Inwestorzy Live 🟢: JUST KEEP BUYING już wkrótce po polsku [Inwestowanie, Dywersyfikacja, ETF]

dzień dobry dzień dobry z tej strony Michał Masłowski Stowarzyszenie inwestorów indywidualnych dzisiaj moim gościem jest Michał Szafrański w nowej roli wydawca ksiądz z książki Justin Bike Cześć Michał Cześć Cześć Michale się śmieję że dwóch łysych w okularach znowu Dzień dobry wszystkim ale taki klucz wiesz o co chodzi A jeszcze dwóch tak jest łysych Michałów w okularach tak tak Michale zawsze cię przedstawiałem albo jako blogera albo jako inwestora giełdowego to jeszcze wtedy idziemy ich do tego szumnie Lubisz tak szumniesz No dobrze twórcę klanu finansowych Ninja tak i tak dalej a tym razem wyjątkowo przedstawiam cię jako wydawcę książki Just Kick Bike który będzie miała tutaj polski tytuł jest po prostu kupuj tak i no i co No i chciałbym się w ogóle zapytać tak Dlaczego zdecydowałeś się wydać książkę nikama juliego po polsku historia jest bardzo prosta i przyjemna czytałem tą książkę zaraz po premierze w zasadzie rok temu to był kwiecień 2022 i tak sobie ją czytałem i w trakcie czytania mówię sobie Wow ale prosta napisana Wow jaka fajna o jaka fajna kontynuacja finansowego Ninja nie takie jakby to była to była moja pierwsza myśl a później było też tak że w Klanie finansowych Ninja osoby którym Poleciłem tam przeczytanie tej książki w oryginale bo uważam że jest absolutnie świetna i za chwilę powiem dlaczego jest świetna Moim zdaniem mówią A może byś ją wydał po polsku a może ktoś by ją wydał po polsku Więc można powiedzieć trochę zainspirowany tym napisałem z pomocą Krzyśka Bartnika który prowadzi firmę imcare firma intertest kolei firma która obsługuje mój magazyn od początku całą moją logistykę przy finansowym Ninja obsługiwała przez teraz już siedem lat prawie nie od czasu kiedy się finał sobie Ninja pojawił więc Krzysiek wydawał książki innych autorów zagra autorów u siebie miał kontakty do agentów wydawniczych więc puknęliśmy poszukaliśmy kto ma prawa do tej książki No i się okazało że jest wydawca brytyjski który ją wydał I to on ma prawa do tej książki on nimi dysponuje No i udało się po prostu pozyskać licencję tak Tomek The longstory short a teraz dlaczego w ogóle nie dlaczego poza tym że jakby Książka mi się podobała mi się mega podoba styl w jakim Ta książka jest napisana w tym sensie że to jest książka bardzo mocno oparta na danych nick magiuli to jest gość który jest można powiedzieć analitykiem danych nie siedzi siedzi w tych danych ma Bloga który się nazywa dollars and data są dane w nazwie są dane w zasadzie i całkiem fajne przekroje i analizy takie Powiedziałbym nieszablonowe dotyczące tego jak rynki funkcjonują jak klasy aktywów poszczególne funkcjonują jak funkcjonują proste mechanizmy oszczędzania i przeznaczenie tych pieniędzy na różne cele w tym na inwestowanie I co Dzięki temu można uzyskać nie więc jakby ten jakby książka się wzięła z jego bloga jego bloga wcześniej nie znałem po prostu książka gdzieś tam wpadła zupełnie przypadkiem można powiedzieć w ręce i się okazało że no jakby styl autora jest bardzo podobny do mojego stylu Ja też bardzo lubię konkretne dane nie mity tylko fakty i weryfikację tych tych powiedzmy weryfikacje przeróżnych mitów właśnie w oparciu o fakty nie i to jest to jest to a Kolejny aspekt jest taki że ona bardzo prosty sposób tłumaczy dlaczego warto inwestować wszystkie nadwyżki finansowe które mamy tu i teraz a niekoniecznie odkładać te środki na późniejszą inwestycję nie wiem jak będą spadki czy cokolwiek o tym myślę Dzisiaj będziemy rozmawiali przypuszczam bo to jest szeroki temat więc taki był kontekst jakby z chęci wydania tej książki tutaj trochę też zniechęci pisania moich własnej książki o inwestowaniu jakby Oczywiście byłem proszony przez lata już żeby jakąś kontynuację finansowego Ninja popełnić bo finansowy Ninja właśnie kończy się rozdziałem ostatnim to jest rozdziału inwestowaniu ale tam jest w zasadzie czego raczej nie robić w kontekście inwestowania niż co konkretnie robić więc byłem proszony na to żeby kontynuować ten temat i trochę tak to odkładałem podchodziłem jak pies do jeża również dlatego że nie uważam się mimo wszystko go za gościa który zjadł zęby tutaj na tematyce inwestycyjnej tych doświadczeń Trochę jest ale raczej to są moje doświadczenia a niekoniecznie coś co bym tak bardzo uniwersalnie chciał podawać dalej no trochę pochodną tego był Atlas pasywnego inwestora jako szkolenie że usiedliśmy do samej tematyki pasywnego inwestowania poprzez ETF ale w kilka osób No i teraz pojawia się książka jako takie Powiedziałbym prostsze rozwiązanie i trochę z innej perspektywy jednak bo ile Atlas jako szkolenie jest bardzo taki narzędziowy praktyczny i bardzo konkretnie pokazujący konkretne instrumenty i analizujący je że tak powiem do spodu tak ta książka raczej jest krokiem wcześniej czyli pokazaniem Dlaczego warto systematycznie inwestować Dlaczego nie warto odkładać tego inwestowania i pokazującą pewne prawidłowości dotyczące świata inwestycji tak Czyli co to znaczy długi Horyzont inwestycyjne jak do tego podchodzić z głową jak nie wylać dziecka z kąpielą ale nie mówi w ogóle o jakichś konkretnych klasach aktywnych znaczy w sensie wymienia i oczywiście ale na przykład nie mówi o konkretnych ETF nie porównuje konkretnych etf-ów i ma konkretnych strategii tak nie ma tam konkretnej strategii to jest jakby krok wcześniej tak ale bardzo solidny fundament bardzo solidny fundament Uważam więc Chociażby z tego powodu ta książka też uważam że uzupełnia w jakiś sposób portfolio tych produktów które już mam i Kolejny aspekt troszkę ją przewrotnie zatytułowałem oczywiście po polsku bo nazwałem ją w skrócie książka ppk Tak właśnie to jest bardzo ważne pytanie bo Wróćmy Przepraszam na tę stronę na której No jest taka strona produktowa reklamowa bo tak Zapisz się na listę oczekujących tak drzazgi Bike ale jak tutaj się przyjrzymy to adres tej strony to jest po prostu kupuj i to jest skrót.pl a skrót można też wejść przez domeny książkę ppk.pl też działa Nie i ona przekierowała na tą stronę.pl dokładnie skąd ten przewrotny zaczepna nazwa domeny książka ppk tak to ja powiem tak że przede wszystkim uważam że raczej skrót ppk jest