ETF Café | Zaprojektuj, testuj, inwestuj: darmowy symulator portfela [Symulator portfela ETF]

dzień dobry Dzień dobry Witam was serdecznie w kolejnym odcinku ETF Cafe jak zwykle ze mną jest Grzegorz radziukiewicz z bloga inwestuj długoterminowo a dziś mamy dla was Powiedziałbym taki nietypowy odcinek ponieważ jest to taki odcinek z serii powiedzmy praktycznych gdzie przez większość tego odcinka będziemy pokazywać wam jak korzystać z narzędzia narzędzia które umożliwia budowanie testowanie weryfikowanie strategii inwestycyjnych i co więcej to narzędzie jest darmowe jest dostępne dla każdego z was Ale o szczegółach za chwilę porozmawiamy tymczasem przywitam się z Grzegorzem Cześć Grzegorz Co dobrego u ciebie słychać w Norwegii Witam witam serdecznie witam słuchaczy No nic co słychać tak naprawdę pamiętasz Jacku jak w tamtym ostatnim razem wspominałem o pogodzie że jest taka piękna pogoda no Skończyło się to co dobre przyszłaś wilka z lasu Tak przyszła standardowy standardowy deszczyk pada Także jesen tak jesiennie nie zimowo znaczy nie No właśnie nie nie nie ma tak Nie nie jest zimowo zimowo to by było wiesz pewnie z zer do Plusa 5 A tu jest nawet i 10 stopni było Wiosna idzie powoli także no i dłuższe dni człowiek jest bardziej pozytywny ku wiośnie Zbliżamy A co tam poza tym w życiu coś mo ciekawego w temacie inwestowania czy może coś w życiu nie zawodowym jak tam u ciebie to wszystko wygląda jedyne co mi przychodzi na myśl ostatnio głośno było o tej o właśnie po wyborach w Stanach Zjednoczonych i o tym co co Elon Musk jakby popiera Donalda trumpa i tam te wszystkie jego wywiady także jakby sentyment [Muzyka] Tesli spada w Norwegii można powiedzieć okej i widać to w sprzedaży samochodów sprzedaża sprzedaż spadła nie wiadomo czy to przez to czy nie przez to ale generalnie spadła sprz Wydaje mi się że spadła sprzedasz w ogóle Tesli w Europie także w styczniu to to można Można sobie sprawdzić ale jedyne co taki jakby taka ploteczka jak związana właśnie z teslą mogę powiedzieć to to ten [Muzyka] fundusz olejowy norweski posiada około 1 PR akcji Tesli A pamiętasz może jaki duży jest portfel tego funduszu to było około 1,7 tryliona dolarów się to jest To jest bardzo duży kosmos tak I oni są jednym z 10 największych jakby akcjonariuszy Tesli właśnie pół roku temu największym na świecie Tak tak jednym z 10 największych na świecie Tak OK i jeden i na walnym zgromadzeniu pamiętam Właśnie teraz to to to wyszło na walnym zgromadzeniu pół roku temu jakby byli przeciwko pewnemu punktowi który dawał Iron nowi masowi dodatkowe opcje na na akcje wysokości około tam 55 miliardów dolarów teraz to jest warte około tak około 100 miliardów dolarów i nie zgodzili się przez to no i dlaczego o tym mówię bo bo ten szef tego funduszu norweskiego zaprosił Ilona maska do siebie na na obiad jakby taki gdzie miał wygłosić jakby [Muzyka] taki nie wiem jak to powiedzieć no przemówienie tak przemówienie na temat yy na temat Przyjaźni no i po tym jak oni zagłosowali przeciwko temu de facto Ilono zagłosowali przeciwko to napisał sms-a do nie do tego właśnie szefa funduszu że że nie przyjedzie niestety nie przyjedzie przez to że po prostu prosiłem cię o coś a ty żeś tego nie spełnił takie tam w smsie to wszystko było dlaczego to Wiem o tym bo bo później ten szef tego funduszu opublikował treść tego sms-a tak naprawdę do prasy to trafiło i też on miał do tego do tego pretensje także to takie takie teraz no nastroje się troszeczkę pogarszał pogorszyły w Norwegii a bodaj chyba Norwegia to jest taki czołowy rynek dla Tesli właściwie większość chyba samochodów elektrycznych w Norwegii to Tesla a jeszcze tak podpytać bo tak to się chyba tak to chyba nazwałeś to jest fundusz Gdzie beneficjentami są wszyscy obywatele czy to jest tylko jakaś określona grupa nie to jest te wszystkie sprzedaż właśnie surowców ropy gazu wszystkie te te zyski z tej sprzedaży pozostawiane są w tym funduszu ten fundusz jakby to jest Narodowy Fundusz co i obraca tymi tymi pieniędzmi kupuje nieruchomości akcje obligacje okej po to żeby jakby Gdy tej ropy zabraknie kiedyś w przyszłości za 100 lat czy za 50 nie wiadomo kiedy to żeby Norwegia miała z czego tak naprawdę żyć tak rozumiem na z bardzo fajnie swoją drogą Jeżeli chodzi o Teslę to ja tak z głowy teraz mówię ale też wrzucają gdzieś w Social mediach gdzieś od grudnia do chwili jak to nagrywamy czyli początek marca wycena na giełdzie Tesli to spadek mniej więcej % w dolarze w tym czasie dla kontrastu na przykład Volkswagen to był wzrost o ponad 20 proc i również sprzedaż w tym roku faktycznie tak jak wspominałeś Tesli w Niemczech we Francji chyba tam nawet najbardziej spadło bo ponad 60 proc ale w Niemczech ponad 50 proc spadek sprzedaży Tesli tymczasem znów dla kontrastu volkswagenowi w tym czasie rosło bo oczywiście tu jest wiele czynników tak chyba w Niemczech w zeszłym roku z końcem roku skończyły się dopłaty do samochodu elektrycznych co też jak gdyby zaniża sprzedaż tych samochodów elektrycznych z drugiej strony też Tesla wprowadza nowy model y co też może jak gdyby spowolnić tę sprzedaż Bo niektórzy być może zwlekają z zakupem tego właśnie odświeżonego modelu y no Niemniej jednak coś na rzeczy jest że faktycznie i wycena Tesli na giełdzie spada i ta sprzedaż gdzieś spada także zobaczymy jak to będzie bo chyba Być może tutaj problemem dla firmy jest że Elon Musk jego osoba jest mocno identyfikowana z samą firmą No i to może mieć Plusy dodatnie i plusy ujemne jak to dzisiaj słyszałem w podcaście właśnie z Nilem traders to tam bodaj chyba kat Kamiński wspomniała że inwestycja w tesl to jest jak opcja tak że można bardzo dużo zarobić albo bardzo dużo stracić więc coś w tym faktycznie coś w tym faktycznie jest A tak na drugą nóżkę żeby pozytywnego to Polska mistrzem świata że tak powiem tutaj mamy taki slajd który jest od naszej konkurencji Just ale z czasem również podobnego ekranu podobnej prezentacji dorobimy się na Atlas ETF tu jest pokazane jak Jakie są stopy zwrotu w poszczególnych krajach na świecie Oczywiście tutaj stopa zwrotu w danym kraju rynku akcji to jest przybliżeniu ETF który najlepiej replikuje dany rynek na danego kraju No i Polska jest numerem jeden najwyższa stopa zwrotu tutaj