Jak zacząć inwestować w 2026? – 3 proste portfele na start [3 proste portfele na start]

Jeden, start. Koniec zwlekania z inwestowaniem. Ropa w górę, energia w górę. Za chwilę inflacja pójdzie w górę. Więc jeżeli cały czas kisisz pieniądze na koncie, bo boisz się inwestować, to jesteś we właściwym miejscu. Ten live jest dla ciebie. Być może jesteś tutaj, bo właśnie skończyłaś, skończyłeś nasze wyzwanie. Kup swoją pierwszą obligację i zastanawiasz się, co dalej. A może po prostu w styczniu powiedziałaś powiedziałeś sobie: "W tym roku zaczynamy inwestować, no a to już pierwszy kwartał się kończy, a nic się nie zadziało w tym temacie. Może przyciągnęliśmy cię okładką, nieważne jak tu trafiłaś. Trafiłeś. Bardzo się cieszymy, że tu jesteś. Nie, ale chciałem w intro tutaj. >> Trafiłeś, trafiłeś. >> Ale bardzo się cieszymy, że jesteś tutaj z nami i że chcesz działać. Będziemy dzisiaj >> poprawny politycznie. Trafiłeś, trafiłeś. >> Będziemy dzisiaj starać się na maksa ci to ułatwić. Słuchajcie, odkąd zacząłem pisanie bloga w 2013 roku, staram się ułatwiać tą skomplikowaną inwestycyjną rzeczywistość i dokładnie tak samo robimy z wszystkimi naszymi materiałami. Jednym z najczęstszych pytań, jakie dostajemy jest to, od czego zacząć to inwestowanie, co zrobić, jaki pierwszy krok. No i dzisiaj pokażemy wam takie trzy konkretne portfele, jak dyskutowaliśmy z Maćkiem, od czego można by zacząć, jak robić te pierwsze kroki w inwestowaniu, trzy konkretne portfele i przekażamy wam sposób myślenia jak my to robimy, żeby to nie było za trudne, ale żeby też nie było czasochłonne. No i przede wszystkim, żeby ryzyko było pod kontrolą. No bo wszyscy mówią o zyskach, a my zawsze mówimy też o ryzyku. >> Przechodzimy za chwilę już do mięska, ale dwa bardzo ważne ogłoszenia. Po pierwsze jesteśmy live, więc odpowiemy na wasze pytania, które zadaliście przed liveem oraz na te, które zbierzemy na czacie. Jest z nami Dawid, który przegląda czat i dla nas wyłapuje te pytania. A druga rzecz, ten live wyjątkowo będzie dostępny tylko przez kilka dni. Po weekendzie zniknie, więc jeżeli jest to temat dla ciebie, to nie zwlekaj z obejrzeniem całości, bo później może być już on niedostępny. >> I trzecie bardzo ważne ogłoszenie. Wyrobimy się przed meczem z Albanią. Super. Słuchajcie, jak wejść na tą ścieżkę inwestowania? Najpier taki najłatwiejszy pierwszy krok i tutaj hands down, nie mieliśmy w ogóle co do tego wątpliwości, to y detaliczne obligacje skarbowe. I to nie jest zupełnie przypadek, że właśnie temu poświęciliśmy nasze darmowe wyzwanie, które właśnie się skończyło przez 7 dni. 4500 osób, słuchajcie, pracowało dzień w dzień z zadaniami, żeby kupić swoją pierwszą obligację i zaczęli od poznawania w ogóle tej klasy aktywów, zmierzenia się z obawami o bankructwo, konfiskaty, rozróżniania tych obligacji, kalkulowania w która się bardziej opłaca przy swoich założeniach, otworzenia rachunku rejestrowego, no i mam nadzieję tych kupionych pierwszych obligacji. Więc słuchajcie, bardzo serdecznie gratulujemy całej tej dużej grupie, która tak pracowała i gratulujemy tego, gratulujemy tego wejścia w świat inwestycji. I słuchajcie, teraz pokażemy wam konkretny przykład, dlaczego my często mówimy, że to jest taki fajny pierwszy krok, że ta obligacja indeksowana inflacją to jest super pierwszy krok, taki pośredni, taki pomost pomiędzy gotówką na rachunku a takim inwestowaniem już bardziej zaawansowanym. Zobaczcie, to jest coś, co jest również całkiem sensownie opłacalne. To, co widzicie tutaj, to jest obligacja, która wygasa 30 marca 2026 roku, więc kupowałem ją no prawie że co do dnia 10 lat temu i kupiłem 170 sztuk takich obligacji, czyli 170, przepraszam, 17000 zł kosztował mnie ten zakup, >> a 28427 obecna wartość do wykorzystania. Dokładnie. Czyli tak naprawdę zysk z takiej obligacji już po pobraniu podatku belki, bo on zostanie teraz odciągnięty, 11427 zł to jest na ten moment 67,2% netto do końca marca będzie odrobinę więcej. To jest naprawdę całkiem sensowny zysk już po podatku powyżej inflacji. >> I to nie jest nowość, że Marcin mówi o tych obligacjach, bo tak zastanowiliśmy się gdzie był jakiś taki, nie wiem czy to był pierwszy artykuł poświęcony obligacjom, ale aż dzisiaj sięgnęliśmy gdzieś tam w zakamarki bloga, żeby odkryć co to napisał Marcin i Wóź 2014 roku. >> To był pierwszy artykuł, w którym pokazałem, że te obligacje indeksowane inflacją są bardzo fajną alternatywą dla lokat bankowych. wtedy też tak jak dzisiaj wszyscy latali od promocji do promocji, lokata tu, lokata tam. Ja mówiłem kurczę, ale po co jak można sobie kupić fajną indeksowaną inflacją obligację i mieć na 10 lat z głowy, nie szukać kolejnych promocji, bo żadna promocja nawet się nie zbliży do takiej obligacji. >> I te obligacje świetnie się sprawdziły nie tylko w ostatnie 10 lat, ale i poprzednie 10 lat. E i pokażemy wam teraz takie kilka symulacji, które dzisiaj przygotowaliśmy, zaczynając właśnie od tego, jaki, jakim takim pierwszym krokiem już dużym jest właśnie włożenie antyinflacyjnych obligacji do portfela. Tylko bardzo ważne zastrzeżenie. Słuchajcie, nie chodzi tutaj o aptekarstwo przy tych obliczeniach. Zrobiliśmy takie po pierwsze przybliżenie Edo, nie konkretną serię, tylko inflacja plus marża, jaką oferuje ta obligacja. Więz, że tam ci średnio wyszło, bo że to średnio >> 1,7 była ponad inflację 177 punk tych seriach, które dziś można kupić >> i założyliśmy, że upraszczamy, więc na przykład wszystkie inwestycje zakładamy, że są zoptymalizowane podatkowo pod ikę, nie robimy tutaj potrąceń na podatek belki i sięgnęliśmy 20 lat w wstecz. Akurat mi nie tak było bardzo przyjemnie, bo to jest prawie tyle, co prawie tyle już mi się udaje inwestować. yyy wszystko jest przeliczone na polskie złote, tak żebyście widzieli po prostu efekty dla polskiego inwestora. I zobaczcie, inflacja przez yyy ostatnie 20 lat y to jest 63 y prawie 64%. 10 000 zł 20 lat temu w styczniu 2006 roku musiałoby wzrosnąć do 16000 prawie 400 zł, żeby w ogóle zachować swoją siłę nabywczą. >> Widać jak ona bardzo mocno przyspieszyła w ostatnich latach, nie? Skoro za 20 lat ma 63%. >> Tak tu widzę, tu widzę, że mam babola. Chyba zamieniłem te wartości. Y to y znaczy brakuje mi tutaj tej wartości szarej. Natomiast zobaczcie na pierwszy o toka już widać, że to co są depozyty bankowe przez długi czas pozostawały przy niskiej inflacji ponadnią, ale wystarczył jeden taki epizod inflacyjny covidowy i zobaczcie już wszyscy, którzy trzymaliśmy kurczowo depozytów są w plecy. Natomiast to co najważniejsze, samo dodanie obligacji antyinflacyjnych znacznie zwiększało ten dystans do inflacji, pozwalało ją przed nią chronić środki. bardziej właśnie ten efekt y był widoczny wtedy, kiedy ta inflacja zaczęła mocno rosnąć i takie samo edo, nazwijmy to, czyli te emerytalne 10letnia 10oletnie obligacje mają, jeżeli są same w portfelu, no to mają jak wiecie z tego wyzwania cały szereg zalet. w ogóle nie wahają się ich ceny. Mają te antyinflacyjne odsetki liczone od drugiego roku jako inflacja plus marża. Yyy, nie ma tam żadnej opłaty za zarządzanie, która by podgryzała nasze środki. W każdej chwili możemy wyciągnąć te pieniądze 5 dni roboczych od złożenia dyspozycji i one u nas u nas lądują. Ale są też wady. >> Ale właśnie ja lubię mówić o wadach. Od razu tylko powiem, bo Maciek tak wymienia te zalety. Słuchajcie, nikt nam nigdy nie płacił i nie płaci za polecanie obligacji indeksowanych inflacją, ale jeżeli są tam sponsorzy, którzy chcieliby, żebyśmy pomogli im promować i chcieliby za to zapłacić, to zapraszamy. A tak już na poważnie, zobaczcie to zero wahań rynkowych. No teraz widać wiele osób, które na przykład kupuje fundusze obligacji, a fundusze obligacji inwestują w obligacje notowane na rynku, no to nagle widzi jak to są straty, nie? bo wzrosły rentowności, spadły ceny tych obligacji, a tutaj w tych detalicznych obligacjach, o których my od tylu lat mówimy, nic się nie dzieje. I >> miałeś o wadach mówić, a nie się do zalet przyc do tego przechodzę. Więc właśnie słuchajcie, wady, wady. Pierwsza sprawa gorzej radzą sobie przy szokach inflacyjnych. O co chodzi? Jak ta inflacja się robi bardzo wysoka, to marża, te dwa punkty procentowe ponad inflację sprawia, że zarobimy odsetek więcej niż wynosi inflacja. Natomiast jeżeli bardzo wysoka jest ta inflacja, to potem jak odejmujemy podatek belki, to ten podatek belki zabiera nam 19% zysku. No i się okazuje, że to co zostanie w naszej kieszeni, to może być trochę mniej niż ta inflacja. w bardzo niewielu scenariuszach, ale musicie mieć wiedzę, że czasem może tak się zdarzyć. Pokazywałem wam konkretną obligację z mojego portfela. Jak widzieliście, ona tę inflację z nawiązką pobiła, ale może się zdawać, może się zdarzać, że nie pobije. Natomiast z zastrzeżeniem poza IKE, bo jak macie to opakowane w IKE, no to w ogóle już ten podatek belki nie obowiązuje. Druga sprawa, no jest to tylko w polskiej walucie, czyli jeżeli polski złoty by się osłabiał do innych walut, no to jednak jest to swego rodzaju wada, bo będziemy mieli cały czas owszem wysokie zyski, ale jednak w walucie, która traci na wartości. i plus całe swoje życie też macie pewnie w polskim złotym, więc