Najbardziej bezpieczne i niebezpieczne instrumenty finansowe. Jak dobierać je do portfela? [Instrumenty, Ryzyko, Portfel]

Dzień dobry państwu Zapraszam na siódmy odcinek serii edukacyjnej inwestowanie od podstaw we wszystkich poprzednich odcinkach skupiał się na rynku akcji opowiadając o metodach analizowania i selekcji spółek do portfela rynki finansowe to jednak znacznie więcej niż giełdowe spółki dlatego dziś Chciałbym rozszerzyć perspektywę o inne aktywa opowiem więc o tym jakie instrumenty mogą znaleźć się w portfelu indywidualnego inwestora będę sklasyfikował ze względu na poziom ryzyka i oczekiwanej stopy zwrotu podpowiem też w jaki sposób można konstruować taki portfel w zależności od kilku kluczowych czynników tradycyjnie w materiale pojawi się też komentarz partnera tego cyklu edukacyjnego czyli Domu Maklerskiego Noble Securities zapraszam zatem do świata instrumentów finansowych na podcast inwestowanie od podstaw zapras zspl partnerem podcastu jest Noble Securities zanim zacznę omawiać poszczególne instrumenty Chciałbym wymienić pięć kluczowych zasad które warto sobie przyswoić zanim zacznie się w ogóle myśleć o inwestowaniu zasada pierwsza inwestowane powinny być tylko wolne środki finansowe Czyli to co zostaje w domowym budżecie po spłaci wszystkich wś przeznaczamy na kupno akcji a nie mamy Jak zapłacić za prąd w kontroli takich sytuacji pomaga prowadzenie domowego budżetu w którym mamy wyszczególnione wszystkie wpływy i wypływy i widzimy na co możemy sobie pozwolić zasada druga zanim os która pozwoli przeżyć przynajmniej miesięcy bez dochodu to jest Taki bufor finansowego bezpieczeństwa który zapewnia komfort psychiczny i materialny co by się nie działo jesteśmy zabezpieczeni na pół roku więc mamy czas na uporanie się z kryzysem poduszki nie trzymamy w skarpecie czy słoiku ale w banku na depozycie lokacie ewentualnie w obligacjach Skarbu Państwa zasada Każda inwestycja wiąże utraty zainwestowanych środków i to ryzyko jest tym większe im wyższa jest potencjalna stopa zwrotu Lokaty bankowe są uznawane za najbezpieczniejsz formę inwestowania środków bo są objęte gwarancjami bankowego funduszu gwarancyjnego dają Więc najniższe ale pewne oprocentowanie na drugim biegunie tej zależności są natomiast kontrakty cfd oferowane przez brokerów Forex są to instrumenty z tak zwaną dźwignią która oznacza że wpłacasz depozyt zabezpieczający i obracasz kwotą będącą wielokrotnością tego depozytu Co daje olbrzymi potencjał zysku i równie olbrzymie ryzyko straty statystyki mówią tu same za siebie 74 proc osób używających tych instrumentów traci pieniądze zasada czwarta każdy instrument który posiada zmienny parametr decydujący o wysokości naszej stopy zwrotu to instrument niosący ze sobą ryzyko zmienności tym parametrem może być na przykład kwotowanie w obcej walucie indeksowanie inflacją kurs rynkowy stopa WIBOR lub stopa referencyjna NBP bez względu więc na to czy ktoś zapewnia nas że Frank to stabilna waluta złoto to Bezpieczna przystań inflacja spada historycznie do celu a rynki akcji rosną w długim terminie nabywając tego typu aktywa narażamy się na ryzyko negatywnych odchyleń które mogą zmniejszać nasz zysk albo powodować stratę Tak więc czy nam się to podoba czy nie spekulują nie rozumiesz Nie inwestuj zanim zaangażuj w jakiś instrument większe pieniądze należy go dobrze poznać mówię tu zarówno o suchej wiedzy jak i praktycznym sprawdzeniu przy użyciu niewielkich kwot lub ewentualnie w takiej papierowej Nazwijmy to symulacji odradzam bezkrytyczne poleganie na finansowych influencerach po prostu zrób to sam tak więc jeśli generujesz nadwyżki finansowe