nieprzypadkowy oczywiście nawiązuje do Pracowniczych planów kapitałowych i uważam że tę książkę powinien przeczytać każdy kto z ppk jako programu inwestowania korzysta bo tak jak uważam ppk za świetny program na pozyskiwanie kapitału na inwestycje czyli w tej pierwszej części gdzie mamy dopłaty od pracodawców i tak dalej to jednak w tej drugiej części jako sposób inwestowania to uważam go za absolutnie fatalny program głównie przez tą nadmierną ekspozycję w w kierunku Polski po prostu w szczególności w kierunku indeksu WIG20 w których wiadomo jakie spółki mamy przede wszystkim Spółki Skarbu Państwa więc wydaje mi się że nazywając nawet tak tą książkę być może uda mi się w późniejszej Komunikacji także zachęcić wszystkie osoby które dzisiaj sprawy korzystają żeby również po tą książkę sięgnęły przeczytały i zrozumiały jak bardzo złym słabym pomysłem jest koncentrowanie swoich inwestycji w Polsce tak że warto wyjść na cały świat że warto się dywersyfikować tak książka świetnie to pokazuje po prostu na liczbach na faktach więc wydaje mi się że no może uczynić takiej pozytywnej krok w kierunku eliminacji tego polskiego homeba jasu tak Ja nie mówię że jakby rezygnacji całkowitej z inwestowania w Polsce ale żeby jednak brać pod uwagę to żeby bardziej się dywersyfikować na cały świat No tak tak znam te zarzuty odnośnie pepek ppk No więc żeby przynajmniej osoby które tam mają ppk bo prawie iść Dużo duży procent ludzi ma ppk żeby tam w ogóle zaczął co to tam jest inwestowane Jak to jak to działa dobrze powiedz mi tak jakbyśmy tak właśnie też ja zwróciłem uwagę jak tak przeczytałem jakby to powiedział wczesny Draft tej książki tak czesny takie tłumaczenie że faktycznie tam nie ma konkretnie strategii pierwsza osoba to zrobiłeś powiem jako jesteś jedyną osobą której udostępniłem tę książkę Bardzo bardzo dziękuję ale ta tym bardziej czekam bo to zdradzę że myśmy w dyskusji że to ujrzały ekran Michał bo już że tak powiem będzie lepiej ujawniłeś że będziesz pisał komentarze i tak dalej bo Książka jest widać że przypisana przez Amerykanina dla Amerykanów tak dla tutaj dla dla swoich rodaków prawda więc a tu jakby te polskie komentarze polskie realia są bardzo bardzo potrzebne ale tak ale faktycznie jest tak że on nie podaje konkretnych strategii tak jak na przykład podajecie w atlasie że jest możliwe i to jak ja robot doradca taka strategia i tutaj ticker wręcz etf-ów A można złożyć sobie tak że takie ETF plus takie te Dużo jest takich rzeczy Natasza tamtego nie ma tam jest bardziej o tym filozofii krok wstecz i tak dalej ale odpowiedzmy sobie takie pytanie dlaczego w ogóle takie myślenie o tym o oszczędzaniu na emeryturę Justin Bike po prostu kupuj teraz w dzisiejszym 2023 roku jest bardziej możliwe niż kiedykolwiek wcześniej dlaczego No nie wiem 20 lat temu się nie mówiło tego takich takiej strategie albo przynajmniej głośność o tym nie mówią może w Polsce prawda co takiego się zmieniło w ciągu ostatnich kilku lat że teraz każdy może znamy z najdrobniejszymi pieniędzmi po prostu kupować realia się zmieniły to znaczy po pierwsze zmieniła się myślę oferta brokerów to jest pierwsza rzecz mamy dostęp nie tylko do polskich brokerów ale również do zagranicznych ale również w ofercie polskich brokerów mamy Dostęp do tych tanich instrumentów tak tanich mówię nisko kosztowych etf-ów które pozwalają nam inwestować w takiej naturalnie zdywersyfikowany sposób tak zamiast kupować akcję pojedynczych spółek czy kupować jakieś tam konkretne serie obligacji kupujemy sobie po prostu jeden ETF albo kilka etf-ów które odzwierciedlają konkretne indeksy i to jest coś czego w Polsce No przecież ile mieliśmy etf-ów notowanych na GPW 3 Pamiętam te nie wiem 10 lat temu egzekucji nie przepraszam nie dwa taksora Ale mamy też bety etf-y z tych pierwszych zostały Dwa Plus Jeden na szczęście nam zaczęła produkować te te oczywiście ale pomijając jakby te które są notowane PW No mamy bardzo łatwy dostęp również przez polskie biura maklerskie to etf-ów notowanych we Frankfurcie w Londynie czyli tych Europejskich etf-ów a przez niektórych brokerów zagranicznych mamy też dostęp do etf-ów amerykańskich Jeżeli ktoś bardzo chce inwestować poprzez dtf-y amerykańskie tak to jest jedno czyli dostępność oferty druga rzecz która się zmieniła no to jednak Zjechały w dół koszty to znaczy zarówno zarówno opłaty etf-ów w sensie przynajmniej te nominalne ter tak one systematycznie spadają jeżeli spojrzymy na to jak wyglądało ostatnie 10 lat chociażby w Europie nie a z drugiej strony spadają również pojawiają się te oferty na przykład bezpłatnego takich w xtb w tej chwili mamy możliwość kupowania etf-ów w zasadzie bezprowizyjną tak w sensie bez prowizji więc jakby łatwiej jest inwestować małe kwoty tak minimalne prowizje żeby się coraz niższe są te kwoty któreś można kupić coś nie na tej giełdzie w Niemczech które wymieniłeś żeby się nie nadzia minimalną prowizję swojego brokera tak dokładnie tak Czyli nie wiem no jakby kupując za 100 zł nie płacimy 19 zł prowizji czy tam ile było nie czy nie płaciliśmy Teraz płacimy 19 no właśnie no teraz płacimy o ile mamy obrót prowizyjny bo tak jak mówię są takie biura maklerskie w których tutaj prowizji po prostu nie zapłacimy tak zarabiają w inny sposób na klientach więc yyy to jest tak korzyść nie że no możemy naprawdę małe kwoty lokować nie obawiając się że już na Dzień dobry Większość z tej wpłacanej małej kwoty zostanie skonsumowana na opłaty dla pośredników nie Więc kolejna aspekt No jakby Wiedza jest szerzej dostępna zdecydowanie niż była więc ta Edukacja to co robicie wy jako s i to co robią blogerzy tak No można by wymieniać ich tu masę całą blogerzy finansowi i to nie mówię o sobie wcale bo że tak powiem Ja tą moją działalność blogową już zawiesiłem na kołku można powiedzieć pojawił się takie szkolenie jak Atlas chociaż więc jakby ta świadom tego pojawili się roboty tak którzy pomagają nam w inwestować w zasadzie w taki sposób że my w ogóle nie musimy mieć własnej strategii inwestycji nie opłacać znaczy strategię to powinniśmy mieć ale nie Musimy opracować składu własnego portfela tak tylko mamy wybieramy jedną ze strategii oferowanych nam przez roboterace i jedyne co w zasadzie można powiedzieć co