Kto rządzi na rynku procesorów? Intel vs AMD | Bliżej Giełdy, Bartek Szyma [Proces technologiczny i architektoniczna ewolucja]

Dzień dobry. Dzień dobry. Dzień dobry. Witam was wszystkich bardzo serdecznie na kolejnym spotkaniu z cyklu Bliżej giełdy. Ja nazywam się Bartek Szyma i mam przyjemność poprowadzić to spotkanie. Dzisiaj porozmawiamy sobie o takich spółkach, no znanych, myślę, szczególnie w tym wyścigu technologicznym, aiowym. Jeżeli ktokolwiek cię interesuje komputerami, to zdecydowanie słyszał te dwa te dwa o tych dwóch podmiotach, czyli o AMD i o Intelu. No Intel zdecydowanie spółka, która budzi dużo emocji. Ale oczywiście zanim zaczniemy tak w 100% to dajcie proszę znać, czy mnie widać i czy mnie słychać. Jeżeli tak, to będziemy mogli zaczynać to nasze dzisiejsze spotkanie, a ja w międzyczasie jeszcze skorzystam z okazji, no i dodam y tą ważną ważne zastrzeżenie, a mianowicie pamiętajcie proszę, że nic z rzeczy, o których tutaj mówimy, nie jest rekomendacją inwestycyjną. Tak, nie udzielamy tej rekomendacji, to jest tylko moje zdanie. Więc jeżeli cokolwiek wam y, że tak powiem, miałoby wpłynąć na waszą decyzję, to bardzo proszę o to, żebyście sprawdzili te wszystkie wiadomości we własnym zakresie. Dobra, dajcie znać, czy mnie widać, czy właśnie czy widać nasz splash screen plus ten screen informacyjny dotyczący dotyczący zastrzeżenia o ryzyku. A ja w tym czasie przełączę się już na yyy prezentację, którą dla was dzisiaj przygotowałem. A właściwie to zacznę od takiego może nie wiem czy to może nazwać prywatą, ale żeby wam wytłumaczyć co mnie dzisiaj skłoniło do tego do tego spotkania. Jeszcze tylko tutaj patrzę. [muzyka] To powinno być to. Okej, dobra. Teraz mamy właściwy widok. Co skłoniło mnie do dzisiejszego do dzisiejszego nagrania? No ostatnio właśnie ze względu na to jak mocno AI, że tak powiem u mnie w moich procesach się zalęgło, zostałem zmuszony do tego, żeby we własnym zakresie postawić no workera, który będzie mi to AI na bieżąco obsługiwał. workera, czyli taki komputer, stacja, która po prostu będzie cały czas dla mnie dostępna i która będzie mogła czy będzie pomagała mi wykonywać te wszystkie automatyzacje oparte o AI 24 godziny na dobę. Więc miałem okazję rozeznać się w tym sprzęcie. Tutaj widać akurat platformę, która jest zbudowana wokół procesora Intela. Nie żeby to była jakakolwiek w ogóle rekomendacja, natomiast na moje potrzeby to zdecydowanie wystarczy. Nie ma tutaj sprzętu żadnego od AMD. No ale to jest bardzo ciekawe, że tak jak przeglądamy sobie internet z jednej strony inwestycyjny, tam zdecydowanie, no przynajmniej jeszcze ostatnie pół roku, może nie czy ostatnie pół roku Intel ma całkiem niezłą passę, natomiast wcześniejsze miesiące, wcześniejsze lata zdecydowanie no Intel, no przynajmniej wśród inwestorów tej dobrej passy raczej nie miał. Y, natomiast co było ciekawe, y co było yyy zabawne, no to rzeczywiście yyy wśród procesorów czy wśród tych yyy układów, które produkują obie spółki, ta koszulka lidera się bardzo często zmienia. No i dzisiejsze dzisiejsze spotkanie czy dzisiejsza to, co o czym sobie dzisiaj będziemy rozmawiać, to będzie takie podsumowanie tego, czym są te dwie spółki. I tak naprawdę chciałbym wam pokazać, jak bardzo ta historia się powtarza. To znaczy wszystko o czym będziemy, o czym myślimy dzisiaj w kontekście tych dwóch spółek de facto już było. To znaczy ja wiem, że historia ta ostatnia już była, ale chodzi mi o to, że te wszystkie wszystkie wydarzenia, te wszystkie problemy, z którymi borykał się Intel, one się wydarzyły wcześniej. Gdybym wam tak bardzo ogólnie powiedział o tym, że jakaś spółka technologiczna ma problemy ze swoim procesorem, ze swoim procesem technologicznym i tak dalej, i tak dalej, no to gdybyśmy znali tą historię Intela i AMD, to zaufajcie mi, że wcale nie byłoby takie pewne, który z tych podmiotów jest w danym momencie tym podmiotem, który ma te rzeczywiste problemy. Czyli Intel jest dzisiaj w tych butach, w których AMD był kiedyś. To chciałem powiedzieć taki bardzo obrazowy sposób. Witam bardzo Andrzeju, bardzo serdecznie. A więc moi drodzy do rzeczy do brzegu wiosłujmy. Zacznijmy od technologii. Ja tu zrobiłem taki przegląd, przegląd tego, co się działo w ostatnich latach właściwie od roku 2000. Ale żeby nie siedzieć tutaj z wami przez trzy godziny, postaram się streścić i przybliżyć tą historię głównie roku ostatnich 20 lat, powiedzmy tak to w takim skrócie, takich powiedzmy erach technologicznych pomiędzy tymi dwoma platformami. Jeszcze może delikatnie powiększę tą prezentację, żeby było lepiej widać. Yyy, więc mamy tutaj po lewej stronie mamy Intela, po prawej stronie mamy AMD i tymi czerwonymi bądź niebieskimi yyy kreskami czy tam wyróżnieniem będę pokazywał w której erze dany podmiot dominował na rynku procesorów. Więc trochę takiej y historii dla obu spółek. rok 200023 może nieco mniej interesujący. Tam generalnie obie spółki idą w miarę łeb w łeb, więc to nie jest tak, że jedna z nich jakoś namiętnie czy bardzo intensywnie dominuje. I tą dominację czy tam jakby jakość tych produktów i rozwiązań podzieliłem na trzy na trzy koszyczki, na trzy segmenty. Jeden to jest segment gamingowy, czyli po prostu zastosowanie układów w tym wypadku głównie procesorów, bo wprawdzie AMD w pewnym momencie przejmie Atiadeona i zacznie również produkować karty graficzne, ale to jest jakby etap czy jakby to jest opowieść na inną his na inny na inną może na inne porównanie, tak, czyli AMD versus Nvidia. Natomiast no w tym wypadku mówimy głównie o procesorach, o CPU, więc zastosowanie tych tych układów dla gier, zastosowanie wielowątkowe, czyli wielowątkowości i efektywność, czyli moc do zużywanej energii. Więc