WYSTARCZY 100 ZŁ MIESIĘCZNIE! Jak prosto pomnażać pieniądze na lata? [Analiza kosztów ETF i wyboru]

Drodzy państwo, ETFY są banalnie proste. łatwo je kupić, łatwo w nie zainwestować i łatwo wybrać dobry ETF. Banalnie proste, pod warunkiem, że oczywiście posłucha się co kupić, dlaczego kupić i jakie mogą być puławki przy kupowaniu ETFów. O tym dzisiaj opowie mój gość. Mikołaj Sobierajski, analityk rynku akcji XTB. Cześć Mikołaj. >> Cześć. Cześć. mi. >> Słuchaj, tak naprawdę to ja ci oddaję głos, dlatego że masz przygotowaną fantastyczną prezentację, gdzie krok po kroku dokładnie przedstawisz jak kupić tego swojego pierwszego ETFa, dlaczego warto kupować ETFY, jaka jest ich konstrukcja, no i też drobne pułapki wskażesz właśnie w ETfach. Także cóż, oddaję ci głos. >> Cześć jeszcze raz. Miło mi za zaproszenie. Oczywiście rozpoczynamy. To z czym chciałbym zostawić naszych widzów to to, że ETF powinien być tani, prosty i przede wszystkim powinien w pewnym sensie nie powinien powinien w taki sposób powinniśmy tak go zainwestować, żebyśmy nie powinni nie powinniśmy się martwić tym, że możemy faktycznie mieć nieprzespane noce, zastanawiać się w co zainwestowaliśmy, czemu mamy tak duże koszty, o których nie o których nie wiemy. I właśnie dlatego przygotowałem dzisiejszą prezentację. Jeżeli chodzi o ETFY, te powiedzmy najbardziej popularne na globalne rynki, one są tanie. Yyy, tak zwany mamy yyy opłatę TER, która jest praktycznie widoczna przy inwestowaniu yyy na samym początku, jak inwestujemy w ETFY. Widzimy jaka jest opłata ter. Ona jest najbardziej znana, najbardziej najczęściej się o niej mówi, ponieważ jest to jest opłata wewnętrzna każdego funduszu i tanie fundusze ETFY ETFów pobierają taką roczną prowizję w wysokości powiedzmy mniej więcej od 7% do 22 i one są uznawane za ultra tanie ETFY to są ETFy na szerokie rynki globalne pobrane u źródła, więc tak naprawdę nie widzimy nie widzimy tego u siebie w swoich wynikach mamy również trochę droższe ETFY które są powiedzmy u nas dostępne w Europie mniej więcej 20 30 prowizji rocznej i mamy ale nawet nawet one są mega tanie jeżeli porównamy je do zwykłego zarządzania przez tef przez to jakbyśmy inwestowali w fundusze za pomocą funduszy ponieważ prowizja takich funduszy często sięga powyżej 2% w skali roku. Jeżeli porównamy to do zwykłego TERA to jest przepaść. Oczywiście oprócz samego yyy samego yyy ter mamy również kilka innych yyy prowizji, opłat, które się pojawiają przy funduszach yyy ETF. I w kolejnych yyy w kolejnych slajdach pokażę właśnie jakie występują dodatkowe opłaty, o których inwestor na samym początku może nie wiedzieć. Wskaźnik ter i OCF to jest często wymienne jest tak naprawdę jest całkowitym rocznym kosztem jaki się pojawia tak jak wspomniałem przy inwestycjach w ETF. Yyy, widzimy to praktycznie za każdym razem, jeżeli inwestujemy przez różnych brokerów. Yyy, również możemy znaleźć te informacje jakie yyy jak duży jest yyy ten TER lub OCF na stronie emitenta, yyy, Vanguarda, y, BlackRocka czy powiedzmy innych dużych yyy dużych yyy dostarczycieli ETFów. Yyy, co wchodzi w skład takiego TR? przede wszystkim opłaty za zarządzanie, opłaty depozytariusza, opłaty za audyt, opłaty za tak zwane powiedzmy prowadzenie prowadzenie rachunków w pewnym sensie poprzez rebalansowanie, inwestowanie środków, które inwestor powierza, powierza emitentowi właśnie, żeby inwestować w ETFY. Tak jak wspomniałem, sposób pobierania jest automatyczny. Nie widzimy tego tak naprawdę yyy widzimy tylko informację, że ten yyy konkretny ter yyy na konkretny ETF tyle kosztuje. Yyy to co właśnie