Czy dopłaty do kredytów rozwiążą kryzys mieszkaniowy w Polsce? | "W sedno Rynku" – 12.05.2023 [Kredyt 2%, ceny mieszkań, inflacja]

Witam serdecznie państwa dzisiaj w nowej konfiguracji jak widzicie po mojej lewej stronie znajduje się zupełnie ktoś inny niż dotychczas choć Wiekowo wygląda że tak samo więc Wiekowo pozostaje niezmiennie po tej stronie po drugiej stronie pojawia się nasz nowy kolega Mateusz Bartosik z którym być może będziemy współpracowali aby troszkę jakby to powiedzieć poluźnić tą różną tematykę i także poszerzyć różne zakresy którymi dotychczas rozmawialiśmy Mateuszu jako że pierwszy raz tutaj Pojawiasz się na ekranie w sedno rynku na którą rośliliśmy od tysiąca oglądających do bardzo dużej ilości oglądających może kilka słów na swój temat OK Witam wszystkich bardzo serdecznie Mateusz Bartosik No jestem inwestorem na rynku kapitałowym i też pasjonatem rynków gospodarki i tak szeroko pojętej ekonomii mogę powiedzieć tak w kilku słowach o sobie więc w ten sposób No i myślę że też tutaj rynek nieruchomości też jest mi bardzo bliski więc się cieszę Cieszę się że też będziemy mogli dzisiaj o nim trochę porozmawiać no bo te jej nieruchomości to Tak dawno nie gadaliśmy ostatni raz mówiliśmy o zmianach w portfelach nieruchomości funduszy inwestycyjnych bodajże jeszcze w 2021 roku kiedy pokazywaliśmy jak z rynku wypierany jest nabywca zwykły prywatny i w to miejsce wchodzą duże korporacje między innymi Black Rock który wykopywał najlepsze miejsca no i tutaj Przede wszystkim mało gadaliśmy o rynku polskim a na rynku polskim mamy pewną zmianę dotyczącą propozycji pojawienia się kredytu 2% bo dzisiaj przy stopie procentowej Jaka jest czyli około 10% w przypadku kredytów hipotecznych Siła nabywcza przeciętnego obywatela a szczególnie młodych ludzi którzy te mieszkania kupują ma pewien problem z bycie siłą nabywczą przy której banki udzielają po prostu kredytów spotkam dużo młodych ludzi którzy mówią Wow co tu porobić No być może to będzie jednak ten czas szwabik pod tytułem za 2030 nic nie mamy nie I jesteśmy szczęśliwi szczególnie nie mieszkając w swoim mieszkaniu i na przykład mając spis reguł pod tytułem to ci nie wolno gwoździa wbić tamci nie wolno tego postawić bo i tak dalej nie co ty na te ta ja w ogóle postrzegasz Jako młody człowiek te te potencjał nabywcy młodego pokolenia No właśnie widać generalnie że raczej mamy do czynienia z sytuacją no gdzie jest trochę problem z tą siłą nabywczą i pewnie w dalszej części spotkania Pewnie troszkę też o tym powiemy No bo faktycznie młodzi ludzie dzisiaj można powiedzieć że nierzadko zdarzają się ze ścianą po prostu chcąc wejść na ten rynek mieszkaniowy No i trzeba stwierdzić jasno że no kredycie 2% sobie jeszcze powiemy ale gdyby no tego rozwiązania w jakiejkolwiek formie nie było no to tak naprawdę młody człowiek zderza się ze stopami procentowymi 6,75 na dzień dzisiejszy plus plus można powiedzieć marża nie chociaż więc no niestety jest to ewidentnie dzisiaj problem No tak mój kolega na przykład popadł w tarapaty potrzebował rozwiązać ten problem w sposób bardzo radykalny bo mówiąc nieruchomość miał określoną zdolność kredytową Potem się okazało że tą zdolność utracił o połowę i nie był w stanie uzyskać kredytu z banku No tutaj deweloper raczej miłym nie był i zaczął go tam dość brutalnie nie naciskać żeby jednak uregulował należność Więc wiele osób znalazło się w takim właśnie nimbusie trochę polegające na tym że brali mieszkania w jednym momencie a zamieszkania trzeba opłacić czy brać kredyty w drugim momencie ale pytanie jak to wszystko będzie wyglądało szczególnie to jest dość ciekawe w wymiarze inflacji utraty siły nabywczej pieniądza mam taki takie biuro nieruchomości w Krakowie przy ul Grodzkiej jak sobie idę czasami na kawkę i przechodzę sobie obok to patrzę jak jest no i pamiętam moją ostatnią wizę poprzednią wizytę w tym rzecz miejscu jesienią 2020 roku kiedy Kraków był piękny i pusty bo ludzie ze strachu pochowali się po domach i można było oglądać Krakowskie kamienice pełnej krasie i pamiętam przechodziłem koło tego biura i patrzyłem wtedy to była jesień 2,20 a ceny nieruchomości były koło dychy no i patrzę tutaj ceny są po 15 ja mówię O to ciekawe jako że mając doświadczenie z tym biurem nieruchomości trochę wcześniej zwróciłem uwagę że wyprzedza rynek od 3 do 9 miesięcy w kontekście tego co się będzie działo No i teraz jak ostatnio przechodziłem na ciasteczka i kawkę patrzę o średnia cena 20 tysięcy No i co ty na to Mateusz czy moja obserwacja indeksu oscypka precla Krakowskiego w zakresie potencjalnego wzrostu przyszłego cen w kontekście tej wizyty ma jakieś szanse powodzenia jeszcze Mogę ci zadać takie pytanie powiedz mi czy to to było jakieś inwestycje w super lokalizacji że taka cenna z metra czy czy jak to wygląda w Krakowie na Starym Mieście krakowskim czyli w obszarze tak zwanej pierwszej obwodnicy czyli te mieszkania które mają pewną taką charakterystykę swoją oraz mają bardzo dużo domów poza Krakowem które były kiedyś domami letniskowymi a w miarę pauperyzację tych bogatych którzy już przestali być aż tak bogaci wyprzedają swoje domy w z drewna piękne wille w różnych miejscach górzystych z pięknymi widokiem jest to są dwie klasy takich dwie grupy powiedzmy nieruchomości które oferują OK No generalnie cena na pewno tutaj którą przedstawiłeś Robi wrażenie zdecydowanie no i no myślę że jednak chyba w drugim terminie Jesteśmy trochę skazani raczej na wzrost tych nieruchomości natomiast o tym krótszym terminie No to myślę że też dzisiaj sobie troszkę Porozmawiamy jak to będzie się kształtowało bo mamy kilka czynników które na pewno są jakby ważnymi fakturami tutaj w tym naszym obecnym rynku i myślę żeby fajnie fajnie by było żebyśmy sobie mogli to dzisiaj szczegółowo mówić nie fajnie bo szczególnie w kontekście osób które dzielą się tak można powiedzieć pesymistów realistów i optymistów tak No i teraz pesymiści mówią właśnie pytanie co pesymiści mówią czy kupmy dzisiaj tu i teraz natychmiast bo za chwilę może być tylko drożej tak realistów którzy mówią No Zobaczmy jak jest i podejmijmy racjonalną decyzję i optymistów trach nadejdzie i wtedy się wszystko zwali i będziemy mogli kupić taniej no tylko to polega na tym