50 dywidendowych spółek w jednym to nie wszystko, co trafi do oferty. Opowiada Mateusz Mucha [ETF, lewarowane ETFy, koszty]

W tym roku napłynęło do niego 20 parę milionów złotych, bo wszyscy nie wierzą w ten wzrost WIGu 20 z tych inwestorów. Chyba po prostu kontrariańsko, że on musi wrócić na swoje miejsce. Nie wiem jak będzie, ale taki widzimy ewidentnie werdykt naszych inwestorów. Polacy dzisiaj ulokowali więcej na IKE maklerskim niż w IKEKE TFI, co jeszcze parę lat temu było nie do pomyślenia kompletnie. Tak. I mamy go, że tak powiem, w pipeline czterech najbliższych produktów. Drogi Dziadzie Dziki. Tak, tak. Te te te nicki czasem rozbraajją faktycznie. [Muzyka] Dzień dobry państwu. Jest piątek 13 czerwca. Zapraszam na kolejny wywiad z Człowiekiem Rynku na moim kanale. Ja nazywam się Piotr Zając, a dziś moim gościem jest Mateusz Mucha zarządzający funduszami Beta ETF. Cześć Mateusz. Cześć Piotr, dzień dobry wszystkim. To jest powiedzmy dogrywka, jeśli chodzi o nasz dzisiejszy wywiad, bo pierwszy raz rozmawialiśmy w marcu tego roku. Wtedy było takie powiedzmy wprowadzenie do tematu ETFów i obiecaliśmy widzom, widzom mojego kanału, że odpowiemy też na pytania, które pojawią się pod tamtym filmem i pojawiło się ich dosyć sporo. Myślę, że jest ich kilkanaście i dzisiaj będziemy się do nich, a bardziej ty się będziesz do nich odnosił. Yyy, ja je zebrałem w całość i tak z tego co co widzę tak tytułem wstępu powiem, że mamy tam sprawy techniczne, sprawy ofertowe i spory nacisk na sprawy kosztowe. Więc to będą takie trzy bloki tematyczne, które dzisiaj yyy będziemy sobie poruszać. Ja jeszcze tylko dodam, że jeżeli ktoś z państwa nie oglądał tego wywiadu marcowego, to on oczywiście jest dostępny na kanale i ja gdzieś tutaj za chwilę pojawi się do niego link, więc zachęcamy wszystkich, którzy jeszcze nie oglądali, żeby nadrobili tę zaległość. Mateusz to co, nie przedłużając przejdźmy do do pytań i pogrupowałem je zaczynając właśnie od tych spraw technicznych, tak? Pozwoliłem sobie je nazwać i użytkownik o pseudonimie pluto.pl pyta: "Jak wyglądają zlewarowane ETFY z technicznego punktu widzenia? Czy muszę mieć jakiś depozyt zabezpieczający?" Tak, dziękuję bardzo za to pytanie pluto.pl. A w zakresie ETFów lewarowanych generalnie w ofercie beta mamy WIG20 short lew i NASDAQ trzy razy lewarowany i NASDA dwa razy short. No to instrumenty są tak samo notowane jak akcje i tutaj nie ma żadnego depozytu zabezpieczającego jaki występuje przy kontraktach futures czy kontraktach CFD. Po prostu kupujemy za daną kwotę teile akcji, tyle certyfikatów danego ETFU ile nas interesuje i mamy tą pozycję. A tak to technicznie wygląda. Tak. No i ten ETF ma podążać zgodnie z tym indeksem lewarowanym bądź tym indeksem odwróconym. A w takich aspektach, żeby trochę rozszerzyć i zarazem też edukować może osoby, które nas tutaj po raz pierwszy słuchają, no to oczywiście bardzo ważne jest to, żeby taką dobrą praktyką przy składaniu zleceń na ETFY wszelkiego rodzaju, nie tylko te tradingowe, jest właśnie składanie zleceń z limitem ceny. A i po prostu to ma na celu ten aspekt ubezpieczenia inwestora. My oczywiście mamy animatora funduszu, jest nim Dom Makwerski, Bank Ochrony Środowiska, który składa ciągłe zlecenia kupna i sprzedaży, tak żeby państwo mogli zrealizować swoje zlecenie kupna i sprzedaży. Natomiast koniec końców to jest maszyna, tak? I czasem się zdarzają sytuacje, ale tu mówimy naprawdę o sytuacjach rzędu poniżej procenta zdecydowanie nawet 10% czy nawet setek procenta, że tak powiem ogółu transakcji, że ten animator może aktualnie nie być w arkuszu przez jakiś czas, bo się resetują zlecenia, bo przyszła jakaś tu większa zmienność i jakieś bezpieczniki zadziałały. wtedy taki inwestor realizujący zlecenie po każdej cenie, no zgodnie z nazwą tego zlecenia zgadza się na każdą cenę, która po prostu jest w arkuszu. Jeżeli nie ma podmiotu, który dba o to, że cena kurs giełdowy jest zbieżny z wyceną godziwą, no to oczywiście dochodzi do jakichś tutaj zawarć transakcji, czy to kupienia z premią bądź z dyskontem, no to wtedy korzystnie dla inwestora, albo w drugą stronę można sprzedać ETFa z premią bądź właśnie z niepotrzebnym dyskontem. Także niewątpliwie ten produkt jest zalecany dla osób, które jednak patrzą w arkusz, śledzą te notowania. No i 99,9,5% tych transakcji zawieranych po fair value, a w tutaj dobrych parametrach. Natomiast my zawsze chcemy uczulać inwestorów, żeby to ryzyko rozumieli. No i też ważne jest ryzyko tutaj jednodniowego horyzontu inwestycyjnego. To też taki ważny techniczny aspekt, żeby zrozumieć. mianowicie tutaj na takim przykładzie przygotowanym właśnie dla państwa z naszego debiutu ETFów lewarowanych na Nasdaka i tego dwa razy odwróconego taki przykład, że te ETFY mają za zadanie naśladować ten indeks razy 3 x 2 w skali jednego dnia jednego dnia. Natomiast jeżeli poskładamy te zlewarowane bądź odrócone stopy zwrotu w przez kilka dni sesyjnych, no to że tak powiem to zaczyna dryfować i odchodzi od tej intuicyjnej stopy zwrotu. Na tym przykładzie, który państwo widzą na ekranie, widać, że ten in tutaj taki techniczny przykład yyy przez 6 dni, że tak powiem sesyjnych indeks NASDAQ 100 urósł o 11,5% natomiast lewarowany trzykrotnie nie urósł o te 34,5% tylko więcej urósł 37,7 natomiast odwrócony nie stracił 23% a stracił 20%, czyli jest to coś innego niż intuicyjna stopa zwrotu. Zarazem mocno państwa uczulam na to, że mogą dojść dojść do takich kwiatków, że na przykład indeks bazowy wzrósł, indeks lewarowany spadł, a indeks short wzrósł mocniej niż ten bazowy. To jest możliwe. To jest magia procentu składanego. To jest magia matematyki finansowej. I my dlatego dla osób, których może uczulić to, że beta rekomenduje jednodniowy horyzont inwestycyjny, to jest właśnie po to, żeby państwo monitorowali tą inwestycję i rozumieli, że ta intuicyjna stopa zwrotu może niekoniecznie być dowieziona, że tak powiem, za miesiąc, za dwa, za trzy miesiące. Oczywiście może się tak zdarzyć, że państwo trafią, ale to bardziej będzie łód szczęścia niż jakaś tu prawidłowość. Prawidłowość jest jednego dnia sesyjnego. A z punktu widzenia technikali funduszu, tutaj też skład portfela, który jest dostępny publicznie na