[Muzyka] Moi drodzy, zaraz obejrzycie kolejny odcinek na temat złota. Przypominam, że w ramach Kanga University prowadzimy cykl dyskusji na temat tego, czy warto inwestować złoto, jakie są przewagi złota nad Bitcoinem, jeżeli w ogóle jakieś są. No i teraz tak już na poważnie faktycznie po drugiej stronie będzie moim rozmówcą Bogusław Hałatek. Miałem już raz okazję z nim rozmawiać na temat złota. Teraz będziemy rozmawiać po raz drugi, ponieważ jak się okazuje, to nie jest tak, że inwestycja w jedno dobro albo w drugie zawsze jest lepsza. To zależy od tego, jaki jakie założenia sobie przyjmiecie. Zachęcam do obejrzenia tego odcinka. Mam nadzieję, że będzie ekstremalnie ciekawy. Witam bardzo serdecznie. Razem ze mną jest już nie pierwszy raz Bogusław Hałatek. Dzień dobry Bogusław. Dzień dobry. Witam cię Sławku. Witam państwa. No i razem z Bogusławem będziemy po raz kolejny rozmawiali na temat złota. I tutaj krótkie wprowadzenie. W co warto inwestować swój kapitał? czy tylko w kryptowaluty, czy tylko w złoto, czy być może w nieruchomości, czy w akcje. To, czy inwestować w nieruchomości, czy w akcje nie będzie przedmiotem naszej dzisiejszej dyskusji, ale będziemy deliberować, trochę się siłować, zadawać sobie pytania właśnie w kontekście historii złota i będziemy próbowali zważyć, czy jakiś portfel naszego kapitału kryptowalutowego nie powinniśmy trzymać właśnie w złocie i wicea, bo być może ten odcinek będą oglądali również entuzjaści. złota. Stara zasada mówi o tym, żeby wszystkich jajek nie nosić w jednym koszyku. I oczywiście z nią, z tą zasadą zgadzamy się, ale pytanie jak to jajka rozłożyć? Yyy i tutaj jeszcze dodaję trochę pikanterii yyy fakt tego, że nagrywamy ten materiał yyy no w trakcie trwania wojny pomiędzy Iranem a chciałbym powiedzieć resztą świata, pomiędzy Iranem, Izraelem, Iranem i Stanami Zjednoczonymi. A dobrze wiemy o tym, że złoto i kryptowaluty właśnie w czasach niepokoju i czasach zarazy zachowują się w określony sposób. E, ale pytanie na rozgrzewkę, które chciałem zadać Bogusławowi, które dysponuje ekstremalnie dużą wiedzą na temat złota, jest takie, jak, jak to było z tym parytetem złota i dolarem kiedyś i co się zmieniło? Jak wygląda sytuacja dzisiaj? No warto od tego w ogóle zacząć. Myślę, jeżeli chcemy zrozumieć, dlaczego złoto jest dzisiaj postrzegane jako taka bezpieczna przystań dla niektórych portfeli inwestycyjnych albo przynajmniej dla części portfeli, bo oczywiście należy tu wspomnieć, że nikt nie poleca trzymania w złocie wszystkich swoich aktywów. Raczej ogranicza się wielkość tych aktywów. Niektórzy mówią do kilkunastu procent, niektórzy do kilku procent. Ale może wróćmy do tego parytetu, bo dużo znawców tematu mówi, że złoto rzeczywiście latami czy wiekami wręcz było produktem inwestycyjnym. To nie jest do końca prawdą. Oczywiście w okresie później znaczy no wcześniej rządy i inwestorzy kupowali złoto dla innych celów. Natomiast niestety parytet tak bardzo mocno związał wartość złota z dolarem amerykańskim dlatego, że był mocno powiązany. Dolar amerykański był uważany po prostu jako właśnie ten przedmiot inwestycyjny i złoto praktycznie miało sztywny kurs do rozłożenia na tego parytetu złota przez prezydenta Stanów Zjednoczonych Nikona. w 71 roku dokładnie w 15 sierpnia i od tego czasu dopiero złoto zaczęło być postrzegane jako produkt inwestycyjny, gdyż można było już wtedy grać siłą podaży i popytu, co powodowało, że notowania tego waloru już wtedy jako waloru inwestycyjnego, typowo inwestycyjnego były po prostu zmienne. I należy tu też przypomnieć, że pierwsze dekady uwolnienia złota z tego parytetu, czyli tego braterstwa z dolarem amerykańskim, niestety były ciężkie dla inwestorów, zwłaszcza ciężkie była dekada poprzedniego, lata 80, poprzedniego wieku i 90. Złoto wtedy nieprawdopodobnie inwestycyjnie traciło, nie mogło osiągnąć tego swojego dna. straciło blisko 60% swojej wartości lat 70 po uwolnieniu. Dlatego też tutaj daję, chciałbym wspomnieć o tym przyczułku, że y złoto nie jest inwestycją, która nam tak cały czas pięknie rośnie i będzie rosła w nieskończoność. Ten przykład, o którym teraz mówiłem, czyli te lata 80, 90 dla inwestycji złoto, były latami właśnie potwierdzającymi tą regułę, że na inwestycji w złoto także można stracić. Na inwestycji. Tak, dobrze powiedziałem, przepraszam. Tak. No właśnie patrzę w tej chwili na swoją tutaj taką dużą duży wykres. Może nawet mi się uda go zaraz wyświetlić. Yyy, chociaż ten wykres, który mam, mam od początku 2006 roku. No to nie widać tej yyy tej straty. Yyy ale wróćmy jeszcze do tego yyy do do do tego parytetu, no bo yyy kiedyś dolar amerykański był wymienny na złoto. Zgadza się. Jak to wyglądało? Przeliciowy złota w chwili zniesienia parytetu to był 41 dolarów amerykańskich za jedną uncję złota, uncję trojańską, czyli masa 31. 1 g lub w Polsce także bardzo sympatyczna nazwa uncja aptekarska. To był ten sztywny przelicznik podczas orędzia do narodów właśnie w 15 sierpnia 71 roku właśnie prezydent Nixon zakomunikował, że odstępuje. Po prostu gospodarka Stanów Zjednoczonych nie była w stanie udźwignąć tego parytetu. No ale to właśnie, czy możesz w takim razie spróbować wytłumaczyć albo czy możemy razem wytłumaczyć czym to czym ten zabieg miał się przłużyć do dla gospodarki amerykańskiej. No bo jak rozumiem odejście od parytetu umożliw umożliwiło dodrukowywanie pieniądza, który nie miał ukrycia no właśnie w majątku ani właściwie w niczym innym. To znaczy pojawiło się takie pojęcie jak polityka monetarna. yyy, która tak naprawdę mówi o tym, że teraz jakieś mądre głowy, które zasiadają na przykład w banku centralnym, w Stanach Zjednoczonych, to jest yyy takim to jest fed po prostu. I nagle okazuje się, że te mądre głowy mówią: "Możemy wprowadzić trochę nieprawdziwego pieniądza, ale przez nas zalegalizowanego i to sprawi, że gospodarka będzie się lepiej rozwijać." gdzie w gruncie rzeczy z mojej perspektywy to wygląda tak, jakby ktoś po prostu przyjął jakąś substancję pobudzającą i faktycznie przez jakiś czas ta gospodarka tak jak człowiek, który jest pod wpływem jakichś środków działa lepiej, szybciej, jakby wskaźniki się zgadzają, ale koniec końców gdzieś kiedyś musi przejść weryfikacja