jesteście bardzo mocno związani z tą walutą i ten sposób tak warto się otwierać też na inne rzeczy. Lecimy dalej. Ryzyko geopolityczne Polski. Tak. No wojna na terenie Polski jest niewątpliwie ryzykiem dla takiego aktywa jak obligacje, bo nie wiemy czy rząd będzie respektował to co się z tymi obligacjami. Znaczy jakby polski rząd zbankrutował w jakikolwiek sposób bardzo małe prawdopodobieństwo, ale zwracamy na nie uwagę, że jest zdajemy sobie z niego sprawy. Nie mówimy, że tak w każdym scenariuszu to jest idealne aktywo. Plus polityczne ryzyko. No bo słuchajcie, nie widać tego, ale jesteśmy zakładnikami tego, co ktoś zdecyduje na przykład w Ministerstwie Finansów, jakie będą warunki przyszłych tych obligacji, więc są fajne póki są. Oby były jak najdłużej takie, ale nie zawsze tak musi być. >> No i kolejna sprawa, słuchajcie, to jest jednak tylko zobowiązanie, czyli to jest papier wartościowy zdematerializowany. To nie jest sztabka złota, którą trzymam w ręku. I każde aktywo, słuchajcie, każde, o którym my mówimy i czego was uczymy, ma zalety, ale ma też swoje wady i o jednych i drugich zawsze otwarcie. Staram się mówić. I ostatnia rzecz, to obligacje detaliczne, to jest świetna obrona, ale to nie jest atak. I jeżeli chcecie taki jak to już meczu dzisiaj było, meczy nie wygrywa się samą obroną. Potrzebujemy też na tą bramkę strzelać i tak samo jest z realizowaniem swoich długofalowych celów inwestycyjnych. Żeby atakować potrzebujecie jeszcze innych elementów. I tu się pojawia wtedy to pytanie, no dobra, mam ogarnięte obligacje, jak zrobić kolejny krok i patrzymy, co jest dostępne wtedy ogólnie jako opcje inwestycyjne. I najczęściej jest takie ola Boga, jak tu się w ogóle w tym wszystkim połapać, bo ten, bo opcji, które usłyszycie, wygooglujecie, podpytacie czaty jest mnóstwo i ten wybór może i zazwyczaj po prostu przytłacza. jedni ciągną w stronę jakiś tam, nie wiem, akcji dywidendowych. Ktoś o pszenicy będzie mówił, o ropie, mieszkaniach na wynajem, samochodach, zegarach. No jest tego mnóstwo i bardzo wiele osób niestety przez to, że jest aż tyle możliwości, poddaje się i mówi: "To jest zbyt skomplikowane, to nie dla mnie. To brzmi w ogóle jak taki język obcy. I dlatego kiedy ja widzę coś takiego i zdaję sobie sprawę z tego ogromu możliwości, wiem, że nie ma sensu, wiecie tłumaczyć wszystkim jak dobierać spółki do portfela albo jak inwestować w akcje dywidendowe, w rzeczy skomplikowane, czasochłonne, które wychodzą nielicznym. Tylko inwestowanie musi być proste. Daj Maciuś ten następny slajd. >> Dlaczego musi być proste? No bo słuchajcie, wy nie macie czasu na to, żeby śledzić cały czas notowania i to, co się dzieje w spółkach. Macie inne obowiązki, macie swoje życie i dokładnie tak jak my, nie chcecie pewnie całego życia y przeznaczać na ślęczenie przed ekranem. Znaczy my nie ślęczymy i zakładamy, że wy też nie chcecie ślęczeć przed jakimś terminalem Bloomberga i ciągle siedzieć, co się dzieje na rynku. Więc inwestowanie musi być bardzo, bardzo proste. I w ten sposób podchodzimy do tej naszej edukacji na temat inwestowania. tego jak robimy kursy, ale też te dzisiejsze trzy portfele, o których wam powiemy, to jest właśnie takie podejście, że to musi być proste. >> To podobno jest bardzo milenialskie powiedzenie, ale Life is brutal and full of the Sadcastas. I dokładnie wychodziliśmy z takiego założenia, że yyy tam się wiele rzeczy wydarzy, tak jak Marcin mówił, które wam będą po prostu utrudniały, a tak jak my na przykład zmierzymy się z jakąś dziedziną, która nie jest nam bliska, nie wiem yyy jakbyśmy chcieli w tym momencie y schudnąć, nie wiem, 5 kg, no to takie rzuty na taśmę się nie sprawdzają. Doszliśmy też po prostu, że najlepiej sprawdzają się systemy działania. ćwiszysz teraz ostro na masę, to jak jest chudne. No nie, ja słuchaj robię na zamianę tłuszczyku w tą masę mięśniową, ale egolifting na siłowni. Słuchajcie, kluczowe jest natomiast, żeby to było proste. To dobrze jak to jest system, ale żeby te małe kroczki stawiać, bo jak ich nie stawiamy zupełnie, no to to wtedy na pewno nas omijają te okazje i wiemy po prostu, że to działa. Takie podejście małymi krokami i prosto. Może nam tak łatwo nie uwierzyć, co od dwóch dekad inwestujemy. Jest to nasza pasja. Ale zobaczcie co mówią na temat tego takiego bardzo prostego podejścia osoby, które jeszcze niedawno były pewnie w tych samych butach, których jest wiele osób teraz nas oglądających, czyli zaczynających od zera. Mamy Arka, który mówił, że po przerobieniu materiałów obalił wszystkie mity, jakie miał w głowie dotyczące inwestowania, że to trudne, że wymaga czasu, doświadczenia, studiów i w ogóle jest pracą na full time. Justyna na przykład napisała o tym, że przełamanie strachu to było takie coś, co u niej się właśnie zadziało przede wszystkim pod wpływem takiego zgłębiania nawet tych prostych opcji inwestycyjnych i że w działaniu pomogła jej właśnie wiedza i zrozumienie tych poszczególnych instrumentów finansowych oraz to nastawienie, że dam radę, bo naprawdę każdy da radę, żeby zacząć inwestować. E, i bardzo dobra wiadomość, żeby dzisiaj do tych obligacji antyinflacyjnych dołożyć ten element ataku, no to macie już świetny fundament i nigdy nie było chyba aż tak prosto, żeby dołożyć kolejny składnik. Potrzebujemy tak naprawdę tylko jeszcze dwa składniki do tego portfela i pierwszy z nich to jest król ataku, sprawdzony od wielu, wielu setek lat, czyli słuchajcie, akcje globalne. >> Akcje globalne. Ja tak się zawahałem jakż od wielu, wielu setek lat, bo no >> 1602 rok chyba wszystko super, tylko wtedy nie dałoby się zainwestować w akcje globalne jako takie. Tak naprawdę to dopiero odkąd są ETFY to bardzo szeroko jesteśmy w stanie w taki portfel globalnych akcji inwestować. Ale zobaczcie na ten wykres, który Maciek pokazał wcześniej. Nałożyliśmy teraz wykres tego napastnika, czyli tak wyglądają notowania indeksu akcji globalnych. >> I co co na tym widać? No trend jest oczywisty. Idzie to mocno do góry, znacznie mocniej do góry niż idą obligacje detaliczne horyzoncie. Zobacz tutaj co się działo. >> Właśnie teraz o ty powiem, ale jest za to cena. Tą ceną są wahania. Jest to, że kiedy inwestorzy się boją, to takie akcje wyprzedają z portfela, więc ceny tych akcji się mocno wahają i trzeba nauczyć się z tymi wahaniami żyć. I jak widzicie na tym wykresie, ktoś na niego spojrzy i powie: "A trzeba było 100% kapitału zainwestować w akcj". Sęk w tym, że prawdopodobnie na wielu tych spadkach, które były po drodze, taka osoba nie wytrzyma emocjonalnie i dlatego za chwilę wam pokażemy, co zrobić, żeby skorzystać z tego wzrostu wartości akcji, a jednocześnie wytrzymać z tym psychicznie. >> Ja tylko dodam, że tutaj pokazujemy mam 20 lat, ale jest też dużo badań, które badają akcje w dużo dłuższych horyzontach czasowych, na przykład 120 ostatnich lat. Jej jak patrzymy na takie bardzo długie okresy, no to widać, że akcje, jeśli mamy ich wystarczająco dużo i są bardzo rozproszone, to jest nic innego jakbyśmy mieli taki udział w firmach z całego świata, które zaczynają pracować na nas. I przez ostatnie te ponad 100 lat to biły tak średniorocznie inflację o 4 pi punktów procentowych. Oczywiście w jednym roku to potrafiło być znacznie pod wodą, w innym znacznie powyżej tego, ale średnio 4 pi punktów procentowych powyżej inflacji to wystarczało, żeby dowozić takie spektakularne rezultaty w ataku. No i słuchajcie, na świecie jest jakieś 60 000 akcji notowanych spółek, więc się pojawia pytanie, to które wybrać w ogóle nie ma potrzeby, żeby wybierać dzięki instrumentom, które są obecnie dostępne dla takich zwykłych inwestorów jak my i wy. Zobaczcie indeks akcji globalnych. 2500 firm z 47 krajów 85% pokrycia światowej kapitalizacji, czyli 85% wszystkich pieniędzy, które są lokowane na rynku w notowane akcje obejmuje taki indeks. >> Ty mówić o walutach? Tak powiem, że za jednym zamachem kupujemy wtedy też kilkanaście, kilkadziesiąt tak naprawdę walut z całego świata, więc od razu oddalamy się tymi inwestycjami od polskiego złotego. I wszystko to dostajemy w ramach, tak jak już to Marcin wspomniał, jednego instrumenty, jednego ETFa, który dodatkowo jest potrafi jeszcze być bardzo tanim instrumentem, więc chyba tak łatwo sięgnąć po ten koszyk z całego świata to jak dzisiaj to jeszcze nigdy nie było. I słuchajcie, tak jak powiedzieliśmy we wstępie, ten live jest przede wszystkim dla tych osób, dla tych 4500 osób, które wzięły udział w tym naszym wyzwaniu i po raz pierwszy zrobiły ten pierwszy krok w świat inwestycji, kupiły swoją obligację indeksowaną inflacją. Więc już widzicie jak to wygląda i to co my chcemy wam przekazać to jest to nie zatrzymujcie się tutaj warto pójść za ciosem i zainwestować jeszcze odrobinkę odważniej. Ale mówiąc to, zwracamy wam też uwagę, że słuchajcie, to są nasze przemyślenia, materiał ma charakter edukacyjny. Staramy się przekazywać tę wiedzę tak, jak przekazujemy ją naszym najbliższym i przyjaciołom, kiedy się nas pytają jak inwestujemy, co robimy. Z wielką troską o ryzyko. Jak zaraz zobaczycie też te portfele nie są jakieś bardzo ryzykowne, ale pamiętajcie, że wy musicie zawsze sami podjąć tą ostateczną decyzję i o tym też będziemy mówić, jak do tej własnej decyzji, do tej własnej alokacji dojść. Ja tylko dodam, że jest nas ponad 1000 osób na liveie i na pewno są takie >> będziemy bardzo wdzięczni za łapkę w górę, bo czy tam serduszko, bo to bardzo pomaga w docieraniu tego livea do nowych osób, a tak jak Maciek wspomniał, on będzie dość krótko na naszym kanale i jeśli wy jesteście już tam dalej w tej inwestycyjnej drodze to też napiszcie na czacie czy w komentarzu jak wam na tym początku było i co się sprawdziło u was. A my pokażemy w tym momencie, co by się stało, jeżeli do tego portfela obligacji detalicznych i to jest pierwszy portfel, który dzisiaj rozważymy, dodalibyśmy taką niedużą, bo 20% część akcji globalnych. Jak wtedy wygląda, byłoby ostatnie 20 lat, jak historia takiego portfela wyglądała? ten skrót AVI czy AQI to jest All Country World index, czyli właśnie ten indeks 2500 spółek, który można zainwestować kupując jeden instrument, jeden ETF, czyli tak naprawdę dwa instrumenty wystarczą, żeby taki prosty portfel zrobić. 