że te kraje nadchodzą a potem tak specjalnie taniej to to nie jest więc Przyjrzyjmy się temu wszystkiemu popatrzmy też na wykresy bo Mateusz przygotował różne fajne materiały Zacznijmy od pierwszego tego slajdu dotyczącego chyba rzeczy bardzo ważne slajd dotyczącego tego że rynki finansowe znajdują się teraz w ogromnej dynamice tam jest taki artykuł szybko zmieniający się w rynki finansowe spotykają się ze zwyczajowo po wojnie działającym światem nieruchomości No bo to jest fakt tak że jak popatrzymy na rynki nieruchomości rynki finansowe to one mają ogromne woltylicy a z punktu widzenia nieruchomości to one tak idą tak bum bum bum w górę tylko raczej po troszku troszkę się skorygują potem znowu troszkę idą w górę prawda i w takim razie wiesz można zadać sobie pytanie w tym kontekście No właśnie jak to z tymi cenami jest na przedstawiłeś taki slajd taką informację o cenach nominalnych mieszkań w grupie krajów oecd na dole macie państwo informacje jakie te kraje tworzą tą grupę ocd i co na temat tego wykresu No tutaj Jacku Chciałbym przede wszystkim też powiedzieć taki szerszy zakres bo generalnie Media pokazują nam tylko taki można powiedzieć kawałek w rzeczywistości całego obrazu powiedzmy w którym się znajdujemy Natomiast nie do końca pokazują nam taki szerszy kontekst i tutaj na tym wykresie w zasadzie wydaje się że te nieruchomości one to w zasadzie tylko rosną jeśli chodzi o cenę i można powiedzieć że Ten wykres pokazuje nam tak naprawdę tylko problemową sytuację kiedy mieliśmy wielką bańkę w 2008 roku i wtedy jest jakaś korekta i później znowu jazda dalej do góry nie Więc chciałbym tutaj tylko powiedzieć że ten tą bieżączkę którą jesteśmy Karmieni na co dzień nie oddaje nam całej sytuacji ponieważ system w którym się znajdujemy tak naprawdę ma początek Tak jak już też wiele razy tutaj w programie było to wspominane w 71 roku kiedy to Zdecydowano że będziemy ciągle dolewać wody do tego wina i ten pieniądz będzie rozwodniony i ten wykres cen nominalnych po prostu jest zwyczajnie wykresem który nam nie mówi tak naprawdę co się dzieje na rynku i myślę że to jest ważne żeby po prostu to odnotować i zrozumieć tak naprawdę że no że niestety już system w którym jesteśmy od 50 lat tak funkcjonuje Więc no taka jest sytuacja nie czyli ceny nominalne to są ceny które nie są skorygowane o wskaźnik inflacji jako takiej dokładnie No i widać że to ile to razy 8 urosło tak więcej tam przy 70 roku to tak Czyli to w okolicach 78 to tam 20 przebiło i wtedy byłoby razem 8 a nie martwi się ta ogromna dynamika wzrostu cen która nastąpiła od około 2012 roku kiedy rozpoczęły się programy Quentin leasing czy to amerykańskie czy europejskie czy już nie wiadomo czyje bo to wyraźnie widać takie Ekstremum które przypomina mi trochę rynek szczytowy z grudnia 2017 roku na kryptowalucie na bitcoinie tak też nagle tak poszło ostro w górę i potem wiemy jak to się skończyło dokładnie no Jest to zdecydowanie zdecydowanie według mnie idzie to za szybko natomiast no decyzję bankierów są takie a nie inne Cały czas mamy tego pieniądza coraz więcej no już tutaj już niedawny Ewenement covidowy No to już nam pokazał Jaką skalę po prostu w środku jesteśmy w stanie wrzucić do tego rynku więc no to się też później odzwierciedla No chcąc nie chcąc na na rynku nieruchomości ja tutaj Jacku też mam takie przemyślenie że tak naprawdę w ostatnim okresie ludzie którzy zbierali powiedzmy pieniądze chcąc kupić swoje mieszkanie czy to na własne potrzeby czy też inwestycyjnie ale decydowali się że nie będą brali kredytu mam wrażenie że ciągle gonią tego króliczka który ciągle im ucieka i nie mogą go złapać i niestety chcąc nie chcąc sytuacja według mnie w tym momencie trochę promuje nawet bardzo promuje osoby które decydują się jednak na ten kredyt i po prostu Albo jeżeli kupują dla swoich potrzeb No to albo nadpłacają i po prostu jakoś sobie radzą z tym kredytem jeżeli na cele inwestycyjne No to jest jeszcze prostsza sytuacja bo tutaj wtedy najemcy jakby ten kredyt tak naprawdę pomagają spłacać więc sytuacja promuje dzisiaj tego typu klienta No i niestety ja też nie chcę tutaj namawiać naszych widzów na branie kredytów bo oczywiście jest też coś takiego jak ryzyko i to jest bardzo ważny czynnik który trzeba brać pod uwagę jeżeli chodzi o decyzję ale no te wykres który tutaj pokazaliśmy po prostu i system w którym Żyjemy niestety promuje branie kredytu po prostu zwyczajnie tak to trzeba ująć jak mamy inflację 18% nawet kredyt jest powiedzmy na 10 to OK Teraz mamy inflację za kwiecień Czy te około 14 No tak All inflacja spada i teraz pojawia się bardzo ważne pytanie tak bo ale to myślę że będziemy gadali na temat W ogóle samego kredytu jako takiego kosztu tego kredytu w horyzoncie długoterminowym bo Kredyt się bierze na 10-20 często 30 lat prawda i to ma duże znaczenie z punktu widzenia rozważania cyklu gospodarczego po kilka tych cyklu się owinie w czasie tego okresu trwania kredytu jako takiego No ale popatrz jedna rzecz która mnie ciekawi na twoim wykresie to jest między innymi to że ktoś mi powiedzie A no tak pikuje w górę bo inflacja jest No dobra no ale w latach 70 ta inflacja też była i pytanie Czy wtedy też ten wzrost był taki agresywny bo Proszę pamiętać że do 81 roku ta inflacja była bardzo agresywna wynikająca właśnie z sytuacji w której po pierwsze ujawniły się ogromne ilości pieniądza wyprodukowanego na potrzeby finansowania wojny w Wietnamie z drugiej strony został oderwane od złota z trzeciej strony pojawiało się zapotrzebowanie na dolarach a więc wzrosła cena dolara skutek zapotrzebowania na transakcję na surowcach i ropie naftowej i tutaj patrząc na to to widać wyraźnie przyspieszenie A więc co może być takim czynnikiem co tak krótkim okresie czasu w ciągu dwóch lat spowodowało to są takie agresywne wzrost cen Jak sądzisz ten cech nominalny tak No myślę że czynników oczywiście jest wiele natomiast myślę że skala po prostu tego dodruku z którego z którym obecnie mamy do czynienia No tutaj nam daje dużo do myślenia Nie bo no bo ja jednak sytuacja z 71 roku a ta skala powiedzmy ostatniego do druku czy też luzowania ilość ilościowego w latach 2010-2020 była ogromna a później to już w ogóle można powiedzieć kosmos nie więc no