masz już zbudowaną poduszkę bezpieczeństwa Zdajesz sobie sprawę że nie ma inwestycji pozbawionych ryzyka i że inwestowanie jak każda inna dziedzina wymaga nauki możemy przejść do konkretów na potrzeby tego materiału Przyjmijmy 10 stopniową skalę ryzyka gdzie zer to brak ryzyka straty a 10 to ekstremalnie wysokie ryzyko jej poniesienia najniższy poziom ryzyka i jednocześnie najniższe potencjalne stopy zwrotu dają depozyty i lokaty bankowe o stały w Polsce Takie instrumenty są objęte gwarancjami bankowego funduszu gwarancyjnego zapewnia on bezpieczeństwo naszych środków zgromadzonych w jednym banku do kwoty 100 000 euro jeśli zatem ktoś trzyma w jednym banku więcej niż ta kwota warto nadwyżkę przenieść do innej instytucji listę podmiotów objętych gwarancjami znaleźć można na stronie bfg.pl w tym kontekście jeśli ktoś rozkłada środki pomiędzy banki by trzymać się gwarancyjnego limitu to ma na skali ryzyka wartość zero A jeśli się tego nie trzyma to ma ryzyko równe jen oferty lokat i depozytów zmieniają się dość często najłatwiej śledzić je w rankingach które co miesiąc publikowane są w serwisach finansowych typu Bankier czy Rankomat i warto zerknąć zawsze na kilka rankingów bo niektóre mogą z jakichś powodów pomijać pewne banki w takich zestawieniach zobaczymy wysokość oferowanego oprocentowania i warunki które trzeba spełnić by je uzyskać jeśli już jej szó sprawdzi bezpośred na stronie banku często Niestety bywa że atrakcyjne pozoru Oprocentowanie jest obarczone dodatkowymi wymogami trze na przykład założyć do lokaty konto bankowe i kartę depozytow i zrobić na nich odpowiedni obrót miesięczny ponad często wysokie oprocentowanie obowiązuje relatywnie krótko i obejmuje relatywnie niskie kwoty Więc gra może być niestety nia świeczki Niemniej jednak od czasu do czasu da się znaleźć atrakcyjne lokaty lub depozyty ich Oprocentowanie jest najwyższe w warunkach podwyższonej inflacji i Jastrzębiej polityki rpp ale nawet w czasach Nazwijmy to normalizacji banki potrafią zaproponować coś godnego uwagi to coś będzie oczywiście dla każdego czymś innym Niemniej jednak można rozważyć punkt odniesienia w postaci aktualnej inflacji Czyli dobrze by było by taka lokata przynajmniej równoważy spadek siły nabywczej związany ze wzrostem cen w przypadku lokaty zazwyczaj trzeba zamrozić kapitał na z góry określony okres Bo wcześniejsza wypłata środków wiązać się może z utratą całości albo części odsetek depozyty są w tej kwestii bardziej elastyczne ale mogą być przez to niżej oprocentowane lokaty i depozyty bankowe są oczywiście na samym dole pod względem relacji zysku do ryzyka dają niskie oprocentowanie ale są w pełni bezpieczne są więc przeznaczone dla osób które mają wysoką awersję do ryzyka u osób z większą skłonnością do ryzyka będą zapewne wykorzystywane w celu ulokowania poduszki finansowej lub do przetrzymywania gotówki z przeznaczeniem na późniejsze bardziej ryzykowne inwestycje i na koniec tego wątku jeszcze dodam że banki czasem kuszą klientów lokato funduszami Czy lokatami strukturyzowany są to instrumenty hybrydowe które częściowo mają ekspozycję na inne rynki i aktywa Co oznacza że są obarczone wyższym ryzykiem i należy je traktować jako odrębną mniej bezpieczną klasę stopień wyżej na naszej skali ryzyka będą obligacje detaliczne Skarbu Państwa nabywając je pożyczamy państwu pieniądze a państwo zobowiązuje się je zwrócić na z góry określonych warunkach Ministerstwo Finansów pisze na swojej stronie że gwarantuje wypłatę należnych świadczeń całym swoim majątkiem Co oznacza że właścicielom obligacji skarbowych nie grozi utrata ani zainwestowanych pieniędzy ani należnych