20 w ETF na indeks akcji globalnych i obligacja indeksowana inflacją. I teraz zobaczcie jak taki zabieg wpływa na wyniki inwestycyjne. >> Zobaczcie 10 000 zł wpłacone koniec stycznia 2006. same Edo 21 000 zł na koniec, a dodanie 20% akcji 26000 zł w takiej symulacji wstecznej. Oczywiście wiecie żadnej gwarancji, że te wyniki się powtórzą, ale one pokazują mniej więcej kierunek, jak to jak to wygląda. Yyy, więc nie przywiązujcie się, tak znów podkreślam do konkretnych cyfr. Yyy natomiast zobaczcie, dodanie 20% akcji w tym okresie historycznym to było 1,2 punktów procent więcej więcej więcej zysku i >> ale też chcę zwrócić uwagę, zobaczcie to jest 1,2 punktu procentowego rocznie więcej. To się wydaje na pierwszy taki rzut oka, co to jest ten jeden punkt procentowy więcej, >> a potem właśnie z czasem to te procenciki robią ogromną różnicę. I zwróćcie też uwagę o ile mniej waha się ta czerwona linia czy linia pokazująca ten portfel składający się z 20% tylko z tego indeksu globalnego, a reszcze z obligacji indeksowane inflacją niż same te akcje indek niż same akcje które pokazywaliśmy wcześniej. Natomiast ryzyko właśnie jest. Te wahania będą występowały i zobaczcie na kolejny slajd. To jest >> wylanej krwi z wanny. >> Tak jak to zobaczyłem Maciek mi pokazał mówi: "O, wygląda jak krew, która wylewa się z wanny". Zobaczcie >> co to jest w ogóle za wykres. To jest taki wykres, który nazywamy zębami, często zębami strachu, bo ten wykres skoncentruje się na ryzyku, jak z jakimi trzeba się liczyć spadkami, gdy inwestujemy w dany portfel. I oczywiście ryzyko to tam w różnych informacjach przeczytacie o odchyleniu standardowym innych, ale tak naprawdę słuchajcie to ryzyko, które się tu wewnętrznie mocno przeżywa, to jest obsunięcie kapitału. To jak widzisz o ile twój kapitał, o ile twój portfel spada. I zobaczcie, ta największa taka czerwona plama to jest okres, który ja pamiętam bardzo, bardzo mocno. To jest okres wielkiego kryzysu finansowego z lat 2007-2008. Właśnie teraz na początku marca zaczęły się spadki na giełdach po tym jak rozpoczęła się wojna w Iranie. Trwają raptem trzy niecałe cztery tygodnie. Już wiele osób się dziwi. Ojej jak długo te spadki się przedłużają. Słuchajcie, jak jest solidna Bessa, to spadki potrafią trwać półtora roku, tak jak tutaj widzicie. Ale zwróćcie uwagę, że nawet w tym największym, najtrudniejszym, najcięższym okresie obsunięcie kapitału na takim portfelu polskich złotych wyniosło między 7 a 8%. Tak, czyli no jest to coś, co na pewno da się wytrzymać i tych 7 czy 8% obsunięcia kapitału to jest taka cena, którą płacicie za to, żeby w perspektywie powiedzmy 20 lat mieć tych kilkanaście czy kilkadziesiąt, ile tam było 50 punktów procentowych powyżej inflacji. Tego uczy nas historia. Natomiast oczywiście pierwsza reakcja zazwyczaj jak ktoś widzi, a o to tak potrafi ostro spadać, to ja w takim układzie poczekam na ten moment albo jak już spadnie, albo zastanowię się czy dzisiaj na pewno jest dobry moment do inwestowania. I to jest, słuchajcie, pułapka, na którą chcemy was na początku inwestycyjnej drogi uczulić, bo y ja bardzo lubię takie powiedzenie, że dobry moment do inwestowania to był to już był, >> tak? A drugi dobry, najlepszy jest w tym momencie, żeby zacząć, bo na tym wykresie, który tutaj akurat od 2009 roku nanosi na indeks akcyjny różne wydarzenia, macie pozaznaczane takie powody, które były podnoszone jako główne jakieś takie strachy, które miały zakończyć w ogóle trwającą hossę, miały wróżyć wiel wielkie krachy i tak dalej, i tak dalej. W każdym roku dopisuje się kilka takich powodów do strachu. One są nieodłącznym elementem. Yy i po prostu trzeba się pogodzić z tym, że po takiej ścianie strachu ten rynek akcyjny się wspina. A my nie mamy żadnych narzędzi i mówię to z pełnym ciężarem tego stwierdzenia, żeby przewidzieć kiedy ten rynek będzie spadał i jak długo takie spadki potrwają. Po prostu trzeba sobie się pogodzić z tym, że przyjdą, a ja przez nie sobie przejdę i będę cierpliwie kontynuować. >> Nie mamy tej gwarancji, nie mamy wiedzy. Ale co wiemy? Wiemy, że zainwestowaliśmy w 2500 największych firm na świecie. Żeby jakaś firma była w indeksie największych firm na świecie, to musi być duża. Żeby była duża, to musi mieć wysoką kapitalizację giełdową, czyli musi generować zyski, musi być firmą rentowną, musi być, żeby do takiego indeksu wejść. Więc czy jaką ja mam gwarancję, że 2500 największych firm na świecie będzie istniało? Teoretycznie żadno, ale w praktyce zawsze 2500 największych firm na świecie będzie. I ja kupując ten indeks kupuję tak naprawdę, ja sobie lubię tak o tym myśleć, że to w tych 2500 firm codziennie rano ludzie idą do pracy i pracują na zyskowność tych firm. Zyski tych firm w długim terminie przekładają się na notowania tych firm. I jeszcze jedna rzecz, bo widzicie to, co widzicie na wykresie, to jest cena akcji. Cena będzie się wahać, ale cena i wartość to są dwie różne rzeczy i firmy, które generują zyski, ich wartość w długim okresie będzie po prostu rosła. I to jest taka podstawa tego, żeby jednak otworzyć się trochę również poza aktywa takie jak lokaty czy obligacje indeksowane inflacją też na tę nową klasę aktywów, jaką jest indeks globalnych akcji jako taki kolejny naturalny kroczek. nawet niewielki na początku na tych 20% może na 10 może na 5, ale żeby jeszcze zasmakować tego go spróbować. Y, oczywiście to są tylko jakieś tam wyrywki o akcjach, które teraz Marcin przytacza, bo na naszym kursie poświęcamy, słuchajcie, chyba no w sumie ponad 6 godzin na omawianie na omawiania akcji, jakby tak suumować wszystkie tam te moduły. Natomiast chcemy się, chcemy się też wami, bo wiem jak trudny to jest krok zrobienie na te wahania tego małego nawet kroku w kierunku akcji, podzielić jeszcze jednym narzędziem, które pomaga naszym kursantom. Mianowicie coś, co nazwaliśmy sobie tetrisem ryzyka, bo wszyscy widzą te wahania. O kurczę, wchodzę w akcję, to w takim układzie zaczynają mi się pojawiać wahania w portfelu. C, >> czyli boją się obsunięcia kapitału. >> Boimy się, boimy się tego obsunięcia kapitału. Już i tak jest dużym krokiem, jak ktoś patrzy na portfel, a nie tylko na to, że tam akcje same w nim spadają, tylko na wartość wszystkiego. Ale kluczowe jest to, że te wahania cen to jest tylko jedno z ryzyk, na które jest narażony nasz pieniądz. Jeżeli weźmiemy sobie takie obligacje detaliczne, które w ogóle nie mają wahań, nie są notowane, no to ryzyko obsunięcia kapitału tam jest nie istnieje, w ogóle nie występuje. Ale to nie znaczy, że ten sposób lokowania pieniędzy nie ma na sobie żadnego ryzyka. Zawsze gdzieś jest jakieś ryzyko. I teraz zobaczcie sobie jakie te ryzyka mogą przy obligacjach być. No ta bardzo wysoka inflacja w Polsce, która po odliczeniu podatku belki sprawiłaby, że obligacje tylko częściowo ochronią nas przed inflacją. Dlatego żółty kolor średnio narażony, kolor zielony nisko narażony. Osłabienie złotówki, tak, dostaniemy zyski, ale jeżeli tak jak mówiliśmy, złotówka się osłabi do innych walut, no to i tak kupimy za to mniej. Natomiast bankructurstwo polski, konfiskata majątku, wojna w Polsce, widicie te takie specyficzne nasze lokalne rzeczy tutaj również w tych obligacjach. Dokładnie tak samo jak w lokatach bankowych, w naszych lokalnych bankach. Te ryzyka będą i tych ryzyk się nie pozbędziemy. Chyba, że chyba że dołożymy coś, co ma inny zestaw tych ryzyk, bo zobaczcie ten indeks akcji globalnych, który dopiero co omówiliśmy, on ryzyko wahań ma bardzo duże i te obsunięcia kapitału dla samych akcji potrafią być głębokie. 