niestety rynek nie żyje w próżni i te pieniądze gdzieś na rynku muszą się przelewać No i mamy sytuację Gdzie mamy różnego rodzaju aktywa których nie przybywa po prostu tak szybko jak tych pieniędzy nam się bywa po prostu w gospodarce No dlatego one siłą rzeczy w dłuższym horyzoncie oczywiście to na pewno muszą po prostu iść do góry nie jeżeli chodzi o krótkie okresy to wiadomo że mamy mamy różne fluktuacje nie tak i to co mówisz to jest bardzo ciekawe z punktu widzenia niedoborów w zakresie terenów inwestycyjnych w Krakowie Mamy dwie takie sytuacje w tej chwili dość ciekawe pierwsza to jest ochota zespołu obecnego pełniącego funkcję prezydenta zabudowy terenu w Olszanicy to są tereny zalewowe pomiędzy balicami a drugą częścią Krakowa na której chce się wystawić około 100 tysięcy mieszkań Najlepsze jest to że po pierwsze azo są to tyle zalewowe po drugie austriacy Planując rozkład Krakowa w XIX wieku uważali że te tereny są terenami nawiewowymi żeby tu wiatr po prostu wiało odświeżał Kraków te niedobory powodują że Sięga się po różnego rodzaju tereny tylko po to żeby dać że tak powiem możliwość funkcjonowania rozwijania miast i oczywiście funkcjonowania deweloperom tak inną sytuacją w Krakowie to jest przeciwna sytuacja na rybitwach gdzie chce się likwidować zakłady produkcyjne przemysłowe zatrudniające parę tysięcy osób i produkujące około 8 miliardów przychodów tylko po to żeby wydawać krakowski Manhattan Jak to się mówi w cudzysłowie bo Tereny inwestycyjne w Krakowie już są wypełnione do ostatniej dziurki więc pytanie w jakim stopniu ta ten element ceny jest związany właśnie z tymi niedoborami tak i więc nie jest tylko inflacja czynnikiem napędzającym ale także gęstość zabudowy i brak terenów inwestycyjnych a jeżeli popatrzymy właśnie na ten kolejny wykres który przygotowałeś czyli wykres realnych cen mieszkań w grupie Krajowej CD No tutaj mamy zdecydowanie już inne obraz tego rynku on jest oczywiście też przedstawiony w kontekście no 50 lat także mamy tutaj kawał historii Rynku nieruchomości ewidentnie widać że kształtują nam się tutaj cykle jakieś na rynku nieruchomości i faktycznie widać że jeżeli nałożymy na ten wykres też tą inflację którą właśnie widzimy i ten wykres oddaje wtedy te realne ceny nieruchomości No to widać że są okresy w których rynek nieruchomości zmaga się z problemami i tak chociażby tutaj największy powiedzmy Ten spadek No to jest faktycznie ten od 2008 roku bo tutaj faktycznie nawet mieliśmy pokazane na poprzednim wykresie że też mieliśmy nominalne spadki więc on jest tutaj największy natomiast były też sytuacje problemowe Oczywiście to jest wykres dla krajów oecd Także mamy dosyć szeroki tutaj przekrój państw wziętych pod uwagę do kształtowania tego wykresu ale mamy sytuację z 90 roku mamy sytuację z lat 70 gdzie ten rynek miał problemy i dzisiaj Widać że ten rogal już tutaj jakby na górze samego tego wykresu też nam też nam zawraca Więc można powiedzieć że odnosząc to żeby do takich naszych realiów No to powiedzmy że mieliśmy pół roku temu mieszkanie za 500 tysięcy i powiedzmy że ta cena tego mieszkania No dzisiaj jest podobna albo lekko wyższa natomiast inflacja po prostu no pokonuje nam na ten moment rynek nieruchomości No i idzie po prostu szybciej niż na ten moment rosną ceny No dlatego tutaj no ten rogalik zaczął nam troszkę zawracać No i tak naprawdę Sytuacja która mogłaby zabezpieczyć powiedzmy nasz kapitał No to oczywiście teraz po fakcie jest to łatwe do jedzenia ale i też nie jest to 100% ochrona ale jeśli ktoś tam rok temu wziął 10 letnie obligacje indeksowanej inflacjom No to myślę że w większym stopniu na pewno mógł swój kapitał ochronić i takie osoby powiedzmy ale to oczywiście duży kapitał musiałby być w te obligacje władowany właśnie ten który później będzie przeznaczony na nieruchomości mogą na przykład za dwa lata mogłyby za dwa lata się pojawić na rynku i wtedy dla nich realnie by było to zwycięstwo nie więc jakby ten wykres mniej więcej pokazuje nam to że są okresy gdzie no nieruchomości mają problem no i No jesteśmy chyba właśnie w jednym z tych okresów gdzie jeżeli chodzi o inflację No to są zmagania to jest ciekawe co mówisz ja patrzę jeszcze na ten wykres także z innej strony bo to co widzę to widzę tak że cykle są coraz dłuższe a spadki coraz głębsze jeżeli popatrzymy na tą cykliczność To zwróćcie uwagę Szanowni państwo że pierwszy cykl trwał mniej więcej 4 lata 70 74 potem spadał do 76 Czyli dwa lata potem mieliśmy wzrost do mniej więcej 81 potem był spadek do 85 Czyli też 4 lata potem mamy 85 już do mniej więcej 91 mam maksa potem spadek który trwał do mniej więcej 97 roku Potem mieliśmy praktycznie 10-letni cykl wzrostu prawda bardzo agresywny czyli 10 lat Czyli dwa razy dłuższy niż wcześniej spadek wtedy też był bardzo bardzo głęboki w porównaniu do tych wcześniejszych No i mamy cykl trwający od mniej więcej 2012 roku dzisiaj jest 2023 czyli cykl 10-letni czyli można by powiedzieć tak że teoretycznie ten cykl dziesięcioletni powinien ulec zakończeniu czyli cykle pięcioletnie przeszły cykle 10-letnie wynikające z dużej podaży pieniądza i teraz pytanie czy ten cykl wzrostu który ma ekstrem mamy do czynienia od mniej więcej 2012 roku właśnie się kończy czy też on będzie miał takie lekkie zachwianie i będzie dalej szedł w górę Co ty sądzisz na ten temat wiesz co Jacku ja sądzę że będą bardzo że są bardzo małe jednak szanse na tego typu scenariusz czyli który tego że te nieruchomości bardzo mocno zaczną spadać analogicznie do sytuacji z 2008 roku bo uważam że trzeba też spojrzeć jakby na sytuację jaka jest w danym momencie bo w 2008 roku była sytuacja kiedy osoby chcące kupić mieszkanie potrafiły po prostu przebijać po prostu ten sufit cen oferowanych przez sprzedających I to było szaleństwo po prostu I wydaje mi się że będąc też Na tym rynku i analizując ten rynek na No na bazie właśnie tych wielu lat uważam że teraz w ostatnich latach takiej gonitwy po prostu nie było no i też później jak sobie pokażemy wykres dla polskiego rynku Ile trzeba było tych średnich pensji w 2008 roku na to mieszkanie wydać no to no myślę że to też nam pokaże że jednak ta sytuacja jest teraz i bardziej bym się skłaniał ku temu scenariuszowi który zarzuciłeś