odsetek z tego względu są to bardzo bezpieczne instrumenty Niemniej jednak nie można wykluczyć scenariusza że finanse państwa wymknął zobowiązań Dlatego Ocena ryzyka zależy od naszego zaufania co do finansowych kompetencji i odpowiedzialności rządzących jeśli owe zaufanie jest duże to ryzyko można uznać za bliskie zeru A jeśli mamy wątpliwości można na skali przesunąć się w kierunku stopnia drugiego Ponadto poziom ryzyka zależy tu też od tego które dokładnie obligacje wybierzemy w ofercie Ministerstwa są bowiem papiery i o stałym i o zmiennym oprocentowaniu w tym pierwszym przypadku od początku do końca okresu oszczędzania wiemy dokładnie ile dostaniemy środków więc nie ma ryzyka zmienności w tym drugim natomiast mamy wysokość wypłat uzależnioną albo od stopy referencyjnej NBP albo od poziomu inflacji i tu kłania się zasada numer 4 skoro dokładnie ile wyniesie przyszła inflacja I co zrobi rpp to czy nam się to podoba czy nie spekulują będzie niższy niż prognoz i inwestycja okaże się mniej atrakcyjna niż zakładaliśmy tak więc na skali ryzyka detaliczne skarbówki stało procentowe będą miały rating 1 natomiast zmienno procentowe dostaną rating 2 warto jednak dodać że w zamian za to nieco wyższe potencjalne ryzyko otrzymujemy konkurencyjne oprocentowanie Bardo przejrzyste kupna niecz żadnymi dodatkowymi wymogami i po trzecie zakończenie inwestycji przed terminem wykupu wiąże się z utratą części a nie całości narosłych odsetek jak to ma często miejsce w przypadku lokat w przedziale iig misja jest kierowana do inwestorów instytucjonalnych i są one sprzedawane w ramach przetargów Ale indywidualni inwestorzy mają je możliwość nabyć na rynku wtórnym czyli na tak zwanym katali w większości przypadków są to papiery o stałym oprocentowaniu więc odpada nam ryzyko zmienności kuponu szkopów w tym że są notowane na rynku więc dochodzi ryzyko zmienności kursu a że są to papiery o zapadalności od dó do nawet 30 lat to może w tak zwanym międzyczasie pojawić się potrzeba i może się pojawić akurat wtedy gdy są nisko wyceniane przez rynek warto tutaj też dodać że nie jest to zbyt płynny rynek Więc i z nabyciem i ze zbyciem tych papierów w odpowiednio dużej ilości może być problem co stanowi również ważny czynnik ryzyka Do tego dochodzi też fakt że za zawieranie transakcji na rynku wtórnym Biuro Maklerskie pobiera prowizje Ponadto cena którą trzeba zapłacić za taki papier to nie tylko rynkowy kurs ale dodatkowo naros odsetki Tak więc hurtowe skarbówki to już nieco wyższa szkoła jazdy i na pewno trzeba bardzo dobrze przeanalizować ten rynek zanim się na niego wejdzie czyli nie takie hop siup z detalu na Hurt i na zakończenie wątku obligacji skarbowych Dodam jeszcze że inwestor nie musi ograniczać się tylko do polskich papierów działający na naszym rynku brokerzy dają możliwość inwestowania również w dług innych państw trzeba jedak pamięć o dwóch kwestiach pierwsza jeśli Papiery kwotowe są w obcej walucie No to wystawiamy się na ryzyko kursowe druga przy wyborze państwa warto sprawdzić jego rating kredytowy i mieć świadomość że im niższy on będzie tym na wyższe ryzyko się wystawiamy w przedziale ryzyka między 3 a 6 będą obligacje emitowane przez firmy czyli obligacje korporacyjne zasada działaniach instrumentów jest taka sama jak przy papierach skarbowych Z tą różnicą że tu inwestujemy nie w dług państwa ale w dług znacznie mniejszego podmiotu i to niejako z automatu podnosi nam ryzyko bowiem bezpieczeństwo takiej inwestycji zależeć będzie od wypłacalności takiego podmiotu a ta wypłacalność z kolei zależy od jego kondycji finansowej i jakości zarządzania nie da się ukryć znacznie