tego. Dokładnie. Trudno się z twoją wypowiedzią nie zgodzić. yyy gospodarka yyy początek lat 70 amerykańska wcale nie rozwijała się dynamicznie. wręcz było widać, yyy, to było związane także z wojną w Wietnamie, yyy, recesję gospodarczą, bo przecież była gospodarka amerykańska przestawiona na przemysł zbrojeniowy, co nie dawało konsumpcji. konsumpcja wewnętrzna była niewystarczająca, więc po prostu przez odejście od parytetu złota, mówiąc wprost, osłabiono walutę własną, prawda, co spowodowało wzrost inflacji, ale także no większe dochody budżetowe pozwalające finansować wojnę w tym okresie, prawda? No po czym oczywiście to to nie było do końca [Muzyka] jasno przekazane społeczeństwu, no ale w konsekwencji od tego momentu no zakłada się, że złoto stało się produktem inwestycyjnym i to się przeniosło już po tych latach ponad 50 na obecną sytuację powiązania rezerw walutowych [Muzyka] z rezerwami w złocie. Złoto stało się w obecnym yyy czasie jak gdyby kolejną walutą, którą uznają banki centralne jako niezależny byt. I oczywiście nie można przecenić tutaj złota jako tego czynnika stabilizującego yyy waluty wewnętrznych krajów, bo złoto, można przyjąć z grubsza nie poddaje się inflacji, dlatego jest takim fajnym elementem zabezpieczającym przeciw inflacji. Ale znowu przytoczę moje słowa sprzed chwili, że na złocie można było kiedyś stracić. To dzisiaj złoto jest tak postrzegane, aczkolwiek wydobycie złota, które zasila złoto będące w rezerwach banków jest w 80% przyjmowany w depozyt. Nie obraca się, nie ma wolumenu obrotem złota. Dzisiaj nie wiemy jak się zachowa złoto, gdy na rynek duży gracz, duży bank centralny zacznie goć. Dlatego ja cały czas w dzisiejszym wywodzie będę mojej naszej rozmowie będę się starał oczywiście mówić o walorach złota, ale przestrzegać przez chura optymizmem jaki się obecnie przetacza przez branżę złoto czy złota inwestycyjnego. No, no tak. Tylko pytanie jest takie, jaką mamy alternatywę? To znaczy dzisiaj każdy kto dysponuje jakimś kapitałem i ch albo ten kapitał pomińmy spekulacje, to znaczy pomińmy wszystkich tych, którzy z tysiąca chcą zrobić w ciągu roku milion. Mówmy o tym, którzy mówią: "Chcemy zabezpieczyć swój kapitał". a jednocześnie jeżeli faktycznie występuje jakiś trend, że możemy nie tylko go zabezpieczyć przed inflacją, ale jednocześnie rozpoznajemy, że gdzieś tam powoli następuje transfer kapitału z jednych rynków na drugie, na przykład na rynki złota albo na rynki krypto, no to chcemy z tego skorzystać. No i yyy ja yyy w głowie mam takie pytanie yyy które rynki dzisiaj oprócz złota, oprócz kryptowalut, oprócz amerykańskiej giełdy i to o tym też możemy porozmawiać y czy amerykańska giełda jest dobrą y przestrzenią do inwestycji, czy mamy jakieś alternatywy? Yyy tutaj chciałbym y pokazać, potrzebuję dosłownie 30 sekund, chciałbym jednak pokazać jak ten wykres zmiany ceny złota przez ostatnie lata wyglądał. No bo trzeba jasno powiedzieć, że nie nie wyglądał tak dobrze jak jak wykres krypto oczywiście, no bo tutaj w kontekście Bitcoina, kiedy rozmawiamy, no to musimy korzystać ze skali logarytmicznej, ale nadal jeżeli chodzi o o złoto, to trzeba jasno powiedzieć, ten wykres wygląda naprawdę nieźle. Teraz, dzisiaj, jak to nagrywamy, y chciałbym, żebyś to jeszcze potwierdził. Tak naprawdę mamy ATH, jeżeli chodzi o cenę złota, tak? najwyższą cenę za uncję w historii, no w całej historii amerykańskim. Tak, rzeczywiście dzisiejsza cena złota wyrażana w dolarze amerykańskim bije swoje rekordy notowań. Jest to związane oczywiście z sytuacją geopolityczną. Na wstępie powiedziałeś o toczącej się wojnie. Tak, nie zapomnijmy, że wiele większa wojna się toczy jednak za naszą wschodnią granicą i tu był pierwszy wyrażalny skutek mający wpływ na cenę złota. Dlatego tak, no właśnie właśnie patrzę patrzę w tej chwili wojna zaczęła się w Ukrainie, jeżeli dobrze pamiętam, w lutym 2000 lata temu. Tak, 20 właśnie. No 22 nie byłem pew 22 czy 23. No i tutaj patrzę, że wystę była jakaś górka, potem nastąpiła korekta, ale już od tego dołka złoto po prostu wspina się naprawdę niezwykle. Yyy, no i to tutaj pytanie jest właśnie takie, co stoi za tym, że złoto w tej chwili tak yyy zdobywa yyy znaczy jakby, że wartość złota rośnie, czy to jest po prostu efekt tego, że siła dolara słabnie, czy po prostu zawsze niepokoje yyy geopolityczne skutkowały tym, że y no złoto się umacniało? Skomentuj. W ogóle, to też jest jedno z pytań, które zamierzałem ci zadać i myślę sobie, że to jest dobry moment teraz, jak złoto zachowuje się w chwilach kryzysu i mówimy nie tylko o kryzysie wojennym, no bo no teraz niektórzy mówią, że już trwa II wojna światowa, która ma wyglądać inaczej niż druga, ale jednak mamy w tej chwili coraz więcej konfliktów na całym świecie i te konflikty zaczynają na siebie nachodzić. No choćby właśnie wspomnieć o tej o wojnie, która się toczy za naszą naszą wschodnią granicą. No ale to co się w tej chwili dzieje w strefie Gaz albo pomiędzy Iranem i Izraelem, no to są konflikty, które również nas niepokoją. No i one no właśnie rezonują z ceną złota. Jak to wyglądało w ogóle przy poprzednich konfliktach i przy poprzednich kryzysach gospodarczych? Ja może powiem tak, po raz pierwszy wartość złota jako tej bezpiecznej przystani na kryzys to odnotowaliśmy w kryzysie z 2008 roku, czyli kryzysie bankowym i praktycznie wszystkie potem kryzysy, które byśmy chcieli tutaj nazywać oprócz jednego kryzysu, czyli związanego z tą bańką internetową, który ten kryzys w ogóle na ten kryzys w ogóle nie zareagował kurs złota. Yyy, natomiast każdy inny kryzys wywołany czy yyy właśnie yyy ekonomią, czy wojną, czy wojną handlową ma wpływ na cenę złota. Dlatego, że dzisiaj yyy, co by nie powiedzieć yyy odchodzi, próbuje się odejść od waluty amerykańskiej jako głównej waluty świata. Oczywiście jest to proces, który jeżeli będzie miał być skuteczny, będzie trwał jeszcze kilkadziesiąt lat, bo jeżeli przeglądniemy wolumen obrotów jaki w transakcjach międzynarodowych jaki się toczy, czy chociażby nawet wolumen obrotów na kryptowalutach, głównym jednak przelicznikiem jest dolar amerykański, czy chociażby w przypadku kryptowalut dolar cyfrowy, prawda? I ten w tak amerykański. Zgadza