jak widać, generalnie jeżeli chodzi o jeżeli chodzi o graczy, oba oba rozwiązania w tych latach 2000 są całkiem okej. Wielowątkowo wygrywa Intel. Kolorek niebieski jest pod Intela, kolorek czerwony jest pod AMD. W efektywności, czyli lepsze rozwiązania. y wat na na na cenę. Czy może inaczej ilość ilość instrukcji, która jest w stanie wykonać procesor na 1 W jest jest w po stronie AMD, czyli efektywnie generalnie każdy z tych każda z tych spółek ma swoje półtora punktu. Lata 2003-2006 to jest wybitna dominacja AMD. Dominuje na każdym na każdym dosłownie każdym punkcie. Natomiast my się zaczniemy sobie tą historię przybliżać od roku 2006, który zaczyna być takim rokiem idealnie no początkiem takiej naprawdę dominacji dominacji Intela. No i warto sobie tutaj kilka rzeczy powiedzieć, jak to wyglądało. Zresztą jeżeli nie znacie historii AMD to też jest ciekawe, bo AMD kiedyś było dokładnie takim samym konglomeratem jak Intel, czyli było tym zintegrowanym podmiotem. Dzisiaj AMD jest tylko i wyłącznie projektantem układów swoich. A a produkuje je ktoś inny, ale o tym będziemy mówić za chwilę. [parsknięcie] Więc rok 2006 Intel przejmuje to prowadzenie nad AMD i w zasadzie jego procesory są totalnie dominują we wszystkich trzech sekcjach, tak? Czyli są najlepsze jeżeli chodzi o graczy, są najlepsze jeżeli chodzi o wielowątkowość, oferują najlepsze rozwiązania wielowątkowości i są najbardziej efektywne, czyli ten pobór energii jest relatywnie czy jakby ta ekonomiczna opłacalność tego tego procesora jest najlepsza. No i co się dzieje? No moi drodzy i dzisiaj mówimy o tym, że Intel próbuje produkować procesory czy w ogóle jakby ma w planach produkować procesory w tym w tej tej szerokości ścieżki 1.8 Angstrema. Warto dodać, że dzisiejsze nanometry, no bo Angstremy nanometry w tym wypadku, tak do tej pory mówimy o takim istniejącym procesie 3 nanometrów czy dwóch. Już powoli niektóre niektóre y procesy się zbliżają do 2 nanomet. Natomiast no ten trzy nanometrowy proces jest jeszze wciąż dominujący. No ale dzisiejsze nanometry nie są równe tym nanometrom, o których będziemy mówić historycznie. Więc trochę zaczynają być takim określeniem marketingowym. Wciąż się go używa bardziej na zastosowanie takiej powiedzmy ery technologicznej, czyli przeskoku z jednej technologii w drugą. Natomiast to już de facto nie nie określa rzeczywistej szerokości ścieżki, w jakiej dany dany układ jest wykonany. Więc moi drodzy, rok 2006, czyli 20 lat temu mamy tą erę procesorów wykonywanych w 65 nanometrach. Rzeczywiście nanometrach nanometrach, więc blisko, no ponad 20 razy ta szersza jest ta ścieżka niż niż dzisiaj. No i Intel zaczyna wprowadzać swoje bardzo dobre procesory z rodziny Corduo. One są w no właściwie na dzisiaj są naprawdę rewolucyjne na tamte czasy. Może tak na one są rewolucyjne na tamte czasy. Wcześniej AMD, który wyprodukował swoje bardzo dobre atlony, czyli procesory, które dominowały do tego 2006 roku, one posiadały zintegrowany kontroler pamięci. To był początek takiej integracji poszczególnych dodatkowych elementów już bezpośrednio w procesorze, a nie na jakiejś osobnej płytce, z którą ten procesor był y dostarczany użytkownik użytkownikowi końcowemu. Miał dosyć dobrą ilość tych instrukcji na na cykl, czyli IPC. miał dosyć niskie opóźnienia, niższe niż Pentium 4, czyli ten Pentium, który dominował, którym, którym Intel próbował zawojować rynek do roku 2006 i miał dosyć niezły pobór tej energii. Zresztą no widzieliśmy wyraźnie, że AMD wygrywa. Tak, w tej chwili to się zmienia. No i dlaczego Intel wygrywa w roku 2006 czy do 2008 roku? Ten pierwszy cykl zaczyna być bardzo bardzo cyklem bardzo dobrych decyzji Intela, ponieważ Intel przestaje zachowywać się czy jakby przestaje tą wojnę marketingową prowadzić z AMD pod kątem ilości MHz czy właściwie już ghzów. Czyli przestaje się ścigać na taktowanie procesora, a zaczyna mówić o czymś innym. zaczyna mówić o czymś yyy o czymś y w tym kontekście, że ta to taktowanie, czyli ta szybkość teoretycznie procesora samemu użytkownikowi końcowemu nic nie daje. Zaczynamy mówić tu o czymś innym. Zaczynamy mówić o wydajnym rdzeniu procesora i po raz pierwszy, tak naprawdę po raz pierwszy zaczyna się pojawiać to, co dzisiaj jest kluczowe i super istotne, czyli ten performance per watt, czyli jak ilość pracy, którą można wykonać na jednym wacie energii. [parsknięcie] I mamy nową rodzinę procesorów. To są procesory Conro, które są wykonane w tej technologii 65 nanometrow. mają tak zwaną współdzieloną pamięć L2, więc jedno z pierwszych takich z pierwszych tego typu podejść do tego, żeby ta pamięć była współdzielona pomiędzy rdzeniami i wyższą ilość tych instrukcji na cykl w stosunku do poprzedniego do swojego poprzednika Intelowskiego, czyli Pentiuma D, ale również wyższą tą ilość instrukcji niż dotychczas dominujący Athlon 64x2, czyli ten powiedzmy flagowiec AMD. No i generalnie rzecz ujmując okazuje się, że w tych premierowych testach, czyli za każdym razem jak poszczególne spółki wypuszczają te swoje flagowe procesory czy flagowe podzespoły, no to zaczynają serwisy brężowe wypuszczają swoje testy. No i okazuje się, że w tych premierowych testach Core 2 wygrał właściwie praktycznie wszystkie próby, w tym gry, które są dalej jednym z istotniejszych istotniejszych zastosowań dla procesorów. Mimo mimo tego, że powiedzmy karty graficzne zaczynają coraz bardziej przejmować ten rynek, czy jakby coraz więcej tej tych obliczeń się przenosi na kartę graficzną, no mimo wszystko te procesory są wciąż ważne i były wtedy jeszcze ważniejsze. Natomiast trzeba pamiętać o tym, że w tamtych czasach ten komputer gamingowy był komputerem dla gracza, który był czy dla