dla jasności stopy zwrotu są podane akurat w euro No ale faktycznie początek roku mamy już marzec tutaj teraz a Polska całkiem nieźle sobie radzi po latach wbijania polskiego rynku w ziemię to co się dzieje a poza tym też może jak już mówimy o tym że tak Polska sobie dobrze radzi to też polskie ETF widać To ma jakieś k połączenie z tym wszystkim bo beta TFI na przykład w styczniu tego roku miała rekordowy miesiąc jeżeli chodzi o napływy bo tam ponad 30 milionów złotych napłynęło Ja wiem że taka kwota 30 ponad milionów to może nie robi wrażenia na kimś kto śledzi Jakie są napływy przepływy w ogóle kapitału W ETF zwłaszcza w Stanach Zjednoczonych ale jednak warto zauważyć że jest to Noa Całkiem spory jak na polski rynek napływ również bardzo dużo transakcji widać i również wartość obrotów była znacząca więc coś się tutaj zaczyna powoli dziać i tutaj taką największą gwiazdą jeżeli chodzi o te polskie ETF jest ETF który replikuje indeks mvg 40 czyli właśnie te 40 średniej wielkości średniej kapitalizacji spółek Grzegorz ty masz coś ciekawego tutaj jeszcze Widzę że tutaj Chiny były na piątym miejscu a chciałbym zauważyłem Zauważyłem to w jednej z moich strategii właśnie Chiny wpadły już w styczniu tak naprawdę do do strategii a wypadły właśnie Stany Zjednoczone także to musimy zrobić kiedyś odcinek właśnie o twoich strategiach możemy spróbować tak to dajcie znać w komentarzach czy ch żeby Grzegorz Opowiedziałam swoich strategiach które stosu Ja też przygotowałem sobie jeszcze tak zanim zaczniemy ten pełną tą no właściwą część tego odcinka przygotowałem kilka nowości tutaj z rynku etfów kilka ciekawostek i z końcem zeszłego roku powstał w Europie taki ETF na indeks msci All Country World Czyli generalnie globalny koszyk akcji coś co odpowi w gruncie rzeczy MS jakkolwiek to ktoś chce czytać y ten ETF jest o tyle ciekawy z kilku powodów Po pierwsze dlatego że chociaż tutaj mamy replikację jest fizyczna to faktycznie przez większość czasu przez większość większość portfela jest fizycznie replikowane ta replikacja może być dynamiczna i może częściowo w pewnych przynajmniej obszarach tego portfela stosować replikację taką syntetyczną Jeżeli okazuje się że okaże się że dzięki temu można lepiej replikować indeks lub też mieć korzyści podatkowe na przykład kupując akcje amerykańskie unikając płacenia podatku źródła więc jest to dość ciekawe bo to jest taka można powiedzieć replikacja w gruncie rzeczy hybrydowa a kolejna ciekawa rzecz z tym ETF związana jest taka że choć ten ETF jest emitowany przez xtrackers przez dws to tak naprawdę jest obrandowany przez niemieckiego brokera scab czyli jest to taki wi Label dziś już coraz więcej jest takich usług gdzie Jeżeli ktoś ma pomysł na nowy ETF nie chce się sam w to wszystko bawić To może iść sobie do takiego dws czy na przykład do Amundi jeżeli chodzi o Europę i oni mogą nam takiego ETF uszyć A my możemy go podpisać Swoim swoją nazwą i możemy mieć ETF także to taka może kiedyś Może kiedyś będzie ETF Cafe taki ETF No to ja może może zdradzę może zdradzę że faktycznie kilka dni temu mieliśmy rozmowę z z kimś z z Amundi i i całkiem na serio nawet wspomniał o o tym przypadku właśnie skala bo dlatego też o nim ci mówię i właśnie mówił czy może byśmy kiedyś byli zainteresowani jako portal emisją jakiegoś tfu No ale to jest powiedzmy pieśń przyszłości jeżeli w ogóle kiedykolwiek A tak kontynuując wątek ETF i ciekawostek z rynku ETF to znalazłem sobie takie ETF to jest w ogóle ciekawe już troszkę o tej polityce było to już pociągnij ten temat bo wiem że teraz mask może bardziej niż biznesmen jest jako polityk to w Stanach Zjednoczonych są dwa takie ETF które replikujący inwestycyjne demokratów i republikanów także w zależności Kto w którym obozie jest może sobie kupić ETF i ten ETF stara się na właśnie zachowania polityków jeżeli chodzi o decyzje inwestycyjne i replikować to i całkiem tam nawet jest sporo kapitału widzę w jednym to jest ponad 55 milionów dolarów w drugim ponad 200 milionów dolarów także no całkiem całkiem zacnie i też ciekawe jest to że jeden ten właśnie który teraz się pokazuje NC Nan to nie jest z przypadku taka nazwa tylko od Nan pelosi czyli byłej przewodniczącej izby reprezentantów a ten drugi Cru ma z kolei to od Teda cruza czyli republikańskiego senatora także bawią się z nazwami tierów A jak w ogóle mówimy o zabawie w tickery to też jeszcze z takiej ciekawości Wypisałem sobie trzy takie śmieszne tickery albo dwa Nie chyba dwa pierwszy mu moo to jest właśnie taki który zajmuje się generalnie rolnictwem także no fajna nazwa tak jakby krowa ryczała a drugi to bas od vana czyli coś co ma za zadanie śledzić tak naprawdę taki szum w mediach społecznościowych i inwestuje w gruncie rzeczy w takie akcje memowe można powiedzieć te które gdzieś tam największą popularnością cieszą się w Social mediach no i no cóż widać że że i takie pomysły No myślę wiesz co Jacku jakbyśmy możemy lai czy tam dla beta zaproponować żeby stworzyli też na polskich polityków d ETF czemu nie zobaczylibyśmy kto kto jak jak inwestuje tak to jak już mówimy o politykach zamykamy bo tos kancz pierwszy raz Słyszałem o tym akurat od meba fabera mianowicie bardzo ponieważ No prezydentem Stanów Zjednoczonych jest teraz Donald Trump bardzo często mówi się o Donaldzie trumpie jako bardzo takim wprawnym i sprawnym biznesmenie i niektórzy zarzucali jednak że być może to są słowa na wyrost bo w gruncie rzeczy te jego dokonania biznesowe nie są takie wielkie i sprawie postanowił przyjrzeć się forbs i w roku bodaj 2021 albo 22 chyba drugim poczynili taki artykuł że tak naprawdę Donald Trump jednak gdyby zainwestował fortunę którą otrzymał od swojego ojca na początku lat 70 to było ponad 40 milionów dolarów czyli odpowiednik dzisiaj niemalże nie gdzieś koło chyba 400 milionów dolarów to gdyby w gruncie rzeczy tę fortunę zainwestował w indeks snp 500 to miałby Lepszy wynik niż gdyby starał się tam sam pomnażać ten kapitał swoją działalnością biznesową No i faktycznie forbs się przyjrzał temu tematowi i okazało się że w roku 2021 czyli tuż po pandemii która miała miejsce koronawirusa Okazało się że faktycznie te wyniki Donalda trumpa gdyby zainwestował w s&p 500 byłyby lepsze czyli można