się. Tutaj tutaj myślę, że próbuje się alternatywy szukać. Stąd od 2008 roku tak duże zakupy przez banki centralne złota. Prawda? Nasz Narodowy Bank Polski nie jest tutaj wyjątkowy, bo de facto po okresie wyprzedaży rezerw w złocie przez banki, czyli tak do 2008 roku, od tego czasu nie obserwujemy tego zjawiska, wręcz zjawisko skupu przez banki centralne, stawiając rezerwy walutowe do 20% nawet przy tak w przypadku Polski, bo taki jest chyba cel prezydenta Gskiego, żeby około 20% złota inwestycyjnego było właśnie w rezerwach. Natomiast i to jest ten oczywisty wzgląd. Mamy kryzys. Banki chcąc wzmocnić swoją walutę chociażby przed hiperinflacją, bo złoto, co by o tym nie mówić, jest najlepszym rozwiązaniem na hiperinflację. Ono wtedy zabezpiecza ten nominał pieniądza i można przyjąć założenie, że to jest właśnie ta bezpieczna przystań dla hiperinflacji. Natomiast ja tutaj chciałbym podkreślić taką nieoczywistą sprawę. Jeżeli dzisiaj każdy Kowalski, Nowak, Pałatek czy Zawadzki będzie chciał udać się, bo mamy wojny z lewej strony, z prawej strony, z południa, z północy jeszcze na szczęście nie, ale będziemy chcieli udać się w bezpieczne miejsce, tam gdzie najpierw wyprowadzimy swoją rodzinę. No to co ze sobą weźmiemy? Szczerze mówiąc to jest ten wymiar taki nieoczywisty złota, że jego można wziąć do kieszeni, wziąć do swojego plecaka i z nim wyemigrować. Jeżeli mówimy o prostym zależności złota do niebytu technologicznego, złoto jest rozwiązaniem, bo możemy go wymienić na towar, na jedzenie. Natomiast z kryptowalutą, jeżeli trafimy w byt, brak bytu technologicznego, ogólnie rzecz biorąc rozumianego jako brak dostępu chociażby do sieci, do prostych, no nic z tym nie zrobimy i tu Sławku chyba się z tym zgodzisz. Wiesz co, znaczy zgadzam się, że gdyby doszło do takiej sytuacji, że jestem w miejscu, gdzie permanentnie nie ma w tej chwili internetu, permanentnie, to oczywiście złoto w tej perspektywie wygrywa z kryptowalutą. Natomiast powiem ci, dlaczego jednak ostatecznie uważam, że w czasach niepokoju będzie wygrywał y Bitcoin czy inne kryptowaluty. Po pierwsze dlatego, że uważam, że przewiezienie złota przez granicę i przewiezienie kryptowaluty y tutaj już kryptowaluta wygrywa. Żeby przewieźć kryptowalutę z jednego miejsca świata na drugie, nic nie trzeba robić. Właściwie trzeba zapamiętać kilkadziesiąt, więcej niż 20 słów w języku angielskim. I to jest takie nasze hasło, które nam daje dostęp z każdego miejsca we wszechświecie, gdzie jest internet, daje nam dostęp do naszego portfela krypto. Natomiast jeżeli mam złoto więcej niż jedną monetę bulionową, no to no to już transport robi się niewygodny. Co więcej, ja dostrzegam również to, że już biorąc pod uwagę tą tą apokalipsę, tak, o której bardzo często zwolennicy czy przeciwnicy przeciwnicy krypto mówią, jeżeli dojdzie do apokalipsy, to łatwiej łatwiej będzie mi płacić krepto, które jest po prostu podzielne. i to podzielne, no nie chcę powiedzieć, że w sposób nieskończony, bo one też Bitcoin dzieli się na 100 milionów kawałków, ale nawet jeżeli ja mam w kieszeni tą złotą sztabkę i od kogoś chc kupić kawałek chleba czy tej wody, żeby zabezpieczyć swoją rodzinę, to jak ja podzielę tą sztabkę gdzieś tam w warunkach polowych? Więc ja ta przewaga, która by się wzięła nawet z tego, że nie ma internetu, a ja mam w kieszeni monetę bulionową, no to jeżeli ja nie znajdę kogoś, kto mi zamieni tę monetę na na coś drobniejszego, nie zgodzę z tobą. Raczej się nie zgodzę z tobą, nie wchodząc ci w słowo, przepraszam, ale No a dlaczego się nie zgadzasz? Proszę powiedz z jednego powodu. My nie wyobrażamy sobie jakich gabarytów jest złoto. Moneta bulionowa warta dziś około, mówię o złotówkach, jednouncyjna moneta bulionowa, czyli taki najbardziej popularny wymiar złota inwestycyjnego, czy sztabka jednuncjowa warta około 12 13 000 zł. Ona jest wielkości ciut większej niż moneta pięcizłotowa, nie? to nie możemy mówić o tym, że transfer czy przewiezienie takiej monety zajmuje jest to jakiś problem techniczny, ale jeszcze w tym kontekście złoto nie może być naszym, jak na wstępie powiedzieliśmy, 100%owym aktywem inwestycyjnym, ale może nam pozwolić w przeciągu kilku tygodni życia, nie wiem, w sytuacji kryzysowej, w sytuacji wojennej po prostu przeżyć. pozwoli nam jak gdyby doczekać rozwiązań, które pozwolą, no nie wiem, poukładać to nasze życie. Może w oparciu o kryptowaluty. Zgoda, ale jeżeli my na starsi nie będziemy mieli za co zorganizować sobie lokunt, za co zorganizować sobie środków transportu, no jedzenia, tak jak powiedziałeś. No i dlatego ta wartość tutaj zarysowana przeze mnie tak no w sposób dość prosty, ale yyy no po prostu ludzie dzisiaj w sytuacji kryzysu, kryzysu wojennego szczególnie, mają po prostu to w swoich głowach i tak podchodzą do tematu. Ja wiem, że dzisiaj możemy bitcoina podzielić, no tylko przepraszam, no czy ten, który będzie miał towar w tej sytuacji kryzysowej, będzie go chciał zamienić? na na to dobro, które posiadamy. No i właśnie Bogusław, chcę ci powiedzieć jak ten jak wygląda pomoc na terenach wojennych. Generalnie pomoc wygląda w ten sposób, że nie wysyła się już dzisiaj bardzo często lekarstw ani ubrań. To jest oczywiście wiedza, którą ja gdzieś tam zasłyszałem. Yyy i myślę, że trzeba by było po prostu wynająć kiedyś jakichś dziennikarzy, żeby oni dokładnie ten temat zbadali, ale to jeszcze w 2018 roku yyy jak toczyły się działania wojenne w Syrii, to mówię o 2018 roku, bo wtedy właśnie ktoś mi o tym yyy opowiedział, y nie opłacało się wysyłać tam lekarstw, ubrań, jedzenia, dlatego że ilość organizacji pośredników, która była po drodze była tak wielka. y ilość korupcji, która była z tym związanym była tak duża, że tam docierało po prostu niewiele z tych z tych lekarstw, ubrań i żywności. Tak naprawdę nie dało się wysłać tym ludziom, którzy pozostawali na tamtym terenie przelewu bankowego, żeby wypłacili sobie pieniądze i poszli kupić gdzieś lekarstwa. Dlatego, że bardzo często system bankowy po prostu upadał. Nie dało się wysłać złota. Oczywiście, no to już akurat nie muszę przedstawiać argumentów. Co wysyłano? Wysyłano kryptowalutę. I i teraz okazuje się, że nawet na terenach wojennych, że w państwach, które są