odbiorcy, który był skłonny wydać więcej pieniędzy na nowsze procesory. Tak, czyli generalnie to był odbiorca tych najnowszych układów. No i dlaczego Intel wygrywa? No Intel wygrał dlatego, że ma, no tak, po powiedzmy ma szybszy czy lepszy procesor, ma lepszy stosunek wydajności do poboru energii, ma bardzo dobre możliwości podkręcania. Innymi słowy, te procesory, które idą fabrycznie, które są dostarczane fabrycznie użytkownikowi i te gotowe do wykorzystania przez użytkownika, bardziej zaawansowany użytkownik jest w stanie jeszcze dodatkowo z nich wycisnąć więcej. Tak? Czy ta osoba, która zna się na sprzęcie jest w stanie z tego samego procesora uzyskać więcej niż teoretycznie ten ta te fabryczne możliwości? Te procesory Intela rzeczywiście nadają się bardzo dobrze do podkręcania. Mamy ten współdzielony CAS, tak zwana L2 i właściwie mamy bardzo szybkie przejście z dwóch do czterech rdzeni. Tak, czyli po raz pierwszy mamy rzeczywiście ta wielordzeniowość zaczyna być istotna, jeżeli chodzi o procesory. Oczywiście Intel wygrał. pytanie, dlaczego przegrał AM, czy przegrało AMD. AMD przegrało przede wszystkim dlatego, że pomimo tego, że mieli bardzo dobrą architekturę, którą dominowali te trzy lata wcześniej, czyli 2003 czy 2006, AMD trochę spoczęło na laurach, przestaje rozwijać się wystarczająco szybko. Ich przejście z procesu technologicznego 90 nan. Zobaczcie, że AMD wciąż w tym 2006 jest do ty, znaczy inaczej 2006 AMD jest do tyłu za Intelem. Do tyłu za Intelem. No tak, jak jest do tyłu, to jest za Intelem, czyli jest do tyłu w stosunku do Intela. Ich proces jest od 90 do 65 nanom. Intelowski proces to jest 60 i45 nm, czyli generalnie Intel idzie w kierunku zwężenia tych ścieżek. Zmęczenie ścieżek obniża pobór energii, zmniejsza te tą emisję cieplną procesora, ale generalnie AMD pomimo tego, że wykonało ten skok technologiczny z 90 na 65, no to nie nie poszła zatem wydajność. Tak jak tam poszedł poszło zużycie energii, poszło poszła efektywność cieple, natomiast nie poszło nie poszła wydajność. Dalej mamy rok 2008. Dalej dominuje Intel. Wprowadza trzy naprawdę fajne architektury czy trzy rodzaje, trzy rodziny procesorów. Mówią następca Cora, czyli Penryn, później jest Nehalem i Westmer. I to są procesory, które będą wykonywane odpowiednio w 45, 45 i 32 nanm. No i AMD dalej jest z tyłu, dalej goni ten goni tą technologiczną doskonałość, nazwijmy na tamte czasy Intela, ze swoimi procesorami Fenom i Fenom 2, które są wykonywane w technologii 65 i 45 nm, czyli ten najgorszy nowy, najgorsza nowa rodzina procesorów Intela, czyli penryny bądź stare core, bądź stare kory może tak są wykonywane w 45. Natomiast te najnowsze procesory AMD są wykonywane również w 45. Natomiast nowe procesory, te nowe rodziny procesorów Intela są już w 32. Natomiast AMD zostaje na zostaje na 45. No i tak naprawdę można by było powiedzieć, że to jest jeden z głównych powodów, dla których przegra przegrywa AMD, czyli ta ścieżka technologiczna k, z którą ma dzisiaj Intel Pro. Tak, zobaczcie 2000 tutaj mówimy 2008210 AMD ma problem ze ścieżką technologiczną czy ze szerokością ścieżki może tak natomiast 2026 tak czy właściwie 25 może 24 bardziej to był dokładnie temat Intela, więc mówię ta historia się bardzo powtarza no i mamy mamy tutaj do z jednej strony właśnie ta ta szerokość ścieżki no ale z drugiej strony Intel zdecydowanie jest mistrzem tego R&D jak popatrzycie sobie na te lata, to Intel w tamtym czasie się wydawał na badania i rozwój więcej forsy niż AMD i Nvidia razem wzięte. Także to był naprawdę potwór, jeżeli chodzi o te wydatki na badania i rozwój. No i faktycznie te nowe procesory z rodziny Nehalem, czyli ta rzeczywiście ta nowa ta nowa wersja poprzednich bardzo udanych korów, ona zaczyna mieć zintegrowany kontroler pamięci, czyli zaczynamy integrować coraz więcej podzespołów, nazwijmy to tak, może bardzo dużym uproszczeniu, żeby nie nie szaleć technologicznym żargonem. zaczynamy coraz więcej rzeczy integrować w środku procesora. Mamy coś takiego jak powrót hypertradingu, czyli no powiedzmy takiej specyficznej wielowątkowości. Mamy ten agresywny tryb turbo, czyli tryb turbo to jest ten tryb, który pozwala podkręcać te te procesory i zaczynamy przechodzić w kierunku modułowej budowy procesora. No to są wszystko zalety. Intel po prostu zrobił wtedy wszystko dobrze. Z kolei, z kolei AMD strasznie mocno potknął się o swojego pierwszego fenoma. Był to bardzo procesor, który miał bardzo niskie taktowanie, bardzo niską ilość instrukcji. Charakteryzował się bardzo wysokim poborem energii. Miał duże problemy produkcyjne. No i miał tak zwany błąd TLB. Już nie wnikając w czym jest ten błąd TLB, ale być może pamiętacie, że jeszcze 2 lata temu Intel musiał wycofywać swoje procesory z produkcji czy ze sklepów, może inaczej ze sklepów, ponieważ one potrafiły no zachowywać się bardzo dziwnie. Niektórzy użytkownicy mieli problemy wręcz z tym, że płyty główne się paliły przez te procesory, przez nadmierny pobór mocy, więc znowu [śmiech] historia totalnie się powtarza, tylko tym bohaterem w tym wypadku jest AMD. No i Intel oczywiście dominuje całkowicie i totalnie dominuje 2008-210 i w 20116, czyli aż 5 lat. Tym razem bierzemy taką kolejną długą erę technologiczną. Intel pokazuje super, naprawdę fantastyczne rodziny procesorów od Sandy Bridge, który który jest po raz pierwszy znaczy nie wiem czy po raz pierwszy, ale może inaczej. Sandy Bridge był procesorem, który charakteryzował się tym, że był miał zintegrowaną kartę graficzną. Czyli zobaczcie, znowu jakby następuje ta dokładanie elementów do samego procesora. To jest rok 2011, kiedy kiedy ta rodzina procesorów się pojawia. Potem mamy IV Bridge, mamy Hasswell, mamy