musimy zrobić to wytrwać w tej To jest bardzo trudne ale gdzieś po drodze zmodyfikować która Justin Bike pomaga wytrwać czy lektura czy to jeszcze przejście przez Atlas czy tam No generalnie zapoznawanie się ten czytanie testowanie wiedzy i jakby rozumienie tego plus dodatkowo jakby z jednej strony wiedza czyli to powiedzmy teoria z drugiej strony praktyka tak bo zaczynamy sami inwestować i już się czegoś o sobie dowiadujemy nie więc jakby to wszystko można powiedzieć że on w tej chwili jest nam wyciągnięcie ręki nie To są ostatnie powiedzmy dwa trzy lata to jest taki Powiedziałbym przełomowy czas jeżeli chodzi o inwestowanie WTF tutaj w Polsce ja dokładnie tak samo to identyfikuję spadek kosztów Rozwój technologii rozwój tej oferty produktowej i powszechne Edukacja to jest to jest super także to gdzie to kiedyś tamtych czasach blogerzy czy YouTuberzy opowiadają o ETF nie było Pamiętam żeśmy ze Zbyszkiem papińskim Opowiadali o ETF w ramach Elementarza inwestora to też ponad 10 lat temu w sumie nie ja też na to też ale no wiesz no nie Boże up tutaj że opartech tak jest dobrze Pytanie jest teraz takie też w ogóle tak zachęcam państwa bo tu widzę przybywa przybywa o obserwujący bardzo dobrze do zadawania pytań na czacie na YouTubie Najwygodniej to ja to to wszystko obserwuję będziemy sobie później tutaj pojedyncze pytania wyświetlimy pytanie jest takie czy cała idea myślenie to po prostu kupuj o której nikt ma Juli to wszystko pisze da się zrealizować nie wiem No ktoś jest Nie wiem fanem GPW Czy da się zrealizować na GPW czy też ta jednak mocna dywersyfikacja geograficzna jest tutaj warunkiem koniecznym wiesz co dywersyfikacja redukuje ryzyko tak czyli jakby to jest ten klucz i nikt to też pokazuje w swojej książce W dosyć fajny sposób na przykładzie właśnie różnych rynków nie Co się dzieje z różnymi rękami Jak wygląda ta sytuacja i dobrze wiesz że no potrafią być takie okresy kiedy pojedyncze rynki są w trendzie bocznym tak nie wiem Dekada 2002-2010 w Stanach Zjednoczonych Ta nieszczęsna Japonia która jest pokazywana która chyba od 89 roku tak w 89 roku rynki były indeks był na szczycie i w zasadzie 30 lat później Jesteśmy na podobnym poziomie nie Czyli tak długo trwało to wyjście z tego maksymalnego obsunięcia z tych maksymalnych spadków nie czyli Japonia jest takim dobrym przykładem że ten ta nadmierna miłość do własnego rynku czyli Japończycy nie ale jeszcze lepszy przykład dam No świetnym przykładem jest przecież na przykład Wyobraź sobie że nie wiem byłeś inwestorem na Ukrainie 5 lat temu miał taki duży homebas i jakby uwielbiał inwestować w Ukrainie czy na Ukrainie Bo się na tym zna tak bo to jest jego rynek i on tutaj jest na firmę i tak dalej no to pytanie brzmi jak dzisiaj wygląda majątek czy kapitał inwestycyjny tej osoby nie Jak wygląda jakoś wybitnie cicho słyszalny tak tutaj ja nie wiem jak ale jeżeli ktoś mówi że jesteś cicho słyszalny to myślę że podgłośnijmy jeżeli ja jestem cicho słyszalny to też podgłośmy Wydaje mi się że ja ciebie słyszę bardzo dobrze więc myślałem że to ja jestem cicho słyszałem także To w razie czego tak to proszę się mogę jeszcze trochę podgłośnić ewentualnie o tak zrobię gdyby tam było za cicho Dobra to wracając ukraińskie jest super bo to jeden z tych czynników których nie powinniśmy dlaczego te inwestowanie takie po prostu kupuj światowe jest to też jest wybuch wojny na Ukrainie ja to sam tutaj mi się zmieniła klapka Oj Za dużo mam pieniędzy w polskich złotych trzeba by coś powoli ale zobacz takich takich rynków i jest więcej no jak spojrzymy na Rosję pod koniec Nie wiem 2020 roku tak jak spojrzymy na Grecję to też chyba w 2008 roku tam jakoś dramat był nie to wiesz to to właśnie pokazuje No że kurcze tym bardziej powinniśmy uciekać z tych lokalnych rynków ja bym powiedział że jedynym takim szczególnym scenariuszem są Stany Zjednoczone że jak ktoś jest Amerykaninem żyjącym w Stanach Zjednoczonych to jego ten homeba jest za bardzo nie boli Nie w sensie ty i tak jest bardzo mocny rynek nie ale jak nie będzie Performance o tym będziemy rozmawiali na Wall Street Tak tak o tym porozmawiamy sobie na Wall Street dlaczego tak się dzieje że ja jakby preferuję Stany Zjednoczone ale to to jakby nie jakby to że ja mam takie podejście to nie znaczy że to jest dobre podejście dla każdego ja wiem ja mam na to argumenty dlaczego ja tak robię ale to nie znaczy że że komukolwiek bym to proponował Jeżeli miałbym komukolwiek cokolwiek proponować to bardzo szeroką dywersyfikację właśnie czyli jakby ten wróbel w garści nie nie ten gołąb na dachu nie polowanie na nie wiem wyższe stopy zwrotu bo nam się coś wydaje tylko właśnie ten wróbel w garści rynek da mi to co da cały świat czyli jakby mam w swoim portfelu takie papiery które reprezentują akcje spółek z całego świata więc bez względu na to co się wydarzy na jakimś konkretnym rynku to całościowo powinienem być w miarę OK no bo inne rynki będą rosły tak dźwigną że tak powiem nawet jeżeli w kraju takim jak Polska wydarzy się coś dramatycznego nie polscy inwestorzy mam wrażenie że mogą być zmęczeni w Załóżmy że tacy lubiący inwestować spółki z w wieku 20 no i Tak patrzyłem ten biedny trik 20 wygląda nawet WIG20 TR i sobie porównaniu z jakimś amerykańskim dowolnym indeksem No to to może boleć tak to może boleć Kiedy będzie wielka cząstka pokoleniowa na GPW ja zwrócę uwagę na jeszcze jeden aspekt bo zobacz jedno to jest to są aktywnie inwestorzy którzy gdzieś tam szukają tych okazji na rynku szukają przecenionych spółek próbują łapać te dołki i nawet jeżeli powiedzmy średniej się udaje to jednak że tak powiem od czasu do czasu przytrafię im się to że że świetnie na jakiejś spółce zarobią nie są takie osoby którym się świetnie też udaje i świetnie na tym zarabiają no ale ilu z nas Tak patrząc na całe społeczeństwo Czy osoby które mają portfel w kieszeni ilu z nas chce być aktywnym inwestorami No umówmy się niewielu osób tak mamy swoje życie mamy swoje zajęcia chcielibyśmy żeby to inwestowanie było gdzieś realizowane w jakiś sposób na automacie no plus inwestowania pasywnego poprzez dtf jest takie że rzeczywiście da się tak inwestować w zasadzie na automacie w co niewiele osób Ile osób chce bardzo dużo wiele osób chce pytanie