bardzo zacofane pod względem technologicznym, to jest druga kategoria miejsc, gdzie raczej nie spodziewamy się internetu, tamten internet jest również w Afryce w wielu państwach, chciałem teraz mówię o wielu państwach, mam na myśli kilka państw, gdzie jakby właśnie rozwój bankowości takiej internetowej jest słabo rozwinięty. Ludzie płacą płacą z wykorzystaniem 12 klawiszowych telefonów. To jest ciekawe, że tam jest taki protokół wymiany wartości, dlatego że jest tam internet. I zmierzam do tego, że ten argument, który jest bardzo często podnoszony, że w czasach apokalipsy złoto będzie lepiej performowało, lepiej się zachowywało niż Bitcoin, no to ja uważam, że ten argument on przegrywa. Przegrywa. kiedy spojrzymy na ostatnie lata, jakoś tego złota nie możemy dostarczyć. I oczywiście jeszcze raz rozumiem, że sytuacja taka kiedy my uciekamy przed inwazją, ja i moja moja żona, moje dzieci uciekamy, no to dobrze byłoby się czuć z tą złotą monetą w kieszeni, ale ja muszę najpierw znaleźć kogoś, kto mi ją no rozdzieli, tak czy zgranuluje. Nie mówię, żeby mi ją dzielił w sensie fizycznym, ale wyda mi na jakąś walutę, która akurat w tym miejscu, do którym do którego dotrzemy, yyy, no taka waluta byłaby akceptowana. I tutaj muszę powiedzieć, że z tym nie mam problemu. To znaczy ja sobie wyobrażam, że gdybym uciekał gdzieś na zachód w czasach apokalipsy, zaraz do tego wrócę, bo to czy będzie apokalipsy miało miejsce czy nie, to też się chcę do tego odnieść. Ale rozumiem, że gdyby ta apokalipsa nastąpiła, ja uciekam gdzieś na zachód, to pierwsze co robię, jak już dotrę do miejsca, które oceniam, że jest w miarę bezpieczne, to znajduję kogoś, kto mi tę złotą monetę zamieni na lokalny środek płatniczy. Natomiast nie płaciłbym tą złotą monetą za to, że ktoś mi właśnie da dwa bochenki chleba. i coś do tego chleba, ale Bitcoinem mogę to zrobić. I teraz historia już to pokazała. To to nie jest kwestia udowodnienia tego na zasadzie tego, że ja w tej chwili przekonuję wszystkich, że pewnie ten scenariusz był bardzo prawdopodobny. Ludzie rozliczają się w kryptowalucie w czasach niepokoju bezpośrednio. Mało tego, Bogusław, jeszcze jedna rzecz. Ameryka Południowa, Argentyna. zanim Javier Miley tam doszedł do władzy, no to sytuacja gospodarcza była bardzo ciężka. No i w gruncie rzeczy mieliśmy tam do czynienia no chyba z hiperinflacją, a jeżeli nie z chyba tam była hiperinflacja. Ludzie sami bez w ogóle jakiegokolwiek przymusu czy zachęty ze strony rządowej, a wręcz przy zniechęcaniu nawet ze strony rządowej, ludzie sami zaczęli się rozliczać w czym? W kryptowalucie powiesz w krypto, ale statystyki też mówią o złocie. No jasne. Teraz ważnym jest, żebyśmy powiedzieli jakie jest dzisiaj zaplecze inwestycyjne dla złota i dla krypto, jaka jest kapitalizacja tych rynków. I oczywiście we wcześniejszych naszych rozmowach zwracaliśmy na to uwagę, że złoto inwestycyjne, inwestycje w złoto biorąc ogólnie rzecz biorąc wszystkie elementy tych inwestycji, a więc biżuterie, sztaby, monety, inwestycje banków narodowych czy banków centralnych, przepraszam, bo to bardziej o to chodzi, są jednak większe niż inwestycje w krypto. Ale niewątpliwym efektem jest dzisiaj to i to trzeba też wyraźnie powiedzieć, że że złoto traci na rzecz kryptowalut. To też jest prawda, którą trudno obronić. Ale dlaczego też traci? Mamy do czynienia jednak z wejściem na rynek pracy, na rynek aktywnych inwestorów pokolenia lat 2000 już. Oni lubią te nowinki. To też jest pewnego rodzaju nie ekstrawagancja tych ludzi, ale po prostu pokolenia wykona które się wychowały na ekranie telefonu czy tabletu inaczej myślą o rynku kryptowalut niż pokolenia, które dalej najlepiej lubią jeszcze gazetę drukowaną. Aczkolwiek uważam, że najlepiej pogodzić te światy yyy w zakresie rozsądnym, a według mnie yyy dywersyfikacja portfela kryptowalutowego na yyy złoto inwestycyjne na poziomie yyy kilku czy kilkunastu procent, tak jak mówiłem, za chwilę możemy wrócić do rozmowy, dlaczego te wskaźniki tak podaje, jest rzeczą właściwą, bo daje spokój i daje alternatywę. My się nie musimy boksować z czym jechać, tylko jedźmy w części z tym i z tym, prawda? Tak. Znaczy to nawet nawet wyraźmy wyraźmy ten to oświadczenie czy nasze przekonanie, że oczywiście trzeba dowersyfikować. Ja się Ja się zgadzam. Ja się zgadzam i zależy mi na tym właśnie Bogusław, żebyśmy się jednak nie zgadzali ze sobą. E, ty, ty jako właśnie orędownik i przedstawiciel złota, a ja jako przedstawiciel rynku krypto, zależy mi na tym, żebyśmy się nie zgadzali, żebyśmy przedstawiali swoje argumenty, bo te osoby, które nas później oglądają, one już same według swojego własnego rozpoznania sumienia swojej strategii inwestycyjnej ocenią, czy mieć stosunek 10 do1, jeżeli chodzi o krypto i złoto. Czy ta proporcja powinna być odwrotna? I i tutaj jeszcze właśnie zaraz o kapitalizacji będę chciał z tobą porozmawiać, ale jeszcze wrócę do jednej ważnej rzeczy, którą też chciałbym podnieść. To znaczy jest takie pojęcie risk reward, ryzyko do nagrody. I tak i jakby chodzi mi o to, że przyjmując wariant, odnoszę się do tego, o czym rozmawialiśmy kilka minut temu, przyjmując wariant tego, że dochodzi do apokalipsy, do wojny, takiej wojny, że nie ma internetu. Chociaż naprawdę bardzo ciężko mi to sobie wyobrazić. No właśnie ciężko mi to sobie wyobrazić, bo uważam, że ten wariant jest mało prawdopodobny. Mało prawdopodobny. I jeżeli ktoś przyjmuje właśnie ten wskaźnik, o którym mówię, bierze go na tapet i on stanowi fundament budowania jego jego strategii, no to jasno trzeba powiedzieć. Szansa, że na świecie nie będzie internetu z powodu działań wojennych, gdzie w tej chwili latają Starlinki, jest tak mała, że branie tego ryzyka i traktowanie go jako no jako istotnego, no w mojej ocenie po prostu nie wchodzi w grę. Moim zdaniem robisz troszkę błędne założenie. Internet to jest niestety albo stety już dzisiaj infrastruktura krytyczna dla pola walki, dla infrastruktury wewnętrznej państwa, czy zaatakowanego, czy państwa, które atakuje. A więc no za niedługo możemy się dowiedzieć, że właśnie ataki nie będą tylko na zasilanie tych urządzeń, ale także na właśnie infrastrukturę dostarczającą internet. No bo dlaczego, jeżeli