jest istotne w przypadku yyy ter m to jest to, że m indeks powiedzmy jeżeli podjęliśmy decyzję, że inwestujemy w indeks S&P 500 za pomocą właśnie ETFU, indeks średnio na S&P 500 rośnie około 80% w skali roku. Oczywiście mówimy tutaj powiedzmy o takim uśrednionym uśrednionym zysku na indeksie i tak zwana różnica odzorowania czyli tracking difference jest to różnica, która powiedzmy jest między indeksem stopą wzrotu indeksu a tym co ETF ETF pokazuje rocznie jest to właśnie różnica ter plus oczywiście mamy takie opłaty dodatkowe i właśnie jeżeli chodzi o samą różnicę od wzorowania tak zwaną Powinniśmy też w dużej mierze patrzeć jaka jest różnica między właśnie tym co ETF pokazuje rok do roku a jaka jest różnica między właśnie tym a S&P 500 czy powiedzmy innym indeksem na którym dany ETF się na którym który dan ETF odwzorowuje. >> Ja Mikołaj dopytam bo to tak naprawdę już wchodzą takie niuanse, no ale założyłem konto. Jesteś analitykiem XTB, więc założyłem konto w XTB. Widzę tam wiele ETFów. Chciałbym zainwestować w S&P 500, czyli powiedzmy taki szeroki rynek amerykański, 500 największych spółek. To taki można powiedzieć jeden z pierwszych wyborów każdego jeszcze. Oczywiście jest MSCI Award, który jest światowym indeksem, ale dajmy na to chc zainwestować w Stany Zjednoczone. Czy ja widzę gdzieś te opłaty? Czy czy wybranie tego ETFA powinno być na tyle skomplikowane, czy po prostu okej, wpisuję S&P 500 i tak naprawdę pojawia mi się 5, 10, 15, które powinienem wybrać i jak łatwo to po prostu zrobić tak, żeby no nie było tego szukania wielkiego i wielkiej analizy. Jasne. Otóż na samym początku, jak już powiedzmy tak jak pytałeś, jeżeli szukamy jakiejś takiej informacji, wpisujemy S&P 500 na stronie powiedzmy brokera, zaskakuje nam faktycznie 10, 15, 20 funduszy na konkretny konkretnego ETFa na S&P 500. I faktycznie jest kilka różnic, ponieważ każdy ETF ma swój ter wewnętrzny. Są również różne waluty tak naprawdę. I to co w tym momencie na co powinniśmy zwracać uwagę to faktycznie jeżeli wchodzimy wybieramy konkretny konkretny ETF to na samym początku będziemy widzieć również opłaty wielkość ETFU w sensie ETFU i ile kapitału ma zgromadzony ETF czym zarządza będziemy widzieć właśnie kapitał prowizję ten tak zwany ter walutę w jakiej jest nominowany i gdzie jest ten ETF, gdzie powiedzmy na jakim rynku handluje i najlepsze najlepsze najlepsze ETFY, najbardziej płynne ETFY te które powiedzmy mają również najniższy ter bardzo mało takich wewnętrznych opłat są przeważnie nominowane w euro albo w USD i najlepsze rynki pod tym kątem to są właśnie rynki w Niemczech, w Londynie i w Nowym Jorku. z tego względu, że ETFY w tych yyy na tych trzech rynkach są najbardziej płynne, są największe i mają najniższe takie koszty wewnętrzne yyy, które powiedzmy się pojawiają. Tam oczywiście już różnica w spreedach i tak dalej, ale wielkość samego ETFU jest również istotna, yyy tak samo jak y wielkość y tych takich opłat wewnętrznych, o których wspomniałem właśnie w postaci tego TER. E, im większy fundusz, im bardziej płynny fundusz, im większy rynek, tym mniejsze będą późniejsze opłaty, powiedzmy na, jeżeli chodzi o spread, co jest też bardzo istotne. I tak naprawdę w przypadku właśnie w przypadku właśnie wyboru różnych ETFów na ten właśnie S&P 500 czy powiedzmy innych ETFów istotne jest właśnie, żeby sprawdzić, porównać który emitent jaki ma TER i w jakiej walucie walucie emituje, ponieważ możemy mieć ten sam ETF na dwóch różnych na dwóch różnych giełdach i i ter będzie bardzo bardzo różny tak naprawdę. I teraz jeżeli chodzi o w co inwestować, jeżeli