rzadziej słyszy się o bankructwie państwa niż o bankructwie jakiejś firmy żeby ocenić poziom ryzyka danej obligacji korporacyjnej należy dobrze prześwietlić emitenta Musimy sprawdzić jak radzi On sobie z obsługą swoich zobowiązań jakie generuje przepływy pieniężne i jakie ma perspektywy w interesującym nas okresie I tu kłania się analiza sprawozdań finansowych o których opowiadałem w odcinku numer 5 do którego teraz odsyłam w uproszczeniu możemy przyjąć że najniższy rating w tej grupie instrumentów czyli trójkę będą miały duże podmioty o solidnych fundamentach i stabilnym akcjonariacie mam na myśli na przykład notowane na GPW Spółki Skarbu Państwa ryzyko bankructwa Orlenu czy banku PKP jest relatywnie niższe niż małego podmiotu z prywatnym akcjonariat zgodnie jednak z zasadą trzecią niższe ryzyko da nam niższe stopy zwrotu Dodam też że duże Firmy często mają nadawane ratingi przez renomowane Agencje jakis co może ułatwić nieco analizę podmiotu choć na pewno jej nie wyczerpuje przypominam w tym miejscu bankructwo getbacku na skali ryzyka w kierunku czwórki i piątki będziemy mieć papiery korporacyjne mniejszych spółek publicznych a następnie nienotowanych na giełdzie firm będą one oferować wyższe kupony ale za wyższe ryzyko szóstkę natomiast lub nawet wyższą wartość należy przyznać emitent którzy są młodzi nie mają wystarczającej historii finansowej By ocenić ich zdolność do regulowania swoich zobowiązań takie Firmy często potrzebują tego kapitału by dopiero nabrać operacyjnego rozpędu albo co gorsza potrzebują go by spłacić wcześniejszy dług one będą oczywiście kusić bardzo wysokimi kuponami ale ryzyko będzie odpowiednio wyższe tu w ramach ćwiczeń można sobie prześledzić historię Manufaktury pana Janusza Palikota Podsumowując wątek obligacji korporacyjnych dokładna ocena ryzyka danego papieru zależy od kondycji jego emitenta żeby zatem inwestować w takie instrumenty należy dobrze zapoznać się z fundamentami dłużnika dodam w tym miejscu że bezpiecznikiem może być sprzedaż walorów na rynku wtórnym przed terminem wykupu takim rynkiem jest wspomniany już catal wracają tu jednak znowu dwa podstawowe dodatkowe ryzyka rynkowej wyceny No i płynności przedział ryzyka 78 należy w mojej opinii do akcji to są papiery udziałowe ni dłużne nabywając je nie mamy żadnej gwarancji co do stopy zwrotu w przecie lat ma z góry określonego oprocentowania kurs akcji może wzrosnąć lub spaść a dywidenda czyli udział w zysku spółki może być lub może jej nie być walory nabywamy bo oczekujemy że spółka ma dobre perspektywy i jest dobrze zarządzana co w przyszłości powinno przełożyć się na zyski a w efekcie na wyższą wycenę naszych udziałów kondycje biznesu podobnie jak w przypadku obligacji korporacyjnych oceniamy badając sprawozdania odsyłam piątego odcinka tej serii należy jednak pamiętać że o ile dobra sytuacja finansowa emitenta daje nam duże szanse na spłatę przez niego zadłużenia to przełożenie na wzrost kursu akcji nie jest już takie pewne giełda to nie matematyka i 2 plus 2 nie zawsze jest cztery spółka może pokazać znakomite wyniki finansowe a kurs może zareagować spadkiem dzieje się tak dlatego że na rynkową wycenę wpływ ma o wiele więcej czynników niż tylko te stricte finansowe emocje inwestorów makroekonomia geopolityka manipulacja informacją pną to tylko niektóre z czynników które mogą wpływać na notowania to sprawia że rynek akcji jest znacznie bardziej zmienny i nieprzewidywalny co implikuje wysokie ryzyko Nagrodą jest tu oczywiście potencjalna stopa zwrotu czasem można trafić spółkę która w rok da zarobić więcej niż najlepsza lokata bankowa przez całe życie przypominam