że jednak może to się lekko skorygować A no niestety później może niestety dla kupujących ale no później pójdziemy po prostu dalej w górę jeden z ciekawszych elementów który jest to jest także to jaki procent mieszkań jest kupowany pod najem gdyż jeżeli popatrzymy na rynek cen najmu No to trudno jest sobie w tej chwili młodym ludziom pozwolić na najem mieszkania jest oczekiwana pewna stopa zwrotu Kiedyś było takie założenie że mieszkanie powinno zwracać się w przeciągu 10 lat Jeżeli chodzi o dochody z najmu plus Fi wynikające ze wzrostu wartości ceny samej nieruchomości jako takiej Czyli generalnie Zakładano tak że najem spłaca kredyt a zarabiamy na tym że zmienia się cena nieruchomości tylko przerwę proszę cię Cały czas mówimy tutaj na tym na tych wykresach cen nominalnych realnych tylko o wartości o ocenach nieruchomości Natomiast tutaj nie mówimy o tym czynniku najmu O którym teraz wspominasz nie żeby też dla naszych widzów była jasność nie oczywiście dodatkowy czynnik który wpływa jakby na decyzję nie także trzeba to jakby też zaznaczyć i na cenę cenę czy jest duży popyt wynikający z tego że ludzie uciekają z pieniądza w cegłę A czy też tego nie ma I to jest też takie czynnik sterujący No my Dodatkowo w Polsce mamy tutaj napływ tej chwili nowych kandydatów na obywateli polskich którzy tutaj czują się coraz lepiej mamy sytuację w tej chwili taką że 90% transakcji około 90% transakcji na rynku nieruchomości w Polsce zawieranych jest za gotówka 10 za kredyt i to ma znaczenie kto ma tyle pieniędzy że kładzie na stole gotówkę w postaci pół miliona czy więcej żeby kupić mieszkanie tak to też jest bardzo ciekawe i i nie do końca chyba zbadane i zrozumiałe jeszcze przez instytucje zarządzające naszym kochanym państwem bo można byłoby z tego wyciągnąć kilka ciekawych wniosków tak jak długo jeszcze i za co to polskie społeczeństwo będzie płacić bo ma płacić za za to że niektóre kraje się rozwijały i wyemitowały Co2 do atmosfery na skutek czego mamy to co mamy ale to my teraz będziemy za to płacić tak OK mamy sytuację jaką mamy za którą nie ponosimy odpowiedzialności i ogromną migrację za którą też obywatel Polski płaci tym że cena nieruchomości rośnie w górę i na coraz mniej go stać A jeżeli go będzie na coraz mniej stać to pojawi się pytanie czy on będzie chciał mieć dzieci bo być może nie będzie go stać na mieszkanie w którym jest w stanie zapewnić Komfort sobie w swojej żonie i swoim dzieciom może jednemu a więc jeżeli Nie rozwiążemy tego problemu to możemy dużo gadać i ciągle się zastanawiać dlaczego jest tak jak jest jeżeli dokona się kompleksowego przeglądu tej sytuacji czynników determinujących warunki ekonomiczne funkcjonowania polskich rodzimych rodzin tak to może się okazać że warto by się tym trochę zająć i tak podrzucam dla niektórych żeby się może nad tym pochylili w ramach kampanii wyborczej i zastanowili się nad dobrobytem Polaków i może skoncentrowali się na tym żeby go systematycznie podnosić bo wracając właśnie do tego co powiedziałeś czyli kwestie wynagrodzeń to jest taki wykres kolejny rzeczywista i nominalna wartość minimalnej płacy Federalnej w Stanach Zjednoczonych od 1938 do 2022 roku to jest bardzo ważne tak czyli tej minimalnej płacy którą żąda amerykański uważa że powinna na rynku istnieć bo do tego się odnosimy oczywiście na fluktuuje różnie od różnych zakładów miejsca no ale takie zalecenie federalne że ma być minimalna No i co my tu widzimy zdecydowanie jednak ta [Muzyka] siła tutaj nasza nabywcza No maleje nam nie nawet w tych latach 2010-2022 prawda ta cena się ustabilizowała znaczy ta wartość się ustabilizowała ostatnio coś tam poszło w górę ale generalnie można powiedzieć tak że przyglądając się temu wszystkiemu i przenosząc także na grunt Polski przecież my mamy ten element od roku 90 i w latach 90 była dość ciekawa sytuacja bo wartość realna nabywcza wynagrodzeń Polaków bardzo rosła i dlatego te lata 90 dla były takie świetne bo z dnia na dzień nam się żyło coraz lepiej wkładaliśmy pieniądze na konto bankowe i mieliśmy dochody wyższe niż inflacja dostawaliśmy coraz wyższe wynagrodzenie za które mogliśmy coraz więcej kupować coraz jeździć na fajniejsze wczasy wyjazdy i trwało to do schłodzenia polskiej gospodarki przez ministra profesora Balcerowicza prezesa Narodowego Banku Polski który stwierdził że Polska się za szybko rozwija trzeba ją schłodzić i on tak skutecznie schłodził że podniesieliśmy się dopiero wtedy kiedy Polacy zaczęli wyjeżdżać tu mnie do przede wszystkim Wielkiej Brytanii zarabiać pieniądze i transferować środki tak około 5 miliardów euro rocznie było transferowane w momencie kiedy tam wyjechaliśmy No i z powrotem ten rynek mieszkaniowy bardzo szybko wtedy ruszył tak potem się pojawiło tak że te transfery spadły bo ludzie zaczęli się osiedlać tam bardziej na stałe i myśleć o swoim życiu tam a nie tu no i niestety błędy jakie zostały popełnione przez teoretyków polityki monetarnej i teoretyków rozwoju gospodarczego jednocześnie wspieranych przez pewną myśl niektórych profesorów amerykańskich jak nie jakie osaksa doprowadziły do tego że Polska w przeciwieństwie do wielu innych krajów ma pewien problem z rozwojem ma takie fale wzrostu i fale spadku Ale rozwijamy się głównie dzięki temu że byliśmy zasilani ogromnymi pieniędzmi z Unii Europejskiej od 2004 roku a teraz jak się okazuje leci się nas kosztowało to w ciągu najbliższych sześciu lat będziemy potrzebowali wydać powiedzmy według szacunku z 2021 20 miliardów tak ale jeżeli skorygujemy tę inflację to może się uzbierać nawet 300 350 miliardów euro czyli przy polskim PKB około 600 miliardów euro czyli 50% PKB musimy wydatkować w tym okresie gdzie wpływy z Unii Europejskiej w ramach programu spójnościowego i rozwojowego być około 60 paru miliardów euro co ty na to jak to może wpłynąć wiesz na ten wykres bo szczególnie popatrzmy też na jeszcze jeden wykres który tej ciekawej przygotowałeś czyli STAG płacową która Nie rozkłada się równomiernie na pracowników czyli ten element w którym osoby prognozowane do tego że zostaną wyłączone z rynku pracy przez sztuczną inteligencję robotyzacji automatyzację nie są szanowane i są wyłączane jest pewna grupa ludzi która zarabia coraz więcej miałem przedwczoraj