jesteśmy młodym inwestorem, młodym, starszym, tutaj tak naprawdę nie ma znaczenia, ponieważ perspektywa na perspektywa długoterminowa jest istotna. Y, to z czym chciałbym zostawić państwa to najlepszy wybór pod inwestowaniem to są szerokie rynki globalne, szerokie rynki akcji, które tak naprawdę w długim terminie przy dosyć niskich kosztach są naprawdę najlepszym wyborem dla inwestora długoterminowego pod kątem budowania emerytury. Jeżeli mamy perspektywę 20, 30 lat, niski, tani, nawet ultra tani, ultra tani ETF jest tak naprawdę największym game changerem. Yyy, tutaj jesteśmy w stanie naprawdę zbudować potężny kapitał, nawet inwestując dosyć nieduże kwoty, yyy, ponieważ liczy się skala yyy skala y skala czasu, yyy, ile jesteśmy w stanie zainwestować. I takimi topowymi według mnie topowymi ETFami, powiedzmy tym, na którym powinniśmy się skupić jest tak jak rozmawialiśmy S&P 500, który powiedzmy daje ekspozycję na 500 największych amerykańskich spółek. Oczywiście globalny rynek na globalny ETF na rynki rozwinięte, gdzie mamy powiedzmy do dyspozycji, mamy ekspozycję na ponad 1000 nawet więcej spółek z całego świata. Tutaj powiedzmy jest to zagregowane do spółek, do gospodarek rozwiniętych. Mamy tam Amerykę, Europę Zachodnią, również Japonię i największe gospodarki świata lub mamy również cały świat. Tylko, że z tą różnicą, że oprócz gospodarek rozwiniętych mamy również Emerging Markets. Spotkamy tam również spółki z Chin, z Polski i z innych takich rynków, które nie są powiedzmy w tym momencie topowe. Jakie jeszcze powiedzmy koszty transakcyjne? Już przechodząc do setna naszej prezentacji, jakie mamy koszty transakcyjne oprócz tego głównego ter każdy broker tak naprawdę z którym który powiedzmy handluje ETFami pobiera pewne prowizje. Te prowizje są zależności możemy może być prowizja od każdego zlecenia. To może być powiedzmy kwota 1 euro 1 zł, ale od każdego zlecenia. Nieważne czy kupujemy czy sprzedajemy, ta prowizja się pojawia. Może być również prowizja od, tak jak wspomniałem płacimy 1 euro za zlecenie, ale również od wartości zlecania, bo możemy tam zapłacić parę setnych procenta. Również mamy powiedzmy prowizje stałe, które tak naprawdę płacimy abonament, załóżmy płacimy 10 € miesięcznie albo rocznie i mamy mamy możliwość inwestowania ile chcemy tak naprawdę, ale musimy zapłacić te 10 € takiego abonamentu. Mamy jednak również brokerów, którzy pozwalają nam inwestować bardzo dużo pieniędzy do konkretnej kwoty. Jeżeli powiedzmy obrót przekroczy ileś tam tysięcy, wtedy wtedy dopiero płacimy płacimy pewną prowizję. Niemniej prowizje są pewne i one się na pewno pojawiają u każdego brokera, ponieważ to na tych na tym bardzo dużo pojawia się przychodów. Również jeżeli chodzi o przewalutowanie. Tak naprawdę jest dodatkowy dodatkowy dodatkowa prowizja, która jest o której brokerzy nie nie mówią, ale jeżeli inwestujemy w ETFy denominowane w innych niż PLN, musimy zapłacić za przewalutowanie za każdym razem jak kupujemy i sprzedajemy, sprzedajemy ETFa. I takie powiedzmy przewalutowanie często jest yyy duże y ponieważ może być nawet do yyy około pó% od wartości zlecenia, więc warto o tym pamiętać, że takie koszta się pojawiają i faktycznie mogą trochę uszczuplać yyy finalny finalny yyy finalny zysk naszego naszej inwestycji. Oczywiście, tak jak wspomniałem, wielkość ETFów, wielkość emitentów, które pod którymi, którymi zarządzają największy najwięksi właśnie emitenci jest bardzo istotne, ponieważ tutaj dochodzi tak zwana prowizja, może nie do końca prowizja, ale taka ukryta opłata spredów między kupnem a sprzedażą. Jeżeli mamy