na polu walki tak ważne są starlinki, no to na na jeźdźca nie będzie chciał ich unieszkodliwić? Dlaczego tak ważnym elementem dzisiejszego pola walki jest ta walka elektroniczna? Przecież nie nie tak dawno jesteśmy dzisiaj rzeczywiście w drugim czy w trzecim dniu lata. Piękny sport narodowy, jakim się stały drony w Polsce ianie w każdych yyy miejsc z dronów. nad Morzem Bałtyckim. No niestety kończy się źle, bo drony uciekają. No przecież to jest element klasyczny. Dlatego tutaj możemy mieć internet, który będzie nam fałszował dane. Poza tym dzisiaj oczywiście [Muzyka] wielcy inwestorzy jak Buffet, Amerykanin, prawda, który wręcz sceptycznie do złota wcale nie entuzjastą do do dla krypto. On jest entuzjastą po prostu akcji przedsiębiorstwie, akcji spółek giełdowych i chyba jedyna spółka, jaką kupił związana ze złotem to była spółka wydobywcza, prawda? Bo on bardziej ją interesowało przedsiębiorstwo niż to, co wydobywa. Mogła równie dobrze wydobywać żelazo czy węgiel. No może węgiel dzisiaj jest mniej popularny w tym sensie, że nie jest taki poprawny poprawny ideologicznie czy czy No ale wiemy z jakich powodów. Już nie będziemy tego akurat tematu rozwijać. Dlatego ja uważam, że trzeba też, że znowu posiadając złoto jako alternatywę w portfelu, nawet z taką wojną sobie poradzimy, czyli z taką wojną, która powoduje niszczenie tego, tej infrastruktury krytycznej w formie po prostu sieci internetowej. I dlatego tutaj nie do końca się z tobą zgadzam, że będzie wszystko pięknie, ładnie. Jeżeli nie satelity, to naziemna. No podejrzewam, że gdyby nie Starlink dzisiaj rzeczywiście to byłby problem, ale już dzisiaj nie ma też y technologicznych przeszkód, żeby te starlinki niszczyć i poprzez to reorganizować pole y walki, no wojnę inaczej prowadzić, prawda? Tak. i Bogusław. I zwracam na to uwagę, nawet y nawet gdyby wziąć pod uwagę, że doszłoby do takiego konfliktu, że nie ma internetu. Nie ma internetu, jesteśmy pozbawieni dostępu do y do jakichkolwiek informacji i między nimi też nasz portfel kryptowalutowy jest odłączony od reszty świata, więc nic z nim nie zrobimy. to uważam, że ta sytuacja jest mało prawdopodobna i i uważam, ale i tu możemy się nie zgadzać, bo ocena na tego na ile to jest prawdopodobne, no to już jest właśnie ocena każdego z nas osobna. No bo tu każdy przyjmuje trochę inną doktrynę i ma trochę inne przekonania i on musi to faktycznie uwzględnić. Co ciekawe, ja znam znam kilku ludzi tak zwanych prepersów, tak się mówi, no nie, na tych ludzi, którzy jednak chcą być przygotowani na na każdy scenariusz. I to są właśnie ci ludzie, którzy na przykład jest taki jeden człowiek, nie chcę ujawiać jego imienia, nazwiska, ale to jest polski influencer kryptowalutowy. On ma rozrzucone na całym świecie skrzynki, fizyczne skrzynki, gdzie przechowuje gotówkę w euro i w dolarach. Ma trochę złota, platyny i srebra w takiej skrzynce. No i oczywiście ma portfel sprzętowy z Bitcoinem. To jest w ogóle ciekawe. Zgodnie z moją wiedzą tych skrzynek na świecie ma rozrzuconych kilkanaście albo nawet ich kilkadziesiąt. No zap tak właśnie i to jest rozmawiałem ostatnio na ten temat z innym prepersem, który tam w domu u siebie ma dużo konserw, buduje bunkier pod domem i tak dalej. No są tacy ludzie, to jest y po prostu są, no nie. I yyy ja po prostu jakby zrozumiałem, że dla nich to poczucie bezpieczeństwa yyy jest największą wartością. Jeżeli faktycznie ktoś przyjmuje, że bezpieczeństwo jest dla niego najwyższą wartością, nawet w takim rozumieniu, że coś co jest mało prawdopodobne, jednak gdyby się spełniło, to by mu to poważnie zepsuło. Sam fakt, że to się może jednak tam jednowa czy jednęczna, że to się spełni, to psujeo fenguj. to w pełni to rozumiem, że taka osoba raczej w swojej kieszeni powinna mieć więcej złota, a nie krypto. To jest dla mnie jasne. Yyy, natomiast jeżeli ktoś przyjmuje właśnie ten wskaźnik apokalipsy yyy jako mniej prawdopodobny, no to on już tutaj powinien ważyć. Możesz to skomentować, a ja w międzyczasie chciałbym pokazać pewną tabelkę, którą już kiedyś gdzieś pokazywałem gdzie indziej, ale jeżeli chcesz coś dodać do tego, to proszę skomentuj. to właśnie, o którym cała nasza dzisiejsza rozmowa troszkę w takim katastroficznym wydaniu słuchajcie i ta rada to my nie chcieliśmy tu radzić nikomu jak inwestycyjnie to nie jest rada to może jest taka mądrość życiowa tak rozdrabniajmy swoje portfele inwestycyjne rozdrabniajmy je nie idźmy w jakiś modnych nurtach i właśnie w przypadku tego typu wydarzeń geopolitycznych, które dzisiaj mają miejsce na świecie. Całe, wszystkie massmedia próbują nas wepchać także w pewnego, na pewną drogę inwestycji. A więc dzisiaj wszyscy mówią: "Złoto najlepsze, krypto najlepsze". Jeżeli rozmawiamy z mediami związanymi z pasjonatami kryptowalut, prawda? Inne media z tym. Dlatego każdy musi zważyć to w swojej głowie, w swoim sercu, ze swoimi rodzinami i niewątpliwie, jeżeli ma oczywiście co inwestować, no to rozkładać te inwestycje. Prostszymi inwestycjami są inwestycje w złoto niż w kryptowaluty. Z kilku powodów. Regulacje dotyczące dzisiaj kryptowalut są o wiele bardziej tutaj restrykcyjne niż dotyczące złota inwestycyjnego. Nie mówię, że nie ma tu regulacji, są one zrobione, ale jeżeli dzisiaj jesteśmy w stanie bezimiennie kupować złota za około 15000 EUR, no to kryptowaluty możemy kupić za 1000 € prawda? No nawet gorzej. A właśnie powiedz jak to jest. To jest w ogóle bardzo ciekawy wątek. Rozumiem, że jeżeli idę do kantoru, gdzie żeby kupić złoto, to do kwoty 15000 EUR jak kupuję za gotówkę, nie podlegam obowiązkowej weryfikacji. To znaczy weryfikacji podlega za każdym razem, ale bo musisz okazać swój dowód osobisty, że jesteś obywatelem polskim, okazać go. Natomiast już po prostu jeżeli kupujesz jednorazowo za raczej walorów za powyżej 15000 EUR no to w tym momencie musisz oczywiście wskazać źródło twojego dochodu, bo ta informacja do głównego inspektora finansowego trafi po prostu, czyli skąd posiada środki na zakup tego złota inwestycyjnego i ta transakcja będzie zarejestrowana. No dobra, ale ale jeżeli idę do kantoru i pokazuję ten dowód, czy operator po drugiej stronie, on musi ten dowód wziąć i go zeskanować do transakcji do