powiedzieć że nie pokonał rynku przy czym dla jasności prawda jest tam gdzie jest przez większość swojej kariery Donald Trump jednak okazuje się pokonywał faktycznie rynek i był lepszy niż s&p 500 dopiero koronawirus można powiedzieć go tutaj powalił na deski Ale co też wynikało ze specyfiki biznesu którą Donald Trump prowadzi czyli właśnie branża nieruchomościowa która bardzo mocno dostała jeżeli chodzi o koronawirusa nie wiem jak to wygląda dziś Zresztą to jest też trudno policzyć bo Donald Trump nie jest takim typowym inwestorem giełdowym tylko jednak właśnie dużo inwestycji takich które są poza rynkiem mimo wszystko jednak No chyba jakimś biznesmenem takim nie najgorszym jest bo przez większość czasu czyli przez kilka dekad ten rynek pokonywał także tak to wygląda jeżeli chodzi o dokonania Donalda trumpa jak ktoś powie Tak tylko upraszczając że Donald Trump nie pokonał rynku No to warto przyjrzeć się temu bliżej dla nas myślę może być taka zwykłych śmiertelników konkluzja że jeżeli faktycznie za bardzo nas inwestowanie czy biznesy nie kręcą Nie chcemy się jakoś temu mocno poświęcać to faktycznie być może to inwestowanie pasywne nie jest złą opcją Grzegorz coś ciekawego tu przygotowałeś chyba dla nas tak to jakby jakbyśmy już powoli wchodzili w temat w temat dzisiejszego odcinka inwestowanie pasywne i to jakby Widzimy tutaj na na ekranie zestawienie pokazujące miks obligacji i i akcji w różnych proporcjach i to są dane od 2000 roku do 2019 roku i Jaka była średnia stopa zwrotu z takiego miksa i jaka była minimalna i maksymalna stopa zwrotu roczna czego można było się spodziewać to jest tak jakby dla kogoś to można powiedzieć zaczyna i próbuje się gdzieś ulokować tych oblac tych akcj mż z jak mog zaboleć spadki przy % obligacji akcji jak mog zaboleć przy 100% akcji jeżeli kogoś ktoś może teraz powiedzmy wybrać sobie ten czerwony czerwoną k tak tak ktoś będzie bardziej w t niebieską taked także to tylko tak żeby żeby mieć nawad jak mieszamy różne różne aktywa co z tego może wyniknąć czyli dla przykładu jak ktoś sobie poszedł w portfel 100 to najlepszy rok przyniósł stopę zwrotu 54 proc tak ale był też taki rok który zrobił nam dziurę w portfelu 43 proc tak przeciętnie plus 10 proc No ale to jest przeciętnie tak bo tak naprawdę średnia to jest średnia tak to jest średnia tak naprawdę obsunięcia w portfelu 100 były większe niż te 43 tylko tutaj jest ujęcie roczne No ale maksymalne obsunięcie było jeszcze głębsze Ale z drugiej strony jakbyśmy poszli na drugi biegun czyli taki portfel w którym nie mamy w ogóle akcji mamy tylko obligacje No to tutaj w najlepszym roku zysk 32 proc to jest i tak niesamowite ale w najgorszym roku mieliśmy tutaj uszczuplony portfel o 8 tak wtedy dopiero zaczęła się Besta na obligacjach która trwa tak naprawdę obsunięcie trwa prawdopodobnie do tej pory jeszcze aczkolwiek tu są wyniki od 26 więc tam też była bessa Długa wiel kilkadziesiąt lat tak gdzie też obligacje dawały popalić No ale mimo wszystko fajnie to jak gdyby obrazuje że jak chcemy więcej zysku No to musimy mieć No i następny aspekt też do dyskusji przy strategii pasywnej czyli rebalancing tak jak wygląda portfel rebalans Jak wygląda portfel który nigdy nie był rebalans chodzi o o alokację akcji tak jak jak zmieniała się Alokacja akcji procentowo czyli po po tych po tych kilkudziesięciu czy tam kilkunastu latach widzimy że mielibyśmy 80 proc akcji z 60 40 byłoby 802 tak No i to jest w gruncie rzeczy też taki obrazek który tłumaczy po co ma być stosowany rebalancing Zresztą my będziemy za chwilę mówić O portfelach powiedzmy pasywnych chociaż nie do końca muszą by pasywne bo tam można też aktywne strategie w tym mieć natomiast gdybyśmy może dla tych osób wytłumaczyli które są zupełnie początkujące to rebalancing jest operacją która ma co okresowo przywracać portfel do jego modelowych wag jeżeli Ktoś sobie założył że chce mieć w portfelu 60 proc akcji i 40 proc obligacji dlatego że to jest taka waga która najlepiej odpowiada profilowi ryzyka danej osoby to gdyby taka osoba robiła rebalancing co pół roku no to nawet wówczas i tak pewne odchylenia mogłyby mieć miejsce w tym półroczu zanim ten rebalancing przeprowadzimy bo tutaj widzimy że w takim najgorszym przypadku to się okazało że ten portfel miał akcji nie 60 proc a tam 40 kilka procent co wynikało po prostu przez to że w międzyczasie była bessa akcje spadły My jeszcze ich nie mimo wszystko jak ten rebalancing przeprowadzaliśmy co pół roku to można powiedzieć że przez większość czasu ten portfel był mniej więcej faktycznie portfelem 6040 6040 to jest ten wzorzec ten modelowy portfel do którego my dążymy No ale oczywiście rynek się fluktuuje i ten portfel też z tym rynkiem fluktuuje natomiast gdybyśmy w ogóle nie robili rebalancing no to w długim okresie tutaj mamy okres od 2003 roku do 2019 No to akcje zwykle rosną szybciej w długim okresie niż obligacje No i widać to tutaj na tym rysunku że po tych niespełna 20 latach mielibyśmy portfel nie 6040 a portfel w gruncie rzeczy 8020 i to jest o tyle niedobre że jeżeli byśmy coś takiego chcieli zrobić że nie będziemy robić tego rebalancing bo ktoś sobie tak może powiedzieć Mam to gdzieś To tyle z mojej perspektywy to nie jest dobre podejście że jeżeli ktoś chciał mieć portfel 8020 to lepiej go było mie m od początku te 20 lat wcześniej a nie po 20 latach tak Bo byśmy po prostu więcej zarobili na tym Oczywiście że portfel który jest Ni rebalans nowan on zarobi więcej od portfela który jest zbalansowany bo będzie po prostu coraz więcej w nim akcji Niemniej jednak jeżeli się na coś piszemy No to robimy powinniśmy robić tak jak sobie Założyliśmy Swoją drogą też Z góry przepraszam wszystkich którzy dzisiaj być może tego odcinka słuchają w formie podcastowe Bo o ile jeszcze teraz to możecie nas z Grzegorzem tu rozumieć to za chwilę Grzegorz będzie tak naprawdę już pokazywał narzędzie do tego jak można zbudować i zweryfikować swój portfel No a tam już będzie nas w ogóle bardzo ciężko po prostu no zrozumieć bez bez wizji tak No i jeszcze jeden taki punkcik Chciałem dodać że jednak koszty są bardzo ważne także jak dobieramy sobie aktywa do portfela nawet akcje CF Jak to jak to robimy to patrzmy na patrzmy na