem inwestowania zarąbisty system podatkowy w Polsce póki co jak spojrzycie na to jak to wygląda w Stanach Zjednoczonych tam jest rozróżnienie shorttain Games Long ten Games i inaczej jest to opodatkowanie dywidendy które otrzymujecie na przykład z niektórych firm są traktowane jako trendy albo jako zyski kapitałowe z niektórych etf-ów na przykład nie więc Też trzeba zwracać na to uwagę co się że tak powiem pod spodem dzieje bo jest to inaczej opodatkowane Niektóre są opodatkowane na skali podatkowej nie więc bardzo zwraca na to uwagę że w Polsce są dobre warunki Bo ja jestem zwolennikiem wróbla w garści a nie Gołębia na dachu Czyli jak na przykład mam możliwość dzisiaj bycie beneficjentem tego że realizuje zyski kapitałowe podatkiem belki 19%, bo my tu sobie rozmawiamy o tym że ten podatek to powinien być zniesiony i tak dalej ale proponowałbym rozważenie Co będzie jeżeli na przykład zostanie podwyższony i jak to rzutuje na rentowność naszych że tak powiem szacunków które mamy na temat naszej długoterminowej strategii nie różne pomysły mogą przyjść rządzącym do głowy Nie to żebym podsuwał to głupie pomysły są więc nie podsuwam ale zwracam uwagę że wbrew pozorom bardzo fajnie w Polsce mamy różne rzeczy opodatkowane to jest to co powiedziałeś w Stanach to oni ciągną ten 100 kilkudziesięcioletni bagaż rozwoju rynku finansowego tam są różne cuda na kiju po wymyślane i tak dalej My wbrew pozorom mamy w Polsce taki rynek które na przykład nie ma paru rzeczy które są na zachodzie są problemem na przykład ta opłata za przechowywanie papierów wartościowych które teraz chyba tylko boś nam został na polskim rynku że te że że tego że tego nie ma prawda A co mBank prowadzi była taka afera na zachodzie jest to normalka prawda A my mamy umiarkowanie młody rynek kapitałowy ktoś tego w tym 91 przy drugim roku nie wymyślił i Bogu tak się działo nie no i Warto dodać że w przypadku xd znaczenie ma też to i Jakie podatki Jakie stawki podatkowe będą nas obowiązywać w momencie wypłaty z xz może Może za 30 lat będzie nas obowiązywał będą nas obowiązywać trzy progi a trzeci 75% Jak we Francji było tam przez pewien czas więc tego nie wiemy to jest zmienna niewiadoma nie wiem Nie wiemy tego więc w razie na przykład zwrotu z xz za jakiś czas bo jeśli dotrwamy do 65 No to nie ma problemu zapłacimy ten ryczałt 10%, ale w razie zwrotu wcześniejszego musimy według skali podatkowej się rozliczyć dobra Tak jest tutaj pytanie jak każdy z was Wybrałby dla siebie et według założeń długoterminowy zakup regularny dopłaty zakup w Europie poza Polską aktywa zarządzaniem powyżej 100 milionów dolarów to wszystko w jednym etf-ie nie ma Robo doradców nie robimy rewelansingu nie działamy aktywnie tylko jeden problem że chodzi o wskazanie jednego tak Proszę bardzo ja jestem fanem Life strategii 8020 czyli Van Guard Life Strategy v80 a w sensie instrument który łączy akcję obligacje jednocześnie dokonuje rebulanssingu wewnątrz maksymalnie efektywnie podatkowo z perspektywy inwestora tak a więc jeżeli ktoś chce mieć obligacje w portfelu to to A jeżeli nie no to akcyjnie na cały świat vwc [Muzyka] obydwa dostępne na giełdzie w Niemczech tak wangard po prostu inwestujący w akcję z całego świata i tyle to Jeżeli miałby być 100% akcyjny dla jasności sam nie stosuje tej strategii ale to było pytanie co ja bym proponował że definiując Te kryteria