mały ETF, to mały ETF, mały płyny również na dosyć takim powiedzmy niszowej giełdzie, te spreddy będą duże. No więc trzeba pamiętać, że jeżeli będziemy chcieli kupić konkretnie konkretnie ETF na takim w takim powiedzmy małym ETFie na niszowej giełdzie, będziemy musieli będziemy kupować za ograniczoną, za konkretną kwotę dużo mniej jednostek niż byśmy chcieli, niż byśmy robili podobną operację na rynku we Frankfurcie, w Londynie czy w Nowym Jorku. Dlatego warto pamiętać, że ETFY, żeby inwestować, żeby kupować jednostki uczestnictwa w tych największych ETfach, również o konkretnych godzinach, ponieważ największa największy wolumen obrotu jest w konkretnych godzinach między mniej więcej 15:00 a 17:30, kiedy sesje w Europie, w Londynie i w Amerykach się nas pokrywają, to tworzy w pewnym rodzaju różne wielkość zleceń jest największa i spred między z kupnem a sprzedażą jest najmniejszy, ponieważ handlujemy wtedy z największą ilością różnych uczestników. Również jeżeli powiedzmy mamy do wyboru, o czym warto pamiętać już tak powiedzmy przy budowaniu naszego portfela, przy budowaniu naszej długofalowej inwestycji, mamy do wyboru właściwie dwa podejścia. Jednym jest kupowanie ETFów raz na jakiś czas, a drugim jest uśrednianie tych naszych naszych naszych kwot miesiąc. Budowanie portfela systematycznie z miesiąca na miesiąc. I tutaj często się pojawia pytanie, którą strategię wybrać. Według mnie najlepszą strategią jest comiesięczne kupowanie kupowanie jednostek uczestnictwa z tego względu, że tak naprawdę jesteśmy na rynku cały czas. Nie szukamy dołków, nie próbujemy przewidzieć tego, co będzie za miesiąc, za dwa miesiące, za kwartał czy za pół roku. Jesteśmy na rynku, uczestniczymy w rynku, korzystamy cały czas z tego, że uśredniamy nasze jednostki uczestnictwa, budujemy majątek. Przy okazji ETF wypłacają nam dywidendy, które następnie możemy również reinwestować, co powiększa nasz majątek. I to też pokazuje, że to oczywiście jeżeli chodzi o inwestycje powiedzmy jednorazowe, jeżeli dostaniemy jakiś jakiś zaszczyt gotówki, dostaniemy większą premię, inwestujemy w to, oczywiście w ETFy, ale trzeba też pamiętać, że przy inwestowaniu większych kwot mogą się pojawić takie momenty, w którym nasz ETF albo powiedzmy indeks, który odzorowuje ETF może przejść w okres większej zmienności. może się pojawić okres krótkot większych lub mniejszych wahań i inwestycja może krótkoterminowo przynosić ujemne stopy zwrotu. Więc trzeba o tym pamiętać, że tak naprawdę jeżeli inwestujemy raz w roku większą kwotę możemy się liczyć z tym, że proces odbudowywania w momencie kiedy zainwestujemy na górce i przez najbliższe 12 miesięcy będzie spadek będzie dosyć długi. A jeżeli inwestujemy co miesiąc te mniejsze kwoty, tak naprawdę uśredniamy nasz cały portfel i nawet w momencie, kiedy faktycznie przez dwa, trzy miesiące, pół roku czy rok jesteśmy w okresie spadków, uśredniamy w dół. A jeżeli w końcu nadchodzi ten moment odbicia na rynkach, na rynkach globalnych, dużo szybciej widzimy efekt efekt wzrostów, ponieważ startujemy z mniejszej bazy. Dodatkowo, tak jak wspomniałem, yyy, w przypadku ETFów, które akumulują nasze inwestycje, akumulują nasze dywidendy, skala yyy skala odbicia jest dużo wyższa, ponieważ jednostki uczestnictwa cały czas nam się powiększają. I tak jak mówiłem, mamy ETFy, które są funduszami akumulującymi i funduszami, które wypłacają dywidendy i który wybór jest tak naprawdę najlepszy dla dla inwestora. Jeżeli chodzi o budowanie budowanie majątku w dłuższym terminie 10, 15, 20 czy 30 lat, według mnie najlepszym najlepszym wyborem jest