koszty widzimy co się dzieje po po 30 latach inwestycji przy przy założonej stopie zwrotu 6 PR przy niewielkich kosztach można powiedzieć jak komukolwiek powiesz No 0,25 PR rocznie czy tam 05 PR czy nawet 1 Co to jest 1 tak jak patrzysz na zwroty i mówisz no on zarabiał średnio 12 proc No to tam 1 proc No to tam dobrze niech zarabia no i widzimy co się dzieje Tak jak jak jak mocno spada stopa zwrotu tak no to jest ogromne bo tutaj widzimy po 30 latach mielibyśmy 574 000 A gdybyśmy mieli opłatę 0,62 PR to nie jest to 570 a 470 tys tam z groszami ale gdyby ta opłata wynosiła % czyli w gruncie rzeczy mówimy cały czas o niewielkich opłatach typu 0,6 proc 0,2 PR ale różnica między 0,2 A 0,6 jest też ogromna bo zamiast mieć 470 000 to przy opłacie 0,25 proc mielibyśmy 530 000 więc no cóż opłaty to jest coś na co warto zwracać uwagę zwłaszcza w takich pasywnych portfelach gdzie po prostu no nie Simy się tutaj żadną przewagę rynkową chcemy jak najwięcej no wziąć że tak powiem do tego portfela No już po tych opłatach czyli te opłaty naprawdę mają wtedy ogromne znaczenie No tak nie chcielibyśmy tutaj pokazać jakbyśmy pokazali linie na przykład dla jakiegoś funduszu TFI który pobiera 2 PR czy 2,5 PR to to byłaby miazga można powić to byłaby miazga i też często ja widzę takie rzy typu No dobra 30 lat ludzie tak długo nie żyją ja się cały czas upieram że jeżeli będzie mieć coraz więcej takich osób które w momencie jak wchodzą na rynek pracy to już zaczynają budować swój kapitał i na przykład są aktywni zawodowo przez 30 lat 40 lat a później przechodzą na emeryturę i również żyją 20 30 może 4 lat naprawdę Żyjemy coraz dłużej to okazuje się że taki portfel inwestycyjny spokojnie może być z nami 50 i więcej lat a wtedy te koszty mają ogromne znaczenie bo to nie jest tak że jak my przechodzimy na emeryturę to w jednym dniu wydajemy te pieniądze tylko te pieniądze cały czas pracują gdy jesteśmy w fazie konsumpcji tego portfela No ale te koszty cały czas drenują nasz portfel więc warto żeby no jak najbardziej uszczelnić tutaj ten portfel Jeżeli chodzi o koszty Tak i to jest jedyny jeden z niewielu aspektów portfela na który mamy bezpośredni tak tak rynku nie możemy kontrolować rzeczy co koszty w miarę mamy jakieś tam możemy próbować optymalizować Podatki No i oczywiście nasze zachowanie to co Grzegorz ja myślę że w takim razie przejdziemy sobie do części praktycznej i przede wszystkim Może zacznę od tego że to co dziś przygotowaliśmy dla was co w gruncie rzeczy przygotował Grzegorz to jest narzędzie zupełnie darmowe narzędzie które pozwoli wam umożliwi wam zbudowanie swojego modelowego portfela a następnie przetestowanie go na danych historycznych No tutaj dla tych śmieszków w komentarzach że analiza wsteczna zawsze skuteczna to niestety muszę powiedzieć że nie mamy danych póki co z przyszłości jeżeli ktoś ma takie źródła danych to to jesteśmy gotowi je dodać oczywiście do naszego arkusza Natomiast póki co wszystko co jest dostępne to dane historyczne i tak jak Świat stoi było I raczej będzie i chyba nawet sztuczna inteligencja tego nie zmieni natomiast rynek to ludzie a ludzie się tak szybko też nie zmieniają więc myślę że tutaj Warto mimo wszystko studiować sobie historię bo to jest taka nauczycielka życia i jeżeli my nie mamy żadnego doświadczenia inwestycyjnego to dane historyczne są jedynym sposobem żebyśmy mogli sobie wyrobić jakiekolwiek wyobrażenie o rynkach o inwestowaniu Więc zamiast skakać do basenu bez sprawdzania czy tam jest woda Warto mimo wszystko sprawdzić sobie wcześniej zanim już oddamy ten skok bo nawet jak ten skok nie będzie do końca udany to przynajmniej możemy mieć pewność że tam woda jest i może się to tak całkowicie źle dla nas nie skończy natomiast też od razu mówię że dla tych którzy słuchają w formie podcastowe to teraz będzie bardzo ciężko tego słuchać i też to co jest bardzo bardzo myślę Najważniejsze to to że to narzędzie jest absolutnie za darmo znaczy możecie sobie po prostu wejść na Atlas ztf jak i również Możecie wejść sobie na blog Grzegorza inwestuj długoterminowo i możecie sobie po prostu ten arkusz pobrać zapisując się na newsletter możecie tam mieć otrzymacie tam dostęp do tego arkusza i możecie sobie z niego korzystać dooli bez płacenia komukolwiek czegokolwiek i w tej nowej wersji którą dziś będziemy prezentować dane które dotychczas były dostępne do roku 2000 są wydłużone do roku 1973 a więc przez No pół wieku możecie sobie zbadać jak jakiś portfel który sobie zbuduje zachowywał się na rynku Grzegorz to ja oddaję głos tobie i może się przełączy tak żebyś ty nam pokazał swój ekran żeby tutaj prezentować i my Zróbmy sobie tak że będziemy z jednej strony prezentować ten twój arkusz A przy okazji będziemy tłumaczyć co i jak tak żeby każdy mógł później jak najwięcej z tego arkusza wycisnąć Tak tylko myślałem może zanim zanim to zrobimy Jacku to można moglibyśmy pokazać ten pierwszy slajd który mieliśmy z tym jak wygląda ten ten ten screen z tego z tego arkusza jakie mamy jakie mamy do dyspozycji wyniki charakterystyki portfela i możemy je może na początek umówić czy Czy myślisz że że że na bieżąco będziemy je omawiać bo tam troszeczkę chciałem poświęcić troszeczkę więcej czasu na na wytłumaczenie na przykład tego odchylenia standardowego nie tylko co to jest ale żeby ludzie po prostu zrozumieli Jak patrzeć jak porównywać te te liczby które tam widzimy także Grzegorz to może w takim razie jak ty wolisz może faktycznie Przejdziemy przez te metryki to jest tak jak my sobie robimy symulację takiego portfela to owszem ludzie zwykle patrzą na to ile się zarobiło na końcu natomiast warto jeszcze spojrzeć na szereg innych parametrów które mogą być często ważniejsze znaczy gdybyśmy optymalizować później możemy wrócić z powrotem do tego samego ekranu żeby żeby zobaczyć także zacznijmy od od pierwszego od pierwszego jakby pierwszej charakterystyki którą otrzymamy w portfelu w wynikach po po po dodaniu różnych klas aktywów to jest tak zwany kag czyli compound annual growth rate czyli tak jakby średnia stopa zwrotu to co nas tak naprawdę można powiedzieć najbardziej interesuje mamy mamy tą stopę zwrotu czyli czym wyższa stopa zwrotu oczywiście tym tym lepiej i to jest bardzo ważna