30 40% dla akcji to jest yyy historycznie coś, co należy traktować jako okej, normalne, zdarza się, ale zwróćcie uwagę, że wtedy pozbywamy na przykład tutaj jeszcze nie wiem ryzyko wzrostu 100%owych na świecie, gdzie po prostu drożeje pieniądz i to się odbija wtedy na na akcjach, występuje, >> ale w takim miejscu jak na przykład cokolwiek, co by się działo z naszym budżetem kraju, czy konfiskaty majątku w Polsce, gdy mamy te akcje zagranic w zagranicznych spółkach albo recesja albo na przykład wojna, która nie daj Boże by dotknęła nasz region, nawet ich nie będzie nasz kraj. Jeżeli jeżeli kupujemy za jednym zamachem koszyk firm z całego świata, to są ryzyka, które się rozmywają zupełnie w tym koszyku. I cały myk, cała magia polega na tym, że łącząc takie dwa zestawy, no właśnie idziemy o krok dalej w naszej dywersyfikacji. Zobaczcie, znikają nam te czerwone pola. Te pola, które najbardziej są bolesne, a w niektórych sytuacjach mogą doprowadzić do tego, że jak to się mówi, zmiecie nas z szachownicy i nie będziemy mogli dalej inwestować. I odkąd ja tak zacząłem patrzeć się na inwestowanie, że to nie jest tylko to, że to się będzie wahać, że wahania nie są najgroźniejsze, ale że tak naprawdę ja robiąc sobie kolekcję aktywów z tych moich inwestycji ograniczam i uodparniam ten mój portfel na różnego rodzaju inne ryzyka, których na co dzień nie widać, których na co dzień nie myślę, bo zwykle przyciąga naszą uwagę tylko to wahania, te wahania cen na giełdzie, to się okazuje, że ten mój portfel, chociaż jego wartość się troszeczkę gdzieś tam waha, to on jako całość jest bardziej odporny na szereg dodatkowych ryzyk. I tak jak kiedyś przy każdym spadku o kilka procent panikowałem i sprzedawałem akcje na początku, tak teraz każdy taki spadek, każda taka przecena na rynku to jest dla mnie okazja, żeby zainwestować w moim ulubionym sklepie w taniejący kawałek mojej kolekcji aktywów. I takie połączenie już tych tylko zobaczcie dwóch elementów obligacji antyinflacyjnych i i ETFa na globalne akcje ma bardzo konkretne zalety. Nadal jest to bardzo proste i bardzo też oszczędne czasowo. Łączycie wtedy obronę i atak, czyli już pomnażanie kapitału szybciej od inflacji się staje możliwe i z czasem te pieniądze mogą przejąć rolę takiego pomocnika, który za was będzie po prostu zarabiać i realizować wasze cele. Nadal można to zrobić przy bardzo, ale to bardzo niskich kosztach rzędu 23 punktów procentowego rocznie i już dostajemy globalną dywersyfikację. Odrywamy się od tego ryzyka specyficznego Polski i z dużo większym spokojem możemy wtedy patrzeć na to nasze polskie piekiełko, które czasami po prostu ja nie wiem tak, że już mi się ulewa na przykład polityką czy coś. Mówię o jak super, że te aktywa pracują na globalnych na globalnych jakichś akcjach, a nie a nie tylko w Polsce. Wady to oczywiście to, że te wahania inwestują i trzeba to psychicznie znieść. O tym jeszcze powiemy. Ponieważ są te wahania, to to wymaga też dłuższego horyzontu inwestycyjnego, dlatego że po spadkach trzeba odczekać parę miesięcy czy czasem kilka lat, żeby te spadki zostały odrobione. No przy takim wahaniu o tych 7 punktów procentowych to są zwykle miesiące. Kolejna rzecz, no trzeba tey ETFy kupować, więc trzeba samodzielnie robić transakcje. No i teraz zobaczcie, jest taka sytuacja, widzicie, co się dzieje na świecie. Wojna w Iranie, strach, akcje spadają, a tu trzeba się zalogować na swój rachunek i mimo wszystko dokonać transakcji zakupu i sobie z tym psychicznie poradzić, więc to też nie zawsze jest łatwe. >> Plus trzeba to wyklikać. To też wiemy, że na przykład tutoriale tutaj są bardzo pomocne, żeby przez to w ogóle przejść. No i nie mówiąc o tym, że zawsze są jakieś tak bardziej kuszące atrakcje, czy to kryptowaluty, czy inne, zawsze ktoś będzie wam mówił, że coś teraz jest najlepszym aktywem. Uwierzcie mi, jesteśmy na tym rynku bardzo długo. Ja od 2002 roku. I dla inwestorów takich, którzy nie robią tego zawodowo, nie chcą być spekulantami na jednej klasie aktywów, dobrze zdywersyfikowany portfel to jest najrozsądniejszy wybór, taki, który pozwala inwestować spokojnie i po prostu pomnażać te pieniądze i mieć święty spokój. Do tych akcji idzie się przyzwyczaić, szczególnie jak się oswoicie z nimi, trochę zrozumiecie bardziej też jak są te indeksy konstruowane, co napędza ten wzrost akcji, a dlaczego one spadają, że to często są emocje tylko i łatwo potem jest zrobić taki drugi krok, a hm może trochę odważniej pójść w kierunku akcji. Więc drugi portfel, który chcieliby wam pokazać dla takich na przykład, którzy są przyzwyczajeni do dużych wahań albo już mieli jakąś styczność. Teraz się łapie na tym, że niektórzy z kryptowalutami mieli skuteczność, które potrafią 80 90% się wywalić albo w ogóle zniknąć się zaorać i dla nich wahania akcji to jest nic takiego. Zobaczcie co jeżeli pójść troszeczkę odważniej z akcjami, y, czyli zamiast zamiast 20% wziąć połowę portfela, wtedy te parametry wypadają naturalnie jeszcze jeszcze fajniej, no bo już mówimy nie >> cały czas, że to są tak są dane historyczne. ostatnich 20 lat wybraliśmy to po prostu jako >> przykład >> pokazanie reguły działania. Nie przywiązujcie się do tych liczb. Przeszłe wyniki w żaden sposób nie gwarantują przyszłych wyników. One będą się jakoś rymować w przyszłości, ale na pewno nie powtórzą się w dokładnie takie samo. Natomiast jak ja zaczynałem inwestowanie tych 24 lata temu i też mi ktoś pokazywał takie wykresy i robił dokładnie te same zastrzeżenia się okazało, że to wszystko się powtórzyło, ale to się powtarza właśnie ze względu na to, że te aktywa mają swoje konkretne cechy. Więc oczywiście, że więcej akcji, to więcej tego atakującego w drużynie i można było historycznie, teraz jesteśmy po ogromnych yyy wzrostach akcji, można było liczyć na to, że portfel w tym okresie sobie świetnie poradził. Ale zobaczcie jakim kosztem. >> Tak, oprócz tej czerwonej krwi pojawiła się ta te pojawiły się te zielone plamy, które się wylewają z naszej wanny i to jest oczywiście maksymalne obsunięcie kapitału. Najbardziej oczywiście przykuwa wzrok to z czasów wielkiego kryzysu finansowego, z lat 2007-2008. No tu musielibyśmy się liczyć, że nasz portfel spadnie o około 1/4, tak? 25% kapital covidzie 15% to też i to i to w kilka dni to też łapało za serce. >> Więc im im więcej dodajemy tych akcji, tym większego ryzyka y tym tym z większymi przejściowymi spadkami musimy się tutaj liczyć. I też zobaczcie, że yyy dłuższymi, bo czerwona krew szybko w miarę wracała do poziomu wyjściowego. Jak jeśli porównamy to z tym, że dwa razy dłużej trzeba było czekać, aż te akcje yyy stanowiące połowę portfela odrobią w tym bardziej agresywnym podejściu. >> Ale dzięki temu możecie sobie, zobaczcie, naprawdę dostosować to do siebie. Komuś wystarczy 10% takich akcji, komuś 50, a ktoś inny może się zdecyduje nawet na 100. Chociaż uważam, że 100 to może być to jest jednak dużo dla osób początkujących. >> Lepiej delikatniej zaczynać. >> Tak uważam, że że że >> z czy to to nawet tam nie byłoby optymalnie, >> nie? Bo wtedy się ucieka. Znaczy mówię z doświadczenia własnego wielu moich przyjaciół. Po prostu wtedy jest taki efekt ukąszenia węża. Wchodzę, tracę, uciekam, sprzedaję i mówię: "Nigdy więcej". Nie i potem jak ja powiedziałem, nigdy więcej. Rynki rosły przez szereg lat i potem ktoś wraca w najgorszym momencie. Więc naszym zdaniem jaki co to znaczy najlepszy portfel? Nie najlepszy portfel dla ciebie >> to nie jest port, to nie jest ćwiczenie na liczby i na optymalizację taką w ujęciu matematycznym. Pokazujemy dzisiaj wam jakieś takie przykładowe, żeby dać jakiś feeling. Natomiast ćwiczenie na najlepszy portfel to jest na znalezienie portfela, który pasuje do ciebie i na twoich zasadach pozwala ci inwestować. Co to znaczy? To znaczy, że jest zbieżny z twoimi celami i celem, pod który ten portfel tworzysz, bo zupełnie inaczej będziesz lokować pieniądze, które trzymasz na wkład własny, który za 5 lat chcesz wykorzystać, a zupełnie inaczej na wolność finansową, czy nazwij to emeryturą za 20 lat, nie? Czy na edukację dzieci, >> edukacj >> y to musi być dopasowane do twojej sytuacji finansowej. >> Dokładnie. Jak masz długi, nie masz poduszki bezpieczeństwa, to w ogóle się nie ma co zastanawiać nad inwestowaniem. Trzeba najpierw tą kąpuchę zbudować, pozbyć się długów. Albo jak masz na przykład olbrzymie przychody z, nie wiem, z biznesu, ale tak czy siak trzymasz to na banku, to w banku to będzie zupełnie inna sytuacja niż ktoś, kto na przykład ledwo co wiąże koniec końcem na budżecie. >> Więc tak, od horyzontu czasowego, czyli na jak długo, od skłonności do ryzyka i że bardzo świadomie wymienia. A dobra. I teraz dlaczego dlaczego to podkreślamy? Nie po to, żeby rozmyć teraz przekaz i powiedzieć wam, wiecie, to jest trudne, trzeba wiele rzeczy wziąć pod uwagę, tylko dlatego, że w tym naszym kursie zacznij skutecznie inwestować, my bardzo dużą wagę przywiązujemy do tego, żeby najpierw na spokojnie określić sobie te najważniejsze rzeczy, czyli świadomie przygotować się do te do tego inwestowania, określić te swoje cele, potem świadomie zdawać sobie sprawę jakie ryzyka będą się wiązały z tą inwestycją. I tu >> wchodzi ten tetris, czyli to wymienianie tego ryzyka >> i określa się ten portfel w taki sposób, żeby on był to tak nazwem poniżej progu spokojnego snu. Wyjaśnij Maciek, co to znaczy. >> Czyli jak te wahania sprawiają, że budzisz się w nocy albo że ciężko ci się zasypia albo pierwszą rzeczą, którą myślisz rano, to sprawdźmy jak tam notowania mojego portfela. To może być sygnał, że ten próg przekroczyłeś i że za dużo się już darły inwestycje w twoje życie, a za mało są tym cichym pomocnikiem, który ma działać w tle. Więc y tutaj te emocje są cholernie ważne, tak samo jak właśnie dopasowanie do siebie. I