Broadwalla i mamy Skylake bodajże. Tak, Skylake był ostatni, zresztą nawet tu mam napisane, że to jest Skylake. I te procesory są odpowiednio wykonane w 32 nanometrach. Później IV Bridge i Hasswell są w 22 nanomet. Broadwell i Skylake to jest z kolei 14 nanomet. Ten Skylake jest naprawdę bardzo, bardzo dobrą rodziną procesorów. Zaczynamy mieć pamięci DDR4. On debiutuje na Skylek jako rodzina debiutuje w 2000 15 roku. No i żeby nie było, DDR4 to są pamięci, które dzisiaj już może zaczynają powoli być wycofywane po de facto 11 latach czy nawet trochę więcej funkcjonowania na rynku. Natomiast są to wciąż całkiem niezłe procesy, są to niezłe całkiem pamięci. Ja tą swoją architekturę, tego swojego, tego swojego workera właśnie buduję na tych DDrach czwórce. Zresztą chyba widać gdzieś, tak tutaj mam nawet kości, które są w tej w tej technologii wykonane. Są sporo tańsze niż DDR5. DDR5 są super istotne, jeżeli ktoś chce rzeczywiście mieć komputer gamingowy albo faktycznie rzeczywiście jakieś bardzo zaawansowane sposoby trenowania czy techniki oparte o AI na swojej platformie wykonywać. Jeżeli mówimy o prostej inferencji, którą ja będę na swoim sprzęcie wykonywał, to generalnie DDR4 to jest wystarczająca wystarczająca szybkość, więc czy wystarczająco dobrej jakości jest to RAM, już nie wnikając w dalsze szczegóły. I co ciekawe mamy tutaj, że tak powiem, pik tego problemu związanego z technologiami, które stosuje AMD. Więc inaczej Intel robi wszystko dobrze. Intel robi wszystko dobrze. Naprawdę wprowadza innowacyjne, fajne produkty. A AMD będąc już totalnie z tyłu przez kolejne lata, po pierwsze zaczyna mieć problemy finansowe. No ale po drugie próbuje z tych problemów wydobyć się m technologią czy jakby nową rodziną procesorów, które zostały nazwane buldozer, czyli no bardzo, bardzo ładnie chcieli rozjechać wszystko, co zrobił Intel. Tyle tylko, że im się nie udało. Mamy dwie, dwie rodziny procesorów, buldozer i p driver. E, i, ten buldozer rzeczywiście był doskonałą architekturą, tylko nie na swoje czasy. To znaczy, gdyby on był wykonany, czy gdyby on został dowieziony na rynek może d trzy lata później, to byłoby rzeczywiście rozwiązanie fenomenalne, które mogłoby AMD dużo, dużo bardziej podciągnąć. Przez to, że był dowieziony zbyt wcześnie, zbyt dużo zasobów AMD spaliło na to, żeby zrobić coś, co jeszcze nie było możliwości, czego nie dało się jeszcze sensownie wykorzystać, no to okazało się, że spółka wpadła w solidne tarapaty finansowe. No i teraz dlaczego ten buldozer jest takim problematycznym procesorem? Znaczy buldozer był naprawdę fajne rzeczy robił, był bardzo modułowy, czyli rozwijamy tą technologię modułową, która pojawia się w procesorach. yyy rozwijamy yyy procesor, który jest bardzo dobrze zoptymalizowany pod wysokie taktowania, czyli to jest bardzo szybki procesor. To jest y procesor, który jest w stanie wytrzymać bardzo dużo równoległego obciążenia, czyli bardzo wiele jest bardzo dobry wielowątkowo. Natomiast problemem tego naprawdę rewelacyjnego procesora, czy rewelacyjnej może nie nie wiem czy procesora, ale architektury i innowacyjnej architektury jest to, że rynek oprogramowania, od którego po części zależy sukces architektury, nie był na to gotowy. To znaczy większość programów, większość gier nadal generalnie zależała od jednego wątku. Tak, jeden, dwa wątki. bardzo rzadko zdawało się spotykać czy udawało się spotkać jakieś oprogramowanie, które było w stanie skorzystać z tej wielowątkowości. Więc 201116 pomimo całkiem innowacyjnych i fajnych pomysłów AMD należy dalej do Intela, ponieważ AMD zdecydowanie wyprzedziło swoje czasy. No i tak podsumowując, Sandy Bridge, czyli ten pierwszy ten pierwszy pierwsza nowa rodzina procesorów Sandy Bridge Intela była szybka, chłodna i łatwa do podkręcania, nie? Więc generalnie tam było wszystko dobrze. Yyy, zeszliśmy z z 32 nanm do 14. AMD zatrzymuje się w 2016 roku dalej na 32 nanm. Więc Intel kolejne trzy trzy właściwie ery technologiczne przeskakuje. AMD jest już już te trzy ry do tyłu. Dalej Intelowi udało się zintegrować te kluczowe zasoby w module. Tak to ujmijmy może bardzo bardzo krótko, czyli te kluczowe dodatkowe podzespoły w tym procesorze procesorze są z nim dobrze zintegrowane. One współdzielą te same ścieżki, więc generalnie ta komunikacja pomiędzy tymi elementami, które do tej pory ograniczały prędkość procesora, które były wyciągnięte z procesora na inne elementy płyty, były wolne. Znaczy jakby to to wyciągnięcie powodowało, że ta komunikacja między procesorem a tym, nazwijmy to już podzespołem, który od którego on zależał, była dosyć wolna. Przez zapakowanie tego wszystkiego na jeden chipset okazywało się, że można, że można tą komunikację i tą szybkość procesora po prostu zwiększyć dzięki temu, że skracają się opóźnienia w komunikacji pomiędzy tymi kluczowymi podzespołami. No i mamy rok 2017. Przechodząc już do niemalże współczesności, mamy rok 2017. AMD zaczyna wreszcie wyrównywać, pokazuje swoją naprawdę fajną rodzinę procesorów Ryzen. I od tego momentu w zasadzie jeżeli chodzi o gry dalej dominuje Intel. Jeżeli chodzi o efektywność jest w miarę podobnie, natomiast w zasadzie wielowątkowość, tak mówiliśmy o tym, że ten buldozer był rzeczywiście taki innowacyjny, jeżeli chodzi o o tą o to obciążenie wielowątkowe. Ta wielowątkowość zaczyna się przechylać w kierunku AMD. No i coraz więcej oczywiście tego oprogramowania, czyli jakby rynek dostrzega to, że właś fajnie jest skorzystać z tej wielowątkowości, czyli znowu nie ścigamy się na to, żebyśmy mieli jeden super szybki rdzeń komputera czy jeden super szybki rdzeń procesora komputera, tylko mamy ileś tam tych tych rdzeni i wykonywa jakby jeżeli one wykonują