taką bardzo ciekawą rozmowę w czasie której padło stwierdzenie właśnie na temat dyskusji to była taka rozmowa Międzynarodowa znaczy było jasne tak z bardzo ciekawą bardzo ciekawymi osobami że studenci w tej chwili którzy chodzą na uczelnię uczą się zawodów które w 80% nie będą istniały za 10 lat Słuchajcie 80% zawodów których uczymy dzisiaj studentów na uczelniach za 10 lat nie będzie istnieć Jak to się przełoży Mateusz na rynek mieszkaniowy podwyższam poprzeczkę w tej naszej dyskusji co ty na co tak niespodziewanie za winkla i strzelający za Wydaje mi się że jeżeli chodzi o nasz ze strachuje innowacyjności takiej świeżości dostosowania do obecnie panujących trendów No bo dzisiaj już lotny temat sztucznej inteligencji a No my na uczelniach jeszcze Uczymy się zupełnie czegoś innego Więc jakby no Według mnie to trochę pokazuje że to szkolnictwo nasze nie nadąża po prostu za tym co się dzieje po prostu zwyczajnie na świecie i to jest problem i oczywiście jest to też problem ustawodawstwa no bo no bo wiadomo że dobre zmiany później dają dobre efekty jakieś nie więc no dobre zmiany dają dobre efekty to uważałbym Mateusz no w kontekście to już powiedzmy tutaj nie zważajmy na grę natomiast Chodzi mi o ocenę tutaj sytuacji nie A ja bym powiedział tak że właściwe dane dają zmiany dają wysoką efektywność edukacji tak dobrze to mówmy w ten sposób będzie bezpieczniej No Proponuję wiesz bo Pamiętaj o tym że potem mamy takie adreme hejciki prawda różnego rodzaju a Staramy się zachowywać pewną neutralność a Słuchają nas słucha nas jedna i druga i środkowa i Boczna strona więc tak No mi się wydaje że chyba to nazwał to na złącze chyba że my raczej oboje jesteśmy osobami które szukają raczej takiej realnej strony a nie gdzieś tam opowiadamy się po której stronie nie bo raczej chcemy dotrzeć do set na rynku nie także fakty decyzje i gdzie można zarobić pieniądze na emeryturę której moi kochani no Nie myślcie że ją dostaniecie Wczoraj miałem okazję słuchać audycji w której prowadzące tam edycję właśnie odnosił się do tego że nasi bracia ze wschodu w tej chwili wykorzystują taki przepis mówiący o tym że po miesiącu pracy można się już w Polsce starać o emeryturę No i był to projekt który został przygotowany dla Polaków adriantów z dalekich ziem wschodnich którzy by tu przyjeżdżali żeby mogli się czuć bezpiecznie u nas a tu się nagle okazało że nasi bracia trochę bliższego wschodu są szczegółowo jeszcze instruowani jak to zrobić żeby mieć emeryturę więc my zasuwamy po prostu zbierając te składki a furteczka im się otworzyła tylko pytanie co zrobi z tym nasz rząd i to jest pytanie czemu jeszcze nic nie ł to to jest bardzo ważne tak to tak na marginesie więc Nie myślcie sobie że jakąś emeryturę dostaniecie bo może znaczy jakąś dostaniecie tylko starczy wam No nie wiem przysłowiowe i tutaj się ujawnia nasz śmiech że tak powiem sprzed 30 lat że polska emerytura pozwoli kupować nam pudełko zapałek tak I jakoś tak dziwnie zmierzamy chyba w tą stronę bo bo gdzieś ten ZUS chyba jednak trzeba by mu się temu bilansowi z zus-u przyjrzeć dokładnie co tam się kryje Czyli mamy do czynienia także jest edukacja że dokujemy młodzież nie do końca w tą stronę co trzeba że mamy sytuację w której większa część zawodów zostanie wyeliminowana i analizy Makro już pokazują które więc po co pracowników inwestować jak wiadomo że za kilka lat zostaną wyłączeni z gry za to jest pewna grupa której się podwyższa rozwija I dba się o nią i z punktu widzenia Rynku nieruchomości No to to ci everage czyli ten jeden procent tych najlepiej zarabiających to co będzie pakował pieniądze fundusze inwestycyjne które tak jak to się dzieje w tej chwili wykupują mieszkania i przygotowują je po to żeby co wynajmować po prostu ja pamiętam w XXI roku jak gadaliśmy właśnie z Marcinem i Zastanawialiśmy się i tak Marcinowi mówię wiesz co łatwiej No chyba wygląda na to że te fundusze kupują bo spodziewałem się bardzo dużej ilości przyjezdnych do Polski Co wynika z ze spadającej liczebności polskiego społeczeństwa i konieczności podtrzymania gospodarki za pomocą nowej siły roboczej okazało się że dyskutowaliśmy tylko nie o tym kierunku o którym myśleliśmy wtedy No i rzeczywiście w tej chwili te mieszkania są wypełnione w najemcami którzy płacą ogromne pieniądze i jest następuje bardzo szybka stopa zwrotu z dokonanych inwestycji wykupywanie tysiącami setkami mieszkań W niektórych miastach w Polsce i tyle można do tego tylko dodać nie tak tak To się zgadza Czyli co wizja Szwaba Klausa nic nie macie jesteście szczęśliwi coraz bliżej No wydaje się że niestety zmierzamy w tym kierunku no i to też raczej nie chcesz żadna tajemnica No i tutaj ten wykres też Wydaje mi się że z jednej strony on pokazuje właśnie tą nierówność Ale z drugiej strony też No nie wiem co ty sądzisz Jacku na ten temat ale wydaje mi się że to jest też problem trochę kapitalizmu że jeżeli puścimy powiedzmy rynek wolno No to niestety sytuacja będzie taka że ci którzy sobie radzą Na tym rynku bardzo dobrze będą bardzo bardzo szybko odjeżdżać tym którzy sobie radzą słabo i wiesz tak to trochę wygląda Znaczy to jest właśnie to bardzo ważna rzecz o której mówisz Zresztą dyskutowaliśmy na ten temat właśnie z Marcinem dotyczącą na których chciwości i tego że jest taki element bycia chciwym i teraz nie każdego nie każde zostało obdarzony darami polegającymi na określonej inteligencji przedsiębiorczości generalnie mówi się o tym że od 1 do 2% populacji zakłada przedsiębiorstwa 98% populacji w nich pracuje czyli już z natury mamy sytuację pewnej nierówności pojawiają się od pewnego czasu prawda te różne hasła dotyczące inkluzji w kapitalizm równego podziału i tak dalej tylko oczywiście to są banialuki tak jak prezes jednej z firma it się powiedział prawda że Co to jest hołota będzie latała on musi latać bo on biznesy robi tak to jest jedna rzecz Druga rzecz że plecy żre mięso i zanieczyszcza świat No i to są takie po prostu dziwne dziwne hasła które latają po prostu z tamtej strony gdzie im Zaczyna się coraz częściej że tak powiem wydawać że są nad ludźmi i też No niestety to wygląda trochę tak czasami że niektórym można niektórzy mogą więcej nie niż inni I to to jest też problem społeczny nie wiesz no