więc tak odpowiedziałem bo to było że w zakup w Europie poza Polską ja osobiście mam dwa etf-y które są etf-ami dającymi ekspozycję na rynek amerykański ale na największe spółki czyli z jednej strony jest to schd to jest ETF dywidendowy spółki Value to jest 100 spółek tam chyba 105 spółek a z drugiej strony jest ETF na spółki wzrostowe kuku m czyli nasdaq 100 tylko że w takiej nowej wersji z m-ką na końcu bo jest po prostu tańsza ja de facto buduje tak jak mamy indeks s&p 500 to ja sobie doszedłem do wniosku że indeks s&p 500 to jest najlepszy indeks patrząc na cały rynek amerykański bo to jest Top 500 spółek z tam z pięciu sześciu tysięcy spółek amerykańskich nie i tak Zadałem sobie pytania Co by było gdyby nie było to 500 spółek tylko jeszcze węziej czyli 200 najlepszych z tego s&p 500 no i back testy wykazały mi że no oczywiście że te 200 największych daje dużo lepsze rezultaty niż sam indeksy&p 500 co jest co było szokujące w pewnym sensie a z drugiej strony naturalne bo skoro te największe spółki masz tylko nie to tam też one te indeksy się autoczyszczą nie w sensie że te gorsze spółki wylatują niżej wyskakują jakieś lepsze nie myślimy o Stanach Zjednoczonych i jak mam przed oczami te 200 największych do tamto może być naturalne Jak myślą o Polsce to to tak tak dla mnie znaczy to najlepsze już miały za sobą nie Ja teoretycznie to mówię to są jakby indeksy na spółki amerykańskiej ale tak naprawdę to są spółki w większości działające globalnie nie więc jakby to dywersyfikacja jako graficzna ich 200 spółek właśnie Uwaga to są etf-y amerykańskie amerykańskie ważna rzecz którą mogę powiedzieć tutaj również takiego powodu że ja oczywiście też jestem inwestorem który chce otrzymywać cashflow z dywidend a do tego uwaga te dywidendy są efektywne podatkowo w porównaniu ztf-ami europejskimi bo trzeba przypomnieć że w przypadku kiedy inwestujemy w etf-ie europejskie to po pierwsze mamy 15% podatku u źródła od dywidend którego nie odzyskamy a oprócz tego płacimy w Polsce później nawet jeżeli to jest ETF kumulujący to nawet kiedy się jeżeli będziemy go sprzedawać to zapłacimy 19% zysków tak kapitałowych Czytaj efektywnie również 19% od tych dywidend które zostały zreinwestowane od których wcześniej potrącono 15%, czyli można powiedzieć to oprocentowanie takich etf-ów akumulujących efektywnie tych dywidend które zostały zreinwestowane jest gorsze niż w przypadku kiedy inwestujemy wtf-ie amerykańskie gdzie mamy 19% podatku łącznie od tych DVD dlatego że 15% w Stanach ale w Polsce dopłacamy 4% do podatku Belki nie i teraz dla jasności robiłem sobie takie porównania No i jakby wyszło mi że bo często się gęsto słyszy że Tefal akumulające są takie super no one są super Jeżeli ktoś zakłada że chce mieć etf-y europejskie uniknąć podatku spadkowego amerykańskiego i tak dalej uniknąć jasnej Taks to tak są super pod tym względem Ale z drugiej strony jeżeli mówimy o taki efektywności całkowitej ich to odzyskanie tego tych 15% które zostało potrącone w drodze dalszego reinwestowania tych dywidend wcale nie jest takie proste i to nie jest takie oczywiste Czytaj no jednak to opodatkowanie wysokie dywidend tutaj dla Europejczyków to ma znaczenie tak powiem tefa kumulujący to on i tak tam zapłacił te 15%, no i to jest nie do to jest jakby kolejny raz naliczony podatek tak nie do zrobienia Arturze ty też masz tutaj chciałbyś