wielkości 15000 EUR. Nie musisz musi tylko potwierdzić jak gdyby, że jesteś obywatelem polski. Natomiast powyżej 15 no już musi być cała procedura z ze złożeniem stosownych oświadczeń. No tak, tak, tak, tak. to znam co wszystko jest u was tylko ten poziom w obrocie kryptowalutami jest po prostu niższy tych zabezpieczeń. No oczywiście mówi tu cała ustawa o przeciwdziałaniu, praniu brudnych pieniędzy i wspierania terroryzmów. Ważna ustawa oczywiście w cywilizowanym świecie musi być respektowana i wszyscy chcemy, żeby ona była w życiu wprowadzana umiejętnie, no ale dawała też pewnego rodzaju komfort, wolność w obrocie, czego no w krypto mimo wszystko nie ma, prawda? Dzisiaj według mojej oceny o wiele łatwiej kupić złoto inwestycyjne za na przykład oszczędności rzędu kilkunastu tysięcy złotych niż kryptowaluty za kilkanaście tysięcy złotych, bo oczywiście no tutaj ta procedura jest, a ona się jeszcze dalej zmieni, prawda? Bo jednak według mojej oceny rynek kryptowalut [Muzyka] zarówno w Stanach Zjednoczonych jak i w Europie no ma tylu zwolenników czy przeciwników, a zwłaszcza wśród polityków, prawda? No to to najlepsze jest to, że politycy po prostu najczęściej nie rozumieją tego tematu i to jest właściwie dyskusja na inną audycję. Ale ja tylko jedną rzecz rzecz chcę tutaj uzupełnić. mianowicie w kryptowalutach nawet możemy mówić tutaj o tylko o polskim podwórku w sensie, że nie mówimy o jakimś innym. zdecydowanie więcej jest takich tak zwanych lokalsów, czyli ludzi, którzy jako osoby fizyczne skupują i sprzedają kryptowalutę i taka transakcja pomiędzy jedną a drugą osobą prywatną, ona nie podlega rejestracji. Jeżeli ja bym do ciebie Bogusław przyszedł jako Sławek Zawadzki, tobie chciał sprzedać bitcoina, nie wiem, za 100 000 zł i ty byś mi zapłacił gotówką, to nie musimy tego nigdzie zgłaszać, dlatego że jest to nasza prywatna transakcja. Natomiast dla nowicjusza, dla kogoś kto chce wejść w świat krypto, no to ja powiem tak, jeżeli ktoś kupuje krypto przez internet czy no i musi tam faktycznie ujawnić skąd ma swoje środki i tak dalej i tak dalej, no to dokładnie tę samą procedurę musi przejść, jeżeli kupuje przez internet cokolwiek innego dzisiaj. czy kupuje, czy wpłaca jakąś większą kwotę do banku, żeby kupić na przykład złoto papierowe, o czym będę chciał jeszcze z tobą dzisiaj porozmawiać i tak dalej, i tak dalej. Faktycznie, jeżeli chodzi o gotówkę, to ci, którzy idą do kantoru ze złotem i do kantoru z krypto muszą, no w przypadku krypto ten ostracyzm jest o wiele większy. Yyy, ja bym tak powiedział, że agresja ustawodawcy jest tutaj yyy nieporównywalna w stosunku do kryptowalutowców, ale ludzi, którzy są gotowi dzisiaj handlować yyy Bitcoinem jako osoby fizyczne każdego dnia yyy robić takich transakcji bardzo wiele jest y tak myślę zdecydowanie więcej w niż właśnie takich, którzy handlują prywatnie złotymi monetami. Myślę, że tak, dlatego że tutaj to co mówię jest to jak gdyby dzisiaj sztandard pewnego pokolenia, kryptowaluta, pokolenia lat 90, 2000, czyli ludzi między 25 a 40 rokiem życia niewątpliwie. Yyy, natomiast złoto yyy jest instrumentem inwestycyjnym właśnie budowanym od lat 70 dla pokoleń tamtych lat, ale też z doświadczeniem, bagażem yyy tej naprawdę bardzo ciężkich dwóch dekad dla złota, czyli lat 80. i 90 poprzedniego wieku, czyli XX wieku. Yyy i dlatego yyy ci ludzie, którzy w tamtym okresie inwestowali w złoto, no niosą teraz ten przekaz dość mocny. Jeżeli inwestycja nie zwracała się, a więc yyy nawet dołowała przez okres 20 lat, no to można powiedzieć, że tylko najwytrwalsi wyszli z tego bez strat, prawda? I nie pokrzywdzeni tą tą sytuacją. Dzisiaj wydaje się to niemożliwe, aczkolwiek żyjemy w tak specyficznym okresie w historii, który no nie daje nam jeszcze pełnej odpowiedzi. możemy bazować na tym, o czym rozmawialiśmy, na kapitalizacjach rynku, yyy, na dostępności danego waloru inwestycyjnego, ale niewątpliwie tutaj pojawia się w złocie także walor złota tak zwanego papierowego, który już w ogóle nie daje obrazu tego, który chcielibyśmy przekazać, czyli tego złota fizycznego posiadanego w ręku, posiadanego w bankach ziemskich, jak dawnie mawiano, czyli w słoikach dołowanych. w ogrodach, a niekoniecznie w różnych częściach świata. I no i może ten temat Sławku należałoby rozwinąć, bo ten temat złota papierowego jest tematem bardziej kontrowersyjnym niż złota fizycznego. Bo przechodząc ten temat, no właśnie, bo wyjaśnimy sobie czym jest złoto papierowe i teraz też powiedzmy sobie dlaczego to jest kontrowersyjne. To nie dotyczy tylko złota, tylko jest takie przekonanie, że świat y bankierów, wiem, że to jest peyoratywne określenie, ale to teraz muszę go użyć, tak naprawdę wykorzystuje różne mechanizmy do tego, żeby jak gdyby próbować przekonać nas do tego, że banki, fundusze dysponują większą ilością czegoś, czego nie posiadają. Innymi słowy chcą naśladować to, co zrobiły Stany Zjednoczone właśnie na początku lat 70. To znaczy stany, które ten sam dolar, ten sam papierek parę lat wcześniej był wymieniany na złoto, a później ten sam y papierek już nie był wymieniany na złoto, ale ciągle był w obiegu i y no i no i wszyscy wierzyli nawet podświadomie, że tam jakieś pokrycie jednak jest. Może nie wszyscy, ale istotna frakcja. Wyjaśnij w takim razie teraz już wracając do sedna naszej dyskusji, czym jest to złoto papierowe i od kiedy w ogóle mamy ETFY na złocie, jeżeli pamiętasz tą datę. Jeżeli nie, no to tylko to może może na wstępie trzeba byłoby powiedzieć o złocie fizycznym. Złoto fizyczne od wieków jest wydobywane. Dzisiaj szacunki oczywiście powiązane z ilością wydobywanego z jak gdyby z raportami kopalni dystrybutorów mówi o tym, że mamy około 215 220 tys. [Muzyka] Na ziemi, nie pod ziemią, tylko na ziemi. Dla zobrazowania to nie jest wcale tak dużo, dlatego że złoto ma bardzo duży ciężar właściwy. Jeżeli byśmy go porów porównywali do bloku czy sześcianu, no to on by osiągał, niektórzy mówią od 22 m bok tego sześcianu do 25. To w zależności jak się rozbieżności ilości. Tak. I Bogusław, zróbmy na chwilę przerwę, gdyby gdyby Wojtek nasz operator mógł na chwilę włączyć właśnie ten obrazek. Moi drodzy, to zestawienie pochodzi ze strony gold.org. Każdy może tam