oczywiście akumulując ETF, który dywidendy, które dostajemy dostajemy z ETFów są od razu automatycznie reinwestowane, które automatycznie powiększają nasze naszą liczbę uczestnictwa jednostek. I może można to porównać do efektu kuli śnieżnej, gdzie w pewnym momencie widzimy, że same dywidendy tak naprawdę są w stanie już napędzać napędzać nasze ETFY. Yyy, na pewno akumulując ETF będzie się sprawdzał właśnie w przypadku długoterminowego inwestowania dla inwestora, który myśli o emerze w perspektywie właśnie 20, 30 lat. Yyy, o tym, że jesteśmy, wchodzimy na rynek pracy, chcemy mieć ETF na MRT, ponieważ spodziewałem się, że emery od państwa mogą nie satysfakcjonować nas w stopniu pełnym i chcemy być w pewnym sensie niezależni od tego, co zaoferuje nam ubezpieczyciel. cofrueruje nam ZUS za te 30 lat. Dlatego ETF akumulujący jest najlepszym najlepszym wyborem jeszcze pod kątem podatkowym z tego względu, że powiedzmy, jeżeli dostajemy ETFY już, przepraszam, że dostajemy dywidendy już teraz co kwartał, trzeba pamiętać, że za każdym razem musimy od tego odprowadzić podatek, co będzie pomniejszało nasze finalne zyski. Jak tak w tym momencie by przebiegła taki praktyczny przebieg pierwszej transakcji zakupu? Oczywiście na początku musimy wybrać odpowiedniego brokera, dom maklerski, na którym będziemy na którym będziemy dokonywać zakupów. Tak jak wspomniałem, każdy dom maklerski, każdy broker ma pewne prowizje, ma swoje opłaty. Warto się z nimi zapoznać przed przed dokonaniem pierwszego zakupu z tego względu, że będziemy się z nimi, będziemy mieć z nimi do czynienia cały czas. Po podjęciu takiej decyzji to też chciałbym, żeby to chciałbym, żeby to też wybrzmiało. Warto otworzyć rachunek u brokera, który podlega regulacjom regulatora danego kraju, na przykład pod KNF-u czy w europejskie i w innym europejskim kraju. Jak już mamy wybranego wybrany wybrany rachunek, oczywiście zasilamy konto, to jest podstawa. Dobrze jest wybrać to w formie takich planów inwestycyjnych lub takich powiedzmy automatycznych zleceń co miesiąc, żeby pobierało nam powiedzmy 10 15 w momencie kiedy dostajemy wypłatę od pracodawcy, żeby część część kwoty, którą sobie wybierzemy, to mo może być 100 zł, 200, 300, 500, automatycznie trafiało na nasze konto maklerskie. Oczywiście jak już wybierzemy ten ETF to tak naprawdę ten ETF będzie stale zasilany w momencie kiedy zlecimy takie zlecenie zlecenie w naszym banku. To co jeszcze fajnie przy wyborze przy właśnie zleceniach wybrać. Jeżeli mamy do wyboru zlecenie z limitem ceny lub po każdej cenie, warto o tym pamiętać, że po każdej cenie będziemy w tak naprawdę kupować ETF czy będziemy kupować udziały w momencie, który jest powiedzmy najczęściej handlowany w tym momencie na na rynku. To nie może być niekoniecznie najbardziej najlepsza z naszej perspektywy cena. Jeżeli sobie wybierzemy zlecenie z limitem, będziemy wtedy tak naprawdę mogli kontrolować po jakiej cenie kupujemy dany dany ETF. E, i to co trzeba jeszcze pamiętać, oprócz tego ile, za ile powiedzmy chcemy kupić te te ETFy, warto jeszcze pamiętać, że to co chciałem tutaj pokazać, że u nas w Polsce mamy możliwość inwestowania właśnie przez IKE i XZE, które w pewnym momencie, w pewnym sensie te podatki, te dywidendy, o których mówiłem, odsuwają w czasie. A jeżeli spełnimy kilka dosyć kilka w sumie niedużych tak naprawdę wymagań prawnych, będziemy całkowicie zwolnieni od od podatków od podatku belki. W przypadku IKE wiadomo, że musi być konkretna ilość lat i dopiero będziemy w stanie wypłacić te pieniądze bez potrącenia po 60 roku życia. Jeżeli będziemy inwestować