informacja że to jest ta pierwsza wartość to jest stopa zwrotu nominalna czyli bez uwzględnienia inflacji czy że zarabiamy na przykład średniorocznie na przestrzeni 30 lat No i tylko to jest oczywiście uśrednione to nie oznacza że każdego roku Tak dokładnie bo to to to jest bardzo ważna wiadomość właśnie teraz tak jak powiedziałeś średniorocznie zarabiamy ale to nie jest średnia z tych wszystkich wyników tak to nie jest to nie jest średn arytmetyczna nie to nie średn śc będzie nam troszeczkę później potrzebna do czego Do czego wrócimy tutaj następny średnia geometryczna jakby tak już wejść dokład dokładnie i teraz z uwzględnieniem inflacji jak to jest liczone w każdym miesiącu mamy wynik portfela od tego wyniku odejmowana jest wartość inflacji i później ten ten kadr jest liczony dla tych wyników po uwzględnieniu inflacji czyli to jest też po to istotne że no powiedzenie sobie że ja zarabiałem 5 proc średniorocznie i się z tego cieszyć można lub nie Tak naprawdę dopiero jak nałożymy sobie na to inflację no bo jeżeli inflacja była powyżej na przykład tych 5 proc No to okazuje się że my tak w gruncie rzeczy to każdego roku byliśmy coraz biedniejsi Tak więc ta średnia roczna stopa zwrotu realna tak zwana która uwzględnia inflację to można powiedzieć takim uproszczeniu To jest coś co nam mówi o ile procent średniorocznie My pokonywali inflację czyli ile realnie faktycznie nasz portfel przybierał na wartości tak Jedziemy dalej odchylenie standardowe tak wydaje mi się że ten ta charakterystyka może ludziom troszeczkę jakby sprawiać sprawiać kłopot Co to znaczy My często stosujemy to jako zamiennik ryzyka portfela czyli czym wyższa wartość tego tego odchylenia standardowego tym możemy przyjąć że wyższe ryzyko danego portfela i teraz dodałem tut taki malutki wykres żeby troszeczkę to wytłumaczyć albo jeszcze bardziej skomplikować zależności k może się uda może się uda co tutaj widzimy to jest krzywa gaa czyli rozkład normalny powiedzmy Przyjmijmy że to jest rozkład wszystk wyników miesięcznych wyników portela i teraz co nam mówi to odchylenie standardowe Jak widzimy w ten na wykresie ten najciemniejszy najciemniejszy kolor niebieski tak to jest w granicach między Plus i minus 341 PR pośrodku mamy średnią jaka Jaką jakie miały cały nasz portfel jeżeli byśmy wyliczyli średni i teraz co nam powie ta wartość tej tego odchylenia standardowego w naszym naszym portfelu po wyliczeniu tego chodzi o to że w 60 8,2 powied Przyjmijmy 68 PR czasu możemy spodziewać się że nasz portfel rocznie bo wartość ten arkusz jest jest już jakby sprowadzona do wartości rocznej chodzi o to że o tyle procent możemy się spodziewać co roku w 68 PR czasu że otrzymamy co roku plus lub minus wartość od średniej nie wiem czy to było zrozumiałe czyli załóżmy że mamy 10 średnią stopę zwrotu na przestrzeni l odchylenie standardowe wyszło nam 15 to możemy się spodziewać że w następnym roku nasza stopa będzie wyglądała 10 proc min 15 czyli minus 5 minimalnie lub 10 plus 15 czyli plus 25 PR tak w 68 proc przypadku jeżeli byśmy chcieli zwiększyć t jakby prawdopodobieństwo do 95 Musimy przyjąć wtedy 2 raz Sigma czyli pomnożyć tą wartość razy 2 i tak tego się możemy tak Czyli tak najprościej ujmując dla osób z mniej ścisłym rozumem umysłem to standardowe odchylenie o tym jak bardzo coś średnie Jak wyniki się odchylają od średniej tak jeżeli mamy stopy zwrotu które mają średniorocznie powiedzmy 10 proc To zależy nam żeby jako inwestorom żeby to standardowe odchylenie było jak najmniejsze bo to będzie oznaczało że mniej więcej będziemy gdzieś wokół tych 10 proc oscylowanie jest bardzo duże co jest na przykład dość typowe dla rynku akcji No to to że średniorocznie my zarabiamy 10 może powinno nas w ogóle dziwić że będziemy mieć rok w którym będziemy tracić minus 30 PR to nie będzie nic nadzwyczajnego właśnie dlatego że tam to tlenie standardowe czyli to że te wyniki są bardziej rozstrzelone od średniej no to to to po prostu taka jest natura tego tego rynku jeżeli ktoś nie lubi zmienności no to no to musi na przykład do portfela dodać sobie więcej obligacji no i wtedy będzie mógł mieć być może spokojniejszy sen w nocy tak dokładnie dodałem tutaj taki punkcik że możemy jeszcze jakby jeżeli będzie takie takie zapotrzebowanie dodać jeszcze jeden jakby parametr odchylenia standardowego dla spadków i dla dla tylko dla wzrostów Myślę że to też by było ciekawy ciekawy ciekawa charakterystyka żeby to sobie PR PR Czyli generalnie jeżeli chodzi o stopę zwrotu im więcej tym lepiej jeżeli chodzi o odchylenie standardowe im mniej tym lepiej tak maksymal obsunięcie prosta sprawa Tak ile Ile maksymalnie nasz portfel spadał od kolejnego od szczytu tak High dodatkowo dodaliśmy tam datę w którym roku było to maksymalne obsunięcie jeszcze tam pokażę później przy prezentacji mamy cztery kolejne maksymalne obsunięcia Czyli mamy ten maksymalne później mamy drugie maksymalne trzecie czwarte i pi maksymalne również z datą także to też jest jakby można powiedzieć jakaś informacja dla dla tych którzy chcą przeanalizować swoje wyniki też przykład podam s&p 500 zwykle jak się podaje maksymalne obsunięcie rynku s&p 500 czyli 500 największych spółek amerykańskich to się podaje że to jest tam około 50 proc tylko dlatego tak się podaje że no jak spoglądamy za ostatnie 50 lat To mniej więcej tak to wyglądało natomiast gdybyśmy dalej w historię do lat 20 ubiegłego wieku i objęli w symulacji już wielki kryzys czyli rok 1929 To się okaże że s&p 500 spadło o ponad 80 PR dla jasności wtedy nawet indeksu s&p 500 jako takiego nie było bo on dopiero powstał w roku 1957 Niemniej jednak No to już nam pokazuje że rynek amerykański potrafi naprawdę mocno kopnąć i tutaj nie chodzi nam o byka bynajmniej więc informacja już nam powinna mówić sporo że jeżeli ktoś się pakuje w 100% akcji amerykańskich to niech się nie zdziwi że kiedyś mu ten portfel stopnieje o 50 60 70 i więcej procent bo takie rzeczy już miały miejsce dobrze Jedziemy dalej współczynnik Szerpa mamy wzór generalnie Służy on do tego żebyśmy porównali sobie rż rż strategie mią bo jakby korygujemy ten wzrot nasz z danego portfela o stopę wolną od ryzyka którą sobie możemy sami w arkuszu dodać Każdy ma własną i dzielimy