na przemiennie pewne instrukcje to jest to szybsze niż jeden taki super mega szybki rdzeń. No i wychodzi AMD ze swoim Ryzenem. To jest rodzina procesorów Zen, czy architektura Zen, która wreszcie doprowadza Intela i AMD do tej równowagi, powiedzmy, technologicznej, czyli mamy dokładnie tą samą ścieżkę, dokładnie tą samą szerokość ścieżki, 14 nm. A plus, czyli Ryzen 2000 schodzą już nawet do 12 nanom, czyli Intel zaczyna po raz pierwszy od dłuższego czasu przegrywać ten wyścig technologiczny na szerokość ścieżki. Więc Zen w zasadzie jest dla AMD restartem. Oni zupełnie zrestartowali swoją platformę, odrzucili ten modułowy modułowy system CMT, który stosowali przy buldozerze i wrzucili do takich klasycznych rdzeni, które są związane z czy tam znane z SMT. Nie nie nie tłumacząc może czym są te poszczególne skróty. W każdym razie jeżeli chodzi o wzrost ilości tych instrukcji na cykl, no to mamy przyspieszenie o 52%, więc to jest gigantyczne przyspieszenie tej nowej architektury versus ten buldozer, który tak jak mówiłem był dosyć nieudany. Potem mamy rok 2019, zejście do zresztą dobra, może jeszcze kontynuując kontynuując te rozważania o samej architekturze procesora, ten Ryzen Ryzen 7 1800 zdaje się z tego co pamiętam miał już osiem rdzeni 16 wątków i słuchajcie na dzisiaj kosztował, znaczy na dzisiaj kosztował 499 $ar przy czym dzisiaj te procesory kosztują nie jakoś dużo więcej, bo tak patrząc na te najnowsze procesory, no to możemy powiedzieć że to jest koło 700 $ar coś coś w tym rodzaju. Więc cena procesorów jakoś dramatycznie nie wzrosła. To nie jest ten sam, to nie jest ta sama skala wzrostu, co w przypadku kart graficznych, które powiedzmy jeszcze 10 lat temu taka topowa karta graficzna kosztowałaby o połowę mniej niż dzisiaj, tak? Czy o 50% mniej? wzrosty cen, cen procesorów to jest bliżej 40, może 50%, więc on jest zauważalny, ale z tych wszystkich podzespołów komputerowych typu ramy, pamięci czy procesory graficzne, no to ujmijmy to w ten sposób, że procesory czy te jednostki centralne nie drożały tak dramatycznie. No i w zasadzie w tym nową architekturą AMD wygrywa rendering, czyli zastosowania na przykład na cele wideo. Wygrywa kodowanie, wygrywa jakąś kompilację, wygrywa maszyny wirtualne, czyli wirtualizację, daje tą wielowątkową produktywność. Wirtualizacja swoją drogą jest dosyć przydatna, jeżeli chodzi o na przykład o różnego rodzaju hostingi, tego typu rzeczy. No i ma ten tą efektywność energetyczną, no nie? Więc to jest rok już powiedzmy zmierzamy powoli powoli w kierunku roku 2019, bo w roku 2018 właśnie AMD wypuszcza swój Zen Plus, czyli ten z ulepszony ulepszony ulepszoną rodzinę swoich swoich procesorów Zen. Wchodzi do 12 nanm, czyli w roku 2018 AMD wygrywa. Dokładnie. To jest 2018, w którym AMD wygrywa z Intelem na w erze technologicznej. Tak, AMD zaczyna być wyprzedzać Intela w erze technologicznej. Natomiast pomimo tego, że w Zen Plus nie było poprawy architektury, tam nie było jakichś dramatycznych zmian, ona po prostu była delikatnie ulepszona, czyli przyspieszona, większe taktowanie, mniejsze opóźnienie pamięci, mniejsze opóźnienie cash, lepsza kompatybilność RAMu i tak dalej, i tak dalej. Natomiast Intel zostaje na swoim coffee lakeu, czyli nowej rodzinie procesorów. To jest 14 są to są procesory 14 nanometrowe, które przechodzą w z początkowych czterech rdzeni do ośmiu. Pamiętajmy, że w Zen w Zenie zwykłym Zenie było już osiem rdzeni i 16 wątków. Natomiast Intel dopiero w swojej i7, czyli dopiero w tym Coffee Laku, dopiero pod sam koniec tej tej ery 2017-28 zaczyna produkować procesory z ośmioma rdzeniami, czyli już zaczynają być do tyłu. Głównie dominują w tym czasie sześciordzeniowe i5 i mamy i d9, które są mają osiem rdzeni, 16 wątków, czyli dokładnie tak samo jak ten pierwszy pierwotny zen od AMD. Więc o ile nadal jeszcze póki co Intel dominuje w grach, o tyle we wszystkich innych zastosowaniach albo się zrównuje z AMD, albo zaczyna przegrywać. No i rok 2019, czyli właściwie tylko jedna nowa architektura. Mamy ten odświeżoną architekturę Coffee Lake ze strony ze strony Intela, czyli właśnie ten i9 9900, który ma te rdzeni 16 wątków. Natomiast Ryzeny Zen 2 w tym czasie schodzą do tych 12 nanomet. Powoli AMD zaczyna wymieniać swoje wymieniać swojego producenta, czyli podmiot, który produkuje AMD podzespoły czy układy. Zwróćmy uwagę, nie wiem czy czy to to jest tak, no może nie zaznaczyłem tego jakoś super istotnie, ale czy super super dokładnie, ale zwróćcie uwagę na gdzie tu tu gdzie pisze te nanometry czy tą szerokość ścieżki, jaka jest wykorzystywana. Po raz pierwszy w 17, 18 mamy informacje o tym, że Global Foundaries jest producentem czy jest tym Fabem, który produkuje podzespoły czy półprzewodniki właściwie dla AMD. Natomiast do tego 2017 mniej więcej roku AMD jest jednocześnie projektantem i jednocześnie producentem, czyli ma swoje Faby, ma swoje foundaries. Tak jest, jest dokładnie tak jak Intel teraz AMD dopiero w 2017 roku po to, żeby spłacić swoje zadłużenie, żeby trochę swoich problemów finansowych, trochę swoich problemów finansowych, jak to powiedzieć, poradzi sobie ze swoimi problemami finansowymi, no to AMD wydziela swoją swoją część związaną z foundaries. Wkrótce to Foundaries jest przejęte przez Global Foundaries, z którym AMD jest związany dosyć długim kontraktem, bo dopiero w 2019 roku dopiero część część podzespołów czy tych procesorów najnowszych technologiach dla AMD produkuje TSMC. Natomiast wszystkie te podzespoły, które są produkowane w starszych technologiach, są wciąż produkowane przez Global Foundaries właśnie na mocy tej tej umowy, którą miało wcześniej AMD z wydzielonym przez siebie podmiotem. Więc od 2019 roku tym