nasze ETFy akumulujące właśnie za pomocą IKE lub XZE, to po 60 roku życia nie zapłacimy żadnego podatku od ETFU. Czyli tak naprawdę cała kwota, którą przez 30, 10, 20, 30 lat zbieraliśmy na naszym koncie maklerskim, na koncie IKE będzie dostępna dla nas. Jakie mamy tak naprawdę najczęstsze pułapki, które czekają przed każdym przed każdym początkują początkującym inwestorem. Każdy początkujący inwestor tak naprawdę powinien się skupić na jedne na jednej rzeczy, że zbytnie żebyśmy nie nie komplikowali za bardzo naszych ETFów, naszego portfela. Najprostszym, najłatwiejszym pomysłem jest kupno jednego prostego, ultra taniego ETFU na rynki globalne, na S&P 500 czy na rynki rozwinięte. I to jest tak naprawdę nasza podstawa. Na tym się powinniśmy skupić i tak naprawdę to jest najlepsza najlepsza strategia inwestycyjna w perspektywie zarówno 10, 20, jak i również 30 lat. Jeżeli będziemy kupować kilka ETFów, które powiedzmy będą tak naprawdę na ten sam konkretny indeks, tak naprawdę będziemy tylko i wyłącznie powielać powielać opłaty, powielać o prowizję, ponieważ ekspozycja na ten konkretny konkretny indeks będzie taki będzie taka sama, będziemy mieć tylko i wyłącznie różnych różnych emitentów. Dlatego najlepszym wyborem jest wybór jednego emitenta z dużym, który ma podsumową duży ETF i jest notowany na tych europejskich europejskich rynkach. Yyy, oczywiście jeżeli również yyy, tak jak tutaj wspomniałem, będziemy szukać yyy najniższego yyy tego tak zwanego tego ter yyy warto właśnie sprawdzić jak wygląda yyy yyy wygląda yyy tak zwany ten tracking difference yyy w perspektywie w perspektywie roku, 5, 10 lat. To jest też większość tych informacji jest też dostępna na stronie każdego emitenta. To można to można sprawdzić jak wygląda track difference przypadku w przypadku takiego ETFA. Yyy, warto zapoznać się również z najważniejszy najważniej najważniejszymi dokumentami, które są yyy publikowane przez emitenta. To jest najczęściej trzy, cztery strony tak naprawdę tego, co się znajduje w ETFie, yyy w co inwestujemy. To jest dosyć istotne, ponieważ yyy każdy emitent jest w pewnym sensie zobligowany do udostępnienia takich informacji i aktualizowania cały czas. Poznajemy w takich dokumentach jaka jest strategia ETFU, jakie jest powiedzmy ryzyko obsunięcia. Tam jest sporo takich wliczeń, które powiedzmy emitent emitent przygotowuje dla nas. E, warto pamiętać również o tym, że inwestowanie możemy zacząć od każdej kwoty. Niemniej jednak, jeżeli inwestujemy bardzo małe kwoty, w takich powiedzmy 50 zł, 100 zł, mogą nas jeść pewne prowizje, które są stałe. Jeżeli nasz broker ma prowizję za każde zlecenie. Czasami są tacy brokerzy, którzy pobierają konkretną kwotę 10, 15 zł od każdej prowizji. To oznacza, że jeżeli mamy 50 zł, inwestujemy te 10 i inwestujemy w ETF, to przy takim zleceniu zabiera nam 15 zł z 50. I oczywiście również bardzo istotne jest to dyscyplina nasza, którą powiedzmy chcemy, jeżeli inwestujemy długoterminowo, musimy pamiętać o tym, że budowanie majątku to jest maraton, to nie jest sprint, to nie jest tak, że biegniemy 100 m i kończymy kończymy nasze zawody. To jest marsz tak naprawdę to jest to są zawody przez całe życie i trzeba o tym pamiętać, że odpowiednie takie nawyki, takie taka dyscyplina finansowa ułatwiają nam podejmowanie pewnych decyzji. Wiadomo, to nie jest łatwe, to też nie jest coś, co jesteśmy w stanie wypracować z dnia na dzień. To są również takie pewne, powiedziałbym, że przemyślenia. I oczywiście, jeżeli powiedzmy ktoś nie jest w stanie inwestować 1000 zł, zmniejszamy kwotę do 500, 200, 300, trzeba