tak te wskazać jedną sztukę nie ma Robo doradców nie robimy re balansungu nie działa aktywnie jeden ETF i jedziemy do emerytury i ja się czuję zawsze bardzo niekomfortowo kiedy takie pytanie pada bo to jest pytanie o rekomendacje ja wydzieli licencja maklera może nie pomaga w tym żeby być lepszym inwestorem inwestorem ale daje mi świadomość Co mi grozi za rekomendowanie bez żadnych umowy i zawsze czuję się niekomfortowo z takimi pytaniami Co więcej mam wrażenie że to jest dobrze jak dobrze wybrał ty dla siebie Ja wiem Ja wiem że tutaj pewne słowa bo żebyś potem bronić ale też chciałbym trochę uniknąć jakby uciec od tego żeby się dawać rybę a nie wędkę a teraz następnego inwestora trzeba przerobić No to wiemy No ale co być dla ciebie Akurat chciałem polecić inny tutorial na YouTube na moim kanale Jak wybrać ETF przez Just itf chyba taki był tytuł tam można wpisać określić swoje kryteria selekcji i i wybrać ETF ale tak naprawdę tych etf-ów które spełniają Te kryteria nie jest wiele więc też nie skupiajmy się nad tym wyborem przesadnie czasami jest tak że okaże się że o ten miał trochę wyższy ter w sensie trochę wyższy tracking different za ostatni rok a ten słabszy No ale po pierwsze tego może nie być u naszego brokera A może być inne sytuacje może jest ale w przyszłym roku będzie sytuacja odwrotna ten miał ten miał tracking different wyższa a w przyszłym roku będzie miał niższy nie fiksujmy się na tym i widzę że bardzo dużo czasu poświęcamy na to to jest warto ten dylemat sobie rozwikłać i podjąć decyzję ale też nie warto spędzać nad tym zbyt dużo czasu A jak widzę że jest taka tendencja żeby się na tym mocno zwierzyć dużo więcej zyskamy jeżeli zadam sobie pytanie na przykład od Jaki jest twój profil ryzyka i ja powinienem mieć akcję obligacji w portfelu ilia ryzyka zniosę Jak dużą zmienność rynkową ja zniosę i tam uważam jest skarb tam jest jakby tutaj jest złoto dobrze Arturze ty jak tutaj zawodowy polityk nie albo analityk się wypowiedziałeś a ja tutaj ponieważ Aleksander pyta co bym dla siebie kupił ja nie wiem co bym kupił tylko co ja ją kupuję tak w miarę regularnie tam staram sobie pykać tak w ramach tego mojego przestawiania się z bycia tam aktywny żeby mieć przynajmniej 50% pasywnie na na świat i tak dalej to 80a na giełdzie w Niemczech żałuję bo że tam w ogóle że to powinno być Nie wiem dlaczego nie jest tam notowane V8 przynajmniej w ofercie jest notowany w ofercie bosia nie wiem nie ma v80d patrząc na to że kiedyś może jak już będę stosownym wieku to będę chciał sobie zamienić te wszystkie moje akumulacyjne na dystrybucyjne No ale to jest jeszcze tyle czasu że będę się rozglądał za dystrybucyjnymi etf-ami za parę lat dobrze Tak tu też nie jest tak że to jest to też nie jest tak że to jest wiedza tajemna tylko uważam że warto mówiąc o swoim portfelu pokazać to w szerszym kontekście bo to nie chodzi tylko o to co masz w portfelu ale dlaczego i też mogę odesłać do innego mojego materiału mój portfel sukcesję porażki 2022 i tam pakorzy pokazuje z konkretnymi instrumentami co ma jakiego mam konkretny instrumenty ale też mówię Dlaczego jakbym uważam że ten kontekst jest naprawdę ważny i jakby też staram się unikać dlatego mówić staram się unikać łowienia mam instrument x bo uważam że warto powiedzieć o tym dlaczego i pokazać ten szerszy kontekst dobrze tam wcześniej było już pytanie o