Ilu osobom się to udaje regularnie tam mówiąc aktywnym inwestowaniu nie i teraz A z kolei jeżeli spojrzymy na pasywne to rzeczywiście No dobrze by było być obecnym na takich rękach które rosną nie w sensie takim i teraz okej w drugim horyzoncie czasem większość rynków rośnie nie tylko gorzej jak nam się takie okienko 10-letnie przytrafi w trakcie tych 10 kiedy ta Rynek jest w jakimś trendzie bocznym albo wręcz spadkowym i My patrzymy na to to że tak powiem trudno nam jako inwestorom wytrwać w tej naszej strategii uwierzyć że kolejna Dekada jakby będzie dużo dużo lepsza nie o ile nie rozumiemy tego co robimy nie I to znowu wracamy to jest problem jajka i kory wracamy znowu do wiedzy żeby rozumieć jak te ręki funkcjonują też nie ta książka świetnie temu służy bo ona jakby pokazuje właśnie pokazuje streszczenie faktów nie to jest jakby kluczowe tych najważniejszych faktów z perspektywy inwestora tak wiesz co tam jeszcze taki ten element właśnie nie nadziania się na nie wiem 10-letnią nie wiem 10-letni trener boczny i tak dalej to jeszcze trochę zapytam ale to nie no jednak Teraz zapytam czy ta bardzo dużo się mówi o tym że właśnie te że to jest dobra metoda po prostu kupuj do emerytury Wybierz dobry instrumenty tanio długo regularnie to to jest wszystko działa Ale czy to jakby to myślenie nie jest takim dzieckiem tej takiej długiej hossy na rynku amerykańskim przez ostatnie kilkanaście lat gdzie te wszystkie wielkie prawda wiadomo tak gdzie dzisiaj Jakie są spółki na szczycie tych indeksów s&p-500 co będzie z tym podejściem jak właśnie tak nadziejemy się na wiesz takie wieloletnie ruch boczny dobrze znany z GPW prawda w ostatni weekend miał miejsce walne zebranie berkshire Chata odpowiadali na pytania i Warren Buffet powiedział że on właśnie dużo gotówki tam stoki stoi ileś miliardów ma gotówki teraz i że on w ogóle chyba woli mnie trzymać teraz te gotówkę bo on w ogóle wydaje mu się że będzie że będzie to nie jest najlepszy okres do kupowania A dobra dwa pytania dwa pytania zadałeś Zacznę od tego drugiego Nie ale zaraz wrócę wrócę do pierwszego też oglądałem walnę Berg Shire i Berg Shark się mówi berkshire Nie Berg Shire ja ciągle mówię Berg Shire to jest bergier A ja troszkę zapytać tak nie nie wiesz co tam było słychać jak wymawiają nie więc tylko chcę powiedzieć że wiesz Po pierwsze Warren od dawna siedzi na gotówce i mówi że tych okazji nie jest tak tak wiele tam z tego co pamiętam to oksy jakoś intensywnie skupował powiedzmy przez ostatnie rok czy czy dwa lata ale jakiś większych innych zakupów nie w ogóle nie kojarzę i tam najważniejsza informacja była taka że Oni sprzedali akcję czyli jakby dodatnie że tak powiem saldo wygenerowali gotówkowe ze sprzedaży akcji tam powyżej 10 miliardów dolarów tak Czyli jak można powiedzieć że wyprzedali część portfela dla jasności to nie jest jakby wychodzenie z rynku akcji w przypadku brka tylko że tak powiem No gdzieś tam zredukowali jakieś pozycje i rzeczywiście mają dużą pozycję gotówkową czekają na to co się wydarzy ja to ja to podejście Jak najbardziej rozumiem i szanuję Ale z drugiej strony jak spojrzymy całościowo na to co robi bufet to on jest jakby permanentnie byczą nastawiony do rynku czyli jakby ma te akcje w portfelu i daje im rosnąć tak to jakby największy bajent Hold jaki pewnie znamy nie w sensie takim że mówimy o takiej strategii kupuj i trzymaj Nie świetne przykłady świetnych spółek przez długi lat przez długi czas trzymane trzymany w portfeli to zwracając co się co jest najlepszym lekiem na taką dekadę trendu bocznego nie Czyli taki płaski rynek że no ani nie rośnie ani nie spada my tych zysków nie widzimy a czasami wręcz Jesteśmy pod kreską bo zakładając że stale dokupujemy to że tak powiem No uśredniamy gdzieś tam te zakupy w dół jeżeli rynek spada ale że tak powiem nic tam satysfakcjonującego na tym portfelu nie widzimy a obok mamy na przykład nie wiem obligacje detalicznej indeksowane inflacji ona nam płacą kilkanaście procent rocznie na przykład nie a przynajmniej tak się nam wydaje nie wiesz najlepszym lekiem przed oczami notatki w ogóle z książki bo tak sobie zanotowałem nick świetnie podaje świetne przykłady podajesz jeżeli bierzemy pod uwagę 10-letnie okresy zwrotów z indeksu s&p 500 w takim długim horyzoncie czasowym od 1910 roku do 2010 roku czyli 100 lat tak to te dekadowe średnioroczne stopy zwrotu wynosiły od 16,6%. tak średniorocznie w ciągu okresu 10-letniego tak do w drugą stronę -3,1 czyli rzeczywiście ta rozpiętość stóp zwrotu była gigantyczna czyli rzeczywiście jest takie zjawisko że możemy mieć po prostu pecha inwestować w taki zainwestować w takim okresie mówimy tutaj o inwestycji jednorazowej Czyli zupełnie innej niż to w jaki sposób my inwestujemy jako inwestorzy bo my jednak systematycznie dokładamy środki do portfela w miarę jak nam się nazywa całość Inwest zapomina oczywiście tak w jednym momencie nie w jednym mówi więc ja mówię właśnie o tym scenariuszu jednorazowej inwestycji ten scenariusz inwestowanie systematycznego on w ogóle wypłaszcza tą charakterystykę i teraz widać że przy takiej jednorazowej inwestycji to rozpiętość jest olbrzymia ale z kolei jeżeli ten okres zostanie wydłużony do 20 lat czyli patrzymy znowu na ten sam Horyzont czasowy ale okresy dwudziestoletnie to ta charakterystyka nie było okresu już wtedy który byłby na minusie Czytaj każdy okres dwudziestoletni dał średnio rocznie stopę zwrotu od 1,9% do 13% średniorocznie oczywiście A z kolei przy okresach trzydziestoletnich już było widać że ta charakterystyka bardzo się wypłaszcza i taki najgorszy okres 30-letni to była średnia roczna stopa zwrotu 5%. równo 5%, a najlepszy to było 7,4% średniorocznie i teraz doskonale widać że najlepszym lekiem na takie długotrwałe okresy trendu bocznego na konkretnym jest po prostu przetrwanie kolejnej dekady nie czy kolejnych dwóch dekad i teraz uwaga ci w bok nie przejmuj się jeszcze 10 lat i już będzie to Michał to jest 10 lat nadal że włożyliśmy całą kasę jednego dnia i czekamy 30 lat i patrzymy na te wyniki Nikt tak nie inwestuje nikt jeżeli inwestujesz systematycznie dokładasz systematycznie to to się dramatycznie skraca w ogóle takie przykłady też pokazywałem z innych miejsc w atlasie