ostatnia rzecz o tym najlepszym portfelu, no to właśnie taka praca nad dopasowaniem go do siebie sprawia, że potem łatwiej jest patrzeć na to jako na całość. Bo bardzo częsty błąd, który się spotykałem przez lata, rozmawiając z inwestorami, jest taki, że ktoś ma trzy rzeczy w portfelu i dwie sobie świetnie radzą, jedna źle. No ja mówię nie tą jedną trzeba to zupełnie wyrzucić, ona się do niczego nie nadaje. A ta jedna właśnie wnosiła zabezpieczenie z ryzyk, które się nie wydarzyły i bardzo zmniejszała ogólnie ryzyko tej całej drużyny, pomagała tej drużynie jak takiej >> No właśnie, ale ponieważ dzisiaj jest mecz Polska-Albania, to wyobraźcie sobie, że nie wiem, Polska wystawi drużynę, w której są sami obrońcy, nie? Albo sami napastnicy. No to musi być jednak zróżnicowana drużyna i możemy pójść jeszcze krok dalej. Zobaczcie, >> bramkarz by się przydał jeszcze w tej drużynie. No tak, ale tu już idziemy tak wiecie jak ktoś sobie myśli jakby jeszcze bardziej to zdywersyfikować, jeszcze uodpornić na kilka dodatkowych rzeczy, na przykład na takie na spadek zaufania w system finansowy, na takie sytuacje, w których ludzie uciekają od walut papierowych, no to można by na przykład połowy z tej połowy zainwestowanej w obligacje inwestowane indeksowane inflacją przeznaczyć 10 punktów procentowych na złoto, na aktywo, które waha się dużo bardziej niż akcje, które potrafiło spadać kilkanaście lat z rzędu, a >> ostatni tydzień chyba z 20% się sypnęło, słuchajcie w tydzień, >> więc świetnie to pokazuje. Ale patrzcie, jak dodamy do do takiego portfela 10% złota co się dzieje z tymi zębami? Było pół na pół akcje globalne z obligacjami indeksowanymi inflacją. 10% złota o dziwo te zęby zmniejszało. Co wię zmniejszało również przez ostatnie 20 lat wynik? Wręcz przeciwnie, ten wynik podnosiło. >> Więc zobaczcie co uzyskaliśmy. Wyższą stopę zwrotu przy niższym ryzyku. Taki troszeczkę święty gral inwestycji. Oczywiście nie namawiamy nikogo do tego, słuchajcie, bez zrozumienia dogłębnego tematu. Dlatego w naszym kursie zacznij skutecznie inwestować. jest w bonusach bardzo dużo dodatkowych materiałów na temat złota, co trzeba o nim wiedzieć, na co uważać. >> Między innymi to, że ono się waha właśnie, jak wspomnieliśmy czasem właśnie mocnie od akcji, że wcale nie chroni krótkofalowo przed inflacją, że nie generuje żadnych przychodów, jest trochę takim reliktem. Z tym przechowywaniem jest problem i nie bez powodu mennice na przykład zagraniczne kasują 2% za przechowywanie w skali roku. No >> ale przy skrajnych scenariuszach takich kiedy pada wiara ludzi w waluty papierowe, jednak jest ta ucieczka do złota. Obserwowaliśmy to przez wiele miesięcy. Teraz akurat i to też nawet w finansowej fortecy szczegółowo opisuje, że zwykle jak się zaczynają spadki na giełdach, to złoto również mocno dostaje i traci, ponieważ wtedy wszyscy szukają po prostu płynności, żeby nie wiem pozamykać otwarte wlewarowane pozycje i tak dalej. Potem wraca do łask, poprawia ten wskaźnik zysk do ryzyka, czyli może mieć jeszcze wyższą odrobinę zysk potencjalnie przy odrobinę niższym ryzyku. Tego uczy historia. Nie wiem jak będzie w przyszłości, ale tego uczy uczy historia. >> Chociaż jedno z nich poprawić, bo to rzadko się aż tak fajnie trafia, że jedno i drugie poprawia. A jeżeli część tych środków zainwestujemy w złoto fizyczne, no to ono nie jest niczyim zobowiązaniem. To nie jest tylko zapis elektroniczny na rachunku. Chyba, że ktoś chce sobie zainwestować za pomocą ETC, czyli też instrumentu finansowego. Więc >> to jest taki ETF na ETF na złoto i tylko dodam, że przy małych kwotach, kiedy chce się zbudować tą ekspozycję na złoto, co zresztą w twoim portfelu tym właśnie małym stosujesz, jest to dużo bezpieczniejsze niż korzystanie z jakichkolwiek usług tam kupowania złoty na złota na kawałki. yyy takie ETFY na złoto się to się poważnie nazywa etcą y bardzo yyy dobrze pozabezpieczane i to jest sposób, żeby nie wiem na za 10, 50 zł 100 zł sobie tego złota gromadzić i uzbierać na przykład kupienie takiej fizycznej stawki czy monet monety. Więc to czego chcemy was nauczyć to właśnie nie podejścia w co najlepiej zainwestować teraz tylko okej zacznę od tych najprostszych elementów wezmę sobie te stabilne i stabilizujące portfel obligacje indeksowane inflacją dodam odrobinę tych akcji globalnych tyle ile dam radę wytrzymać ile jest spójne z moją skłonnością do ryzyka i to już jest jakiś portfelik na start a jeśli stwierdzam że chciałbym też go zabezpieczyć na potencjalnie skrajne ryzyka to może jeszcze taką odrobinę złota I myślimy zawsze patrzymy się na cały portfel, na notowania całego portfela, a nie na pojedynczych, na pojedynczych graczy. No bo są mecze, w których bramkarz ani razu nie dotknie piłki, ale to nie znaczy, że gdyby on nie stał w tej bramce, to jakaś właśnie bramka by nie padła. Lecimy dalej. >> Tylko słuchajcie, dobranie składu portfela to jest kolejny kroczek, ale to cały czas są te baby steps takie ma. >> Teraz musimy Maciek Expressem, bo jest 122 i zaraz jest mecz. Gadałeś teraz długo, a teraz Maciek ekspresy. >> Tak, bo ja gadałem długo. To tyle ekspresy. >> Słuchajcie, kolejne kroki, o które koniecznie trzeba zadbać, to >> kontrola kosztów, bo one potrafią ogromnie pozmieniać to, jak będzie wyglądała wasza inwestycja. Kasia teraz bardzo mocno podkreśla właśnie przy IKEX jak ważne jest to, żeby samo konto było tanie, tak samo jak tanie muszą być instrumenty. I zobaczcie, jeżeli ktoś przez 5 przez 20 lat odkładałby 500 zł miesięcznie, to to jest 120 000 wpłaconych pieniędzy. I załóżmy, że te pieniądze w ogóle nie pracują 0%, ale pobierana jest od nich opłata za zarządzanie. To z tych 120 000 przy opłacie 3% w skali roku, >> takiej jaka zwykle jest w ETfach, >> zostałoby 116500 zł. Mhm. >> Ale dla porównania w opłatach 4%, które niestety się zdarzają i to zdarzają się na gminnie w produktach finansowych, które łatwo, po które łatwo sięgnąć, po które instytucje finansowe was zachęcają, zostałaby 82000 ze 120. To pokazuje jak potrafią opłaty przepalać po prostu ile musi nadgonić potem inwestycja żeby w ogóle wychodzić na zero. >> Paradoksalnie te drogie instrumenty, te ufki albo fundusze inwestycyjne paradoksalnie powstały po to, żeby inwestować w długim terminie. A im dłuższy termin inwestowania, tym mniej to się opłaca, tym większy sens ma właśnie wybieranie tanich ETFów, które mają bardzo podobne strategie. żeby dobrać takie ETFY, oczywiście to jest też szereg decyzji, bo trzeba wiedzieć, czy chcemy zrobić, żeby to był ETF dystrybucy dywidendy, czy je zachowujący, czy to ma być ETF irlandzki, czy czy na przykład luksemburski i tak dalej, czy w jakiej walucie notowany >> i tego uczymy >> i tego tak samo jak tego, żeby przypilnować, by z kwoty zysku 19% nie powędrowało do Fiskusa, tylko zostało w twojej kieszeni dzięki antypodatkowym pokrowcom I ostatnia rzecz też, któ przedostatnia, o którą trzeba zadbać, to to, żeby taki portfel yyy pilnować yyy i rebalansować. Dlaczego? Bo jeżeli zaczniecie z portfelem takim jak sobie powiedzieliśmy na przykład ten ostatni, gdzie jest połowa akcji, 40% obligacji, 10% złota i puścicie taki portfel samopas przez 20 lat, to jego struktura będzie się przez to, że w różnym tempie się zmieniają ceny tych poszczególnych składowych, będzie się zmieniała ta struktura i po 20 latach wylądowalibyście z portfelem znacznie bardziej ryzykownym, taki który już by miał 60% akcji, 21% złota i tylko 19% obligacji i bez przywracania tych tych wag. Te zęby z czasem, które granatowe to taki portfel, portfel, w którym są stałe wagi na czerwono zęby takiego portfela, który puszczony samopas. Zobaczcie, że z czasem coraz bardziej wychylają się te zęby portfela, którym nie przywracano tego poziomu ryzyka. Kolejna sprawa, słuchajcie, trzeba radzić sobie z emocjami, więc bardzo też uczymy tego, jak te klasy aktywów zachowały się w historii, bo jednak historia jest nauczycielką życia i nie znamy wprawdzie prawej strony, dobrze mówię? Tak, znamy lewą stronę z prawej strony wykresu, ale bardzo dużo osób inwestuje nie znając też lewej strony wykresów, nie wiedząc czego się spodziewać po aktywach. Uczymy jak spisywać sobie odpowiednio założenia, od razu decydować się kiedy tę strategię zmienimy, w jakich okolicznościach, żeby nie robić tego pod wpływem emocji. A nawet uczymy jak napisać sobie taki list awaryjny do samego siebie, >> co jest dość dziwnym ćwiczeniem, ale bardzo pomocnym na początku drogi. >> I takim efektem końcowym jest bardzo świadome inwestowanie w oparciu o spisaną strategię inwestycyjną. To jest taki dokumencik, który tu mogę pokazać. tam możecie zobaczyć w środku jak się to wypełnia krok po kroku po prostu idziemy przez to i to jest wtedy taka instrukcja która y którą sami robicie dostosowujecie portfel do siebie ale też wiecie jak z nim postępować i co robić i y tutaj słowami Maćka który taką taką strategię wreszcie przygotował z frustracja zamieniła się po prostu u niego w plan działania którego się trzyma kolejne zakupy są wypadkową takiej strategii więc działa się po prostu słuchajcie na automacie i z dużo większym spokojem. To nie naszymi słowami, tylko słowami osób, które po prostu taką strategię