wybieranie za małych funduszy No ale dobra jest takie pytanie W ubiegłym roku w USA zostały zlikwidowane 132 fundusze niektóre należące do wiodących emitentów czy może się jakoś przed tym bronić poza wybieraniem dużych funduszy Michał się zgłasza do odpowiedzi Proszę bardzo nie można nie można się przed tym obronić Co więcej to że wybierzesz duży fundusz to też niczego ci nie gwarantuję a że jakieś niemitentem jest najlepszy prowadzącym to już jakiś vangar czy Black Red czy ktoś tam i oni jakby dojdą pytanie czy my mamy w ogóle dostęp do kupowania funduszy inwestycyjnych ze Stanów Zjednoczonych to tak tylko zadałbym pytanie Bo mi się wydaje że nie bardzo mamy możemy etf-y kupować A jeżeli mówimy o funduszach inwestycyjnych myciu Alfons to wydaje mi się że to nie jest tak dla nas dostępne Ogólnie ja pamiętam że chodzi o fundusze Zakładam że to jest 132 że tefy być może tutaj chodzi Nie no to okej no wybierać te największe uznane i z najlepszą historią No taka jest prawda No jeżeli Powiem tak do czego byśmy potrzebowali takie bardzo specyficzne etf-y jakieś takie subsektorowo albo obstawiające jakieś trendy i tak dalej to już jest aktywne in westowanie No to jeżeli chcemy to robić jest taki jeden fundusz inwestycyjny w Polsce akurat nie te zwykłe TFI które uwaga jest teraz gdzieś na pierwszym miejscu wymieniane w analizy online Uwaga na rynek turecki Bo w zeszłym roku gdzieś tam jakaś super stopa zwrotu akurat powiązana z tym że tam jakaś Kosmiczna inflacja w tej Turcji była no ale no cały czas jest cały czas jest nie No nie może się bronić w Polsce przypomnijmy też już było tak że Luksor zanim beta wypuściła swój ETF to lektor miał Etna WIG20 w Polsce stwierdził że to jest za mały biznes mimo tego że ten ETF nawig 20 ten leaksowy był większy niż teraz to co ma beta a oni tak uznali że w skali świata to jest dla nich za mały fundusz na przykładu te dwa etf-u telewizora które są montowane w Polsce to nie są wynalazki na rynek polski to są jakieś tam etf-y większe na rynek światowy po prostu no też są notowane też są notowane w Polsce tam na s&p na i na daksa po kolei Widzę że czas się strasznie uaktywnił to panowie to nie wiem do której godziny podczas swojej analizy wyboru rynku amerykańskiego bierzesz pod uwagę możliwą konfrontację USA Chiny jak to wpłynie na swoje oceny na rynek a konkretnie na etf-y to na Wall streecie miałem zaprosić na Wall Street przy okazji bo jakby Michał poprosił mnie żebym się wyspowiadał ze swojego homeboya są na Stany Zjednoczone i jak taką rozmowę przeprowadzimy Także zapraszamy na konferencję Wall Street 26 28 maja w Karpaczu Pierwszy raz będę stacjonarnie w ogóle więc tym bardziej zapraszamy dobrze w kuluarach porozmawiać też uwaga To pytanie jest takie troszeczkę nie tfowo nie pasywne No ale jest takie pytanie już powtarzasz po raz kolejny to wyświetla panowie Co sądzicie o emeryturach mundurowych które są bardziej bardzo bardzo preferencyjne Czy według was to dobra alternatywa dla szybszego osiągnięcia niezależności finansowej to się pozmieniało chyba w Polsce kiedyś było fajnie z tego co pamiętam i teraz chyba coś się pozmienia i nie śledzę tego stare zasady tutaj jest doprecyzowanie stare zasady umożliwiały po 15 latach służby obecnie po 25 latach porównując kapitał jak trzeba zgromadzić a błyskać poziom mundurowych jest dosyć wysoki OK Ja nawet nie wiem jaka jest