to przez odchylenie standardowe czyli to jest dobra miara żeby sobie porównać między sobą dwie dwie strategie tak I tutaj może też warto dodać sharpi to jest od pana Williama Sharpa czyli noblisty więc no nie byle kto nad tym główkował natomiast myślę że to też jest o tyle Fajna miara że zwykle my spoglądamy tylko na to jaka jest stopa zwrotu ewentualnie spojrzymy jeszcze jakie było maksymalne obsunięcie natomiast nam chodzi o to żebyśmy mieli miarę która nam będzie mówiła ile nasz portfel zarabia przy określonym ryzyku znaczy ile ile myśmy musieli tego ryzyka że tak powiem z tego naszego jeżeli Przyjmijmy że ryzykiem jest zmienność No to to jest w gruncie rzeczy taka nasza waluta za stopę zwrotu więc szarpi nam mówi jak dużo musieliśmy musieliśmy zapłacić za to żeby mieć określoną stopę zwrotu tak dokładnie następny następna charakterystyka to jest indeks ulcera który mówi nam Jakby to ująć tak mierzy to ryzyko spadkowe czyli gdy mówiliśmy o odchyleniu standardowym to patrzyliśmy na jakby zwroty po stronie dodatniej i ujemnej tutaj ulcer mierzy jakby to co nas najbardziej boli ulcer tak naprawdę to jest żołądek wrzody tak wrzody żołądkowe tak Czyli wrzodowy tak tak to jest indeks indeks wrzodowy to jest też dość dobry współczynnik który nam powie jak tak Czyli on można powiedzieć mierzy właśnie ryzyko a nie ogólną zmienność No i tutaj im mniejszy ten wartość tego tej metryki No to jest tym lepiej tak Po prostu bo to będzie oznaczało że ryzyko spadków jest po prostu tak widzimy ze wzoru że właśnie czym mniejsze wartości podzielimy przez No to jak już wszyscy opanowali teraz pójdzie można powiedzieć jaka mamy ulcer Performance index to jest można porównać właśnie do do sarpa w tym wypadku bierzemy właśnie indeks ulcera w mianowniku a tam mieliśmy odchylenie standardowe czyli to też jest dość fajny faj współczynik nam jakby mówi jak szybko będziemy wracać z tych spadków tak Czyli czym wyższy tym lepiej jak porównujemy dwa portfele czym wyższy jest ten współczynnik tym lepiej tak I myślę że taka ściągawka też dla was Jeżeli ktoś naprawdę nie chce wnikać w szczegóły liczenia tego tak jak Grzegorz który kocha liczby jak to powiedział Paul meryan u mnie w podcaście są ludzie którzy kochają być z ludźmi są ludzie którzy kochają być liczbami Grzegorz lubi być z liczbami i chyba też z ludźmi z ludźmi też ale z liczbami też lubi być ale jak ktoś z was nie nie kocha przebywać z liczbami to niech się nie stresuje wystarczy żeby sobie zapamiętał że ten wskaźnik uler Performance index to warto go mieć Jak najwyższy jeżeli chodzi o ten ulcer indeks z kolei No to odwrotnie im mniejszy tym z kolei lepszy tak następny następna charakterystyka to jest najdłuższy najdłuższe obsunięcie kapitału Czyli w jaki ile ile miesięcy Musieliśmy czekać od szczytu do ponownego do ponownego wyjścia naszego portfela ponad wodę tak tak tak i to też jest ciekawe bo my sobie powiemy że no tam spadek był w jednym portfelu minus 30 w drugim minus 50 no to tak nam się wydaje że lepiej jest żeby było min 30 tymczasem praktyka Przynajmniej ja mogę ze swojego doświadczenia powiedzieć to nie nawet głębokość boli tak bardzo co jak długo musimy tkwić na tym obsunięcie zanurkował sytuacja na rynku ale szybko ten rynek odbije to może może nie będzie tak źle natomiast Nawet jeżeli to obsunięcie jest płytsze na przykład min 30 ale na przykład trwają lata zanim wyjdziemy na powierzchnię może by dość mocno deprymujące tak tutaj dwie ciekawe charakterystyki swr czyli SA r i jakby pochodna tej stopy Jakby to nazwać stopa wypłaty z portfela ile maksymalnie moglibyśmy wypłacać z portfela taka bezpieczna stopa tak bezpieczna stopa wypłaty dwie dane nie Bierzmy ich tak dosłownie na 100% bo są te wartości są są liczone w tym portfelu Ale one są jakby polegają na jakimś pewnym przybliżeniu nie Bierzmy ich do końca za pewnik bo bo tak tak naprawdę tej tej stopy w taki bardzo bardz dokładny sposób dużo więcej zachodu i więcej Musimy przyjąć jakby więcej współczynników trzeba wsiąść do do całego do całej tak ja ja się tak wynie przepraszam i to jest tak że na przykład ja widziałem jak się liczy swr dla s&p 500 od lat 70 to on nam wychodzi wyższy i ktoś może se pomyśleć Aha to bezpiecznie jest tam wypłacać sobie ileś tam procent i nam się te pieniądze nie skończą 30 lat Natomiast jakbyśmy cofnęli się o dekadę jeszcze wstecz Gdzie s&p 500 miały jeszcze trudniej to się okazuje że że że bywa trudniej i i ten swr będzie niższy Mówiąc krótko tutaj faktycznie im obejmujemy tą symulacją większy obszar danych tym lepiej bo będziemy mieć te negatywne scenariusze lepiej pokryte i generalnie No lepiej Tu troszkę pesymistycznie zakładać niż chura optymistycznie bo chodzi o to że tutaj mamy takie założenie że przez 30 lat wypłacamy sobie pieniądze z rachunku w pierwszym roku wypłacamy 4 proc w każdym kolejnym roku rewaloryzację czyli tak żeby po prostu wartość nabywcza te tej naszej powiedzmy emerytury była stała w czasie No ale chodzi o to żebyśmy faktycznie nie wyzerowal tego rachunku wcześniej niż po 30 latach tak ważne żeby wspomnieć jeśli chodzi o ten swr wypłacamy zakładamy że wpłacamy te 4 i tak jak napisałeś Jacku że wypłacamy jakąś sumę obliczamy mamy wartość portfela obliczamy 4 dostajemy powiedzmy te 4000 czy 100000 ile tam nam wyjdzie i nie bierzemy teraz że te 4 PR Co roku sobie z tego portfela tylko t sumę która wyszła na początku wypłacamy już do końca i tylko do tej sumy nie możemy sobie wziąć w pierwszym roku 4 proc później nam urośnie urośnie nam portfel i z tego portfela 4 proc I znowu 4 proc I co roku 4 proc tylko na początku 4 proc później ta suma co nam wyszła plus inflacja tak tak tak są oczywiście Takie podejścia o którym że ta wartość emerytury zmienia się w czasie również ze zmianami portfela są takie podejścia Natomiast tutaj jak gdyby założenie jest takie żeby No ta emerytura była stała w czasie po prostu tak ta druga PWR mamy różnica między tą pierwszą a tą drugą jest taka że ta pierwsza nie bierze pod uwagę jaka wartość portfela będzie na końcu Czyli możemy ją wyzerować ta druga bierze pod uwagę wartość początkową którą wpłaciliśmy nie możemy na koniec wypłat nie możemy mieć mniej niż żeśmy Wpłacili na początku czyli zachowujemy