przygotowały. I przez ostatnie 40 minut opowiadaliśmy o tym, co trzeba zrobić, od jakich portfeli można zacząć zacząć. I yyy jeśli chcielibyście taką strategię z nami przygotować krok po kroku yyy przejść razem taki przejść program, który już ponad 6500 osób przeszło, jeszcze nie zaktualizowaliśmy tego na landing pageu, to y chcemy was serdecznie zaprosić. Prowadzimy we troje tam zajęcia Kasia, Marcin i ja, co może być zdziwieniem dla niektórych osób. Znaczy ja tylko jeszcze powiem, szczególnie wiecie te osoby, które były w tym naszym wyzwaniu o obligacjach, gdzie krok po kroku pokazywaliśmy wam yy w formie kursu mailowego jak to zrobić. Widzicie w jaki sposób uczymy, że staramy naprawdę mamy cały czas z tyłu głowy te osoby początkujące, bo ci wszyscy, którzy inwestują już od lat, oni sobie świetnie poradzą, a my cały czas chcemy nauczyć tych pierwszych inwestycji tych osób najbardziej początkujących, pomóc im zrobić te pierwsze kroki. I co ty się śmiałeś, że że trzy osoby? Bo co? >> Że dla niektórych osób może być zaskoczeniem, że prowadzimy to we troje, bo ostatnio właśnie ktoś połapał się. Słuchaj, że y to ja nie jestem Marcin 2, a ty nie jesteś Marcin 1 tylko. >> Ale >> nie >> i słuchajcie przy tej okazji właśnie, że jest wiele osób, które zrobiło ten pierwszy krok, jest gotowych pójść za ciosem, chcemy was teraz na chwilkę zaprosić i pokazać wam tak >> nie powiedzieliśmy, że ten kurs jest na stronie fincrafters.pl. Nie, >> przed chwilą Dawid wyświetla przed chwilą jak to jak to można trafić. zeskanujecie kod QR albo wejdziecie wejdziecie w ten link. Boomer, już nie widziałem tego, że to dobra to na drugim ekranie mam podgląd dopiero. >> A ja chcę was, słuchajcie, zaprosić do zobaczenia tego tego kursu od środka, tak żeby żeby tam po prostu wam pokazać, co czeka na tych, którzy się którzy się zdecydują dołączyć. I sekundkę, bo to słuchajcie, przełączamy teraz okna okienka. O i Dawid poproszę cię o wyłączenie teraz tego overlaya, a ja wam tutaj słuchajcie chcę opowiedzieć co mamy w kursie Zacznij skutecznie inwestować. prowadzimy bardzo w konkretnej kolejności i chyba największym naszym wyzwaniem było to, żeby nie mówić wszystkiego, co chcielibyśmy w danym momencie powiedzieć, tylko >> tylko to, co jest niezbędne, czyli minimum, minimorum, >> tak? to co jest absolutnie niezbędne. I zobaczcie, zaczynamy od własnej głowy, czyli właśnie tych celów dopasowania, dopasowania portfela do siebie, do swojej sytuacji, od zrozumienia obligacji, nie tylko tych detalicznych, ale ogólnie notowanych też te, które są najpopularniejsze w Polsce i często oferowane, żeby wiedzieć jak je odróżnić. Do tego potem cały moduł poświęcony o akcjach, dobranie tego w portfel dopasowane do swojego profilu ryzyka, wybór ETFów jak te instrumenty dobrać, potem słuchajcie dobór konta, żeby to konto było odpowiednio tanie i też i też i też żeby było wystarczająco bezpieczne. Opowiadamy o tym, jak są te konta pozabezpieczane. No i te rytuały, które muszą się pojawić, żeby ten portfel potem nie był puszczony samopas, tylko żebyśmy regularnie powiększali tą swoją kolekcję aktywów i wytrzymali, kiedy będzie sztorm i będą nerwy. >> Tutaj kończy się tak naprawdę taka podstawowa część tego kursu, po której już z bardzo prostym portfelem można rozpocząć swoją przygodę inwestycyjną, portfelom, który sami sobie układacie w bardzo świadomy sposób. Jest on dostosowany do was. Natomiast mamy też szereg dodatkowych bonusów i informacji dla tych, którzy chcą jednak dalej tę swoją wiedzę rozwijać i może trochę taki portfel z jakichś powodów pokomplikować albo chociaż tą ciekawością swoją pozarządzać gdzieś na boku, żeby nie zepsuć tego zbudowanego wcześniej portfela. i o cyklach w gospodarce i więcej o złocie i więcej o różnych strategiach inwestowania w akcje. Jest też cały rozdział taki praktyczny o mieszkaniach na wynajem, gdzie rozprawiamy się z mitem, że to pasywny dochód, bo trzeba się przy tym sporo narobić i dzielimy się tym jak jak to zrobić. O tym jak poprawnie liczyć zyski z takich inwestycji, żeby nie nie wyciągać pochopnych wniosków z porównania prostych stóp zwrotu. Jest też cały moduł o rozliczaniu podatków. tutoriale, które bardzo y sobie chwalili uczestnicy właśnie prowadzące krok po kroku, jak coś otworzyć, wyklikać. Yyy, cała masa, słuchajcie, bonusowych postów takich, gdzie jak ta ciekawość gdzieś tam yyy się rozwija, na przykład jak nie pomylić ETFa, kiedy kiedy go wyszukujemy, indeks, strategia, icing ticker i tu jest tam opisanie, słuchajcie, w takim poście dokładnie jak wyszukiwać i co oznaczają dokładnie te wszystkie rzeczy w ETFach. To jest rozwinięcie na przykład tego, co jest na zajęciach właśnie ETFowych. A chcę jeszcze tylko wam zaznaczyć, że taki jakiś wybierzmy kafelek właśnie na przykład y ETFowy, że w każdym takim module to nie jest tylko i wyłącznie wiedza, bo wiedza to jest tylko tutaj drobna część waszego sukcesu, a nam bardzo zależy na tym, żebyście wy faktycznie jak najkrótszą ścieżką doszli do tych wdrożonych w życie strategii inwestycyjnych i własnych kont, na których macie aktywa. Więc najpierw macie podaną wiedzę w bardzo prosty sposób. Tak jak teraz jesteśmy na liveie, to takie livey ponagrywane z zajęciami. Potem dostajecie, słuchajcie zadanie domowe i to jest coś >> po każdych zajęciach konkretne rzeczy, konkretne kroki do wykonania, które przybliżą was do tych inwestycji. >> To są ćwiczenia, które pozwalają wam się poruszać samodzielnie, żebyście to już wy sprawdzili, że potraficie po tym świecie inwestycji, ale też właśnie to jest po kawałku tworzenie tej strategii inwestycyjnej. Dalej tą sprawcę domową potem sprawdzamy razem na sesji Q&A, która jest nagrana i tam też pojawia się potem zawsze cała gama, słuchajcie, pytań przeróżnych z danej tematyki, które też są dla was tutaj powybierane. A jeszcze dla waszej wygody też wszystkie jakieś takie dodatkowe posty, checkzecklista, jak wam, jak wam poszło, czy nawet bonusowe jakieś Q&A, które dotyczyły danego wydarzenia, czy czasami wywiady, bo takie też tam się pojawiają wywiady eksperckie. Mamy trzy świetne na platformie. One y na was y jak najbardziej czekają y w takich po prostu y w tych modułach i tak krok po kroku sobie dochodzicie do y do zrobienia tej strategii inwestycyjnej. Więc kochani, jeżeli jesteście po tym naszym wyzwaniu, kup swoją pierwszą obligację i macie apetyt na więcej, no to tym kursem zacznij skutecznie inwestować. Zrobiliśmy wszystko, żeby jak najbardziej ułatwić to początkującym osobom. A teraz co? Poodpowiadamy na pytania? Tak, tylko chcę jeszcze, poczekaj sekundkę, dokończyć jedną rzecz. ta staram się najlepiej jak potrafię, żeby tutaj to szybciutko. Więc jeszcze tylko słuchajcie na koniec chcemy was bardzo serdecznie zaprosić do tego, że jeżeli chcecie zrobić ten kolejny krok inwestycyjny to żeby nie zwlekać dołączyć teraz możecie sprawnie wdrożyć swoją strategię odpornić swoje oszczędności i teraz >> paradoksalnie to że teraz spada to może oznaczać że to jest świetny moment żeby być gotowym >> mnie martwi ta inflacja która chyba nam się bardzo odbije i żebyście słuchajcie nie byli po prostu mądrzy po szkodzie tylko Myślę, że to inwestowanie to już jest konieczność w czasach wysokiej inflacji, a nie tylko a nie tylko luksus. Zaznaczam, że macie możliwość dołączenia do tego kursu po dotychczasowej cenie 799 zł za rok bądź 899 zł z dostępem na 2 lata. Jeśli teraz dołączycie, to pewnie się jeszcze załapiecie na kwietniowy live, który już z Kasią gdzieś próbujemy właśnie złapać. Próbujemy właśnie złapać taki termin w końcówce kwietnia, żeby poodpowiadać na pytania, kiedy mamy przestrzeń, to dla tych kursantów lubimy wskoczyć i to jest tylko wewnątrz wewnątrz kursu. No i jeżeli się zastanawiasz czy to jest w ogóle dla ciebie to zaznaczę, że ma mamy gwarancję satysfakcji. 14 dni masz na to, żeby się rozejrzeć, zobaczyć jak ci się to podoba. A jeżeli to nie jesteś, >> skorzystaj, wypróbuj, bo zdajemy sobie sprawę, że dla niektórych osób to mogą być rzeczy zbyt proste, dla innych może na tym etapie jeszcze zbyt skomplikowane, więc jeżeli na którymkol jeżeli w ciągu tych pierwszych czy 14 dni stwierdzicie i od razu słuchajcie wszystkie materiały tam macie dostępne od razu, więc możecie się zapoznać z tym tematem, który was najbardziej interesuje. Oczywiście cały kurs jest tak przygotowany, żeby iść kroczek po kroczku. Natomiast to nie jest tak, że dajemy wam 14 dni za darmo, ale w tym czasie tylko kawałeczek materiału udostępnimy. Nie możecie mieć, jeżeli ktoś w 14 dni zdąży przerobić cały kurs, no to przy odrobinie szczęścia tak naprawdę zdobędzie tę wiedzę zupełnie za darmo. Po prostu jesteśmy tak pewni tej jakości, którą tam dostarczyliśmy, że absolutnie nie bierzemy oświadczeń o tym, że ponieważ dostajecie produkt elektroniczny od razu, to nie możecie odstąpić z 14 dni. I jeśli ktoś stwierdza z jakichkolwiek powodów, bo nie pytamy o powody nie chcę, jednak to nie dla mnie, nie wiem, nie mam czasu, to po prostu zwracamy pieniądze, bo chcemy mieć pewność, że no kurs jest dla tych osób, którego faktycznie potrzebują. >> Myślę, słuchajcie, że doszliśmy do tego momentu, gdzie poodpowiadamy trochę na pytania z czatu. Ja już widzę