wejść i sobie zobaczyć. Tak jak faktycznie Bogusław powiedział, podług autorów tej strony, pod koniec 2024 roku 216 000 ton było po ton złota było ponad ziemią. I ten sześcian, o którym właśnie Bogusław wspomniał, wynosi jego bok wynosi 22 met. Do tego obrazka, jeżeli czas nam pozwoli, jeszcze będę chciał wrócić, a ty możesz kontynuować swoją swoją wypowiedź. I oczywiście to jest to, co mamy fizycznie, co buduje wartość tego złota. yyy tam oczywiście struktura yyy w jakich elementach inwestycyjnych to złoto y się mieści. I teraz nagle nam się pojawiają ETFY, różne fundusze inwestycyjne inwestujące w złoto albo w obiecankę posiadania złota [Muzyka] czy też wręcz w opcje zakupu, w różnego rodzaju instrumenty inwestycyjne związane z funduszami. I co się okazuje, jeżeli się bilansuje i kapitalizuje te wszystkie fundusze dostępne, legalne oczywiście na świecie, tego złota papierowego jest trzy razy więcej. Właśnie, czyli już możemy niż fizycznego, czyli już możemy powiedzieć, że ten balon jest dość mocno nadmuchany i teraz jak z każdym balonem już tu wspomnianym wcześniej y chociażby internetowym, y jak on pęknie, no to co będzie z tym kapitałem? Wywoła to nieprawdopodobny kryzys kolejny finansowy i dlatego przestrzegam przed tego typu inwestycjami, gdyż one się wiążą z z bardzo dużym ryzykiem inwestycyjnym. I dzisiaj y są fundusze inwestycyjne, które na przykład inwestują w wydobycie. No to jest to normalny fundusz inwestujący w przedsiębiorstwo. Wspomniany tu inwestycja Buffeta. Także w tym momencie natomiast jest to rozsądna inwestycja, no bo inwestuje w fizyczne przedsiębiorstwo, które dzisiaj wydobywa złoto, no ale za chwilę może będzie obok gdzieś kopała srebro i miedź. Tak, przykładem jest koncern polski KGHM, gdzie w tym mule, który wydobywa od miedzi przez srebro, przez złoto, mamy także grupę platynowców i i no tutaj wzrasta wydobycie właśnie metali szlachetnych prócz miedzi, która jest podstawowym po prostu metalem wydobywanym przez koncern KGHM. Natomiast w złocie papierowym, czyli w tej kupionej obietnicy jest bardzo wiele czynników, które stwarzają zagrożenie dla inwestora. Oczywiście są regulacje dla funduszy. yyy polskie yyy fundusze inwestujące yyy w złoto yyy są mają oczywiście regulacje czy giełdy, czy y komisji nadzoru finansowego. Niemniej jednak na tym rynku także powstaje mnóstwo firm, które mają ostrzeżenia komisji nadzoru finansowego, że są to nic innego jak piramidy finansowe. I przed tego typu rzeczami ostrzegam. Dla początkujących inwestorów w złoto właściwszym inwestycją jest inwestycja w złoto fizyczne, które oczywiście niesie ograniczenia, bo inwestycja w złoto fizyczne ma ograniczenia, bo o to złoto trzeba po pierwsze dbać, po drugie trzeba je mieć gdzie przechowywać i dzisiaj nie czerpi się na bieżąco zysków z tego złota, bo jak to niektórzy ekonomiści mówią, złoto czynszu nie zapłaci, nie zwróci czynszu za to, czy wręcz trzeba zapłacić czynsz, żeby nam ktoś to złoto przechowywał, jeżeli nie mamy warunków do przechowywania. Natomiast właśnie wszystkie fundusze inwestujące złotopierowe, jest to fundusz spekulacyjny według mojej oceny, nie dający dzisiaj takiej 100%owej pewności inwestycji czy powierzonych środków. Podlegają fundusze inwestujące złotopierowe bardzo dużym skokom. i niekoniecznie opartym tylko li o skoki notowań złota. Natomiast związane jest to z całym portfelem, jaki te fundusze wiozą ze sobą, bo złoto przeważnie w tych funduszach, ta część papierowa złota jest jakimś tam wycinkiem oczywiście tylko. Tak, ale kiedy kiedy kupuję ETF oparte o złoto, to w gruncie rzeczy, jeżeli oczywiście ten fundusz, który ten ETF wyitował, y, ten fundusz jakby gwarantuje czy potwierdza, że tyle ile w obiegu jest jednostek ETFowych, dokładnie tyle złota on posiada w tej chwili gdzieś tam w swoich zapasach, albo przynajmniej tyle, bo może posiada i więcej. Zgadza się. I tutaj ta wątpliwość, która się u nas bierze, ona się bierze stąd, że no po prostu tracimy zaufanie do funduszy. Matematyka dzisiaj mówi prosto. No właśnie są dane, które mówią o tym, że jeżeli mamy oszacowane wydobycie złota fizycznego i wiemy o tym, że wśród ludaczy ludzie mają w biżuterii około 40% tych zasobów. Tak. Tak. To jeszcze raz pokażemy może ten wykresik. Nie wykresik, tylko wykres, bo tam bardzo fajnie było to pokazane. Wojtek, gdybyś mógł włączyć. Ja będę włączył tak ten sześcian. Ten sześcian i tutaj ja nawet go tak powiększę, żeby dla tych, którzy gorzej widzą, żeby było jeszcze lepiej widać. O, proszę jeszcze raz bardzo łatwo nam powiedzieć. Jeżeli ludzie, biżuteria stanowi 45%. Jest to historyczna jak gdyby tutaj scenariusz dla biżuterii. Biżuteria oczywiście w wielu państwach kojarzyła się zawsze z bogactwem, z władzą, a zwłaszcza tutaj obecnie Chiny na rynek biżuteryjny dość mocno wchodzą, bo tam ludzie się wzbogacili przez ostatnie dekady i chcą pokazać to bogactwo. niekoniecznie samochodem z bardzo drogą biżuterią, która oczywiście też idzie do sejfu, a nie jest znoszona, ale to jest w tym segmencie biżuteryjnym. Oczywiście mamy kolejną pozycję, którą która nie przekracza 22% 20 kilka to są inwestycje także osób fizycznych, nazwijmy to monety bulionowe, sztabki sztabki, tak? I tutaj jest część złota. właśnie wskazywana dla ETF, prawda? Czyli to co o czym ty mówisz. I teraz jeżeli weźmiemy, że mamy taki torcik 22%, gdzie część jest dla ETFów, no to przepraszam bardzo, dlaczego ETFY wykazują w swoich sprawozdaniach trzy razy więcej złota, które posiadają niż zostało wydobyte? Nie. I oczywiście i teraz a tylko powiem ci Bogusław z czym ja mam problem w tej chwili, bo jak patrzymy na ten sześcian to ta liczba wydobytego złota dzisiaj, czyli te ponad 200 000 ton, tak? No to skąd my wiemy, że tyle tego złota jest w obiegu? Czy ktoś przeprowadza jakąś inwentaryzację co roku i zlicza całe złoto, czy ktoś o wydobycie? Dokładnie. I to jest, czyli tak naprawdę mamy zgromadzone wszystkie raporty potwierdzające to, ile kopalnie do tej pory wydobyły złota i później mamy jeszcze jakieś opracowanie, które mówią co się z tym złotem stało. A to oznacza, to oznacza, że jedyne co możemy zrobić, to możemy im tylko zaufać tym twórcom tych raportów i i w przypadku krypto tego problemu