dostawcą podzespołów dla AMD jest TSMC. AMD tylko i wyłącznie, znaczy TSMC i Global Foundaries AMD je tylko i wyłącznie projektuje. Natomiast Intel wciąż jest jednocześnie projektantem, czyli jest tym zintegrowany. ma ten zintegrowany model, jest projektantem i i yyy wytwórcą tych swoich podzespołów. Tak, oni jednocześnie je projektują i wytwarzają we własnym zakresie. Y, więc tak, mamy w 2019 roku na Zen czyli na tym Ryzie 3000 zaczynamy schodzić do 7 nm, czyli Intel zaczyna być 3 ery technologiczne do tyłu. On Intel zatrzymuje się wciąż na 14 nanometrach. Ryzen 3000, czyli ta architektura Zen 2 jest produkowana już przynajmniej częściowo w 7 nanomet, chociaż niektóre kości, te wejścia wyjścia, czyli input, output są wciąż projektowane pod ten procesor w tej technologii 12 nanometrowej, więc de facto to jest taka trochę trochę mieszana architektura 712 coś w tym stylu moglibyśmy powiedzieć. Natomiast natomiast jeżeli chodzi o AMD i o to, o to co się wydarzyło, dlaczego AMD zaczyna wygrywać czy dlaczego ich technologia zaczyna być dominująca i to się będzie odkładało w kolejnych latach, to są te to jest jakby pierwszy raz. AMD dalej idzie w kierunku tą modułowość i dzieli swój procesor na de facto można by było powiedzieć na takie małe podzespoły, na takie małe podprocesory. O tak, może w ten sposób. To nazywa się chipletami, czyli te chiplety mają rdzenie. Dotychczas te rdzenie były na jednym na jednym chipie zrobione i mają też osobne właśnie te układy wejścia wyjścia. Dlatego mówiłem, że niektóre kości są jeszcze produkowane w tej technologii 12 nanomet przez Global Foundaries. No i mamy mamy no taki taką technologię jak połączenie Infinity Fabric. Może może nie jest aż tak bardzo istotne. W każdym razie znaczy to już jest techniczne, więc może nie jest aż tak bardzo istotne inwestycyjnie dla nas co tam jest co tam jest do wzięcia. W każdym razie to przynosi dosyć dużą dosyć duży wzrost wydajności tego procesora, który jest na architekturze Zen i zdecydowanie jest kilkadziesiąt procent szybszy. Ta architektura AMD jest o kilkadziesiąt procent szybsza od tych coffee lakeów Intelowych, czyli Intel naprawdę zaczyna dostawać tragiczne baty. Dalej mamy rok 2000 20 2021, czyli półtora roku, gdzie AMD w zasadzie dominuje wszystko. Mamy tą technologię 7 nanometrową, czyli to już jest pełne przejście na TSMC. Intel wciąż jest na swoich technologiach 14 nanometrowych. wprowadza wprawdzie dosyć udaną yyy dosyć udaną technologię Rocket Lake, która później jest zamieniona w Raptor Lake w kolejnych latach, ale to wciąż jest to wciąż jest problematyczne. Mamy mało tych rdzeni. Osiem zamiast 10. Więc generalnie rzecz ujmując AMD tutaj dominuje z takich rzeczy, które można by było jakoś y jak to powiedzieć y które można by było powiedzieć o tym o tej erze, to w zasadzie to w zasadzie chyba ten, ten ta przepaść technologiczna już między między Intelem i AMD, to tam chyba nie ma innych takich ciekawych ciekawych tematów. Więc przejdźmy sobie szybko do tego roku 2021. Końcówka. Intel wprowadza dość niezłego Aldera, czyli te, czyli rodzina Alder Lake, która jest wciąż, która jest wokonywana w technologii Intel 7, czyli takiej, takim odpowiedniku tego, co Intel chciał zrobić przechodząc na to, na tą technologię 7 nanometrową. Rzeczywiście tam jest dużo nowości, jeżeli chodzi o jeżeli chodzi o rozwiązania technologiczne. Przede wszystkim w zasadzie mamy wsparcie dla tych kości pamięci DDR5. To jest może najbardziej istotne. No i pojawia się technologia PCI Express 5, czyli dosyć szybkie szyny danych. I w zasadzie chyba tyle, jeżeli chodzi o tego flagowca Intelowego. On zaczyna mieć 16 rdzeni i 24 wątki. Czyli wcześniej mieliśmy osiem rdzeni 16 wątków. Teraz mamy 16 rdzeni i 24 wątki. Więc te ta architektura jest dosyć udana, szczególnie dzięki dobrej współpracy na Windowsie 11. Więc Windows 11 jest bardziej wielowątkowy, czy jakby lepiej obsługuje te wątki pomiędzy różne pomiędzy różnymi typami rdzeni. Więc ta wielowątkowość i wielordzeniowość Intela jest lepiej wykorzystywana znowu dzięki nie właściwie dzięki samej technologii, którą Intel wprowadza, ale dzięki temu, że Windows, czyli Microsoft w tym pomaga. No i to też trochę wyjaśnia, bo mamy taką erę, ten rok 2000, powiedzmy 2000, nie wiem 2020 coś koło tego. Mówi się o takiej erze Wintela, czyli Windowsa i Intela jako tych tych podmiotów, które napędzały się nawzajem, czy Intel i Microsoft napędzały tą swoją sprzedaż w zasadzie jeden do jednego, tak w komputerach osobistych, w komputerach PC. W każdym razie Ryzen wciąż dosyć dosyć duże wyzwanie stawia w zasadzie w w wielowątkowości. No ale gaming zupełnie oddaje. No i mamy rok 2022. Mamy tą architekturę Zen4 w przypadku AMD i mamy technologię Raptor Lake, czyli mamy tego otwierzonego Raptor Lake 13, 14 generacji w przypadku Intela, który w w przypadku, tak, w przypadku AMD przechodzimy na 5 nm i te kości input, output podobnie jak mieliśmy tutaj w tym przypadku w Zena dwójce są wykonywane w technologiach 5 i 6 nanm. Te technologie są, piątka jest zdaje się z TMSM, znaczy piątka na pewno jest w TSMC, natomiast wydaje mi się, że szóstka była wtedy jeszcze robiona przez Global Foundaries. Natomiast w przypadku w przypadku tych procesorów Intela mamy znowu ten proces Intel 7, który jest takim trochę oszukanym si nanometrowym procesorem czy takim taką technologią siedmioprocesorową 7 nanometrową. I jeżeli chodzi o jakieś duże technologiczne zmiany, to może i za bardzo nie było. Generalnie mamy tą zwiększoną pamięć podręczną z 32 do 96 MB, ale generalnie to może dla inwestorów też nie jest jakoś super istotne. Więc przejdźmy do Więc generalnie może inaczej w 2002 223 Intel jako tako radzi sobie wielowątkowo całą resztę całą resztę tych całą resztę pola walki oddaje. Nowością jest 3D W casash, ale nie będę może o tym opowiadał, bo to jest mocno technologiczne, tak jak mówię, więc więc chyba nas za bardzo nie będzie interesowało. 