pierwsze, które chciałbym wyciągnąć. A tobie Marcin oddaję myszkę, żebyś szukał kolejnego. >> Ja nie szukam pytań. Już nawet nie pamiętasz, gdzie to coś się klika w ogóle. Chciałbym odpowiedzieć na pytanie tutaj odnośnie promo codu dla tego kursu. Słuchajcie, mamy taką politykę, że najlepsze ceny były na starcie. Nie stosujemy nie stosujemy promocji, bo z dwóch powodów. Po pierwsze bardzo chcemy, żeby trafiały te treści do kogoś, kto naprawdę jest zdecydowany działać, potrzebuje tego, zna naszą jakość i wie, że tam jest wewnątrz ta wartość, a nie został skuszony jaką jakąś promocją. A po drugie, ten kurs ma tyle w sobie dobra i wartości, że mieliśmy tutaj bardzo ostre batalie odnośnie tego, jak go w ogóle wycenić, ale na koniec dnia pomimo tego, że pewnie chcieli, mieliśmy apetyt, znaczy ja miałem apetyt, żeby słuchajcie to był trochę droższy program, no to jednak ta misja Marcina zwycięża, że chcemy, żeby to było w zasięgu szerokiej grupy, żebyście mogli taki kurs komfortowo kupić. Więc ta cena, która już jest teraz, yyy, tak naprawdę jest mocno yyy bardzo atrakcyjna. >> Dawidek, dawaj tam jakieś pytanie. Dawid jest na na zapleczu, to nam pomoże. A żeby było, że jesteśmy na żywo. O, może polejesz nam wody skorzystając, że poprawić. >> Dawid, Dawid, chodź, żeby było niech ci a >> weź tutaj ten po szklaneczce, po szklaneczce wody. >> Hop. Ja też się podstawię. Chodź powiedz wszystkim cześć, żeby wszyscy widzieli naszego Dawida. >> Słuchajcie, bo wy nie wiecie, ale on z nami siedzi na każdym liveie, dba o to, żeby żeby to było, a nawet nam poleje wody. >> Dzień dobry. >> Dawid jest naszym człowiekiem. >> Orkiestrz widzicie dlaczego, dlaczego mówimy na niego Dawidek, bo to taki młodziak, ale niezwykle pracowity. Ile ty już z nami jesteś Dawid? >> Już ponad d lata. >> Ponad 2 lata. No ale dalej Dawidek będzie. Ale przywykliśmy. Pyta Małgosia czy jak można przedłużyć dostęp do kursu. Małgosiu, bardzo prosto. Po tym jak skończy ci się ten rok albo dwa to potem przypominamy, jest możliwość przedłużenia tego kursu i wtedy już w na atrakcyjniejszych warunkach, nie na tej początkowej cenie. Pit witam. Czy mając wolne 5500 miesięcznie mogę przeznaczyć 3000 na poduchę, a resztę zainwestować tak jak mówiliście? Czy ma to sens? Słuchaj, nie, ja bym zbudował w pierwszej kolejności finansową poduszkę bezpieczeństwa i dopiero jak masz tą finansową poduszkę bezpieczeństwa, to zająłbym się inwestowaniem. Owszem, możesz się uczyć inwestowania, ale jednak ta finansowa poducha to jest podstawa. Dlatego, że wiesz, jak coś się wydarzy w twoim życiu i będziesz potrzebował tych pieniędzy, a ty będziesz miał je zainwestowane, a nie będziesz miał jeszcze tej poduszki, no to i tak tą inwestycję sprzedasz. I teraz co? zaczniesz inwestować z długim terminem, a za c miesięcy to sprzedasz bez sensu. Zbuduj najpierw na spokojnie swoją finansową poduchę bezpieczeństwa. To jest sposób moim zdaniem to jest najlepszy sposób, bo wtedy taką poduchę zbudujesz szybko i szybko będziesz uodporniony na te trudne chwile. >> Pytanie dla ciebie od Mady. Jeśli dobrze zrozumiałem, to na jednym z twoich szortów powiedziałeś, że inwestycja jednocześnie w ETF na rynki rozwijające się, czyli Emerg Markets i rozwinięte, czyli MSI World, to spekulacja. Mógłbyś rozwinąć ten temat? >> Nie mógłby, bo nie przypominam sobie, żebym coś takiego mówił na moim szorcie. Może, może. >> Ale może chodzi Małgosi o to, że rzeczywiście mówiliśmy o tym, że przechodzisz z dwóch ETFów na jeden ETF realizacji. Był wycięty z filmu. Tak, bo nie, nie przechodzę. Nie, to to nie o to chodzi. Chodzi mi o to, że ktoś mnie zapytał, czy gdybym dzisiaj zaczynał, to też bym miał jeden ETF na rynki schodzące, drugi na rynki rozwinięte. I w moim portfelu jest tak, że ja mam de facto rynków schodzących mniej więcej tyle co w indeksie jednym globalnym i rynków rozwiniętych też teraz w tym momencie. Więc pewnie gdybym teraz zaczynał, to bym sobie w ogóle jeszcze to uprościł i zaczął od jednego takiego ETF. No ale już mam, mam je kupione, nie będę tego w żaden sposób zmieniał, bo po co ponosić koszty, płacić podatki z tym związane i tak dalej, i tak dalej. Y, natomiast w portfelu tym długoterminowym ja ograniczam te zakłady, bo mam ten swój portfel ofensywny i tam owszem, jak sobie tam coś wyliczę i stwierdzę, jednak więcej chcę mieć w rynkach wschodzących, mieć tam więcej Korei czy innych rzeczy, to tam takie rzeczy robię. Ale ten portfel długoterminowy to on ma być taki, że jak mnie nie ma, to Kasia, Julka, Gabrysia, nawet moja najmłodsza córka, a już ma 18 lat, więc sobie poradzi, będą w stanie po prostu tym zarządzać. Natomiast, natomiast czy to się zbuduje z jednego ETFu, czy ktoś woli z dwóch, no to już jest inna inna rzecz. Więc nie wiem czy odpowiedziałem na to pytanie, ale na pewno nie mówiłem, że jeden ETF taki, a drugi taki to spekulacja. A przynajmniej nie to miałem na myśli, jeżeli ktoś wyciął taką rolkę. Muszę zobaczyć co tam poszło w tych rolkach. >> Ja bym dopowiedział, że jest to bardzo żmudne zadanie, żeby przewidywać, które z tych rynków będą wiodące, więc zostawiamy po prostu >> zostawiamy to sile rynkowej po prostu. >> Nobisz się po pachy, a i tak nie przewidzisz. Pytanie od Degary. W co bezpiecznie inwestować 20 000 lub 5000 EUR co miesiąc? aktualnie inwestuje w obligacje IKE, zwykłe obligacje. >> A no właśnie i to widzisz i to jest pytanie, na które ty sobie sam odpowiesz po przerobieniu tego kursu. My właśnie uczymy tak, żebyś nie potrzebował tego, że ktoś usiądzie i ci powie, bo tylko ty wiesz jaki jest twój cel, na jak długo chcesz inwestować, jaka jest twoja sytuacja finansowa, jaka jest twoja wiedza i doświadczenie, po co te pieniądze ci będą potrzebne i kiedy. Więc nikt ci nie doradzi. yyy portfela dla ciebie, ale ty będziesz w stanie to zrobić po tym, jak dobrze zrozumiesz, jak się buduje strategię inwestycyjną. wtedy będziesz miał swoją strategię, swoje wagi w portfelu tak jak ja i potem będziesz ich się po prostu trzymał i w ogóle tak jak ja dzisiaj co roku, słuchajcie, jak się zaczyna rok kalendarzowy, robimy z Maćkiem odcinek co zainwestować w 2026 i zawsze mówimy wtedy, że oczywiście to jest taki tytuł z przymróżeniem oka, bo my się po prostu trzymamy swoich strategii. I tylko bym dodał, że to nie trzeba, słuchaj, czy kwoty większe, czy mniejsze, no to tak naprawdę bardzo prosty zestaw instrumentów wystarczy, tylko on musi być właśnie stuningowany do ciebie. Przy euro, często osoby pytają się, co zrobić, jak nie mogą to być te obligacje polskie detaliczne, no to wtedy też w ramach kursu opowiadamy o obligacjach krótkoterminowych, notowanych, które przez ZTF można łatwo kupić i to jest wtedy świetny zamiennik takiego konta oszczędnościowego w euro czy w dolarach. To pozwala też wtedy bardzo yyy po prostu przy niewielkich wahaniach y ulokować sensownie na przykład euro czy dolary, jeżeli to nie mają być y akcje. O, tu myślę, że ci się spodoba Marcin pytanie od kontrapunktu umysłu. Czy w wieku 18 lat nie mając stałej pracy, ale dorabiając jak się da, postawienie sobie na na IKE co miesiąc 1000 zł, rozumiem, jako cel wpłacać i inwestować w ETF global to no właśnie to musimy sobie dopowiedzieć, czy to dobry pomysł, czy niś odpowiedział takiej osobie. >> Dobra, przede wszystkim wow 18 lat, nie? I odkładasz po 1000, po 1000 zł. Serdecznie, serdecznie gratuluję. Ja bym mimo wszystko rozpoczął od tego, żeby zbudować so jakąś finansową poduchę bezpieczeństwa, ale myślę, że jeżli znasz moją twórczość, to już o tym wiesz, więc zakładam, że taką poduchę masz. Y, więc wydaje mi się, że miałem taką rozmowę z moją własną córką yyy Julka, która ona ma lat 20 i też w ubiegłym roku y już pracuje ponad półtora roku, więc założyła sobie IKE i zaczęła odkładać i też mieliśmy rozmowy w co zainwestować, jak zainwestować i rozmawialiśmy o tym ETF i ostatecznie ona inwestuje właśnie w jeden globalny ETF i nawet dzisiaj dzisiaj do mnie dzwoniła: "Tato, spada, to kupuję". Więc wydaje mi się, że takie młode osoby, tak, że takie młode osoby z długoterminowym nastawieniem jak najbardziej mogą sobie pozwolić yyy na tego typu podejście do inwestowania, bo ono jest najbardziej perspektywiczne, najbardziej zyskowne. Jeżeli jednak byś się czuł z takim portfelem, że on jest zbyt agresywny, że źle się czujesz, że boli cię to, że on spada, no to wtedy można rozważyć właśnie taką szerszą dywersyfikację i dołożyć trochę obligacji. Ale mimo wszystko no ja bym ja bym wychodził od jakiejś kombinacji przynajmniej tych dwóch klas aktywów. >> Czyli 100% akcji to okej przy założeniu, że jesteś w stanie wytrzymać spadki rzędu 50%, nie? Czyli połowę pieniędzy widzisz, że masz na rachunku mniej. Jeżeli tak, to leć sobie 100% indeks globalny, bo za 40 lat zarobisz na tym z dużym prawdopodobieństwem najwięcej. Jeżeli >> podziękujesz sobie 18olatkowi i po prostu powiesz, ale to była genialna decyzja, nie? >> W moim wieku, w moim wieku będziesz już miał wywalone na wszystko, tak ci to powiem. >> Ja ci życzę tej stałej pracy, jak już się do niej, słuchaj, dostaniesz oby najfajniejszej i super płatnej i rozwojowej, to koniecznie do PPK się zapisz, bo to też są takie pieniądze, które na boku przyrastają, nie? Nie