mieliśmy takie przykłady że jakby gdyby zainwestować w indeks s&p 500 na dzień przed najgorszymi spadkami które były czyli tam lata 30 ubiegłego wieku to na wyjście na plus czekało się aż 16 lat i to było najgorszy przypadek w ogóle w historii nie pamiętam albo coś takiego tak i w krajmedzie to jest najgorszy najgorszy Wypadek jaki zna historia i teraz z kolei gdybyśmy w tym samym jakby w tym samym okresie inwestowali w rynki ogólnoświatowe w akcję spółek z całego świata to ten najgorszy okres w sensie ten w sensie wychodzenia znowu na plus skrócił się do 6 lat to pokazuje jak kolosalne znaczenie ma znowu nietrzymanie się jednego rynku nie i dywersyfikacja więc oczywiście można godzinami mówić o szczegółach ale generalnie takich przykładów w tej książce jest cała masa które też są przykładami pokazywanymi w różnych przekrojach czyli żeby właśnie zmieniać tą perspektywę czytelnika poszerzać mu ten horyzont po to żeby on rozumiał jak jego drobne decyzje tak wpływają na całkowitą stopę zwrotów z jego inwestycji po prostu Dobrze a takie pytanie tutaj zadał się bo tak to dobra ktoś już się przekonał tej jakby no wiesz metody że po czapu tam kupujemy Pytałeś jest fajny nie że na raz To czekamy 16 lat ale regularnie sobie tam kupujemy No to to się ten okres dramatycznie skraca to jak ktoś ma kwotę x i czy powinienem od razu zainwestować wiem że tak nikt nie robi ale załóżmy sprzedał rodzinny biznes ma 5 milionów czy jednak rozłożyć inwestować stopniowo zdaje się że nikt tam madżuli pokazuje wyliczenia i chyba też w atlasie pokazujecie takie wyliczenia że wszystko od razu Zgadza się ale to jest moim zdaniem to jest kontra intuicyjny to ludzie tak zupełnie to jest zupełnie nieintuicyjny to jest wbrew psychice bo większość osób boi się tego że zainwestuje na dzień przed spadkami tak ja dzisiaj zainwestuję Jutro będzie krach i jakby będę żałował w tej decyzji i dlatego podejmują decyzję że dzielą na przykład kwotę którą mają to zainwestowanie na transzę czyli na przykład zamian zainwestować od razu to Dzielę na 12 transzy i części i Każdą z tych części inwestuje co miesiąc tak co jakby w myśląc w standardowy sposób zupełnie że tak powiem logiczny moglibyśmy powiedzieć No OK redukuje ryzyko i że tak powiem ja się będę lepiej czuł z tymi inwestycjami pytanie czy to jest lepsza z perspektywy stopy zwrotu czy nie I nikt tam nie analizuje czy to jest lepsze czy nie dlatego że chcę się dobrze czuć ze swoją ze swoimi inwestowaniem czasami ważniejsze od stopy zwrotu Ja osobiście uważam że to jest najważniejsze to znaczy pal licho stopy zwrotu jeżeli ty nie wytrwasz w swojej strategii inwestycyjnej i wycofasz się w najgorszej możliwej momencie bo ci puszczą nerwy tak a więc trzeba robić wszystko żeby się przed takimi emocjonalnymi decyzjami zabezpieczać więc jeżeli komuś to pomaga podzielić na transzę to jest to super nie ale niestety z perspektywy liczb że to nie działa że to nie działa i teraz nikt podaje różne przykłady ja podam taki przykład który utkwił mi w pamięci że jeżeli dzielimy na 12 transhi inwestycje czyli jakby zainwestować od razu na to inwestujemy przez cały rok co miesiąc nie bez względu na kwotę to przeanalizował też jakby na danej historycznych od 1920 roku tam do końca 2000 chyba 2020 roku i wyszło mu że takie transzowanie daje średniorocznie wynik gorszy o 4,5 punktu procentowego i teraz mówisz kurde 4,5 punktu procentowego jest strasznie dużo strasznie dużo z czego to wynika z bardzo prostej rzeczy że kapitał jakby klasą aktywów która generuje historycznie uśrednione najwyższe stopy zwrotu są akcje I teraz jeżeli ty nie inwestujesz w akcję Tylko trzymasz Cash w gotówce który jeszcze dodatkowo nadgryzany jest przez inflację No bo liczymy że tak powiem stopie zwrotu z uwzględnieniem inflacji na przykład nie no to te akcje wychodzą na plus tak jakby to co jest już zainwestowane w akcjach wychodzi na plus na przykład A z kolei gotówka traci nie więc im więcej tej gotówki czeka tym więcej tracimy tych zwrotów które rynek w tym czasie kiedy ta gotówka nie jest zainwestowana jest w stanie wygenerować nie i teraz Oczywiście to nie jest takie liniowe tak giełda w górę giełda w dół ale jakby patrząc na dłuższych Horyzont czasowy Wychodzi na to że takie właśnie 12-miesięczne okres inwestowania jeżeli porównujemy takie ciągnione w ogóle to wychodzi na to że od 1920 roku byliśmy w plecy 4,5% rocznie na tym że podejmowaliśmy decyzję że jednak rozłożymy na transzę do rodzinny biznes za te 5 milionów powinien i wszystko zainwestować Generalnie w większości przypadków daje to lepsze rezultat niż dzielenie na trasie mówię w większości przypadków są wyjątki może też że stoimy na zawsze tak 2008 rok był takim wyjątkiem Czyli jeżeli ktoś na przykład nie wiem w sierpniu 2008 roku zainwestował wszystkie pieniądze yyy to niestety yyy że tak powiem ta jednorazowa inwestycja była gorsza od takiego systematycznego podzienia tej kwoty na 12 transz i powiedzmy inwestowanie stopniowe dlatego że wtedy każda kolejna transza kupowała spadający rynek czyli po niższych cenach i uwaga to też było policzone takie DCA czyli właśnie uśrednianie jakby dolar Coast everging się to tak ładnie nazywa przyniosło o 30% lepszej rezultat w 2008 roku czyli od sierpnia 2008 do sierpnia 2009 gdybyśmy uśredniali to bylibyśmy 30% wyżej niż dokonując jednorazowej inwestycji to jest kolosalna różnica nie i teraz ktoś może powiedzieć Kurczę ale jak to tak to w sensie Skoro tak jest No to może jednak lepiej zawsze transzować No zawsze nie to znaczy w większości przypadków lepiej dokonać jednorazowej inwestycji ale są takie przypadki to trzeba mieć tego świadomość że że można na tym wyjść gorzej i teraz spojrzymy z kolei na wykres na znakach czy s&p 500 od 9 do dzisiaj No toż oczywiste że trzeba było wszystko i nic po kolei tam nie dziubać tylko trzeba było być od początku na rynku więc to no ale pamiętaj że psychika psychika jeszcze raz psychika fajnie jest Ja jeszcze jedną rzecz wspomnę bo w książce jest to super omówione również na przykładzie tego czy na przykład no to dobrze jak redukować to ryzyko czyli na przykład Załóżmy że chcę jednorazowo zainwestować całą kwotę jak redukować to ryzyko i na przykład jest są porównania i pamiętam