2024-2025. Dalej mamy sytuację, w której Intel jako tako walczy w tej wielowątkowości. No ale powiedzmy 2,5 punkta na trzy idzie do AMD. Mamy bardzo udaną Mamy bardzo udaną technologię czy bardzo udaną rodzinę Z N. Proces technologiczny spada w przypadku spada w przypadku AMD do 4,6 nanom. Znaczy spada no spada z 5 na 4 i 6 nm. No i Intel po raz pierwszy część swoich część swoich yyy komponentów czy część swoich podzespołów wykonuje w TSMC. Więc Intel po raz pierwszy przechodzi tą ścieżkę, którą AMD, moi drodzy, przeszło przeszło w 2017 roku mniej więcej jak jak swoje jak swoje foundes wydzielili. No i mamy mamy jako tako sobie Intel radzi z tą wielowątkowością, natomiast przestaje sobie radzić, dalej sobie nie radzi z grami, dalej sobie nie radzi w efektywności. No i mamy ten rok 2026, czyli dzisiaj dalej AMD wydaje się być królem, jeżeli chodzi o takie zastosowania typowo wydajnościowe. Mamy w grach, mamy wielowątkowości, mamy w efektywności właściwie wszystko we wszystkim wygrywa wygrywa wygrywa AMD. Czyli generalnie Intel na dzień dzisiejszy dostaje baty na każdym na każdym kroku. TSMC jest dalej w tej technologii, znaczy AMD jest dalej w tej technologii TSMC na 4 nanomet i 6 nanomet dla części tych kości input, output. W zasadzie tyle, jeżeli chodzi o takie szybkie, znaczy szybkie na takie streszczenie tych tych głównych procesów technologicznych, które się działy. Więc można powiedzieć tak, że pomimo tego, że Intel przez długą część tego tej początkowej yyy tej początkową głównie to Intel dominował, tak te lata 2006-2008, potem 2008-210 i aż do 2016 roku i w zasadzie utrzymywał się w miarę, w miarę nie było takiego super jasnego zwycięzcy do 2018, w 2019 no dość mocno już oddał pola i w zasadzie od 2020 całkowicie oddał to pole z drobną przerwą. 2021, gdzie gdzie rzucił wyzwanie AMD, ale poza tym no Intel jednak w większości wypadków dominował. Obecnie Intel jest gorszy, tak jak mówię, właściwie we wszystkich zastosowaniach, szczególnie w tych najnowszych, w tych najnowszych procesorach. Ale o ile fantastyczna decyzja 2006 roku, czyli przestajemy walczyć taktowaniem, przestajemy walczyć jednym najszybszym rdzeniem, wypchnęła Intela na w kierunku lidera czy bycia liderem rynku, o tyle w 2007-2016, no AMD dodatkowo popełniło trochę jeszcze błędów. Może, może jeszcze to, to warto uzupełnić, czyli mamy tą nietrafioną decyzję architektoniczną z tym procesorem buldozer. Yyy i w zasadzie y pomimo tego, że był niezłym pomysłem i ta wielowątkowość była fajnym, fajna jako tako na papierze, to fajnie wyglądało, o tyle tego nikt nie wykorzystywał. Więc do ery Ryzena, czyli do ery pierwszej architektury Zen, AMD dostaje baty. No i później Ryzen, czyli technologia Zen zaczyna dominować. dlatego że po pierwsze ma faktycznie pełne takie tradycyjne takie rdzenie, które mają całą tą swoją funkcjonalność, nie są takimi trochę oszukanymi rdzeniami, y zaczyna przechodzić w zlecać tą produkcję już na zewnątrz, nie robi tego in the house, czyli nie robi tego we własnym własnymi siłami. No i oczywiście Intelowi się powinęła noga, bo jego własne foundło się, że nie są tak dobrze w stanie konkurować z tym foundy, którym jest TSMC. Więc to są to są to są główne przewagi. No i gdybyśmy mieli teraz powiedzieć o jak zwykle zeszło mi bardzo długo, więc gdybyśmy mieli powiedzieć, więc może found sobie zostawimy na następne spotkanie, a ja tylko dokończę o tym jakie są, jakie są plany dla obu tych spółek rozwojowe i powiedzmy jaka tam jest teza inwestycyjna, która za nimi stoi. Przy czym tak jak mówię, to nie jest porada inwestycyjna, więc bardzo proszę, żebyście żebyście tak to traktowali. Więc ogólnie rzecz ujmując AMD jest trochę prostszym i bardziej przewidywalnym modelem. Ma też pewną przewagę związaną z kartami graficznymi, ale model AMD jest bardziej taki streamline, jak mówią Amerykanie, czyli no tam się dzieje właściwie tam się dzieją dwie rzeczy, no bo mamy te karty graficzne, czyli GPU, procesory graficzne i CPU, czyli procesory te takie tradycyjne, te centralne jednostki, ale AMD głównie je projektuje i to jest jak to jest jedyna rzecz właściwie, którą AMD robi. bardziej bardziej kapitałochłonną część biznesu oddało do TSMC, czyli projektuje AMD, buduje TSMC, to TSMC musi dbać o to, żeby mieć najnowsze możliwe wykonanie, czy żeby być tym najbardziej efektywnym foundry na świecie. No i faktycznie jest, no bo porównując go na przykład z Global Foundaries, no to zdecydowanie TSMC jest do przodu. Oni wykonują te największe, najbardziej złożone zamówienia. Global Fund specjalizuje się w tych starszych technologiach i tam rzeczywiście trochę tego rynku ma. Natomiast TSMC jest tym nowszym, lepszym, ale no to jest bardzo kapitałochłonne. AMD nie było na to stać, więc musieli to wydzielić. o wydzieleniu AMD. Tak jak mówię, może zrobimy sobie na następnym spotkaniu, jak będziemy dyskutować w samych foundaries. W każdym razie, w każdym razie jeżeli chodzi o tą tezę jest taka, no mamy mniej, mniejszy kapex, więcej możemy przeznaczyć na R&D, no bo nie musimy wydawać na dwa, na dwa równoległe procesy, czyli nie musimy z jednej strony budować tego typowego R&D i tego typowego kapexu, tak? Czyli nie musimy przeznaczać nakładów na środki trwałe i jednocześnie na to RND. możemy [parsknięcie] sobie wydawać na R&D w przypadku AMD i na tym próbować budować naszą przewagę. Co w przypadku Intela jest kłopotliwe? No bo Intel jednocześnie musi próbować swoje własne foundaries