stronach AGIO Fundans TFI. Można sobie pobrać na taki Excel dla osób zainteresowanych. Generalnie te fundusze my tworzymy na podstawie kontraktów futures, czy to z polskiej giełdy, czy to ze Stanów Zjednoczonych. Tutaj przykładowo dla kontraktu, dla ETFU na VIIG 20 Short można przeczytać, że fundusz posiada pozycję krótką w ponad 1000 kontraktów futures. Na krótko mamy w tym funduszu. I oczywiście naszym zadaniem jest co trzy miesiące te kontrakty rolować. Z uwagi na dźwignię finansową i tego, że ten fundusz ma dużo gotówki, tak? No to inwestujemy tą gotówkę w obligacje skarbowe bądź tutaj jakieś rachunki, lokaty. Tak także tak wygląda technicznie konstrukcja tego funduszu i tu zachęcam dla osób zainteresowanych, żeby sobie pobrać, popatrzeć. My to publikujemy w takich cyklach miesięcznych, tygodniowych, a ten skład portfela transparentnie dla państwa. Także tak to wyglądają takie technikalia związane z tymi no tradingowymi ETFami, czyli rozwiązaniami pasywnymi dla aktywnych inwestorów. Właśnie, bo chciałem o to dopytać, bo nawet jak ostatnio pokazywałem wasze statystyki, to zdaje się, że w maju te tradingowe TFY były bardzo popularne, czyli ludzie lubią tutaj, inwestorzy lubią korzystać z tego, żeby podkręcić sobie troszeczkę emocje, stopy zwrotu, zmienność, jeżeli ona już jest i tak podwyższona na rynku. Ale bo powiedziałeś o tym, że rekomendujecie jednodniowy horyzont, ale to tak jakby, że sugerujesz, że po prostu grać intradayowo, czy po prostu patrzeć na te stopy zwrotu właśnie używając tego procenta składanego? bardziej uczulamy na ryzyko po prostu. Tak, jesteśmy pierwszym podmiotem, który w Polsce wprowadził takie taki właśnie horyzont inwestycyjny, żeby uczulić na ryzyko inwestycyjne, żeby inwestorzy właśnie sobie zadali pytanie, co tutaj autor, dostawca miał na myśli. A natomiast absolutnie ten produkt można trzymać dłużej. Znamy inwestorów, którzy trzymają go tygodnie. Znamy inwestorów, którzy go trzymają kilka miesięcy, a nawet powyżej. Jeżeli inwestor świadomie to robi, my tu nie mamy nic, że tak powiem, żadnych pretenszji czy uwag do tego. Po prostu chodzi, żeby rozumiał tą ścieżkę, tak? Bo jeżeli trafi się ruch wzrostowy kilku lat, że tak powiem, na indeksie WIG20 bądź na indeksie NASDAQ 100, no to ten lewar tutaj razy 3, no to będzie bardzo korzystny dla inwestora w długim terminie. zarazem oczywiście przy bardzo dużym ryzyku zmienności i straty, tak? Jeżeli indeks nagle straci 10 15% ten bazowy, no to ten lewarowany może to stracić 40 50% i to trzeba być po prostu tego tego świadomym. Natomiast odnośnie aktywności, tak, no Beta ETF w tym roku już wykręciła ponad miliard złotych obrotu, ale zdecydowanie 60% tego obrotu jest generowanych właśnie przez te cztery rozwiązania tradingowe na WIG 20 Lew i short i NASAQ trzy razy i dwa razy short. No bo właśnie to są te instrumenty do handlu, tak? Tu jakieś opory, wsparcia, inwestorzy mogą sobie zajmować pozycje z lewarem mniejszym niż kontrakty futures i CFD. zarazem instrumenty dostępne na kontach IKEXA, jeżeli ktoś chce dynamiki sobie dodać do emerytalnych kont. No i też nie ma żadnych barier wygaśnięcia w przypadku jak w przypadku na przykład certyfikatów strukturyzowanych, tak y turbosów i tak dalej. Tam mamy jednak bariery wejścia, jakieś bariery, które mogą nas wyrzucić z rynku, a ten rynek na przykład za chwilę pójdzie w pożądanym przez nas kierunku, ale akurat dotknęliśmy tej bariery i tutaj no ciężko uśredniać na takich rozwiązaniach, ułatwiej zdecydowanie na ETF. Okej, to myślę, że te kwestie lewarowanych ETFów mamy mamy pięknie wyjaśnioną. To przejdźmy do drugiego pytania z tych kategorii technicznych. Użytkownik Widz o pseudonimie Tommy 78 pyta: "Dlaczego sprawdzenie różnicy odwzorowania dla funduszy beta ETF jest takie trudne? Kiedy będzie łatwy dostęp do tego wskaźnika?" Tak, dziękuję za to pytanie i tutaj zacznę od naszych, że tak powiem, stron. faktycznie posypie trochę głowę popiołem, że no odstajemy, że tak powiem, od y nie tyle transparentności, co po prostu jakości dostarczenia tych informacji, bo te informacje są dostępne na stronie Agio funds czy kartach funduszy. Natomiast tutaj pod tym względem mamy na pewno pole do poprawy i to pole do poprawy na pewno nastąpi już też w przypadku przeniesienia naszych funduszy do beta TFI. Tutaj mamy już zaczęte gdzieś prace na tych po prostu bardzo, że tak powiem, no na standardach, wysokich standardach innych zagranicznych ETFów dostarczania tych informacji, takich wykresów. A także tutaj te informacje są dostępne, aczkolwiek mogły być niewątpliwie bardziej lepiej po prostu userfly, że tak powiem. Natomiast, że tak powiem, nasi dostawcy, że tak powiem, informacji finansowych nie śpią. Tutaj dla przykładu, jeżeli ktoś obecnie chce koniecznie sprawdzać tak w ujęciu dziennym i na bardzo, że tak powiem, dobrym narzędziu, to muszę tutaj ukłony w stronę portalu analiz online zrobić i całej załogi. Oni akurat tutaj wprowadzili, bo też otworzyli się na segment rynku ETFów przez ponad dekadę, działali wyłącznie na rynku funduszy inwestycyjnych, ale też zauważyli trend silny w ETF i zaczęli analizować te ETFY bardzo mocno. Jednym z tych narzędzi analizy właśnie jest różnica odzorowania. którą bardzo łatwo można sprawdzić w stosunku dziennym. I tutaj dla przykładu na naszym ETFie, który państwo tutaj widzą, to chyba jest ETF na MV 40 TR, tak? No widzą państwo, że bardzo łatwo sprawdzić roczną stopę zwrotu i roczne odwzorowanie. Tak, MV 40 TR urósł 22% i5, a nasz ETF 22,4% tak? Czyli różnica odwzorowania jest tu na poziomie , pół% za ten ostatni rok. Takim na takim rozwiązaniu pracuje też ten w przyszłości Atlas ETF. Też kolejna wyszukiwarka na temat ETFów robiona tutaj przez naszą polską załogę. W przyszłości to też ma być wystandaryzowane w betatefi. Obecnie wszystkie aspekty prawne, wymogi, że tak powiem, są tam realizowane. Aczkolwiek ten user friendly experience, no tutaj mamy pewne pole do poprawy. A myślę, że w w ciągu no tych paru miesięcy tutaj uzyskania licencji przez betę, transferu funduszy, no to będzie to uporządkowane i będą państwo zadowoleni. Ale już dzisiaj można to sprawdzać za pomocą innych, że tak powiem, dostawców. A wspominałeś Portal Analis, czyli tam rozumiemy tam