nie mamy. Nie, nie mamy, bo jeżeli, bo my po prostu wiemy dokładnie w tej chwili ile w obiegu mamy bitcoina. Nie wiemy do końca ile tych bitcoinów zostało już zagubionych. To już są pewnego rodzaju tylko jakby kalkulacje. No ale potrafimy ocenić, że jeżeli jakiś Bitcoin nie był ruszany od 10 czy no pójdźmy dalej, od 15 lat, no to raczej wiemy, że ten Bitcoin już nie wróci do obiegu. A ze złotem skąd wiesz tak naprawdę Bogusław, że tego złota nie ma dwa razy więcej albo dwa razy mniej i to raczej inaczej. Złoto jest metalem, który ma unikatowe parametry fizyczno-chemiczne. Złoto nie koroduje. Złoto trudno zniszczyć. Przecież tylko mocnym kwasem pruskim, czyli z mieszaniną kwasu solnego i azotowego, można złoto rozpuścić. Oczywiście rozpuszcza się w procesach rafinacji i tak dalej właśnie dzięki tej metodzie. Natomiast złoto po wydobyciu w 80% trafia do sejfu i nie nie ma na tych 80% obrotu właśnie z tych unikatowych jak gdyby warunków fizyczno-chemicznych złota. Dzisiaj jeżeli wydobywamy jeszcze może wrócę na sekundę do tej wielkości wydobytego złota. Statystyki mówią jeszcze o jednej rzeczy. W tym szacunku zakładamy, że od 50 lat XX wieku wydobyto do dziś 2/3 tego tego zasobu. Czyli można przyjąć z grubszcza, że mamy około 150 000 ton wydobytego w tym okresie. No i to się potwierdza. wydobywa się około między 1 a5% rocznie tej rezerwy kopie się złota, czyli około 3000 ton i nie ma tutaj możliwości wydobywania więcej, bo no nie rozkopiemy ziemi w poszukiwaniu złota, bo nie ma to wtedy sensu ekonomicznego dla wydobycia. Tak jak prąd dzisiaj jest czy energia jest dzisiaj warunkuje kopanie Bitcoina. Tak samo tutaj są tutaj technologia i yyy po prostu technologia kopania yyy złota yyy determinuje jego też koszt wydobycia. Jeżeli ten koszt będzie niższy niż czy koszt będzie wyższy niż notowania złota, po prostu nie będzie się opłacało kopać złota, prawda? Ale jeżeli dzisiaj zakładamy systematyczny wzrost między procent a półtorej w skali roku wydobycia, no to stąd są szacunki i one są w miarę dokładne. opracowania mówią maksymalnie o 10% błędzie w tych szacunkach, o których teraz rozmawiamy i dlatego ale Bogusław, tylko problem i to jest i znowuż to tak jak rozmawialiśmy o tym wskaźniku prawdopodobieństwa tego, że będzie jakaś ciężka wojna i nie będzie internetu i każdy sam musi sobie jakby przyjąć jakąś wartość i ocenić to według swojego doświadczenia i swoich przekonań, to każdy z nas musi również sobie odpowiedzieć na pytanie Na ile ufamy instytucjom, że te wszystkie raporty mówiące o wydobyciu, o tym ile jest złota w Fort Nox, o to miałem cię dzisiaj zapytać, ale już nie zdążę, zostawiam to na kolejny odcinek, że my musimy zaufać po prostu, że one nie są zafałszowane. Sławku, generalnie musimy zaufać społeczeństwa. Muszą zaufać politykom. Oczywiście w krypto tego nie ma. W krypto nie trzeba nikomu ufać. A no właśnie. No ale krypto to jest instrument inwestycyjny jednak, które można było zrobić pewne założenia. Jeżeli my w złoto wchodzimy z pewną tradycją wielowiekowo, bo możemy powiedzieć, że już w Egipcie sprzed za czasu faraonu sprzed 3000 lat już złoto miało swoje znaczenie. Oczywiście, że wtedy to znaczenie miało bardziej o charakterze religijnym, ale to nie będziemy też teraz tego rozwijać. No to myśmy z jakimś bagażem weszli w rynek. Tak samo od fenicjan z pieniądzem weszliśmy. Najpierw pieniądzem fizycznym, a potem papierowym, prawda? I dzisiaj ten pieniądz papierowy dewaluuje się nieprawdopodobnie w stosunku do czego? No właśnie do tych dwóch instrumentów, ale zasadniczo do złota. Jest nawet teoria ekonomiczna, która mówi o tym, że złoto będzie miało swoją wartość, natomiast każda waluta będzie zbliżała się do zera w porównaniu ze złotem. I to wielu ekonomistów tą teorię wspiera. No tak. No i właśnie a propos tej teorii to chciałbym pokazać jeszcze jedną ciekawą tabelkę. Już w tej chwili ją pokazuję. Wojtek, gdybyś mógł też to udostępnić. To jest tabela, którą pokazywałem ci podczas naszej ostatniej dyskusji. Ona to jest dość prosty eksperyment historyczny, gdzie zanotowałem w jednym arkuszu kapitalizację dla rynku krypto, dla rynku złota i dla rynku amerykańskich parkietów giełdowych. Tak, tam oni mają taki wskaźnik, który jakby to pozwala przeliczyć największych, tak graczy na gra tylko y firm, tak? No i i w tej chwili jakby widzę, że y jakby te wartości, które były policzone na koniec każdego roku, począwszy od 2013 aż do dzisiaj, to to, co mnie interesuje w tym wszystkim, to nawet nie to, jakie te wartości w ujęciu bezwzględnym są, tylko jaki jest udział poszczególnych rynków. I to widzimy już w tej tabeli najbardziej po prawej stronie, że w 2013 roku 31 dnia grudnia udział całego rynku krypto w tych trzech rynkach, czyli krypto, akcje plus złoto były 4% a akcje amerykańskie wówczas to było 76 punktów procentowych. Tak, 76%. E, no i uwaga. Kiedy patrzymy jak wyglądała sytuacja pod koniec ubiegłego roku, czyli 2024, no to widzimy, że akcje amerykańskie są mniej więcej na tym samym poziomie, ale krypto zyskało o no ponad cztery punkty procentowe i dlaczego zyskało, komu zabrało gdyby ten kawałek tortu? No widzimy, że złoto. Co prawda oczywiście teraz musielibyśmy to policzyć na dzisiaj i pewnie jestem ciekaw jakie wartości by nam tutaj wyszły, ale to co chcę powiedzieć to to, że kapitał powoli, powoli powoli powoli on przepływa jednak w stronę w stronę krypto. I to o czym ty powiedziałeś o tym o tej teorii, która mówi, że no wartość złota będzie nieprzerwanie nieprzerwanie rosła. A jeżeli tak, a my wyceniamy złoto przecież w walutach fiducjarnych, no waluty fiducjarne nie mogą nieprzerwanie rosnąć. Znaczy, no tam one po prostu reprezentują jakby podlegają inflacji, tak, waluty fiducjarne. No więc ta perspektywa, że kiedyś złoto będzie nieskończenie wiele razy więcej warte w sensie matematycznym oczywiście niż waluty fidcjarne, no to ona jest zgodna po prostu z intuicją i tylko pytanie jak dużo czasu na to byśmy potrzebowali. Ale dokładnie też to samo chciałbym powiedzieć, że w ten sam trend wchodzi krypto. Tak, wchodzi krypto. Jest taka teoria, która mówi o dedolaryzacji, dedolaryzacji yyy całego jak gdyby tutaj naszego obiegu finansowego i multi bitcoinizacji. Ter