mieć jednak pewien taki nawyk inwestowania, który w późniejszych latach będzie nam naprawdę mocno procentował. Czyli powinniśmy tak naprawdę inwestować zanim zaczniemy wydawać, prawda, to co wspominałeś, że jeżeli wpływa nam jakieś wynagrodzenie, to wtedy powinniśmy mieć zlecenie stałe na te plany inwestycyjne i na przykład te 200, 300, 500, 1000 czy 2000 w zależności od tego oczywiście kogo na ile stać i na ile jest przygotowany, to od razu powinno przechodzić na to konto inwestycyjne, automatycznie kupować te y ETFY. >> Tak, y to jest y jak najbardziej zdrowe podejście. Y tylko z jedną też taką uwagą, ponieważ oczywiście m inwestowanie nie powinno być czymś takim, że inwestujemy i potem nie jesteśmy w stanie kupić, robić zakupów do końca miesiąca, ponieważ zainwestowaliśmy wszystko albo nasz budżet domowy się nie spina. Fajnie przed inwestowaniem jest zrobić pewną poduszkę finansową, która w takich przypadkach powiedzmy dwa, trzy, ctery miesiące, ewentualnie pół roku takich, żebyśmy byli w stanie wytrzymać taka poduszka finansowa na pół roku. W przypadku nawet jeżelibyśmy zmienili pracę albo coś by się stało, żebyśmy byli w stanie wytrwać. Niemniej inwestowanie powinno być właśnie tak jak tutaj wspomniałem taką optymalną kwotą, żebyśmy jak inwestujemy, żebyśmy nie odczuli na naszym komforcie życia, że tych pieniędzy nam zabrakło i że nie wystarczyło nam do pierwszego. Powinniśmy właśnie wybrać taką optymalną optymalną kwotę, która z którą my byśmy się czuli dobrze i właśnie wejść w świat inwestycji. Myślę, że pierwszy zakup ETFów yyy można wykonać po tym twoim wykładzie i bo lubię dodawać, że najlepszy czas na rozpoczęcie inwestowania jest dzisiaj, prawda? >> Nie wolno tego odkładać i mówić sobie, że okej, no to może ja za jakiś czas, tylko właśnie po prostu zacząć wykonać ten pierwszy krok bezpiecznie, za małą kwotę doczytać, ale przynajmniej zacząć. Niech to będzie nawet to 50 zł uważając oczywiście na prowizję, ale to już jest jakiś początek, a nawet obligacje można kupić już od 100 zł. To też jest inwestowanie. Kupienie obligacji to również jest inwestowanie. Natomiast oczywiście my tutaj rozmawiamy o ETfach. ETFY historycznie dają przynajmniej na ten indeks amerykański dają większą stopę zwrotu, bo to za ostatnie chyba 30 lat to jest 9%, prawda? >> Tak, tak, zgadza się. ETFY w szczególności na ten amerykański indeks S&P 500, bo to jest powiedzmy taki flagowy indeks najczęściej używany, najczęściej od odwzorowany w formie ETFów daje daje tak jak wspomniałeś około tam powiedzmy 9 10% w skali ostatnich 30 lat. Jest to najlepszy wybór tak naprawdę, ponieważ oczywiście obligacje są bardzo fajnym wyborem do inwestowania też długoterminowego. Obligacje skarbowe. Niemniej ETFY są w stanie nie mogą zagwarantować tam wyższej stopy zwrotu, ale dotychczas pokazują jasno, że inwestowanie w rynki akcji, w szczególności te rynki amerykańskie, te rynki rozwinięte dają dużo większą stopę zwrotu, nawet w momencie, kiedy są wachnięcia krótkoterminowe, które powiedzmy bez zawsze się trafia bezsa w perspektywie naszych naszego powiedzmy okresu, w którym inwestujemy. Ale długoterminowo takie wachnięcia można powiedzieć, że są często pomijalne, a średnio w ciągu tak jak wspomniałeś w ciągu ostatnich 30 lat uśredniając to S&P 500 wzrosło około ten 9%. Więc to jest na pewno jeden z z lepszych decyzji, którą my jako inwestorzy możemy możemy wybrać, jeżeli chodzi o inwestowanie długoterminowe, o inwestowanie w nasze przyszłe przyszłe emerytury. Także inwestujmy drodzy państwo. Mikołaj, bardzo ci dziękuję za ten niezwykle ciekawy wykład. Yeah.