gdzie jest Paweł Malik, tak cała ekipa nie analizy online, przepraszam, bo tak właśnie, bo tak się zacząłem nawet teraz sprawdzać, bo znam serwisy i tak zacząłem się zastanawiać, czyżby tam chłopaki rozszerzyli. Czyli mówimy o analizy online. Analizy online, tak, oczywiście tutaj zbieżność, że tak powiem, tych analiz mnie zmyliła, tak? analizy online. Drużyna tutaj, ich tutaj drużyna otworzyła się na ETFY bardzo szeroko i nie tylko nasze. Zachęcam w ogóle do sprawdzenia bardzo wiele przejrzystych, ciekawych informacji w podany naprawdę w sposób, który dzisiaj no lubimy i wymagamy z poziomu nawet komórki. Można to bardzo transparentnie zobaczyć. Dobra, to trzecie pytanie techniczne. Użytkownik o pseudonimie Karmazyn pyta, czy w beta ETF na indeksy amerykańskie w momencie spadku kursu dolara będę mieć niższą stopę zwrotu albo większą albo większą stratę. Tak, czyli chyba o ryzyko walutowe jest pytanie. Tak, bardzo, bardzo fajnie, że to pytanie pada, zwłaszcza w tym roku mamy taką, takie zjawisko, które moim zdaniem przeczyło takiej fałszywej prawidłowości, która moim zdaniem się gdzieś tak zaplotła wśród społeczności inwestycyjnej. Co mam na myśli? Generalnie tak strict mówiąc, inwestując w akcje zagraniczne, no to mamy ryzyko oczywiście rynkowe tych akcji zagranicznych oraz ryzyko dolara do złotego bądź euro do złotego, jeżeli ktoś w jakieś europejskie czy innego rodzaju akcje tutaj inwestuje. No generalnie ryzyko walutowe i to są te dwa czynniki ryzyka, które wpływają całkowicie na poziom inwestycji. Jeżeli tutaj polski złoty się umacnia generalnie, czyli tutaj ten spadek kursu dolara, no to oczywiście sytuacja jest taka, że nasza inwestycja będzie miała albo tutaj niższą, że tak powiem, stopę zwrotu wyrażoną złotych, tak? Czyli to będzie albo niższy zysk, albo większa strata, tak? Natomiast jeżeli polski złoty się osłabia na przykład do tego dolara amerykańskiego, no to nasze akcje w dolarach będą więcej warte w polskim złoty, czyli ten zysk będzie większy albo będzie mniejsza strata. Natomiast ja tak obserwowałem przez obserwuję od samego początku naszą scenę tutaj inwestycyjną i miałem takie poczucie, że niektórzy inwestorzy stawiają jako pewnik sytuację, że jeżeli akcje amerykańskie będą tracić, no to również będzie tracił polski złoty do dolara, tak? I będzie to taka poduszka bezpieczeństwa, że tutaj ta inwestycja na przykład w indeks S&P 500 wyrażona w polskim złotych, no ma taką poduszkę bezpieczeństwa, że po prostu ta strata nie będzie tak duża, tak? No bo polski złoty się tutaj osłabia, dolar jest więcej wart. No i jak idealnie pokazał ten rynek, nie ma takiej prawidłowości, zwłaszcza w tym roku. Przypomnę tylko akcje amerykańskie, no pierwszy kwartał, tak? właściwie do połowy tutaj gdzieś tak czy tam do kwietnia no wyraźne spadki dwucyfrowe, a dolar do złotego no zjazd z poziomu 4 z hakiem do poziomu 3,70, czyli były dwa, że tak powiem, dwie kotwice tutaj hamujące wzrost tej inwestycji, dołujące tą inwestycję. No i warto o tym pamiętać. Tutaj dla przykładu też pokazane największe osłabienia dolara względem polskiego złotego takiej historii od 2000 roku. Także warto o tym pamiętać. I teraz pytanie, czy inwestor chce to te ryzyko zabezpieczać. Jeżeli chce ma do dyspozycji beta ETF. Jeżeli nie chce to oczywiście tutaj są rozwiązania zagraniczne. I ostatnie mam pytanie jeszcze z tych technicznych, albo w zasadzie przedostatnie. Użytkownik o pseudonimie Dziad Dziki pyta: "Jakby przypadkiem zmieniła się formuła polskich ETFów z Fiz na UCI, to czywiązałoby się to z koniecznością sprzedaży obecnie posiadanych jednostek, czy zmiana zadziałałaby się niejako automatycznie?" Drogi Dziadzie Dziki, tak? Tak. Te te niki czasem rozbrajają faktycznie. A tutaj niejako automatycznie. Tak, faktycznie my tutaj staramy się uzyskać tą zmianę regulacji prawnych, żeby polskie ETFY były rozpoznawalne za granicą przede wszystkim właśnie w tej formie UITS, a a nie portfelowego Fiza, który jest wrzucony jakby do koszyka alternatywnych funduszy inwestycyjnych. Z punktu widzenia inwestorów indywidualnych nie będzie praktycznie żadnych takich aspektów, że to będzie trzeba coś przeinwestować, zmienić. Zmieni się po prostu trochę w dokumentach funduszu nazewnictwo i że tak powiem tam forma prawna. Natomiast dlaczego my o to zabiegamy tak mocno trochę wyjaśnienia? Przede wszystkim będąc funduszem z etykietą Usits, mamy możliwość, że tak powiem, oferowania tych rozwiązań za granicą. Mamy możliwość, że tak powiem, promowania tych rozwiązań zagraniczną szerzej. Nie tylko, że z punk poziomu Polski na przykład jakieś webinary, ale możemy na przykład pojechać. Będziemy też mieli łatwiejszy na przykład dostęp na dualasing, jeżeli byśmy byli tym zainteresowani. No i niewątpliwie wszelkiego rodzaju inwestorzy zagraniczni, którzy już nawet na tym obecnym etapie rozwoju bety pytali się owigw. No jeżeli usłyszeli, że oni muszą tworzyć jakieś specjalne procedury, bo ten fundusz nie ma tej etykiety USIT, tylko AFI, czyli ten alternatywny fundusz inwestycyjny, to się wiąże po prostu z dodatkowymi limitami, z dodatkowymi problemami i procedurami do przeprowadzenia, czy to w Family Office, czy to w jakiś funduszach inwestycyjnych, które by chciałyby taką ekspozycję na MVSWI uzyskać, bo o to generalnie najczęściej pytają, bo WIG 20 jest jakby dostarczany przez też MSCI Poland od ISERSA. Yyy, no to tutaj niewątpliwie to się rodzi pewne problemy, że a to jak zmieńcie to podejście, bo to fajne rozwiązanie, ale nie chce mi się koniec końców tworzyć procedury pod to. Tak to niestety tak trochę wygląda, że w tych wielkich instytucjach finansowych, no nawet jeżeli jest jakiś pomysł inwestycyjny, ale wiąże się on generalnie z jakąś dużą procedurą compliansową, to często jest ten pomysł spalony. Tak, zwłaszcza, że umówmy się, to raczej byłyby małe inwestycje z ich punktu widzenia. dla nas może nie takie małe, ale z ich punktu widzenia to raczej jakieś tam niskie procenty portfela, dlatego raczej nie chcą podejmować tutaj tego aspektu. Ta etykieta niewątpliwie bardzo by nam ułatwiła tak rozpoznawalność za granicą i o to o to o to warto walczyć dla całej po prostu dobra polskiego rynku kapitałowego. Okej. To ostatnie pytanie, które w zasadzie