już w tej chwili rezultatów ale są takie porównanie typu No dobra to jeżeli chcesz zredukować ryzyko takie inwestycji to zamiast kupować 100% akcji No to zrób sobie portfel oczywiście z dywersyfikowany akcja plus obligacje na przykład portfel 60 40 właśnie 60% akcji 40% popularny portfel amerykańskich emerytów tak tak I co śmieszniejsze lepiej wychodziła jednorazowa inwestycja całej kwoty w portfel 640 niż podzielenie na transzę i kupowanie 100% akcji co miesiąc dawało to lepszy rezultat Nie po prostu mniejsza zmienność tego portfela więc nawet przy spadkach jakby on się że tak powiem Lepiej zachowywał tak i to jest wiesz to są takie znowu to są takie Ja często jak na przykład pisałem jakieś materiały na bloga to pisałem je w taki sposób że nie wiem tworzyłem jakiś arkusz kalkulacyjny a on liczą jakieś tam scenariusz po czym zadawałem sobie pytanie A co by było gdyby nie i teraz się okazywało że w tym arkuszu nie mam takiej kalkulacji czyli musiałem zmodyfikować ten arkusz żeby dodać jeszcze jeden scenariusz jeszcze jeden scenariusz i Ta książka jest napisana właśnie w taki sposób ona jakby odpowiada na pytania które pojawiają się w wyniku tego że właśnie przedstawiony ci został jakiś scenariusz i za chwilę jest OK A co by było gdyby A co by było gdyby nie to jest jakby fajny sposób dochodzenia po nitce do kłębka nie jakby rozumienia całości tematu a nie tylko wyrywkowych jakichś no tak jak Zapytałeś mnie co lepiej czy lepiej to czy lepiej tamto No wie są takie scenariusze w których lepiej jedno podejście stosować są takie scenariusze w których inny i dobrze by było żebyśmy rozumieli wszystkie żebyśmy rozumieli pełny kontekst wtedy możemy wyciągnąć swoje własne wnioski na podstawie faktów które zostały nam zaprezentowane tak i podjąć decyzję co my robimy ja na przykład transzuję nie Dlaczego transzuję No dlatego że czuję się z tym bezpieczniej Nie pomimo że to jakby matematycznie to się nie zgadza a ja też transzuję albo dlatego że po prostu zarabiam tyle ile zarabiam i sobie zawsze zawsze coś tam wiesz myśl zasady że najpierw zapłać sobie dobra o to jak już mam jakieś pieniądze No to to nie mam tych pieniędzy dzisiaj które zarobię Przez najbliższe 10 lat prawda W związku z tym transhuję z tego co aktualnie proste dobrze ale OK to wystarczy przykłady są fajne nie tam 10 20 lat i to się wydłuża wypłaszą One są bardzo fajne i tak dalej powiedz mi co z osobami takimi które mają do emerytury już mniej niż 23 lat nie ktoś ma 55 lat jeśli miałby 10 lat popracować czy u nich po prostu kupuj się sprawdzi jak oni w ogóle powinni do tego do tego podejść No jeżeli uznajemy że rynki w długim horyzoncie czasem po prostu rosną to trzeba się zastanowić jaki my mamy Horyzont inwestycyjny tak naprawdę mając na przykład te 50 55 lat czy to jest Horyzont tylko do emerytury Michale tak ci zadam prowokacyjne pytanie No oczywiście ja wiem że nie ale no tak powiedzmy to wprost no nie tak w sensie takim nawet jeżeli uda nam się zgromadzić jakiś majątek do momentu przejścia na emeryturę to oczywiście chcielibyśmy chronić wartość tego majątku również w momencie jakby w tym okresie kiedy my na tej emeryturze będziemy i nie niestety niestety żeśmy niestety nie niestety mówię dlatego że wiele osób zakłada że będzie krótko żyło na emeryturze ale niestety mogą się zdziwić tak i będą żyły dużo dłużej No się wydłuża tak generalnie więc chyba w finansowym Ninja pisałem o tym że co 15 lat średnia długość wieku zwiększa się o 5 lat jakoś tak jest nie tak tak tak było do 2015 roku z tego co pamiętam że jak Bismarck Myślę że te takie zastępowalności pokoleń że to Ci którzy pracują emerytury tych trudniej pracują to średnia wieku była chyba 55 lat nie teraz tak bo Bismarck w ogóle Bismarck jak to wymyślił ktoś wiek emerytalny był 70 lat i tam dożywało tego wiele osób później został obniżony do 65 lat w Niemczech nie Więc no a teraz w tej chwili jest tak nie gdzieś widziałem tą analizę ale już nie pamiętam w tej chwili w Stanach Zjednoczonych jest chyba 78 lat średnia wieku mężczyzn w tej chwili Więc i to przyrasta w sensie Jak popatrzysz na to jak to się zmieniło w ciągu ostatnich 30 lat to to po prostu przyrasta nie więc gustowskich do życia że jak dożyję 65 to do którego roku dążyliśmy w Polsce to chyba dla kobiet 82 lata dla mężczyzn 81 albo coś takiego No generalnie w tych granicach tak to są tak to są już w ogóle cud że to przekroczyło 80 dla mężczyzn nie No to zobacz okej Załóżmy że Załóżmy że osiemdziesiąt bo tam uwzględnia Oczywiście wszystkie lecz noworodków że ktoś zginie w wypadku samochodowymi i tak dalej i tak dalej ale jak już Dożyjesz do emerytury i wówczas to wtedy dobra załóżmy 80 Nie no to okej 55-latek ma jeszcze Całkiem spory Horyzont inwestycyjny 25 lat tak Już liczę Dobrze liczę i teraz tak oczywiście zmieni się sposób w jaki on będzie inwestował na tej emeryturze ale ja bym zaryzykował takie zaryzykuję Powiem tak nie jestem doradcą finansowym do jasności to od razu mówimy że nie jesteśmy doradcami obaj dyskutujemy sobie tylko na ten temat ale zaryzykowałbym takie stwierdzenie że jeżeli ktoś poznał za swojego życia zawodowego z czym się je inwestowanie na rynkach kapitałowych w maksymalnie pasywny sposób maksymalnie zdywersyfikowany to prawdopodobnie na emeryturze będzie miał już dosyć dużą akceptację ryzyka będzie rozumiał że są okresowe Spadki i tak dalej jedyne przed czym się musi zabezpieczyć to przed tym żeby w ostatnich latach przed przejściem na emeryturę jego portfel radykalnie nie stopniał tak w tym momencie w którym on będzie chciał zacząć wypłacać sobie pieniądze z tego portfela czy tutaj będzie chciał sprzedawać być może część tych aktywów które w portfelu posiada czyli to jest ten mechanizm też suwaka który my znamy Ci co znają to znają którzy znają z OFE na przykład gdzie środki z OFE są przesuwane do zus-u na 10 lat przed emeryturą po to żeby że tak powiem zmniejszyć Nie no przelewane z OFE do zus-u są tak co miesiąc nie dopisywane do arkusza kalkulacyjnego ZUS a dokładnie tak ale generalnie w podobny sposób my powinniśmy zarządzać naszym portfelem jest w ogóle takie pojęcie glidepuff ścieżki schodzenia tak Czyli w momencie kiedy kończy się faza akumulacji kapitału W naszym portfelu