historię merkatora podczas pandemii oczywiście spółka spółce nierówna dlatego w ramach przedziału ryzyka 78 proponuje by bliżej siódemki umieszczać spółki które mają przynajmniej kilka z następujących cech większa kapitalizacja regularne przychody i zyski regularna dywidenda notowania w trendzie wzrostowym płynny arkusz zleceń inwestor instytucjonalny w akcjonariacie kompetentny zarząd należyte wywiązywanie się z obowiązków informacyjnych i dobrze prowadzone inwestorskie większe szanse na znalezienie takich podmiotów znajdziemy w głównych indeksach GPW czyli wg2 mvg 40 i swig 80 gdy natomiast wyjdziemy poza te indeksy albo zapuści się na New Connect lub nawet na rynek crowdfundingu udziałowego No to przesuniemy się na skali ryzyka w kierunku ósemki albo nawet dalej Podsumowując wątek akcyjny jest to rynek wysokiego ryzyka na którym nawet najlepsza analiza nie gwarantuje sukcesu Wynika to z faktu że na wycenę walorów wpływa bardzo wiele czynników nie tylko tych czysto ekonomicznych podjęcie ryzyka może jednak czasem bardzo sowicie wynagrodzić w tym samym przedziale ryzyka co akcje umieściłbym również instrumenty dające ekspozycje na kruszce jak złoto i srebro i Na surowce jak ropa naftowa czy na przykład miedź zakładając że nie za pośrednictwem funduszy typu ETF lu etc i liczymy na wzrost wyceny w przyszłości jesteśmy bezpośrednio narażeni na ryzyko zmienności notowań Złoto jest uznawane za bezpieczną Przystań ale w jego historii tak samo jak na giełdzie Zdarzały się fazy bessy przynoszące przecenę rzędu % która następnie była odrabana aż przez 5 lat a wadu pandemi nie miesce w o 90 proc osobną kwestią jest trzymanie złota w fizycznej postaci co może stanowić zabezpieczenie na wypadek na przykład konfliktów militarnych ale ta kwestia wychodzi już poza ramy tematyczne tego podcastu Tak więc uogólniając i Podsumowując ten wątek surowce i kruszce podobnie jak akcje mają rating ryzyka między 7 a 8 dziewiątkę na mojej skali ryzyka przyznały rynkowi kryptowalut a konkretnie Bitcoin i kilku altcoin z największą kapitalizacją pozwalam sobie umieścić te klasę aktywów w tym rankingu bo choć ma zaledwie 15 lat to zdążyła się już zadomowić w finansowym mainstreamie w tym krótkim czasie kurs bitcoina wzrósł w zasadzie z jednego centa do ponad 90 000 dolarów co czyni go jednym z najbardziej Jeśli nie najbardziej dochodowym instrumentem jest to jednak kż czynnikami ryzyka Po pierwsze zmienność średnio co piąta sesja na bitcoinie przynosi wahania przekraczające 5 w dół lub w górę Po drugie niejasne regulacje od pełnej akceptacji w salwadorze do zakazu kopania w Chinach po trzecie masa sków i oszustw powiązana między innymi z tymi właśnie niejasnym regulacjami po CW na tym ryku inszy którzy mają wpły kursy jak Elon Musk czy Michael Sailor i po piąte koncentracja górników obsługujących transakcje a także perspektywa użycia komputera kwantowego stwarzają tu ryzyko przejęcia kontroli nad całą siecią i to wszystko sprawia że inwestując w bitcoina należy się liczyć z tym że można bardzo dużo stracić A w najgorszym wypadku stracić nawet wszystko Ekstremum na skali ryzyka należy do instrumentów pochodnych czyli takich instrumentów które pozwalają inwestorowi wpłacić pewien depozyt zabezpieczający i obracać aktywami o wartości wielokrotnie większej tak krotność to dźwignia w slangu rynkowym nazywana lewarem Jeśli są to instrumenty wystandaryzowane jak na przykład warszawskie futury na index WIG20 to ta dźwignia jest w miarę stała w czasie Przez co można powiedzieć że futury są nieco mniej ryzykowne zwłaszcza niestandaryzowany kontraktów cfd które oferują brokerzy Forex tu