zakwalifikowałem osobne, ale ono też jest trochę takie techniczne, bo ktoś tutaj prosi o porównanie do PPK. Konkretnie użytkownik o pseudonimie Waldi 600. Czy mógłby pan zrobić takie porównanie podobne do zakładu Jacka Lemparta versus TFI? To to jest to, o czym rozmawialiśmy ten zakład właśnie parę miesięcy na w tym pierwszym wywiadzie, bo Jacek to ja może tylko przypomnę, że Jacek Lempard założył się z zarządzającymi opoki, że wybrany przez niego ETF. taki globalny po prostu w dłuższej dłuższym horyzoncie czasowym pokona aktywnie zarządzających yyy funduszami Opoki i chyba tam po dwóch, trzech latach pokazywaliśmy te statystyki. Także tak zachęcam tym bardziej do tamtego pierwszego wywiadu. No na razie Jacek jest górą. Tu natomiast jest pytanie o to, że porównujemy PPK zarządzane aktywnie w sprawie właśnie pasywne versus pasywne oszczędzanie oparte o ETFY beta Naig 20 TR i TBSP, czyli ten obligacyjny. Ciekawe kto by wygrał od początku istnienia PPK. Nie wiem czy, bo to taki dosyć gruby temat, ale nie wiem czy czy czy zerknąłeś i masz tu jakieś refleksje, czy udałoby się inwestując, rozumiem, pasywnie w w te dwa ETFY od was pokonać pokonać PPK? Znaczy tak, panie Waldi, no symulacji nie zrobiłem z uwagi na, że tak powiem, takie aspekty, no tam potworzenia, policzenia, no to tutaj no nie uczyniłem tego. Natomiast generalnie jest jakieś przesłanie, które już nawet bez takiej symulacji mogę mogę powiedzieć. Ja powiem wprost pod wieloma względami. Myślę, że te PPK nie wypadłyby tu źle i jakaś strategia, żeby wypłacać z PPK i przerzucać do bety na WIG 20 i TBSP uwzględniając wszelkiego rodzaju koszty transakcyjne te aż nie jest tutaj optymalnym scenariuszem. Generalnie ja jestem zwolennikiem programu PPK. Uważam, że to dobre systemowe rozwiązanie z niedoskonałościami i tą niedoskonałością, jaką jest niewątpliwie jest uwiązanie najważniejszego silnika wzrostu tych inwestycji, czyli części udziałowej, części akcyjnej w 40 minimum 40% w tylko 20 spółek, czyli WIG 20 TR. Tak? No to jest akurat moim zdaniem błąd. O ile rozumiem absolutnie i pochwalam ideę tutaj ustawodawców, żeby zachować część kapitału w Polsce, bo kto jak nie Polacy mają inwestować tutaj na polskiej giełdzie, o tyle przywiązanie tego 40% części wyłącznie do części do 20 spółek, tak? Czy nawet w horyzoncie kilkunastu lat to będzie jakieś 30 parę spółek, bo wiadomo, że te spółki w WIGU 20 też rotują. No to to jest moim zdaniem błąd, tak? i zasłanianie się jakimś mówieniem o jakimś ryzyku płynności i tak dalej. No ryzyko płynności zostawmy profesjonalistą z TFI. A a poza tym ryzyko płynnościowe w funduszu emerytalnym to jest zupełnie inny aspekt niż w tradycyjnym funduszu akcyjnym. Tak także ja uważam, że tu powinien ten limit być zmieniony znacząco w tym aspekcie, żeby promować inwestowanie na polskiej giełdzie w polskie spółki notowane tutaj. To tego jestem zwolennikiem. Natomiast te limity, że tak powiem, ja nie uważam, że max 20% na Mwigu to jest okej. też uważam, że tu się powinno wyznaczyć jakiś poziom inwestowania w akcje z na przykład WIGu 140 czy szerokiego po prostu WIGU. A natomiast dać tutaj aspekt zarządzania, selekcji i dowolności zarządzającym, bo w końcu to oni są profesjonalistami od tego. Natomiast tak słowem wstępu, jeszcze słowem rozwinięcia, my kiedyś w becie zrobiliśmy takie badanie właśnie, a, bo tych PPK jest kilkanaście, tak, od różnych TFI. No i takie badanie pokazujące, że faktycznie można przyrównać to PPK w pewnych aspektach do ETFów, bo faktycznie jeżeli sobie przeanalizujemy ekspozycję PPK na indeks WI wignie duża. A to minimum jest 40% części udziałowej, ale ku naszemu zaskoczeniu to nie jest tak, że to jest tuż 40% i ani kroku więcej, bo właśnie nie chcemy tego WIGU 20. bardzo dużo PPK ma zdecydowanie więcej tego WIGu 20. Tak tutaj w naszej symulacji na połowę roku 2023 na przykład TFI Generali PPKS pod tej egidy miało 60% WIGU 20 w tej części udziałowej, czyli znacząco wyżej tak niż niż to przewiduje minimum ustawowe, tak? Inne TFI na przykład 40 parę, ale generalnie taki średni poziom oscyluje raczej bliżej 50% niż tych dolnych 40. Natomiast większość PPK zdecydowanie ma tu przynajmniej no 20, 19, 17 spółek, tak? I teraz jeżeli weźmiemy to pod uwagę, że prawie bardzo duża część PPK ma większość, bo praktycznie wszystkie PPK mają większość spółek z WIGu 20, no to możemy wyliczyć taki wskaźnik, my to w becie liczymy, to jest index coverage, który mówi jak bardzo te PPK są zbliżone do benchmarku, czyli po prostu do indeksu W20. No i oczywiście to jest zdjęcie na tego 30 czerwca, ale widać, że niektóre te fundusze spod EGD PPK, na przykład BNP Pariba to jest 96% index coverage beta ET WIG 20T ma na przykład 99,9% natomiast no widać, że te 96% no to można powiedzieć praktycznie jest taki index tracker, taki ETF, tak? takie poziomy, że tak powiem, 60, 70, czyli takie bardziej aktywna selekcja, ale wciąż jednak wysoka korelacja z indeksem WIG 20. No to na przykład ezalien, skarbiec wykazywały w tej połowie roku 2023. Natomiast to są wciąż wysokie poziomy naśladowania. Tak. Jeżeli ktoś byłby zainteresowany takim raportem, to zapraszam też do kontaktu. możemy go upublicznić, przesłać, bo patrzyliśmy też na indeksy MVIGu i Swigu. Tam te index coverage są stosunkowo niższe. W SWIGU to w ogóle dominuje selekcja, tak? Aczkolwiek też jest niektóre TF dość benchmarkowo podchodzą do tego inwestowania. Także suma sumarum. Ja generalnie zachęcam osoby, które mają możliwość inwestowania w PPK, aby to czyniły. Natomiast jeżeli ktoś to czyni i ma jeszcze nadwyżki swoje do inwestowania, niewątpliwie warto pamiętać o tym, że mamy relatywnie dużą ekspozycję na WIG 20 ter i uwzględniać to w budowaniu swojego portfela inwestycyjnego a w przyszłości po prostu. Okej. Ale bo generalnie był spory spory spór o to, czy w PPK być, czy w PPK nie być. To się wiązało między innymi z tym, że ludzie byli troszeczkę, albo może nawet nie troszeczkę, ale jednak zawiedzeni tym, co stało się z OFE. Bo chciałem teraz zapytać, czyli załóżmy, że ktoś jest w gronie tych osób, które absolutnie już nie chcą przykładać ręki swoich pieniędzy do jakichkolwiek rządowych programów emerytalnych, to sugerujesz tutaj, że taki beta ETF na WIG 20 TR to