przechodzimy do fazy konsumpcji No to powinniśmy troszeczkę zmienić charakterystykę po to żeby było co konsumować bez straty dla wartości portfela jako takiej Czyli tak naprawdę więcej obligacji w portfelu mamy w Polsce świetny instrument czyli obligacje skarbowe indeksowane inflacją czego na przykład Amerykanie nie mają co jakby to jest też rzecz która w tej książce się zmienia nie w sensie takim że nikt o tym nie napisał znaczy mówię nick magiuli autor nie nie nikt tylko nikt o tym w książce nie napisał Bo nie jest jakby w Stanach nie mają takiego instrumentu Który z naszej perspektywy jest całkiem fajny więc uzupełnienie obligacji żeby w momencie kiedy rynki spadają to żebyśmy my mogli na przykład sprzedawać obligacje dzięki temu mieć za co żyć na tej emeryturze do czasu kiedy Rynki Nie odbiją no to wtedy że tak powiem że tak możemy konsumować sprzedawać akcje z portfela czy tam etf-akcyjne bez martwienia się o to że sprzedajemy je zbyt tanio więc jakby wiadomo że trzeba zmienić trochę strukturę tego portfela ale na przykład taki wątek który się też często gęsto gdzieś tam pojawiał to w ogóle czy stosować taką strategię właśnie bajent Hold czy gdzieś mimo wszystko jak wiemy że do tej emerytury się Zbliżamy to czy jakoś nie optymalizować tego tego portfela w taki radykalny sposób że w ogóle wychodzimy z akcji Nie no to pamiętajmy o tym że te akcje one jednak generują dodatnią stopę zwrotu dużo wyższą niż obligacje czyli w momencie w którym my jesteśmy już na emeryturze i nie daj Boże portfel jest naszym wyłącznym źródłem kapitału tak no bo mówię nie daj Boże bo tak naprawdę być może jakąś emeryturę będziemy z zus-u dostawali również oprócz tego nie na waciki Być może bo na waciki ale jednak to jest też jakaś Składowa tego budżetu który będziemy na emeryturze dysponować No to my chcemy żeby jak największa część tego portfela nadal aktywnie dla nas pomnażała ten kapitał żeby po prostu Wystarczyło go nam na jak najdłużej nie A czyli znowu tu trzeba stosować takie Powiedziałbym No miksowane podejście które z jednej strony pozwoli nam przetrwać bez sprzedawania akcji nie na przykład kilka miesięcy tylko kilka lat czyli mieć na tyle dużą część portfela która jest chociażby w obligacjach żebyśmy mieli żebyśmy dali temu portfelowi akcyjnemu szansę na to żeby on z dołków miał czas wyjść po prostu nie regularne znaczy ja jestem za takim Ja wiem że powinienem robić na emeryturze ale ja już ja już lubię tak robić żeby mój portfel generował jakieś przypły finansowe w tak zwanym między ewidentowej inwestordy b ETF dystrybucyjne tak C obligacje skarbu państwa ale też takie które te jabole czterolatki od tych 10-latek chociaż to jest wbrew matematyce Ale ja wolę bo tu wolę wolę płacą na bieżąco bo one tam co roku wypłacą i tak dalej a tak tak więc jakby to z punktu widzenia matematyki lepiej kupować te dziesięciolatka z punktu widzenia psychologii przynajmniej mojej to ja wolę te czterolatki także doskonale rozumiem ale co do zasady to fajnie jest już dobudować do tej bo to jednak miałem takich pytań jak wychodzisz Jak zacząć to konsumować tak No ktoś musi sprzedawać a fajnie by było mieć na taki duży portfel który regularnie te pozwoli nie wiem na dużym poziomie ogólności zamieniamy etf-y akumulacyjne na dystrybucyjne Ufamy że to się podatkowo wszystko zgadza albo będziemy na emeryturze to wszystko będzie dobrze Już podatkowo i O widzę że masz Różnie może być i czerpiemy jak najwięcej z tych takich bieżą żebyśmy jak najmniej tego portfela musieli tam upłynniać żeby żeby sobie żeby sobie na jakieś tam standard życia zapewnić czemu się skrzywiłeś to się spotykamy No właśnie jakby dwa dwa powody podam znaczy disclaimer najpierw ja jestem też inwestorem dywidendowym Uwielbiam dywidendy strumień dywidend który otrzymuje rocznie To jest 95 tysięcy dolarów z mojego portfela bardzo lubię te dywidendy bo one finansują moje życie tak z nawiązką że tak powiem część tych dywidendrainwestuje i teraz niuans jest taki że oczywiście dywidendy są najmniej efektywnym podatkowo rozwiązaniem nie ja bym wolał żeby spółki że tak powiem nie wypłacały mi tych dywidend tylko żeby reinwestowały te pieniądze Czytaj jeszcze być może przeprowadzały bajbak czyli Skup akcji własnych dzięki czemu że tak powiem notowania tych akcji które pozostały Na rynku mają szansę jeszcze szybciej rosnąć nie będą dzielone na mniejszą liczbę akcji o tak może dokładnie tak dokładnie tak no ale to się dzieje W zasadzie na Tak można powiedzieć nie w sensie wycenie to że tak powiem Jeżeli połowa akcji własnych zostanie znaczy połowa akcji zostanie skupiona to wiadomo że ta reszta jest warta więcej po prostu nie więc dywidendy nie są efektywniejsze podatkowo ale są bardzo dobre dla psychiki ja się z tobą całkowicie zgadzam a skrzywiłem się dlatego że jeżeli ktoś odpowiednio wcześniej tego nie zaplanuje jak on będzie chciał konsumować ten portfel to może się okazać że wpada w pułapkę że nie ma dobrego momentu na zmianę struktury portfela czy bo ty powiedziałeś A to wymieni etf-y akumulujące na etf-y dystrybujące ja w pewnym momencie No Problem jest taki że jeżeli ten portfel jest duży to będziemy mieli bardzo duży podatek od zysków kapitałowych do zapłacenia w momencie takiej wymiany nie i ten my ten podatek zapłacimy bo sprzedamy te etf-y akumulujące my zapłacimy ten podatek i problem z podatkami jest taki że raz zapłacony podatek nigdy do nas nie wróci i płacimy podatek i już nie mamy tych 19% od tych zysków które te etf-y wygenerowały po prostu nie mamy ich zniknęły więc w tym sensie rzeczywiście być może ma sens Jeżeli ktoś już się zbliża do emerytury na przykład i ma do niej załóżmy 10 lat jeszcze to właśnie budowanie dopłacanie nowych środków do etf-ów na przykład dystrybujących tak dywidendy No widzisz I to są zestaw jakiś tam pytań łamigłówek które trzeba wykonać po to żeby później nie zbudzić się z ręką w nocniku nie Że co prawda Mamy zysk wszystko jest fajnie bo długo inwestowaliśmy i tak dalej ale przedwcześnie zapłaciliśmy tony podatku od tego zysku oczywiście kiedyś a jeżeli będziemy stopniowo wypłacać te pieniądze z tego portfela to i tak ten podatek zapłacimy nie ale przez dłuższy okres czasu te przez dłuższy okres się mówi Nie