dźwignie ustala sam inwestor w ramach dość szerokich widełek i przykładowo wpłacając 1000 zł może obracać dolarami o wartości 500000 zł kontrakty cfd to w zasadzie najprostszy sposób na wyzerowanie rachunku jak wspominałem na początku brokerzy sami podają że 74 inwestorów ponosi stratę nach instrument w kes ryzyka chyba nic już dodawać nie trzeba znając profile ryzyka poszczególnych aktywów można spróbować ułożyć z nich portfel inwestycyjny Jego konstrukcja czyli wagi przypisane poszczególnym instrumentom będą zależeć od indywidualnych preferencji każdego inwestora nie ma portfela uniwersal zaws bdzie konstrukcj portfel typu Las Vegas czyli wszystko w instrumentach pochodnych a na drugim biegunie portfel typu wrubel w garści Czyli wszystko na bankowym depozycie i lokatach A teraz czas na komentarz eksperta czyli sobiesława Kozłowskiego dyrektora w Noble Securities Jak można inwestować jedną z takich odpowiedzi jest albo dywersyfikacja albo portfel skoncentrowany zaletą portfela skoncentrowanego jest to że jeżeli konanie i możliwości do monitorowania kilku spółek No to czy kilku instrumentów finansowych koncentrujemy się na nich i to jest portfel skoncentrowany a natomiast odwrotnością czy odmiennym podejściem jest portfel zdywersyfikowany zdywersyfikowany czyli podzielony według klas aktywów w zależności na przykład od zmienności mniejsza zmienność obligacje skarbowe krajów o wysokim ratingu finansowym nieco bardziej na przykład zmienne Ależ z wyższą rentownością mogą być obligacje korporacyjne a kolejną odmianą mogą być akcje czy instrumenty pochodne czy też kryptowaluty i teraz udział tych instrumentu będzie zależał od preferowanego preferowanej stopy zwrotu czy też oczekiwanej stopy zwrotu w danym terminie czy w danym okresie Jak często modyfikować taki portfel to Moim zdaniem zależy od Story inwestycyjnego przykładowo jeżeli chodzi o obligacje skarbowe to zmiana podejścia banków centralnych co do Banku Centralnego co do stopy procentowej czy co do poziomu 100% to raczej powiedzmy według cyklu rotacji aktywów czy też właśnie polityki monetarnej jest moment który sprzyja zwiększeniu zaangażowania portfela w obligacje skarbowe o stałym oprocentowaniu na przykład z drugiej strony cykl rotacji aktywów mówi że w okresie podwyższonej inflacji Można rozważać doważanie portfela obligacjami emitentów obligacji korporacyjne zmi oprocentowaniem bo one mają wysoką wysoką rentowność do okresu zapadalności na przykład jeżeli chodzi o akcje No też można powiedzieć że w zależności od segmentu czy Peryferyjna wyznaczyć pewne cykle które są bardziej sprzyjające do akumulacji czy też do zmniejszenia zaangażowania i właśnie te argumenty mogą być skłaniać do okresowego przeglądu portfela J jedną z takich metod jest raz na miesiąc raz na kwartał w zależności od tego czy portfel jest bardziej zmienny to być może częściej jeżeli jest portfel mniej zmienny więcej tego komponentu obligacyjnego czy stabilniejsze to może rzadziej warto robić takie przeglądy aby ocenić czy założenia dotyczące portfela są utrzymane czy warto na przykład zrobić równoważenie czyli zmi zaangażowanie w aktywie który zachowuje się wyraźnie lepiej od naszych oczekiwań A dyć to które zachowuje się słabiej zakładając że dłuższym okresie stopy dążą do czy wyrównują się także portfel zdywersyfikowany zazwyczaj jest rekomendowany czy polecany chociaż dywersyfikacja zależy od poziomu wiedzy skali portfela jak i dostępnych narzędzi do oceny Reasumując dobrze jest znać swój profil akceptowalnego ryzyka i oczekiwania co do stopy zwrotu No to jest taki Istotne czy podstawowe przybliżenie co do oceny czy bardziej