byłaby całkiem niezła alternatywa wobec bycia w PPK. Ja bym par powiedział, że miks takich ETFów naszych właśnie ten WIG 20 TR, MWIG 40 WIG 80 tutaj w takich no proporcjach żeby odwzorować to PPK no to faktycznie ten 20 by musiała dominować żeby tak powiedzieć no w takich proporcjach 60 30 10 tak jakby ktoś mnie zapytał tak konkretnie jakby sobie zbudować takie tą PPK na Polska na polski rozdział ale warto pamiętać że PPK też inwestuje w akcje zagranicznie no tutaj ETFy na S&P 500 na przykład wchodzą w grę. No i teraz pytanie oczywiście o balansowanie ryzyka, tak? Bo jeżeli mamy w 100% portfel akcyjny, no to musimy zawsze być gotowi na to, że on może gwałtownie stracić. I teraz co jako komponent obligacji? Tak, no mamy oczywiście pojedyncze obligacje albo beta, ETF, TBSP albo cash, bądź też obligacje detaliczne skarbu Ministerstwa Finansów. Tak, każde z tych trzech instrumentów mają swoje wady i zalety. A generalnie jeżeli ktoś mnie zada to pytanie i ja w ogóle stoję na straży takiego stanowiska, no dzisiaj dzięki samodzielności inwestycyjnej, ETFom, rachunkom maklerskim dostępąc z zagranicy i tym obligacjom Ministerstwa Finansów, no to ten Kowalski może być naprawdę bardzo efektywnym zarządzającym. pytanie, czy on będzie regularnie dobrze to robił i dobrze alokował swoje ryzyko. Ale tak, no instrumenty są tanie, instrumenty są dostępne. Jeżeli ktoś jest na tyle silny, mocny w głowie i wytrwałości, bo to jest koniec końców wytrwałość też, no to absolutnie może dowieźć lepsze wyniki nawet niż PPK. To jestem tutaj o tym też pod tym względem przekonany. Natomiast mocno podkreślam ten aspekt wytrwałości. Doskonale sprawdza się to zjawisko na siłowni, jak w styczniu wszyscy przychodzą ćwiczyć, tak? W marcu już są pustki. Tak samo będzie z inwestowaniem. Dlatego ja generalnie zachęcam osoby, które nie mają możliwość, żeby wziąć to PPK pod uwagę, skorzystać, bo jestem realistą i wiem, że dużo ludzi deklaruje, że zacznie inwestować i nie dowiezie, albo w momentach największej trwogi, tak, zawirowań zrezygnuje i się pożegna z rynkiem. Takie jest gdzieś moje stanowisko. Tak sobie teraz pomyślałem, że bardzo popularne są na YouTubie takie filmiki typu jak inwestować 500 zł miesięcznie czy tam 1000 zł miesięcznie regularnie. To to jest takie trochę zachęcanie właśnie do robienia sobie takiego prywatnego PPK, prawda? Nie wiem czy czy czy pochwalasz taką, bo bo faktycznie tam jest taka zachęta do przede wszystkim do takiej regularności, nawet do inwestowania właśnie w takie bardzo bezpieczne y instrumenty jak wspomniane przez ciebie y obligacje detaliczne skarbu państwa, ale żeby zachować tą regularność, to trochę tak YouTuberzy tworzą taką takie zachęcają do tworzenia prywatnego PPK trochę, tak? No zdecydowanie ten wzrost samodzielności inwestycyjnej, tak? Czy to też widać po wystrzale po prostu rachunków maklerskich IKX w formie właśnie rachunku maklerskiego. Tak przecież już to przybyło ponad ćwierć miliona w przeciągu paru lat. Polacy dzisiaj ulokowali więcej na IKE maklerskim niż w IKET TFI, co jeszcze parę lat temu było nie do pomyślenia kompletnie. Tak. Obligacji skarbowych te Ministerstwa Finansów Polacy teraz mają więcej, chyba 150 parę miliardów. To jest więcej niż portfel wszystkich towarzys funduszy inwestycyjnych, które tam osyluje w organizach 70 miliardach. znowu 5 s lat temu nie do pomyślenia. Więc ten oddolny ruch blogerski, do którego przecież ty Piotrek też się poniekąd zaliczasz, tak mówienia i szerzenia rynku, no pokazuje faktycznie Polakom, że można wziąć sprawy w swoje ręce i bardziej jest kwestia właśnie głowy, alokacji ryzyka i wytrwałości i dobrego tutaj podejścia, niż że tak powiem już szukania jakieś tutaj alfy, znajomości rynku, przewidywania. Tak, generalnie ta idea, że te rynki akcji rosną, bo te wszystkie spółki zarabiają, a indeksy mają te mechanizmy samooczyszczania i po prostu są tańsze. I bardziej klucz polega na tym, żeby dobrze alokować swoje ryzyko pomiędzy właśnie obligacje skarbowe i i ETFY akcyjne jest bardzo zasadne i to faktycznie można przyrównać do budowania PPK. Natomiast tak jak na tym casie siłowni, no wiemy doskonale, że wiele osób deklaruje mocno w buzi, że tak powiem, że tu jedziemy, a po trzech miesiącach już nie pamięta o co w ogóle chodzi, o jakie były założenia. Z inwestowaniem jest najwątpliwie podobno. Podobnie pokazywały to badania, pamiętam, z biura maklerskiego mBanku, że brakuje trochę tej wytrwałości. Natomiast warto, warto cały czas szerzyć, trąbić, o tym mówić. No faktycznie mamy dzisiaj niewątpliwie gigantyczną swobodę, którą warto wykorzystać te możliwości, bo to się po prostu dobrze opłaci zbudowanie fajnej zdywersyfikowanej nogi majątku na rynku kapitałowym. To a propos możliwości inwestycyjnych, przejdźmy do tego bloku ofertowego, bo tu też się pojawiło sporo pytań. Pan Mariusz Wiatr pyta: "Kiedy beta ETF na WIGB banki?" Podobno według pana Mariusza wszyscy na to czekają. Tak, mam nadzieję, że mają te miliony gotowe na to to rozwiązanie. No panie Mariuszu, ja powiem tak. My po WikTechu, który przypominam dla osób, które nie wiedzą, myśmy mieli ten fundusz i zamieniliśmy go, bo on właśnie jako taki sektorowy fundusz, no nie tam ledwo 8 milionów się zebrało po paru latach. Jego następca obligacji 6M zebrał już prawie 50 milionów w jeszcze krótszym okresie, także zdecydowanie lepszy kierunek dla nas. No nie mamy go, że tak powiem, w pipelineie czterech najbliższych produktów. Prawdopodobnie w lipcu siadamy tutaj u nas wewnętrznie właśnie, żeby przedyskutować nowe rozwiązania. WIGB banki jest możliwy, bo on jest, że tak powiem, takim sektorem, który można go zrobić. Natomiast nie wiem czy on wygra w koncepcji. Ma swoje plusy, minusy. Tam pewnego rodzaju minusem jest to, że koniec końców ktoś kupi trzy banki na przykład i już ma ten wig banki dość dobrze zdywersyfikowany, tak? taki do wysoką ekspozycję może. O tak, nie to przez wersj tylko wysoką ekspozycję. Także my raczej lubimy takie ETFY na przykład Ezwig, Emvik, no gdzie nawet jak się kupi pięć sześć spółek, no to to jest raczej aktywna pozycja niż ekspozycja na ten indeks. Tak. Im mniejsza koncentracja, tym dla nas jest to bardziej pożądany produkt. Nie mówię nie, ale pewnie będziemy