pamiętasz, a potem po latach, szczególnie jak wcześniej zaczynasz, to to będzie to będzie to naprawdę odczuw. Ciekawe jak się czują te wszystkie cwaniaki, które namawiały 6 lat temu swoich kolegów z pracy, żeby nie przystępować do PPK, bo to ściema i teraz patrzą się ile jest pieniędzy na rachunku u kolegów, a u nich nie ma. >> Można było albo wiesz ci, którzy tam przekombinowali o to można byłoby to lepiej zainwestować samemu. Ciekawe czy te czy te pieniądze się nie rozeszły gdzieś tam. >> Jedziemy, jedziemy po mecz. >> Justyna witam. Mam pytanie ostatni. Przecież ty nie oglądasz meczów. Marc, ja ci przeczytam pytanie. Mam pytanie ostatni materiał dotyczący kredytów hipotecznych. Ale to ja z troską o naszych widzów. Dobrze, już czytam pytanie od Justyny dla Maćka. Witam. Mam pytanie. Ostatni materiał dotyczący kredytów hipotecznych i ich przepalania przez inflację nieco zamieszał. Czy w obecnych czasach dysponując gotówką co miesiąc inwestować czy nadpłacać? >> O to powiesz mi, bo ty masz zawsze świetną odpowiedź na to pytanie o nadpłatach. A ja zacznę. Tak. Cześć Justyna. Bardzo mi miło, że ten materiał obejrzałaś. Yyy, i ja wychodzę z założenia, że nadpłata i inwestowanie to są dwie dobre opcje i bardzo ciężko jest stwierdzić, która z nich będzie lepsza, bo nadpłata to jest dokładnie wiesz ile zarobisz, zmniejsza się twoje zmniejsza się twoje ryzyko, bo mniejsze zobowiązane zobowiązanie, mniejsze dla budżetu obciążenie. No ale z drugiej strony nie budujesz nic tam sobie na boku i właśnie w takiej sytuacji, kiedy na przykład waluty tracą na wartości, no to to twoje zobowiązanie, inflacja jednak przepala i jak ja patrzę sobie dzisiaj na osoby, które kupowały 10 lat temu mieszkania i jakie mają kredyty, no to mówię kurczę, no tylko dać czas takiemu kredytowi. Moje podejście jest takie, wyważyć to, czyli zarówno nadpłacać, jak i część przekierować na po prostu budowanie sobie portfela inwestycyjnego, bo wtedy na dwóch frontach budujesz sobie bezpieczeństwo finansowe i obydwie decyzje są świetne. One nie muszą się wykluczać. >> Tak. Tym bardziej, że nie da się przewidzieć, która będzie lepsza. Czy bardziej się opłaci to nadpłacanie, czy bardziej się opłaci inwestowanie. Jedna i druga są dobre. Yyy, więc decydując się, nie wiem, że kwotę x nadpłacam, resztę inwestuję, to tak naprawdę minimalizujesz też to poczucie takiego, wiesz, cholera, trzeba było wybrać tamtą opcję, bo ona ostatecznie wybrała się resztę, więc tak i tak jesteś, jesteś do przodu. Także bardzo ładnie na to odpowiedziałeś. Widzisz jaki ty jesteś, jak ty się uczysz, chłopie. Już nie nabijaj. >> Kupś już to mieszkanie nie kupiłeś, bo się >> Czekaj, zobaczymy pytanie od Ani. Wiedziałem, że tam jest jakaś szpira na końcu. To się, słuchajcie, cały zespół ze mnie śmieje, że ja będę teraz co roku nagrywał, że w tym roku już kupię mieszkanie. Och, od Ani. W lutym założyłam ikę TFI, niestety tracę. Czy warto przenieść transferem do Edo obligacje indeksowane inflacją? Mimo że będzie mnie kosztować transfer około 300 zł. Czyli Ania IKE w TFI jest tam w tym momencie wynik pod wodą yyy i się zastanawia czy transferować ją pomimo opłaty w pierwszych 12 miesiącach. To pozwól Ani rozłożę to na czynniki pierwsze tracisz. Prawdopodobnie jest tam pewnie jakiś komponent obligacji notowanych na rynku albo akcji i one faktycznie w ostatnich tygodniach albo złota, tak? I one faktycznie w ostatnich tygodniach tracą. Czyli to, że traci i ciebie to zaskakuje, to znaczy, że zainwestowałaś nieświadomie, nie? Że że jak to traci, nie spodziewałaś się tego, a jednak przy tych klasach aktywów, które wybrałeś, jest to normalne. I yyy to jest to, czego my staramy się nauczyć, że rozumiem w co inwestuję, zanim zainwestuję pierwszą złotówkę. To jest pierwsza sprawa, więc musiałabyś zobaczyć w co tam inwestujesz, czy to jest spójne z twoim poziomem ryzyka. Zakładam, że pewnie nie do końca, skoro masz takie obawy. Kolejna rzecz, IKE w TFI. Ja miałem IKE w TFI i Kasia też przez szereg lat, bo nie można było inwestować taniej w ETFY w domu maklerskim. Jak tylko pojawiła się taka okazja, zrobiliśmy transfer naszych IKE i X I XE do domu IKE, bo jeszcze wtedy XE nie mieliśmy, do domu makterskiego. No bo po co mam płacić 3% skali roku, jak mogę płacić 10 tych kosztów. I tak jak pokazywał Maciek w TFI te jednak koszty będą przejadać, nie? 3% to nie, ale może to jest półtora, nie? Więc może to jest pięciokrotnie wyższa wartość, więc raczej bym się nad tym zastanowił. I teraz ostatnia część. Czy Edo obligacje są dla ciebie? Jeżeli nie chcesz żadnych wahań, no to wtedy faktycznie IKEF obligacje ma te cechy, o których mówiliśmy, czyli nie waha się, chroni przed inflacją i powoduje, że na spokojnie tylko obserwujesz jak tamten twój wynik w złotówkach rośnie, ale ryzyk takich jak to co Maciek pokazywał, tych czerwonych, tam możesz sobie cofnąć ten nasz webinar, zobaczyć, nie wyeliminujesz, nie? Więc pierwsza rzecz na jeśli no kurczę jakby jakbym toł Kasia ostatnio nagrała odcinek o transferze więc będąc na twoim miejscu najpierw bym się upewnił w co ja tam tak naprawdę zainwestowałem, co jest w tym portfelu i dlaczego to traci i potem bym zdecydował jeżeli nie chcę żadnych wahań to transfer na IKE obligację. Jeżeli jestem w stanie jednak jakieś wahania yyy yyy jakieś wahania akceptować w zamian za wyższe zyski, no to wtedy bym rozważył jakiś ETF. Ale na pewno zanim bym zrobił taki krok, zapraszam na kurs, zacznij skutecznie inwestować, zobaczysz zupełnie inaczej będziesz później patrzyła na tego typu inwestycje. Właśnie z myślą o takich osobach ten kurs zrobiliśmy. >> Być może to 300 zł, które masz transferu, nie jest warte. Na przykład teraz >> ja już się zapętlam. Maciek 12. >> Dobra, ja mam trzy pytania, które mi się bardzo podobają. M >> Ludzie czekają. >> Mm pyta ak lepiej w dolarach czy w euro? To jest nieśmiertelne pytanie. Słuchajcie przy ETfach takich pytań jest zestaw klasyków jest pewnie z 30 na kursie. Nie ma to znaczy >> wyjaśnij najpierw o co chodzi w tym pytaniu, >> a ja potem jednym słowem odpowiem. >> Mm pyta o to, czy ETF, przez który będzie naśladować indeks AKWI, ma być notowany w dolarach. czy w euro, który z nich wybrać, jaka jest różnica i tu jest założenie w tle, że tam nie ma dopisku hedgeowany. Ale więc odpowiedź na to pytanie brzmi, jeśli wpłacasz tam i inwestujesz złotówki, to nie ma to najmniejszego znaczenia. >> Kropka. Mamy kolejne pytanie. >> Jak zainwestujesz w euro, to musisz złotówki na euro zamienić, za euro kupić tego ETFa. Jak zainwestować w dolarach, to złotówki na dolara i za dolara kupić tego ETFA. Potem jak będziesz jak będziesz sprzedawał i przeliczysz wszystko z powrotem na złotówki to i w pierwszym przypadku i w drugim po przeliczeniu na złote będziesz miał dokładnie tę samą stopę zwrotu. Mówiąc krótko, nie ma to znaczenia. >> Paweł pyta, czy akcje globalne to najbardziej agresywne źródło dla pasywnego inwestora w waszej opinii? Czy można iść ostrzej na przykład Nazdak? >> Pewnie, że można iść y ostrzej. >> Albo tutaj potem jeszcze ktoś pyta, co myślicie o uranie na najbliższe 5, 10 lat odnośnie ostrzej. Od razu powiem, nie akcje, akcje globalne to jest w naszej ocenie najmniej ryzykowna z tych ryzykownych opcji, jakie są, jaką są akcje, nie? Bo później można sobie, bo, bo to jest tak naprawdę całe takie uniwersum, najbardziej, najbardziej szerokie, największe, najbardziej stabilne firmy. Potem można sobie kombinować, dobierać różne dodatkowe rzeczy. To ma zawsze swój koszt. NZDAK, no to wtedy konkretnie spółki technologiczne. Zobacz sobie 2008 rok do, znaczy od lipca 2007 roku sprawdź notowania NASDAQ i SNP 500. NASDAQ to są spółki technologiczne, a SNP 500 to są spółki 500 największych firm w USA. I sprawdź sobie notowania, ile spadł S&P 500 do marca 2009, od lipca 2007. A o ile spadł Nazdak i zobaczysz różnicę, to ci pokaże o ile większe spadki musisz mniej więcej brać pod uwagę, jeżeli chcesz się ograniczyć do Nasdaku. >> A ja powiem, że to jest naturalny moment, który przychodzi jak ktoś już weźmie akcje globalne, trochę się oswoi, to zaczyna się chęć i ciekawość, trochę pokombinowanie. Mamy całe dwa moduły odnośnie obligacji, a drugi odnośnie akcji o tym jak jakie trzeba decyzje podjąć, żeby to miało sens. ponieważ do meczu Polska Albania została minuta kochani i jak chcecie spędzić z nami więcej czasu, jeszcze z Kasią zapraszamy was fincrafters.pl Jak macie wątpliwość wypróbujcie sobie przez 14 dni a my już musimy wam dzisiaj chyba podziękować, nie? Maciek, czy chcesz jeszcze coś powiedzieć >> po takim, słuchaj lekko sugestywnym tym takiej wypowiedzi chyba nie nie odważę się. Życzę wam słuchajcie, żebyście przełamali się do inwestowania. yyy i yyy zbudowali sobie taki system, który będzie wam służył na lata, żeby was ta strategia inwestycyjna po prostu yyy prowadziła. A my zrobimy dla was livea w 13 kwietnia z omówieniem wyników mojego portfela, więc już serdecznie was zapraszamy. Oczywiście w międzyczasie będą filmy najbliższy poniedziałek o rozliczaniu podatków inwestycji, więc już zapraszam. Kończymy, Dawidek, kończymy naszego live'a. Trzymajcie się kochani, wszystkiego dobrego. Cześć Polska gola i tak dalej. Cześć