odpowiadały nam strategia dywersyfikacji czy bardziej koncentracji ale portfel mocno skoncentrowany to jest do osób które mogą relatywnie mocno monitorować daną inwestycję i też mają spore przekonanie czy pewność że dana inwestycja zapracuje w średnim dłuższym terminie aby ułatwić proces konstruowania portfela Proponuję wziąć pod uwagę przynajmniej trzy następujące kwestie Po pierwsze poziom doświadczenia i wiedzy jeśli dopiero zaczynasz powinieneś ograniczyć się do instrumentów o ryzyku maksymalnie drugiego stopnia obligacji korporacyjnych lub akcji możesz spróbować ale na małych kwotach w ramach nabywania doświadczenia potraktuj to jak frycowe lub opłata za naukę na własnej skórze odsyłam tutaj do pierwszego odcinka tej serii w którym opowiadam o tak zwanej metodzie 3 na TR i w miarę nabywania wiedzy i umiejętności mo oczywiście sięgać po bardziej ryzykowne aktywa grunt by mieć pełną świadomość co się robi i jakie mogą być tego konsekwencje Po drugie poziom awersji do ryzyka jeśli strata rzędu 5 spędza ci sens powiek Ogranicz się do instrumentów o ryzyku maksymalnie czwartego stopnia zakładam przy tym że dokładnie zapoznałeś się z kondycją finansową emitenta i ocenił że istnieje niskie ryzyko że nie spłaci on swoich zobowiązań AŚ większe 5 obsunięcia kapitału nie robią na tobie wrażenia możesz sięgać nawet po dziewiątki na skali ryzyka przy czym należy tu pamiętać że zmienność całego portfela będzie zależała od wag przy poszczególnych instrumentach sama obecność akcji surowców i kryptowalut w portfelu nie czyni go bardzo ryzykownym Dopóki jest ich relatywnie mało Możesz zatem dodawać te instrumenty do portfela ale ich wagi powinny zależeć od poziomu twojego doświadczenia i od poziomu akceptacji też że ryzyko wahań wartości naszego portfela możemy regulować zarówno ustalając te wagi jak również przez sam dobór instrumentów Zmierzam do tego że coraz bardziej popularne na polskim rynku stają się ETF czyli fundusze odzwierciedlające całe indeksy uśredniający możem pocić na inwestowanie tym mniej aktywnie możemy się nim zajmować to ma takie konsekwencje że odpada śledzenie codziennych newsów rynkowych czytanie komunikatów ze spółek analizowanie ich sprawozdań i tym podobne w takiej sytuacji będziemy przeważać w kierunku instrumentów do piątego stopnia ryzyka czyli tych bardziej pasywnych nie Wymagają one bowiem aż tak intensywnego śledzen wyze A wszyst co wyżej na ry kup i trzymaj czyli na przykład ETF na akcje etc na Złoto Bitcoin odłożony na zabezpieczonym portfelu albo akcje spółek dywidendowych oczywiście każdy portfel bez względu na jego skład wymaga cyklicznego monitoringu wszystkie instrumenty które posiadają zmienny parametr mogą bowiem w pewnym momencie okazać się nieopłacalne i warto wówczas rozważyć ich sprzedaż i kupno czegoś bardziej atrakcyjnego znakomitym przykładem jest tu spadek atrakcyjności polskich skarbówek indeks 202 roku w temacie czasu wspomnę jeszcze o magii procenta składanego w długim terminie nawet niewielkie ale regularne i kapitalizowane zyski potrafią zrobić ogromną różnicę Dlatego nawet jeśli ktoś zamierza prowadzić portfel krótkoterminowy aktywny spekulacyjny to warto przynajmniej rozważyć stworzenie jego długoterminowej wersji która będzie pracować powoli ale przez całe lata jeś kś chcia z portfele o zróżnicowanym rozłożeniu wag to polecam stronę portfolio charts.js i wiele wiele innych portfeli wraz co istotne z ich wynikami i tu stawiam kropkę Zachęcam do komentowania tego materiału i dzielenia się swoimi pomysłami na konstrukcję portfela inwestycyjnego Z góry dziękuję za wszystkie wpisy i do usłyszenia w kolejnych materiałach