gdzieś komunikować po wakacjach odnośnie naszych kolejnych jakiś kilku rozwiązaniach, na które do których siadamy, tak? Bądź znowu poprosimy państwa o zdanie, jak to ma w przypadku tego dywidendowego. Państwo też się wypowiadają. To nie, nie zapytam jeszcze teraz o te cztery najbliższe produkty, które są w pipeline, bo to wspomniałeś, tylko jeszcze zobaczymy, czy któryś z pytających trafił, bo pan Przemek Kremek pyta. To tak a propos naszego pierwszego pytania o o lewarowane ETFY, bo on pyta kiedy MVIG 40 lew i VIIG 20 short x 2, czyli tutaj też jest duża chęć tradingowania. Będą takie te Mik 40 lewarowany jest prospekt napisany tak samo jak Mix 40 Short i on jest w komisji nadzoru finansowego i ta procedura trwa. Ona jest całkiem zaawansowana bym powiedział. A my liczymy, że planujemy czwarty kwartał 225 z ewentualnym okienkiem na pierwszy kwartał 226, a żeby te produkty pojawiły się na giełdzie papierów wartościowych w Warszawie. A także tak, tak to wygląda. Natomiast WIG 20 short x 2 jest na krótkiej liście tych pomysłów jak ten wig banki. Zastanawiamy się, bo to faktycznie dostaliśmy taki taką odpowiedź z rynku, że ten nasz WIG 20 Short no koniec końców cieszy się pewnego rodzaju popularnością. W tym roku napłynęło do niego 20 parę milionów złotych, bo wszyscy nie wierzą ten wzrost WIGU 20 z tych inwestorów chyba po prostu kontrariańsko, że on musi wrócić na swoje miejsce. Nie wiem jak będzie, ale taki widzimy ewidentnie werdykt naszych inwestorów. No ale są te sugestie, że ten lewar i razy 1 jest trochę za mało, tak że ten razy 2 był większej dynamiki. My tak zastanawiamy się wewnętrznie, czy jakbyśmy zrobili to, czy mocno by skanibalizował tamten produkt, czy w ogóle może zamienić. Tak, jeszcze się wahamy. Będziemy pewnie trochę tu konsultować się z rynkiem, z inwestorami, także zapraszamy do śledzenia naszych tutaj social mediów i tak dalej, żeby też w ewentualnej ankiecie dać nam swój werdykt, bo my gdzieś to państwo zdanie zawsze staramy się brać pod uwagę na ile ono jest oczywiście realne, bo czasem te pomysły no wykraczają, wchodzą w sferę marzeń, a nie realnego tutaj tworzenia instrumentów, ale nad każdym się pochylamy. to użytkownik o pseudonimie Kabx 550 pyta, czy zamierzacie wprowadzić tego ETF dywidendowego. Ja nie wiem, czy my czy coś padało w pierwszym wywiadzie o ETFie dywidendowym, ale rozumiem, że tu chodzi o jakiś temat, który już się gdzieś pojawiał. Tak, ten temat się pojawia. My w listopadzie zrobiliśmy taką ankietę, że ogłaszamy pracę i faktycznie prawie 2000 osób wzięło udział w tej naszej ankiecie, wyrażając swoje opinie na temat takiego rozwiązania. Wzięliśmy wiele tych opinii pod uwagę i GPW Benchmark stworzyło indeks. My złożyliśmy dokument na ten fundusz i jesteśmy już naprawdę na ostatniej prosy i oczekujemy zatwierdzenia tego funduszu i debiut przewidywany jest w sierpniu zgodnie z tam z harmonogramem, który jest założony. Także naprawdę myślę, że na dniach będę w stanie państwu udzielać konkretnych informacji. Do tego momentu mocno się wstrzymuję z tym z tymi szczegółami, aczkolwiek wiele z nich jest już jakoś tak przybliżonych. Natomiast tak, no ogłosimy, że jest zatwierdzony, wtedy mamy pierwsze jakieś tam informacje, udzielimy parę tygodni takiego przygotowania do wprowadzenia i oczywiście im bliżej IPO, no to już wszelkiego rodzaju analizy, wystąpienia z naszej strony niewątpliwie będą, aby znowu państwu transparentnie przybliżyć to narzędzie. Ale tak ten ETF dywidendowy na polskie spółki dywidendowe, indeks VIIG div plus, nowo powołany indeks warszawskiej giełdy, a 50 parę spółek wypłacających dywidendę z trzech bądź czterech ostatnich tam lat. Powyżej 2% ta stopa dywidendy musi być w ujęciu rocznym. Ten wigd obecnie plus ma stopę dywidendy chyba na poziomie 5,5%. A także no i kwartalnie wypłacający dywidendy. To jest też ważne, że to jest taki ukłon w stronę tych oczekiwań inwestorów, że ten fundusz ma wypłacać, zbierać dywidendy i wypłacać kwartalnie. Ale resztę informacji bym chciał udzielić już na takich materiałach marketingowych, bo tam wiele takich aspektów, niuansów będziemy chcieli państwu wyjaśnić. Natomiast tak, cieszymy się, że ten pomału zbliżamy się do już tak wprowad zatwierdzenia i do zatwierdzenia już jesteśmy blisko, a do wprowadzenia już się tak zbliżamy szybciej. O tak. Właśnie sobie teraz podglądam na stronie GPW benchmark i też tu umieszczę grafikę, bo jest opis tego indeksu, więc można sobie wszystko wszystko podejrzeć. Rozumiem. Okej, czyli jeszcze potrzymamy państwa trochę w, znaczy Mateusz państwa potrzyma trochę w niecierpliwości, ale ja już bym bardzo chciał powiedzieć, ale te reguły trzeba trzymać, to Komisja Nadzoru Finansowego musi zatwierdzić, żebym mógł mówić formalnie o produkcie, a nie, że za chwilę będę musiał coś odszczykiwać, bo nagle jakaś zmiana. Tak, także zachowajmy te procedury. W końcu one są po to, żeby tu zabezpieczać państwa też interesy i żeby ten rynek dobrze działał. Także szanujemy te procedury. Ostatnie pytanie ofertowe. Alex pyta, czy ten ETF na Bitcoina będzie w ofercie już w tym roku, jak on będzie skonstruowany, czy będziecie sami deponować bitcoiny, czy zlecicie to jakiemuś depozytariuszowi? Jakich napływów się spodziewacie i jaki będzie koszt takiego ETFa? Dużo pytań, ale generalnie chodzi o gorący temat. też tak, ale rozbierzemy to pytanie. Y tak będzie w tym roku w tym ofercie. On prawdopodobnie oczekujemy zatwierdzenia niedaleko po dywidendowym. debiut trochę później myślimy, bo tam jest trochę jednak procedura jakby utwor tego funduszu będzie trochę mniej standardowa, więc przewidujemy raczej wrzesień, ale też nie chciałbym deklarować konkretnie terminu, natomiast po dywidendowym się spodziewamy, o tak to to jest pewnie, że po dywidendowym ten debiut, a czy będziemy z Bitcoin deponować? I teraz tutaj bardzo ważna informacja. ten fundusz, jedyną możliwość prawną jego utworzenia w Polsce jest oparcie o kontrakty futures na Bitcoina notowane w na amerykańskich jezy w Chicago. Nie ma możliwości w polskiej prawodawacji obecnie stworzyć takiego rozwiązania, które by inwestowało fizycznie w kryptowaluty i też właśnie, bo nie ma depozytariusza, który by to chyba wziął na siebie swoją drogą. Tam jest