ta emerytura mundurowa ja powiem tak trochę powiem przekornie i ten Znaczy Wydaje mi się że tego typu prace wykonuje się z powodów nieco innych albo nie wyłącznie z tego powodu że jest wcześniejsza emerytura więc raczej to jest trochę mimo wszystko traktuje ja wiem że może jestem idealistą ale trochę mimo wszystko traktuję to jako prace służebną więc ja się nigdy tam szczególnie w sensie No jakby służby mundurowe No służby w ogóle w nazwie służby nie z drugiej strony Wydaje mi się że [Muzyka] nic nie jest gwarantowane też znaczy ja w ogóle nie traktuję emerytury wypłacanej przez ZUS jako coś co będę dostawał tak znaczy w sensie ja będę dostawał bo już wiem że zapracowałem więc będę dostawał Ale z drugiej strony nie traktuję tego jako coś co będzie na pewno się może okazać że ten system się kiedyś tam w jakiś sposób nie tyle posypie bo to nigdy państwu do tego nie dopuści żeby ZUS upadł w mojej opinii tylko że to po prostu te wymogi zaczną być tak śrubowane i te kwoty z różnych powodów mogą być niższe tak w szczególności ja uważam że ten wiek emerytalny będzie podnoszony będziemy pracowali dużo dłużej nie ma innego wyjścia po prostu nie więc jakby to że dzisiaj służby mundurowe ktoś kto przychodzi teraz na emeryturę w służbach mundurowych dostaje jakieś tam uposażenie Emerytalne to nie znaczy że za 10 lat to będą takie same kwoty nie więc dobrze jest jakaś presja na to żeby to zmieniać też nie jeżeli mówię o takich presji politycznej gdzieś tam się dyskusje pojawiają więc oczywiście nikt nie chce tego dotykać ale coś przewija że coś z tym trzeba kiedyś zrobić no dobrze ich po ostatnie pytanie na dzisiaj jest pytania Ale ja tutaj nie wiem dorobię jakieś pytanie dobrze Michał Masz portfel publiczny w finansie on jest No tak publiczny jest publicznym dostępem jest około jednego miliona złotych ale w obecnej sytuacji na zero albo na jakiś mikro minus z tego co Nawet nie wiem czy jesteś zadowolony ty nie bo to jest napisane wojny sytuacja niezadowalający to ja zadam pytanie czy jesteś zadowolony ja może spróbuję uwaga portfel na dzisiaj jest na minus jeden procent nie po trzech dwóch latach inwestowania O tak albo tutaj kliknąć tak dokładnie dokładnie Dawaj go na ekran zobaczymy Proszę bardzo 100 do zera jesteś na ale nie Przynajmniej jesteś na minus 1 procencie takim prostym a na tym stopy stopa zauważona stopa zwrotu będzie wyższa ale to jakby nie ma znaczenia jaka jest ważona patrzmy na na tą bezwzględną i powiem tylko tak że co to oznacza przypominam w ogóle odsyłam do artykułu który był publikowany w lutym 2021 na moim blogu ja inwestowałem nie w czasie covida tylko już po wyjściu z tych dołków covidowych i mówiłem wtedy pokazywałem to w ogóle na indeksie że to jest inwestuje na ATH i ten portfel w finale ma dokładnie to Pokazywać co się dzieje jak inwestujesz na szczytach po prostu na szczytach szczytów I co się dzieje i zobaczcie od tamtego czasu giełda Generalnie w dół a dzięki temu że są systematyczne wpłaty to jestem na zero z grubsza i teraz tak nie patrzę na ten portfel w horyzoncie 2 3 4 5-letnim patrzę co się wydarzy w dłuższym horyzoncie czasowym i jestem święcie przekonany że to że dokładam teraz pieniądze systematycznie do jasności tam leci Co miesiąc 20 000 zł naprawdę nie ma kwota nie to to jest ten moment kiedy ja w ten do tego portfelu dokonałem Zobaczcie pomimo że mamy rok w