pierwotną wartość portfela którą żeśmy Wpłacili tak tak Czyli też tak ona zawsze będzie mniejsza ona zawsze będzie niższa zawsze będzie niższa No bo tu zakładamy że chcemy więcej niż 30 lat korzystać czerpać w nieskończoność tego portfela ale generalnie swr i PWR te wskaźniki im wyżej tym lepiej przy czym raz jeszcze Zresztą później będziemy pokazywać to ostrożnie to że nam wyjdzie w portfelu że bezpieczna stopa wypłaty to było Nie wiem 6 proc No to my sobie pomnożymy pomyślimy OK mam milion no to w takim razie super To ja sobie wypłacę 60 000 i później będę sobie tylko to rewaloryzację i tak do końca życia przynajmniej przez 30 lat no to może być nieco gorzej tak tak Value at risk tutaj Mamy też ta wartość jest ta wartość jest podana podobnie w uwzględnieniu rocznym lub miesięcznym Już teraz właśnie nie pamiętam Przepraszam ale to sprawdzę chodzi o to że tą wartość którą tam będziemy widzieć to prawdopodobnie to jest tak w miesięcznym przepraszam Tak na pewno w miesięcznym bo mamy wszystkie wyniki wszystkie wyniki portfela dane są oparte o wyniki miesięczne to jest miesięczna wartość czyli w % prawdopodobieństwa tyle co tam nam wyjdzie możemy następnym miesiącu jakby stracić tak takie jest prawdopodobieństwo Czyli jeżeli mamy War 10 proc to w 95 proc przypadków nasz portfel nie stopnieje więcej niż 10 proc w następnych następnym miesiącu tak bo to jest jakby tak tak tak ale jest 5 PR szans na to że stracimy więcej niż 10 dokładnie dokładnie Czyli generalnie im mniej tym lepiej tak im ten War jest niższy tym tak to też jest taka wartość to jest taka fajna można ten War dodać miary ryzyka mamy War mamy maksymalne obsunięcie i mamy odchylenie standardowe plus indeks ulcera to są dość Moim zdaniem wystarczające miary żeby jakieś opinie na temat danego portfela sobie wyrobić beta i później tam mamy na koniec Alfa żeśmy omawiali to w ostatnim odcinku tutaj tylko zaznaczymy że że beta jest liczona do s&p 500 tak Czyli naszym jakby benchmarkiem do którego wszystkie tak i i też zwracam uwagę tutaj że no nie wiem czy to jest tak do końca prawidłowe żebyśmy wyrażali jakbyśmy dodali na przykład same 100% obligacji jeden portfel tak i nam wyjdzie jakaś beta Czyli generalnie 100% obligacji nie powinniśmy porównywać do do akcji tak jakby to jest To jest ten minus tego że ciężko nam będzie zależy co tam zmieszamy ale tutaj Przyjmujemy że naszym benchmarkiem do którego beta jest liczona jest snp 500 i teraz czym wyższa beta wyjdzie nasz portfel jest bardziej bard zmienny s 500 gdy wyjdzie niższa jest jest mniejs mniejsza zmienność tak tak Czyli znów dla przykładu jeżeli rynek rośnie o 10 a nasz portfel rośnie o 15 No to tutaj mamy b [Muzyka] 1,5 tak Alfa tez czyli jakby wartość dodana w porównaniu właśnie do do snp 500 tylko ważne jest bez podnoszenia ryzyka tak no bo 500 jak sobie zlew waruj No to pokonamy snp 500 tylko to wcale nie będzie Alfa ale to nam powinno wyjść to nam powinno wyjść tylko beta będzie wyższa tak i tak samo tutaj na koniec jest korelacja z 500 czy pzy jak nasz portfel też dość dużo ludzi patrzy na na s&p 500 jako jako Benchmark do którego się chcą porównywać czyli gdy nam wyjdzie korelacja Niska czyli powiedzmy 0,5 03 PR 03 taki taki wskaźnik 03 to oznacza że że nasz portfel się nie zmienia tak samo jak snp 500 tak czyli musimy też mieć tego świadomość nie możemy w pewnym momencie mówić O tutaj kurczę nam s&p 500 urósł dzisiaj 3 PR czy tam w ciągu w ciągu miesiąca tyle i tyle A nasz portfel nie urósł czyli musimy mieć tego świadomość że to nie jest te te te zwroty z naszego portfela będą nieskorelowane z z z snp 500 no to można powiedzieć że mamy chrzest za za sobą to znaczy jeżeli ktoś do tego momentu dotrwał i jeszcze nam nie dał łapki w dół to znaczy że jest gotowy do kolejnej części gdzie Grzegorz już pokaże jak korzystać korzystać z tego narzędzia i ja tak pół śmiechem Pół żartem ale chodzi o to żeby naprawdę móc wycisnąć z tego narzędzia jak najwięcej Ono jest za darmo i tak jest Często że jak coś jest za darmo to my możemy nie do końca tego doceniać A Uwierzcie mi że to narzędzie ma ogromną wartość przy czym Starajmy się nie chodzić na skróty i Starajmy się nie robić tutaj też takich skrótów analitycznych że co ma wyższą stopę zwrotu No to jest lepsze bo po to właśnie pokazywaliśmy że są tutaj różne metryki oceny danego portfela żeby je uwzględniać żebyśmy naprawdę no nie Popełniali błędu który jest chyba największym grzechem większości inwestorów bo taka jest ludzka natura czyli nadmiernej pewności siebie To w takim razie Grzegorz ja przełączam cię teraz na twój ekran i ty będziesz nam pokazywał arkusz czyli to narzędzie i Wala to jest właśnie to Grzegorz powiedz mi jeszcze tak kiedy ty w ogóle zacząłeś pracę nad tym arkuszem bo to ty już ten swój blog masz parę ładnych lat i to nie jest coś co powstało w jeden weekend tylko tak naprawdę ty nad tym całkiem sporo już działał tak No dokładnie nie pamiętam kiedy kiedy to się stało ale myślę że to już jest przynajmniej z d lata ten arkusz ten arkusz ma Oczywiście pierwsze wersje były zupełnie inne mniej mniej tych wszystkich charakterystyk on jest tak naprawdę co jakiś czas różne rzeczy są dodawane żeby to jakby usprawnić nawet na na prośbę moich czynników bloga tak tak też C czy użytkowników dodaje różne różne opcje jeżeli będziecie chcieli cokolwiek wartościowego dodać czego Wam brakuje to to ja już mam parę pomysłów jakby to ulepszyć ale to to już może później jeszcze dla tych z was jak ktoś nie Nie zarejestrował ten arkusz jest dostępny na blogu Grzegorza inwestuj długoterminowo kpl lub na portalu Atlas Atlas zfl zapisując się na newsletter otrzymacie dostęp właśnie do tego arkusza i jak już będziecie mieć link do tego arkusza i otworzycie go sobie w Google tak jak Grzegorz to Grzegorz Zaprezentuj bo często zauważyłem już z krótkiej praktyki otrzymuję wiadomości od osób które mówią No Otworzyłem sobie ten arkusz pobrałem go sobie na dysk Otworzyłem sobie go na przykład w Excelu i są błędy Otóż nie róbcie czegoś takiego bo wy musicie z tego arkusza korzystać online w Googlu Tylko musicie zrobić swoją kopię dlatego że link który otrzymacie w newsletterze on prowadzi do takie wersji która jest tylko do odczytu nie możecie