wiele aspektów regulacyjnych, które to utrudniają. Także to będzie taka no na podstawie pochodnych instrumentów kontraktu futures ekspozycja na kurs zachowania bitcoina. Czy jakich napływów my się spodziewamy? Jaki będzie koszt? O kosztach nie chciałbym jeszcze mówić przed zatwierdzeniem prospektu, także tutaj poproszę o cierpliwość. Natomiast napływy, my nie uważamy, że przekonamy tym rozwiązaniem osoby, które już mają ekspozycję na kryptowaluty. No bo jeżeli oni już są, mają tam fizycznie, no to to jest dla nich prawdopodobnie to odpowiednie miejsce. Ale uważamy, że jest dość duża grupa jeszcze osób, która faktycznie jest zainteresowana tym nową klasą aktywów, czy to w ogóle w aspektach spekulacyjnych też wyłącznie, czy to właśnie w toku myślenia, że to jest jakiś tutaj nowy nowy wymiar klasy aktywów digital asset i to koniecznie trzeba posiadać. natomiast boją się tych właśnie niewystandaryzowanych czy budzących wątpliwości różnego rodzaju giełd czy zgubienia, że tak powiem, tych tych pendriveów, tak, z tymi z tymi bitcoinami czy innymi kryptoaktywami. No bo niewątpliwie to jest mniej wystandaryzowany schemat niż KDPW Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie. To nie podlega dyskusji. On niewątpliwie ewoluuje też w dobrą stronę bezpieczeństwa inwestorów. Tu należy to pochwalić. Aczkolwiek no każdy raczej słyszał o jakiejś aferze zniknięcia, tak? A jakiś krypto kryptoaktywów czy no jeszcze gorszych kryminalnych, że tak powiem, jakieś historii zaginięcia nie tylko kryptoaktywów, tylko ludzi, że tak powiem, którzy za tymi giełdami stali, tak łącznie z marnym końcem ich samych. Także tutaj niewątpliwie to będzie taki bardziej wystandaryzowany charakter, który jest możliwy w ramach polskiego prawa dać to narzędzie. yyy zarazem dostępne też na IKEX XE będzie także tutaj niewątpliwie taka alternatywa. Takie rozwiązania są w Europie już Zachodniej. No ale my znowu tutaj beta yyy beta to tworzy na giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, bo parę dni przed naszym tutaj właśnie spotkaniem INPZU zaanonsowało, że również stworzy taką ekspozycję na Bitcoina. Tylko tutaj koleżanki, koledzy z INPZU zadecydowali się, że oni będą kupowali właśnie te ETP i ETC. notowane czy ETN notowane na europejskich giełdach i przepakowywali do siebie razem zabezpieczali ryzyko walutowe i oferowali jednostki uczestnikom. Czyli znowu nawet taki duży podmiot jak PZU TFI no też dostrzegałem, że nie ma fizycznych możliwości inwestowania i oferowania takiego rozwiązania inwestorom. Trzeba to robić przez jakieś inne produkty. Pomimo tego, że te ETP, w których oni będą inwestować, no to oni one akurat fizycznie mogą już to robić. Tak, także to jest znowu trochę takich tam instrument nakładania się aspektów prawnych, regulacyjnych. No generalnie koszmar pod wieloma względami. Natomiast jak ekspozycja na Bitcoina będzie i spodziewałem się, że będzie w tym roku. To jeszcze dopytam, bo ja lubię ten temat. Czy przy pomocy tych kontraktów terminowych uda, znaczy, bo rozumiem, że to nie będzie żaden lewarowany ETF, tylko będzie jeden do jednego. Jeden do jednego. Tak jak na przykład robimy naszego Nasdaca 100 i S&P 500. On będzie 1 do1. Tam depozyt zabezpieczający więcej pochłania gotówki, natomiast resztę gotówki będziemy inwestowali w transakcje zabezpieczającą kurs walutowy USDPLN oraz w aplikacje skarbowe polskie, tak żeby uzyskiwać tutaj z nich jakąś stopę zwrotu. Dobrze, to podsumowując ten wątek ofertowy, bo na początku powiedziałeś, że są cztery, macie cztery produkty w najbliższym pipeline, to rozumiem, że to jest ten właśnie MVIG 40 Lew plus MVG 40 short plus dywidendowy plus ETF na bitcoina. To jest ta czwórka. rozszyfrowałaś prawidłowo. Dobra, super. No to to mamy to mamy to mamy omówione, więc myślę, że tu wszyscy, którzy państwo pytali mogą się spodziewać w najbliższym czasie nowych nowych produktów. I y ostatni wątek kosztowy. Tu jest duży nacisk yyy bo wiadomo, każdy chciałby mieć niższe koszty, co jest zrozumiałe. Yyy i tak Olgier Ławrynowicz pyta: "Chciałem zapytać z czego wynika, że polskie ETFy są relatywnie drogie w stosunku do zagranicznych, których koszt zarządzania często wynosi 2% albo i mniej. Jednym sł jednym słowem skala. Po prostu to jest właściwie odpowiedź, która załatwia wszystko, bo to nie jest tak, że ETF te na S&P 500, które teraz mają kilka pipsów tej opłaty za zarządzanie, one od początku takie były, jak one debiutowały w latach 90 i w późniejszych tam dekadach, no to one nie kosztowały 3pców. wraz ze wzrostem skali te opłaty za zarządzanie spadały, pojawiała się konkurencja i to generalnie spowodowało to, że dzisiaj faktycznie pod wieloma względami można praktycznie bezkosztowo inwestować w takie największe indeksy akcji amerykańskich na przykład czy jakiś tutaj globalnych to te globalne są trochę droższe tam 2 właśnie. Natomiast ETFY na Polskę a relatywnie drogie w stosunku do zagranicznych. No tak. Jeżeli weźmiemy tak nominalnie opłatę 5 pipsów na S&P 500 do 0,6 na przykład na Polskę, no to to jest faktycznie tak droższy, tak? Tylko to nie wynika z tego, że tutaj na przykład beta ETF jest droga pod tym względem, bo nawet ci najwięksi dostawcy ISELS na MSCI Poland swoim rozwiązaniem, swoimi dwoma rozwiązaniami, tak, który ma prawie 2 miliardy złotych aktywów pod zarządzaniem, a w tych dwóch rozwiązaniach jest, no to oni pobierają opłatę za zarządzanie. Czyli ten total expense ratio jest na poziomie od 0,6 do 0,74 w zależności które tam rozwiązanie weźmiemy pod pod lupę. Jak porównamy na ty takim wykresie, który tu dla państwa przygotowałem, no to ten WIG 20 TR od bety, który jest funduszem 20okrotnie mniejszym, bo on ma raptem 100 milionów złotych, no to to jest tańsze rozwiązanie. Także my pod wieloma względami uważamy, że nasze rozwiązania na akcje polskie są atrakcyjne cenowo. A natomiast oczywiście teraz zasadnicze pytanie, czy beta, że tak powiem, zacznie obniżać, jeżeli ta skala przyjdzie i jaka to jest skala? No i ja powiem tak, no nie chciałbym oczywiście wypowiadać się za swoich właścicieli tego projektu, tak, i inicjatorów wszystkich. Natomiast w naszej firmie wewnętrznie panuje i takie dyskusje też się odbywały, takie przekonanie, że my też chcemy iść tą