można by tu odwołać się do tego fajnego serialu pierwszego bo druga część tego druga drugi sezon był słaby zmieniony węgiel Alter Carbon Tak i to jest bardzo ciekawe takie odniesienie do tych matów którzy tam się pojawiali prawda żyjących nie wiadomo ile i zwykłych ludzi żyjących wiadomo ile A więc to takie świetny element pokazujący co by było gdybyśmy opanowali tego typu technologie przetrwania i przeżycia i w pewnym sensie można powiedzieć No dzisiaj bogate dostać na to żeby wydrukowali mu wątrobę z jego tkanek a milion dolarów i on będzie żył dłużej prawda za chwilę będą drukować różne inne rzeczy i składowe organizmu na które zwykłego zjadacza chleba dbającego o to żeby na osiedlu Było posprzątane czystość Śmieci wywiezione i jego Przyczynek dla komfortu naszego życia jest dużo większy niż jakiegoś tam prezesa wielkiej firmy czy z właściciela wielkiej firmy informatycznej która akurat Żeruje na naszych emocjach i zarabia na naszych emocjach A jego algorytmy powodują to że dziecia a nie są w stanie w tej chwili zapamiętać dłuższego odcinka tekstu nie są w stanie skupić się na tu i teraz tylko są w jakiejś przestrzeni w której ich nie ma i teraz zadam bardzo brutalne pytanie z mojej perspektywy Czyja praca jest cenniejsza i bardziej wartościowa dla mnie osoby która opróżnia śmietnik na osiedlu która wkłada swoją pracę w to że idąc na spacer idę w pięknej zieleni i mogę się cieszyć naturą czy takiego gościa który ma jakieś tam portal społecznościowy i eksploruje emocjonalnie moje dzieci to ma dla mnie większą wartość tylko że ten człowiek nie stać go na pewne kwestie a tamten ma luksusowe samochody jachty i jeszcze nie wiadomo co prawda Zadajmy sobie pytanie trochę o też o naturę właśnie tych zmian które się dzieją i Czyja wartość ma znaczenie w tym wszystkim czy ja wartość ma znaczenie jako kontrybucja do pewnego dobrobytu proste No myślę że tutaj odpowiedź jest Jacku retoryczna także myślę że powinniśmy chyba się dalej skoro jesteśmy osadzeni tutaj w temacie nieruchomości spróbować właśnie zrozumieć jak my właśnie możemy gdzieś tam jako ogół społeczeństwa poprawić swój powiedzmy Mental jeżeli chodzi o spojrzenie na ten rynek nieruchomości i to jest dla nas ważne i to może w przyszłości po prostu pomóc żyć w zwyczajnie lepiej nie tak zdecydowanie bo właśnie nie dostrzegamy tak osób które są w cieniu tak i nie dostrzegamy osób pań które wtedy kiedy wychodzimy z biura one się pojawiają i na drugi dzień wracamy i wszystko jest poukładane posprzątane karteczki papieru pokładane jakoś taki takie osoby funkcjonujące w cieniu tak kubeczki są pomyte prawda kawa jest w ekspresie nie dostrzegamy tej pracy zafascynowani swoją zajebistością nie No niestety tak to wygląda natomiast chcielibyśmy żeby ten świat jednak inaczej trochę funkcjonował No ale dlatego tutaj rozmawiamy żeby żeby też przekazywać jakąś wartość nie oczywiście zresztą bardzo piękne te materiały przygotowałeś i teraz kontynuując właśnie kontekst ten o którym rozmawiamy czyli kontekst Rynku nieruchomości przygotowałeś kolejny fajny wykres wykresów do ceny złota prawda jakbyś coś na ten temat powiedział bo to też pewna cykliczność się ujawnia w tym co się dzieje i wy dogląda na to jakbyśmy byli w dołku tak tak no wiesz co Jacku ja też bym chciał tutaj dać jakiś historyczny bo o tym wspomnianym 71 roku który jest też zaznaczony na tym wykresie No to właśnie jest ta sytuacja Kiedy zaczynamy mocno mocno rozwadniać ten pieniądz i dlatego zaznaczyłem te ekstrema żeby to było fajnie widoczne tutaj kiedy tutaj u góry są dwa okresy takie ekstremalne gdzie mieszkania były drogie w stosunku do złota i dwa okresy gdzie złoto było drogie w stosunku do nieruchomości mieszkań domów teraz jest to też pewnego rodzaju pułapka na tym wykresie i chciałbym na to zwrócić uwagę że to nie jest wykres który pokazuje że kiedy nieruchomości rosną to złoto spada albo odwrotnie to jest wykres który też pokazuje że kiedy nieruchomości rosną wolniej a złoto rośnie szybciej No to właśnie mamy to przesilenie na dół tego wykresu a jeżeli jest odwrotna sytuacja tak chciałbym żeby to też było jasne Nie bo nie każdy to do końca rozumie jeżeli jest odwrotna sytuacja no to mamy taką sytuację w 2001 roku gdzie mieszkania w stosunku do złota były drogie i teraz można by się zdziwić bo wcześniej pokazywaliśmy że przecież mieliśmy tą bańkę z 2008 roku ale okazuje się że to złoto 2001 roku zaczęło nam dosyć szybko rosnąć i dlatego tutaj ten 2001 rok był tym przesileniem jeśli chodzi o stosunek tych No i teraz jeszcze jest jedna pułapka którą chciałbym tutaj wskazać bo teraz by się wydawało że no mamy tutaj zaznaczone okresy No to co No to teraz lecimy z mieszkaniami do góry prawda mieszkania będą drożeć złoto będzie stał w miejscu albo będzie szło wolniej Natomiast ja bym chciał żeby raczej nasi widzowie tutaj nie nie próbowali patrzeć w ten sposób na ten wykres tylko raczej spróbowali na niego spojrzeć w momencie kiedy on już będzie w tym miejscu tego przesilenia czyli mam informację na przykład jesteśmy powiedzmy w 2001 roku mam informację mieszkania są drogie i teraz Jeżeli ktoś w relacji do złota w relacji do złota i teraz Jeżeli ktoś na tych dwóch aktywach przechowuje wartość to dla niego jest duży znak nie i w 2011 to jest w tym roku analogicznie Złoto jest drogie w stosunku do mieszkań więc trzeba coś z tym zrobić nie I teraz ja bym się raczej niefokusował czy ten wykres jeszcze pójdzie bo tutaj mamy wartość 250 około może tam jest lekko przez ten wykres nakryte Natomiast ja bym nie chciał tutaj prognozować czy to pójdzie w dół czy w górę natomiast raczej uważam że trzeba szukać tego punktu właśnie kiedy to się wydarzy i żeby to nam wtedy dawała jakąś informację w jakim momencie rynku się znajdujemy niż prognozować jakoś bo myślę że to jest akurat ważne nie żeby nie spekulować znasz moje zdanie na temat prognozowania tak że prognozuje się tu i teraz a prognoza na temat przyszłości która jeszcze nie istnieje to jest Zresztą odniosę się do tego do tych wszystkich prognoz gdzieś tam w kolejnym programie bo to wydaje mi się będzie bardzo ważne i tak przetwarzam sobie w myśli jakiś pomysł na to żeby to ująć no szczególnie właśnie nie możemy prognozować niepewności w