mówi się okres czasu przez dłuższy okres te środki w tych etfach będą mogły że tak powiem pracować nie A no przy zamianie tych etf-ów niestety sprzedaży i zakupię innych może tak być jak ktoś już dysponuje naprawdę ogromną gotówką A jak ktoś dysponuje taką umiarkowaną gotówką to tutaj Adrian podaje że nie zapłacimy jeśli taką operację wykonamy sobie pod parasolem typu Ike Czyli że jak całe życie zbiera to jest zbieramy zbieramy zbieramy zbieramy na Ikeę lub x albo Nike oraz i to bardzo istotna rzecz którą też warto powiedzieć No OK ale w przypadku Ike i tak mamy problem z wypłatą środków nie bo musimy chyba wypłacić w całości z tego co pamiętam to jest cyrk i że tak powiem ja tutaj toczę wojny to Artur Wiśniewski mnie zainspirował to czy wojnę jak nie jest Ministerstwem finansów to to z konkretny to z bossiem akurat polskim żeby oni tak zmodyfikowali swoje regulaminy żeby po pierwsze było zgodne z ustawą a po drugie żeby dało radę jednak wypłacać na żądanie bo w ustawie jest napisane No debilnie że jest albo na raz albo możesz w transzach i te transze musisz nie w ratach Przepraszam musisz te raty nie wiem powiedzieć w miesięcznych ale to bez sensu zupełnie powinna być na żądanie to ktoś mi wysłać dywidendę sobie w tym momencie wypłacam i wiem że boś tutaj tak zdradzę piszę spróbuję zmieniać te regulaminy żeby to było takie Nazwijmy to no bardziej takie że właśnie o jest gotówka na pojawiła się na rachunku to sobie wypłacam Ufam że dom czasu mojej emerytury to się to się problem zostanie rozwiązany tak tak to jeszcze te regulaminy prawda tu jest to jedną uwagę bym zwrócił nie pamiętam imienia przy tym komentarzu ale jedną uwagę bym zwrócił że właśnie Adrian dobrze zaznaczył ważna jakby zawsze jest ważny ten nasz kontekst nasza indywidualna sytuacja Jeżeli ktoś ma jakby wszystkie swoje środki inwestycyjne na koncie Ikea to ma zupełnie inną sytuację niż jak dla kogoś Ike jest tylko 1/10 jego portfela inwestycyjnego nie to jest oczywiście problem ten który ty mówisz Trzeba po tych petardach myśleć Tym bardziej trzeba jakby całościowo nad tym panować i szukać dla siebie po prostu dobrych rozwiązań to tego nie ma tych spraw podatkowych w Niku żebyśmy grubą kreskę postawili akurat w atlasie mamy bardzo szczegółowo moduł podatkowy w ogóle z doradcami podatkowymi tworzonych w zasadzie który bardzo dokładnie rozklepuję temat podatków od zysków kapitałowych podatków od dywidend jak to wszystko robić żeby to miało ręce i nogi w kontekście inwestowania właśnie pasywnego ale w książce Po prostu kupuj i celowo nie mówię drzazgi Bing bo w oryginale tego nie ma ale w książce Po prostu kupuj jest całkowicie wymieniony rozdział 19 rozdział 19 dotyczy kont emerytalnych dlatego że w oryginale były to kontra for one Kay amerykańskiej i Row A w przypadku Polski mamy oczywiście Ikea xze ppk i nawet jakby Mam takie marzenie bo ten rozdział jest pisany przeze mnie to jest jakby autor wydawca się zgodził poczekaj no dobra dam ci mnie newsem że ty piszesz jeden rozdział w książce gościa z Ameryki jak to w ogóle dlaczego musiałeś w polskiej książce W polskim wydaniu amerykańskiej książki napisać jeden rozdział po polsku to w ogóle dla mnie był szok że że ci goście się zgodzili No ogólnie ogólnie jest tak że ja jakby pozyskując prawa do wydania tej książki w Polsce sformułowałem swoje wymagania i te wymagania były takie że no ja chcę wydać książkę która jest dla polskiego czytelnika i niestety ta książka już miałem przeczytane powiedziałem OK to jest książka w 90% uniwersalna ale w 10% kompletnie nie nadająca się dla polskiego czytelnika dam Takie przykłady na przykład ma sporo różnych analiz dotyczących kredytów hipotecznych i opłacalności tam spłaty kredytów hipotecznego versus inwestowanie i tak dalej ale w kontekście amerykańskim gdzie oni mają raty stałe i się niczym nie przejmują jak podpisali umowę kredytową to przez 30 lat spłacają kredyt z ratami stałymi mają w nosie że tak powiem czy zmieniać zmieniają się stopy procentowe czy się nie zmieniają i tak dalej a więc My takich produktów w Polsce w ogóle nie mamy więc jakby trzeba tą książkę również dostosować do polskich realiów Tak i teraz ja miałem oczywiście zgryz jak to dobrze zrobić czy wymieniać fragmenty Oryginalne czy je tam o komentować po prostu jak do tego podejść i uznałem że będę o komentowywał dlatego że fajnie jest też poznać kontekst innych krajów czy ja akurat rynku amerykańskiego Ale to ma być książka dla polskiego czytelnika No ja naprawdę traktuję tę książkę jako przedłużenie finansowego Ninja więc jakby chcę tam wnieść również swój wkład i tak to sprzedałem wydawcy brytyjskiemu w ogóle Żeby było ciekawie bo wydawca książki jest brytyjski autor jest Amerykaninem i tak również to wydawca to konsultował z nickiem i nikt się zgodził jakby sprawdził kim ja jestem zobaczył mój background to co tutaj robię w Polsce i tak dalej I stwierdził OK dobra czuję się z tym bezpiecznie Tak więc jakby uzyskałem prawo do tego żeby mu tam w książce dopisać to i owo I podkreślić to i owo nie to jakby Powiedziałbym taki luksusowy dosyć prawo dla firmy tłumaczącej na wydawcy tłumaczącego książkę więc ja oczywiście nikowi zagwarantowałem że jeżeli będę wprowadzał jakieś radykalne zmiany to one zostaną przetłumaczone na język angielski wysłane do niego żeby on to przeczytał po prostu i zrozumiał co tam jest Jaki był zakres tej mojej ingerencji i tak dokładnie planuję zrobić więc to też wydłuża trochę proces wydawniczy całej tej książki Ale z drugiej strony gwarantuje to że polskie wydanie będzie naprawdę dużo lepsze niż wydanie oryginalne amerykańskie dla polskiego czytelnika nie więc tak jak powiedziałem sporo modyfikacji Sporo moich komentarzy dlatego że tam są na przykład również rozdziały dotyczące właśnie Wolności finansowej i tak dalej a w kontekście inwestycyjnym Ja też jakby dokumentowuje tam jakby z mojej polskiej perspektywy z mojego punktu widzenia myślę że taki subiektywny wkład z tego co się orientowałem Czytałem też osoby które wiedzą o tym że tą książkę wydaje to jakby każdy entuzjastycznie reagował na to że no tam wkład Michała szafrańskiego będzie to już jakby tak mówię to bez cienia swojego ego tylko po prostu obiektywnie Cieszę się że uda się