którym indeks zjechał dwucyfrową kwotę i tak dalej to mój portfel po dwóch latach zaledwie inwestowania on jest na zero dokładnie czy ja mam z tym jakiś problem absolutnie żadnego uważam że to jest wręcz Super przykład na to że systematyczny inwestowanie daj jakby daje możliwość osiągnięcia zadowalającej stopy zwrotu Uwaga w dłuższym horyzoncie czasowym więc popatrzymy jak już giełda odbije tak może za rok nie A może za dwa zobaczymy jaka będzie wtedy stopa zwrotu z tego portfela Dzięki temu że systematycznie w tych gorszych czasach po niższych wycenach też dokładają do niego pieniądze więc to co podkreślę nie patrzeć krótkoterminowo jakie się z tym czuję Powiedziałbym lepiej się z tym czuję niż z moim portfelem gdzie jestem zawarowany na opcjach i gdzie tam naprawdę gimnastyki różne robię w tej chwili żeby mieć te stopy zwrotu takie które są dla mnie satysfakcjonujące nie więc zabawa trwanie ale to jak to mówił rothschild kupuj Gdy leje się krew nawet jeżeli ta krew na ulicy to jest twoja krew więc i jak ten nikt nie pytam nazwiska tego autora Justin Bing nie to tutaj tak tak po prostu kupuj to pamiętam że ten portfel finansion świetnie pokazuje że pomimo tego wszystkiego takiego najgorszego roku i tak dalej można wychodzić w okolicy zeranu bomba jasne panowie wiele aktywnych zarządzanych funduszy inwestycyjnych marzyłoby o takich wynikach tam trzeba Oczywiście trzeba mieć jeszcze na uwadze że to jest wynik wyrażony w złoty w złotówce tak w Złotym i tam jest złotym nie chyba się nie da musiałbym walutę rachunku zmienić Tak więc te inwestujesz w Złotym ale prosta stopa zwrotnie jest podana w PLN wszystko się ten kurs walutowy się tutaj to wszystko to wszystko się na jasności w długim horyzoncie czasowym jeżeli systematycznie dokupujemy to te różnice walutowe tam nie robią jakiegoś kolosalnej różnicy a tak to tutaj Jacek Lempart kiedyś coś też powiedział coś takiego co mi zapadło w pamięć też na którym jest waszych właśnie live'ów i tak dalej nie pamiętam o swoich że no nie przejmuj się że raz kupisz coś jak jest dolar po 5 zł raz kupisz po 5 zł raz po 4,30 zł i tak dalej jak będziesz wypłacał to też nie przejmuj się że możesz trafić jakiś dołek bo jak będziesz wypłacał prawdopodobnie też nie wszystko hurtem na raz tylko też tak po kawałeczku tematycznie raz wypłacisz po dolarze za 5 zł teraz za 4,30 zł i to się wszystko gdzieś tam dokupy jakoś jakoś wyrównuje tak to jak to powiedział to się usługuje popiłem się z tym kursem bo w atlasie też to rozpracowaliśmy więc takim zdaniem to podsumuję że nie przykładajcie szczególnej wagi do ryzyka walutowego przy systematycznym inwestowaniu tak No i tyle To się wypłaszcza w długim horyzoncie Panowie bardzo serdecznie dziękuję wam za poświęcony czas wyszło dwa razy dłużej niż się spodziewałem ale dobrze bomba super ale zobacz Mało tego widać że są jeszcze komentarze i jeszcze jesteśmy oglądani To jest dopiero duże ukłony dla widzów że tak licznie wytrśnie odsyłamy was atlasu pasywnego inwestora który tam 17 kwietnia 17 kwietnia tak kto chce się tutaj z nami zobaczyć na osobiście tak na żywo a nie przez ekran komputera to konferencja Wall Street pod koniec maja w Karpaczu No i ja też się cieszę Szanowni państwo moimi państwa gościem byli Michał Szafrański Artur Wiśniewski nazywam się Michał Masłowski do usłyszenia do zobaczenia następnym razem Dzięki na razie