wielowymiarowej tak szczególnie takie Jaka jest teraz bo wystarczy że gdzieś nastąpi zaburzenie i ta cała prognoza się rozlatuje Tak patrząc raczej na ten wykres ja tutaj Postrzegam to z innej ciekawej perspektywy polegającej na tym że złoto drogie No mamy złoto w tej chwili w okolicach 2000 tak mamy złoto w okolicach 2000 czyli w okolicach maksimum które tam się ukształtowało No i teraz pytanie co dalej tak no może pójść tam jeszcze do 2,5 powiedzmy może ale nie musi może stanąć w tym miejscu może spaść prawda No ale to by wskazywało na to że jeżeli by nam się ukształtowało ocena złota w okolicach tych których dzisiaj jest tak plus minus trochę to te mieszkania jeszcze mają szansę na to żeby rosnąć w górę żeby ten ta wizja świata w którym nas nie będzie na nie stać była wizją tego świata nadchodzącego bo ja tutaj dołożę ci ten element Europejski właśnie czyli kwestie taką że mamy wymóg zmodernizowania naszych mieszkań domów do zero emisyjności Czyli co Czyli musimy zainwestować pieniądze i to całkiem niemałe w to żeby nasze mieszkania domy stały się zero emisyjne ma by powstać tak zwane społeczny fundusz klimatyczny oparty na środkach pochodzących z transakcji na nowej kategorii praw do emisji CO2 w ogóle to jest bardzo ciekawe bo płacimy za jakieś fikcyjne prawa do emisji CO2 które spowodują że bilety lotnicze będą droższe o nie wiadomo ile że będą droższe przejazdy autobusami samochodem nie wiadomo czym że transport czyli do wożenie towarów do sklepów będzie droższy co automatycznie spowoduje to że Zastanawiając się nad cykle inflacyjnym co będzie kolejnym czynnikiem inflacyjnym No to już wiadomo kolejną falą inflacyjną czyli mieliśmy pierwszą falę inflacyjną surowce podstawowe zdrożały poszły w górę ceny zostały Gdzie są a surowce spadły wynagrodzenia was idą w górę więc ciągną inflację OK i za chwilę Ta inflacja zostanie pociągnięta ogromnymi nakładami tak jak w przypadku Polski prawda rzędu 2300 miliardów euro do 2030 roku żeby dociągnąć do tego 2035 roku nasze domy mają być zero emisyjne no to w takim razie co to znaczy że wartość nieruchomości ulegnie zwiększeniu tak bo jeżeli masz mieszkanie o wartości 500 000 takich chwilę monolog se strzelę nie masz mieszkanie 500 tysięcy złotych i musi w niego zainwestować w stówę żeby było zero misyjne bo przecież wiadomo że jak jest przymus to producenci to wykorzystają i narzucą marżę tak i będą redukowali marży na swoje wyroby tylko będą marżeć bo bo jest potrzeba taka prawda i dołożyć stówę No to automatycznie twoja nieruchomość w ciągu kilku lat do tą stówę pójdzie w górę No bo przecież nie będziesz dokładał z własnej kieszeni Tylko widzisz w cenę nieruchomości nie dokładnie także w drugim w długim terminie na pewno jest to czynnik Pro wzrostowych jeśli chodzi o ceny na nieruchomościach i jeżeli będziemy się tego cały czas trzymać to wydaje mi się że nie ma innej drogi Nie no jest jeszcze inflacyjnie tak Czyli nieruchomość ze względu na konieczność inwestycji wzoru emisyjność ale jeszcze zostanie kopa z tytułu procesu inflacyjnego bo nieruchomości są klasą aktywów skorelowaną z inflacją kropka dokładnie jeszcze chciałem tylko jedną pułapkę tego wykresu to jest wykres pułapki pozostawiałeś na nas ty No chciałem właśnie żeby ale na szczęście na szczęście tłumaczę właśnie te zagrożenia żeby je rozumieć żeby nie mieć błędnego obrazu tego tej relacji tutaj złota i nieruchomości są to dwa aktywa złoto i nieruchomości które przechowują wartość pieniądza w czasie ale to wszystko się dzieje wolno one z dnia na dzień nie rosną to nie jest wykres bitcoina więc te zmiany na tym wykresie Jeżeli ktoś lubi szybkie zmiany to to właśnie tam najlepiej rynek kryptowalut Natomiast tutaj te zmiany są wolne Więc nie możemy powiedzieć że za rok za dwa Ten wykres osiągnie na pewno jakieś Ekstremum więc trzeba patrzeć w szerszej perspektywie bo te aktywa zachowują się raczej wolno i ten stosunek ich też będzie się rozkładał na długie lata więc możemy jakieś Ekstremum na przykład osiągnąć za 5 albo nawet więcej lat nie więc tego oczywiście nie wiemy natomiast trzeba mieć tego świadomość także są jedną rzecz wchodząc na wesoło Patrząc na te wcześniejsze wykresy można powiedzieć że mieliśmy cykle pięcio teraz są cykle 10 to teraz Jeżeli będziemy mieli przedłużenie to będziemy mieli cykl 15-20-letnie na nieruchomości prawda I tutaj też to znajduje pewnego rodzaju pokrycie z tym co wcześniej mówiłem że do końca lat 90 myślało się o cyklu na nieruchomościach w układzie 10-letnim prawda że w 10 lat nieruchomość ma mi się zwrócić tak dzisiaj nieruchomość ma się zwrócić w ciągu 25 lat co automatycznie Można by powiedzieć a nawet 30 już patrząc na to co się dzieje w tej chwili to można powiedzieć że ten cykl mógł w tej chwili może się wydłużyć do 15 lat prawda Czyli mielibyśmy jeszcze pięcioletni cykl wzrostu co by było zgodne z tym że mamy 2 dwudziesty trzeci plus 5 to jest 2020 ósmy czyli chwyt 2030 nie to jakbyś tak jakoś tak Nie masz wrażenia że intensyw jest też na siłę trochę wydłużany bo tak sam przecież nawet 2019 roku pokazywałeś dane które sugerowały że brakuje nam po prostu kasy w systemie tak I nagle co się okazało No mamy pandemię pach wydrukowaliśmy pieniędzy i lewy drukowaliśmy No tutaj konkretnie banki centralne możemy im za to podziękować więc ten cyrk jakby jest też na siłę sztucznie utrzymywany i dlatego też Wydaje mi się że to przedłużenie też trochę z tego wynika takie wiesz Zdecydowanie masz rację bo ten cykl jest przedłużony ze względu na to że czekamy na jakąś zmianę większą Tak i teraz próbuje się po prostu utrzymać aktualną sytuację która jest pewnego rodzaju pomieszaniem różnych składowych cyklu ekonomicznych Czyli mamy jedną porę roku a nie tak jak dotychczas zima jesień Lato wiosna czyli pewną cykliczność klimatu prawda I jak ostatnio nie mówi się że warczy się już raz co dwa tylko walczy się ze zmianami klimatu czyli w Polsce będziemy walczyć ze zmianami pór roku tak żeby była jedna pora roku także to taki żarcik sucharek więc tutaj też mamy do czynienia z tym że dzisiaj trudno jest wyekstrahować jeden cykl ekonomiczny tylko mamy do czynienia ze złożeniem różnych sytuacji pomieszaniem różnych sytuacji na różnych kategoriach aktywów ale ja sublimuje