ścieżką, które ETFy wytyczyły. I teraz co może przyspieszyć? Oczywiście konkurencja by mogła przyspieszyć, tylko my jesteśmy już na rynku 6 lat i TFI nie obniżyło opłat o zarządzanie. TFI, że tak powiem, krzyczało jak minister finansów, kazał im obniżyć opłaty za zarządzanie. Także ja nie widzę konkurencji ze strony TFI, nie licząc właściwie INPZU. A które tutaj PKO, które tam stworzyło kilka funduszy tańszych indeksowych, żeby te opłaty znacząco spadały do takiego poziomu 2, tak? Jeżeli tu się pojawi większa konkurencja, większa presja czy ten, no to z pewnością beta będzie podejmować też decyzje większe. Jeżeli takiej konkurencji, presji nie będzie, zostaje po prostu nasza uczciwość do inwestorów, którą mocno sobie cenimy i generalnie chcemy tutaj ten to taką ścieżką pojść. Tylko mocno też przypomnę, jesteśmy absolutnie na początku drogi. No także tu warto też też to uzmysłowić sobie, że dopiero, że tak powiem, na podstawie tych naszych obecnych ETFów będziemy stawiać własne Towarzystwo Funduszy inwestycyjnych. Natomiast tak w skrócie absolutnie to wynika od skali. Jeżeli pan porówna na przykład ETFy na rynek meksykański, tam też pan zobaczy 6, 70 opłaty za zarządzanie, tak? Jakieś bardziej egzotyczne rynki. Polska jest po prostu małą skalą i tutaj no po prostu tyle się bierze za taki rynek, a za rynek, w którym są setki miliardów złotych y czy tam dolarów, no można brać 5, 10 pipsów, tak? I jest jeszcze bardzo duża konkurencja. Także ja jestem optymistą, wierzę tutaj w tą naszą też misję dostarczania tańszych przyszłości rozwiązań. Natomiast uważam, że liczby wprost mówią, że beta występuje jako jedno z najtańszych rozwiązań na akcje polskie obecnie. Chyba dwa następne pytania dotyczą w zasadzie podobnej kwestii, bo Malak pyta czemu beta ma taki wysoki ter i 1,4% za SWIG 80. Z kolei pan Marek Prokopyta, jaka jest szansa na obniżenie TR na SWIG 80 TR. Czyli w zasadzie rozumiem, że możemy tutaj się odwołać do tego przed chwilą, co powiedziałeś, tak w zakresie tego teru, bo tu padła liczba 1.4, która jest liczbą archiwalną. Tutaj ciekaw jestem gdzie gdzie ona została została pobrana ewentualnie, bo my tam aktualizujemy dokumenty, może u jakiegoś innego dostawcy nie jest to jeszcze zupdjowane, bo ten teren nam spada. On w grudniu 2022 na przykład wynosił 1.4, obecnie on wynosi 1.13. E, to wynika przede wszystkim z przyrostu aktywów, bo fundusz jako fundusz pobiera wynagrodzenie 9 z skali roku. Natomiast wszystko pozostałe to są koszty działania tego funduszu. Co to są za koszty? Depozytariusz, księgowość, opłata licencyjna do GPW za indeks? Tych kosztów jest całkiem sporo, audytor i tak dalej. I to są najczęściej koszty stałe, aczkolwiek czasem wyrażone jako jakiś promil aktywów, czy tam jedna setna aktywów. Natomiast generalnie są to koszty stałe. Jeżeli mamy większe teraz aktywa funduszu, no to te koszty stałe ważą relatywnie mniej w całym funduszu. Natomiast tutaj tak w zakresie tego SWIG80R coś co my się staramy też tak promować a ten tracking difference różnica odwzorowania koniec końców, bo to jest taki ekonomiczny koszt, który państwo koniec końców poniosą. I tutaj właśnie za pomocą analiz online, nie portalu analiz, analiz online możemy właśnie zobaczyć na przykład na naszym SWIGU 80R. No widać wyraźnie, że to jest poniżej, że tak powiem, tego wskaźnika kosztów, który tam jest w KidE publikowany. Z czego to wynika? Wynika z tej replikacji fizycznej, a mianowicie, że my możemy odnosić jakieś pozytywne wyniki inwestycji względem tego, co indeks wynika. to ma zwłaszcza miejsce przy jakiś rebalansowaniu portfela przy rewizjach kwartalnych, rocznych, ale też z programu pożyczek papierów wartościowych, które też my realizujemy. I tutaj dla państwa tak na przygotowałem taki slajd właśnie, że generalnie ta różnica od wzorowania, jeżeli by się porównało do total expense ratio, który był w kidzie rok temu, czyli tak inwestor czyta ten kit i może założyć okej to beta VIIG 20 TR ma 0,64 kosztów, czyli ja kupię tego ETFa, to po roku powinien być WIG 20 TR minus te koszty. Natomiast widać, że ta różnica odzorowania na każdym z tych przykładzie akcji polskich jest atrakcyjniejsza. Tak, najbardziej atrakcyjna na MFigu 40 TR, gdzie ta różnica odwzorowania za ostatni rok to jest pół%. Tak, to taki naprawdę fajny wynik uważamy. A my naprawdę sporo pracujemy, żeby państwu ten wyniki dostarczać na programie pożyczek papierów wartościowych. Na przykład wszystkie pożytki trafiają do państwa, nie do nas, tylko do państwa. Właśnie pomniejszając ten wynik różnicy odwzorowania. Są transakcje ABB, są bybacki, które też staramy się analizować, jeżeli są arbitrażowe możliwości względem indeksu tutaj działać. Natomiast faktycznie pod tym względem, bo czujemy ten aspekt i czujemy te pytania bardzo często i wiemy, mamy świadomość, że niektórzy inwestorzy nas dyskwalifikują jako potencjalną inwestycję tylko z tego tytułu, że właśnie mamy taki a nie inny poziom kosztów. No to ja tylko tak powiem wprost, no pamiętajmy, że te ETFy w Polsce są budowane od zera, tak? Nie zaczęło to budować wielomiliardowe bankowe TFI jako projekt, tak? Po prostu zaczęto ten projekt od zera i ten projekt dopiero, że tak powiem, osiągnął rentowność gdzieś taką, że tu można on się przejść na drugą nogę. Wraz z rentownością jest oczywiście też trzeba generować jakieś nadwyżki, tak żeby ten kapitał zainwestowany się zwrócił. Ale generalna ścieżka i takie mam przeświadczenie odnośnie środowiska pracy, że ta ścieżka będzie tak, że to powinno być po prostu taniej. No bo koniec końców to jest gdzieś koniec końców uczciwe podejście też do sprawy, tak? Bo tej pracy nie jest znacząco więcej, jeżeli jest w ETFie 500 milionów, a 5 miliardów. Tak, oczywiście zarządzanie się trochę różni takim wielkim grubasem. na pewno będzie trudniejsze, ale to jest wciąż ta sama praca odwzorowywania indeksów, więc no pod pewnym względem trzeba tą ekonomiczną wartość wypracowaną, to zaufanie inwestorów spłacać. Natomiast niewątpliwie te dwa czynniki, o których wcześniej mówiłem, tak? No konkurencja moim zdaniem śpi obecnie, przynajmniej tyle wiem, a plus oczywiście no też takie podejście uczciwe do inwestorów. No to są takie dwa czynniki na na ten moment mogę się bron