jej modyfikować No ale to nie o to chodzi bo wy będziecie chcieć sobie tam budować swoje portfele dlatego musicie kliknąć w menu File a następnie w menu File jest make a Copy i to spowoduje że utworzona zostanie wasza prywatna kopia ale w chmurze googlować wszystkie parametry które umożliwią wam budowanie i testowanie waszych własnych portfeli Nie róbcie tego lokalnie ściągając na dysk bo po prostu tam się to rozsypie to seneda tak pierwszy co tak to Jak wspomniałeś Asku robimy sobie kopię własną zapisuje się na naszym dysku Google musimy mieć jakby dysk Google czyli musimy mieć konto na na na na Google zmieniamy tylko żółte pola nie modyfikujemy nie próbujemy Oczywiście możemy sobie zmienić tutaj te nazwy tych pięciu portfeli Jak chcemy sobie nazwać to jak zmieniając ten tą tą nazwę tutaj ona nam się później ładnie wyświetli na na tych wszystkich na tych wszystkich wykresach powiedzmy zacznijmy jeszcze tak jakie mamy zakładki mamy tutaj w pierwszej zakładce mamy dane od 2000 roku z tym że mamy w tej zakładce gdzie mamy dane od 2000 roku mamy więcej pola do popisu z różnymi aktywami które możemy wybrać jest tego dużo dużo więcej następnie mamy t zakładkę z od 73 roku gdzie jest troszeczkę ze względu na na dostępność danych mamy troszeczkę to ograniczone do do generalnie obligacji akcji troszeczkę mamy też złoto i i też są manage fers jeżeli was interesuje jak te dane Skąd to się bierze na jakiej podstawie zakładkę dane historyczne jak sobie wejdziemy widzimy Dla tych portfeli pasywnych od 2000 roku jaki ETF reprezentuje daną klasę aktywów Od którego roku co się działo po tym co się działo zanim ten ETF był notowany na giełdzie czyli jakie jakie mamy tutaj zastępstwo D dla tych danych aktywów pod spem mamy opis danych od 1973 roku Generalnie to są te indeksy później od 2000 roku nawet w tym nawet w tym arkuszu który jest od 73 roku wskakujemy po 2000 roku wskakujemy na dane takie same dane jak jak w tym pierwszym arkuszu jakbyśmy sobie dwie uwagi Jeżeli tak Przepraszam wchodzę w słowo dwie uwagi czyli po pierwsze jeżeli chodzi o dane to dla tych z was którzy być może nie bardzo zrozumieli o co chodzi z tym że mamy ETF i tak dalej ETF mają zwykle krótką historię i to jest historia zwykle można powiedzieć w uproszczeniu XX wiek są nieliczne przypadki etfów które jeszcze w latach 90 ubiegłego wieku powstały No więc jeżeli chodzi o te tfy nawet które powstały w XX wieku to nawet one rzadko się zdarza żeby były od roku 2000 a te to narzędzie Grzegorza jest jak gdyby można powiedzieć w dwóch wersjach w wersji od roku 2000 czyli tam gdzie możecie budować portfele od roku 2000 Ale macie również wersję gdzie możecie budować portfele i testować je od roku 1973 przy czym w tym drugim przypadku ten zestaw danych z których możecie sobie zbudować taki portfel jest nieco węższy no i tutaj Grzegorz pokazywał że jeżeli mamy jakieś ETF które można tak bo jak będziecie budować swo portfel No to będziecie budować z etfów to Grzegorz przygotował taką listę etfów które są odpowiednikami tych konkretnych danych składowych w portfelu tak Czyli i tu zarazem dla etfów amerykańskich jak i europejskich jeżeli chodzi o europejskie to jeszcze dodatkowo Grzegorz tutaj zrobił to w dwóch odmianach etf-y które są w euro i ETF które są w dolarze każdy ten ETF jest tutaj podlinkowany do atlasu więc jak sobie klikniecie na którykolwiek z tych pól to możecie przejść do atlasu i po Prost po prostu zobaczyć sobie co ten ETF za sobą niesie dla jasności dla okresu gdzie etfów jeszcze nie było a my na przykład sobie Testujemy od lat 70 No to tam Grzegorz korzysta z danych innych Czyli albo fundusze inwestycyjne takie klasyczne albo dane po prostu opracowane gdzieś tam dostępne na przykład Fama French taką bibliotekę udostępnia także wszystko to jest opisane w tej zakładce dane historyczne Natomiast jeżeli chodzi o to w jaki sposób korzystać z tego tego narzędzia No to jeżeli Grzegorz pokaże jak to robić od roku 2000 to będziecie wiedzieć jak to robić też od roku w tej drugiej zakładce 73 tyle że tam po prostu będzie nieco węższy zbiór danych z których możecie taki portfel sobie skomponować i Przepraszam Grzegorz oddaję już głos Dziękuję za komentarz jeszcze jedna tak by uwaga mamy tutaj do wyboru trzy waluty których możemy każdy portfel będzie przeliczany wstawiamy sobie stopę wolną od ryzyka jaki mamy kapitał początkowy jeżeli chcemy sprawdzić sobie jak byśmy dopłacę do portfela Co roku wpisujemy sobie sumę później możemy sobie to przetestować a ję sow wna do ryzyka jest uwzględniana przy liczeniu szarp to tylko do tego do tego nam jest potrzeb pó mamy taką opcję OPC to jest czy uwzględniać dopłaty przy końcowym obliczeniu stopy zwrotu jeżeli naciśniemy że nie to te wszystkie wpłaty które żeśmy wpłacali On ich jakby na koniec przy wyliczaniu tej stopy zwrotu nie doliczy ale jakby to co żeśmy zarobili dzięki tym wpłatom on On je w liczy tak także to taka Tak taka opcja to jest fajne no bo bo bo problem z dopłatami jest taki na przykład że one wtedy by w naturalny sposób podnosiły cagr tak wybieramy sobie start portfela teraz tak to fajna opcja jest tutaj zaprezentujemy to później podatek od zysków z polskich obligacji czy chcemy mieć uwzględniony podatek czy nie chcemy mieć uwzględni podatku następnie mamy też opcję podatek od zysków kapitałowych czy chcemy uwzględniać podatek od zysków kapitałowych czy nie czy chcemy go uwzględniać na koniec czy chcemy go uwzględniać co rok podatek ma być dodatkowa jeszcze jest opcja jeżeli chcemy uwzględnić dodatkowe koszty zarządzania jakiegoś tego portfela jeżeli stworzymy sobie ten portfel tutaj pamiętajmy że te wszystkie dane są oparte o ETF jak nie ma ET etfów za ten okres badany to te wszystkie dostępne dane za wcześniejsze okresy uwzględniają opłaty danego ETF który reprezentuje daną klasę aktywów czyli one są już skorygowane czyli jakbyśmy wybierali byśmy stworzyli sobie ten portfel w oparciu o te dane ETF które tu są Stanów Zjednoczonych Bo to wszystko jest oparte o Stany Zjednoczone to one już zawierają opłaty nie ma nie ma konieczności dodawania tych opłat ale jeżeli chcemy sobie coś tutaj wrzucić to to wszystko będzie uwzględnione dobra a Grzegorz jeszcze tak dopytam wrócę do ty