to tylko i wyłącznie z tej perspektywy czynników wzrostu nieruchom bocznikiem wzrostu który napędza to konieczność zainwestowania czyli nie stać się na to żebyś zainwestował przychodzi do ciebie fundusz inwestycyjny mówię kupuje zainwestuje wynajmuje tobie z powrotem tak żebyś mógł i pozwolę ci te gwoździe w ścianę wbijać OK możesz wbijać kogoś gdzie chcesz okej inny czynnik to wyzwolona tym dodatkowa inflacja tak trzeci element to to że będziemy mieli do czynienia z mniejszym niż flocie ale stałym wzrostem wynagrodzeń i przede wszystkim także z kosztami utrzymania tych nieruchomości bo pamiętajcie o tym że dopasowanie do zero emisyjności to jest jedna rzecz a druga to jest utrzymanie tej zero i emisyjności tak Czyli ciągłe dodawanie ciągłe konserwowanie spowoduje to że jak ktoś dojdzie do emerytury której nie ma i przyjdzie do niego przedstawiciel pewnej instytucji finansowej Powiedz Słuchaj zrobimy teraz Odwrotnie tak ty nam spłacałeś to mieszkanie przez 30 lat to my go od ciebie filmy za pół wartości ale będziemy ci dopłacać do twojej emerytury żebyś tak nie skończył na ulicy Czyli to co na czym trwają w tej chwili bardzo agresywne prace dotyczące właśnie odkupywania mieszkań od osób szczególnie od osób emerytów wydawanie gwarantowanego okresu życia do czasu ich odejścia z tej ziemi i przejmowanie tej nieruchomości i robienie z nią czegoś nowego także Słuchajcie w ogóle wchodzimy w zupełnie inną strukturę społeczną i zupełnie inną grę społeczną ale jako że godzicie się na to No to dostaniecie co chcecie nie tak to się mówi naród ma takiego prezydenta jakiego sobie wybrał i na jakiego zasługuje więc będziecie mieli taki świat w którym będziecie mieli kubaje póki młodo i fajnie a potem znacie moje powiedzenie nie job glukoza do widzenia jedźmy dalej bo kolejny fajny wykres który przygotowałeś to jest indeks s&p 500 do Case Schillera tak dla 20 Stanach Zjednoczonych i co wtedy chciałbyś nam przekazać ten wykresem No według mnie sytuacja Raczej sprzyja tutaj spadkom tak tak tak tak więc wydaje mi się że no tutaj ten rynek amerykański no wchodzi w jakieś spowolnienie natomiast No też możemy sobie odpalić kolejny wykres a obywateli z centrów miast w Stanach Zjednoczonych mamy informacje z San Francisco Los Angeles z Nowego Jorku i z Chicago ten element w którym Miasto stało się niebezpieczne dla mieszkańców i biała średnia klasa ucieka z centrów miast które stają się domenami pod kontrolą Nie tych których by chcieli mieć pod kontrolą a szczególnie w Chicago tam ostatnie strzelaniny zaburzenia które się dzieją pokazują przede wszystkim jedną rzecz ogromne oddziaływanie i to jest takie ciekawe połączenie na które być może sobie też damy jeszcze jakąś jedną audycję dotyczącą inwestycji w nieruchomości komercyjne i całego problemu banków średniej wielkości w Stanach Zjednoczonych wynikających z ich inwestycji z jednej strony w obligacji tak jak silikonwallybangupad OK i patrzcie co się dzieje bo wydać wyraźnie że mamy do czynienia z sytuacją w której średniej mały banki komuś w Stanach Zjednoczonych nie są wygodne i są bardzo ostro targane tymi sytuacjami które się Na tym rynku oddziały dzieją czyli obligacje i nieruchomości komercyjne dwa główne obszary reinwestowania kapitałów w te klasy aktywów OK i co chciałem jeszcze do tego wykresu dodać bo chciałbym żeby on też był dobrze zrozumiany bo ten wykres to jest Polega on na gromadzeniu danych o rzeczywistych cenach sprzedaży domów jednorodzinnych w poszczególnych regionach USA byli od sprzedaży domu po miesiącach lub latach nową cenę sprzedaży porównuje się ze starą ceną i tworzona jest tak zwana para sprzedaży Czyli on tutaj pokazuje nam tą tendencję której zmierza właśnie rynek nieruchomości w Stanach Nie no i tendencja No mamy cały czas No nie mamy żadnego słupka który przewyższa od od maja który przewyższałby poprzednie słupki No więc tendencję mamy spadkową no i najprawdopodobniej niedługo schodzimy poniżej zera na tym indeksie procentowo Nie no czyli spadki to jest bardzo ciekawe co mówisz A jeżeli popatrzymy teraz na ten kolejny wykres pokazujesz wykres fredu dotyczących danych w zakresie zatrudnienia i efektywnej stopy procentowej które jest przez Fed publikowana jakie jest przesłanie tego wykresu tak naprawdę przesłanie jest takie że wzrostu procentowych nie powoduje od razu bezrobocia on ma wpływ ale dopiero po czasie i teraz mamy sytuację w której właśnie ja zaznaczyłem różne okresy na przestrzeni Od 1955 roku że szczyt tych stóp procentowych czyli sytuacja w której być może się znajdujemy Albo jesteśmy niedługo przed nią No to dopiero jest moment w którym zmienia się po prostu ta sytuacja bezrobocia Czyli jeżeli zaczną być obniżany te stopy procentowe to Ten wykres pokazuje że w tym macie dopiero zaczynamy nam rozciąć bezrobocie którego w tym momencie w Stanach nie widzimy przełożę na cenę według ciebie a przełożenie jest takie że jeżeli mamy z bezrobocia No to ma to duże wpływ na siłę nabywczą i na zdolność do zakupowania mieszkań na rynku nieruchomości także no jeżeli faktycznie to bezrobocie nam by się pojawiło w Stanach No to będzie kolejny czynnik który będzie dopychał kolanem ten rynek nieruchomości bo oczywiście nie możemy mówić że tylko bezrobocie tylko inflacja tylko kredyt 2% Tylko coś tam bo to jest cały zespół czynników i oczywiście Bezrobocie jest bardzo Ważnym czynnikiem tutaj w tym kontekście No tak ale mamy do czynienia popatrz mamy teraz do czynienia z sytuacją w której stopa procentowa w Stanach Zjednoczonych rośnie tak to będzie ostatnia już podwyżka i potem Fed wejdzie fazę oczekiwania na reakcję która będzie trwała kilka miesięcy i po tych kilku miesiącach rozpocznie cykl odwrotny czyli cykl zmniejszania Czyli jak kiedyś pokazywałem prawda że idzie i poszła inflacja i swetr podnosi stopę procentową inflacja spada potem przez pewien czas są sobie równy i potem inflacja spadnie a oni będą podążali w miarę tego jak inflacja Będzie spadała ze spadającymi stopami z obniżeniem kosztów kredytu tak i czyli Obniżenie kosztu kredytu będzie miało do czynienia będzie przyczyniało się do wzrostu popytu na kredyty a tym samym do wzrostu cen nieruchomości ale także spadająca inflacja będzie czyniła siłę nabywczą troszkę wi