budować i jednocześnie musi budować swoją przewagę technologiczną w zakresie CPU. dosyć niezłym modelem czy dosyć niezłą nogą inwestycyjną, nie inwestycyjną, tylko taką może finansową w przypadku AMD jest są karty Radeon, chociaż one są wciąż dużo słabsze niż te karty od Nvidi. Zintegrowana cuda, czyli właśnie Kuda powinienem mówić, ale cuda brzmi lepiej. Czyli ta te technologia czy powiedzmy to takie zintegrowanie softwareu i hardwareu NVIDi też gra mocno na ich na ich do ich boisska czy do ich do ich no w ich drużynie dosyć dobrze dosyć dobrze funkcjonuje. No i AMD na razie ma problem z tym, żeby podgryzać Nvidę jako dostawca kart graficznych, bo większość hyperskalerów te swoje układy pod AI projektuje samo. Więc z jednej strony te rzeczywiście ten ten silnik powiedzmy graficzny czy ta noga w procesorach graficznych w przypadku AMD gra niezłą rolę. Znaczy jakby jest niezłym takim cashzowym pomysłem. Natomiast nie wydaje się, że by to miało aż tak tak duże przełożenie na y na y wyniki jak w przypadku Nvidia. Jakby AMD nie jest w stanie konkurować ani z Nvidią, ani nie jest w stanie konkurować z tensorami od Googlea. No i powoli większość tych Hyperskalerów, tak jak mówię, raczej jeżeli już odchodzi o ten raczej nie tak, że całkowicie odchodzi o Nvidi, tylko raczej projektuje swoje układy zamiast iść do AMD po ich układy. Może więc w ten sposób miałem miałem to określić. Natomiast więc jakby operacyjnie AMD jest na dzisiaj lepszą spółką niż Intel. Natomiast Intel, więc to jest takie proste grow story. Tam albo zagra albo nie zagra. samo sama historia wzrostowa. Natomiast w przypadku Intela no musi zagrać ten turn around story, czyli musi zagrać ta historia z tym, że Intel ulepszy swoje foundry, bo jeżeli chodzi o to, że ta historia się powtórzyła i Intel jest dzisiaj w bardzo podobnej sytuacji jak było AMD kilka lat temu, no o tyle próbują znaleźć z tego z tej sytuacji inne wyjście, czyli AMD sprzedawało swoje foundry, Intel próbuje swoje foundry rozwinąć, jakby próbuje być tym graczem na rynku foundry. No i czy im to idzie? Idzie im to raczej średnio. No bo jeżeli zobaczymy sobie na ilość czy na przychody foundelowskich z tych z tych zleceń wewnętrznych, czyli te przychody, które pochodzą od Intela, no to jest to jest właściwie no no nie wiem jak to jak to określ to jest 90 kilka procent tych przykład tych tych przychodów, które są ze strony samego Intela. klienci zewnętrzni, no to jest 170 milionów dolarów, więc no super słabo, jeżeli chodzi, jeżeli porównamy to z 5 miliardami przychodów jakby tego wewnętrznych ze strony ze strony samego Intela, tak? Czyli to Intel właściwie jest swoim własnym klientem i no tak wychodzi, że nikt inny tam nie chce być tym klientem. No więc jest to jest to segment, który przynosi ciągłe straty. Pytanie, czy Inelowi się uda to w jakiś tam sposób w jakiś tam sposób rozegrać. Ciężko powiedzieć. Do dzisiaj wydaje się, że Intel jest daleko z tyłu, jeżeli chodzi o te możliwości, które oferuje TSMC. Więc no śmieszne jest trochę to, że tak naprawdę Intel od razu nie chce m konkurować z tym największym kawa, znaczy na tym największym kawałku tortu, na tym największym największej części rynku i tym najbardziej takiej marżowej części rynku, tak? czyli tej części związanej z najnowszymi technologiami. No tylko jeżeli już, no to w zasadzie no w zasadzie zostaje im co możliwość konkurencji z Global Fundries, tak? W przypadku AMD, w przypadku AMD rzeczywiście, jeżeli chodzi o tą ich architekturę, ta ich architektura jest bardzo dobra, czyli jeżeli zobaczymy sobie na przykład na na wzrost tych potencjalnej ilości instrukcji, które te poszczególne rodziny procesorów wykonują, to to jest rzeczywiście duży przyrost. Jakby ich ich architektura Zen jest wybitnie dobra. Pytanie, czy Intelowi się uda rzucić tutaj rękawice? To jest dobre pytanie. Obecnie wychodzi na to, że nie. Natomiast ja bym tego nie skreślał. Znaczy jak widzimy, że po erze kilku lat dominacji te spółki się wymieniają na tym tą koszulką lidera na rynku, więc nie zdecydowanie bym ich nie nie przekreślał. Natomiast no wydaje się, że Intel trochę poszedł po rozum do głowy i częściowo już przynajmniej część tych podzespołów zleca do wykonania w innych tych foundaries niż niż ich własna. Więc tak, jeżeli chodzi o plany rozwojowe, no to zdecydowanie w przypadku AMD mówimy o architekturze Zen czyli kolejnej kolejnej odsłonie tej rodziny. Mówimy o tym, że spółka chce zdecydowanie być bardziej serwerowo postrzegana, będzie zwiększała liczbę rdzeni, będzie poprawiała efektywność energetyczną, dalej będzie budowała tą swoją przewagę na konstrukcji chipletowej, czyli możliwości budowania tych procesorów z no de facto z wielu takich kawałków, a nie na jednym wielkim kawałku krzemu, co co było tym tą przewagą ich od od co najmniej trzech generacji. No i jakby patrząc na patrząc na Mercury Research Research przepraszam to udział tych tych procesorów AMD to jest około 46% rynku, nie? Więc jeżeli chodzi o przychody rynku, więc pomimo tego, że oni mają powiedzmy 1/3 tylko i wyłącznie rynku procesorów, o tyle oni zdecydowanie mają wyższe marże na tych procesorach, czyli ta marżowość, marżowość jest lepsza, więc jako mniejszy podmiot niż niż Intel są w całkiem niezłym w całkiem niezłym miejscu. No i oczywiście problem jest tego rodzaju, że no nie ma szans, żeby żeby AMD dalej było w st znaczy może inaczej, ja nie chcę mówić, że nie ma szans, bo aż tak dobry [parsknięcie] inżynieryjnie nie jestem w tych kwestiach. Znaczy nie znam się aż tak bardzo na tych procesach inżynieryjnych, żeby powiedzieć, czy jest możliwość utrzymywania takich dynamik, jeżeli chodzi o procesory. O ile rzeczywiście Zen, ten pierwszy Zen był dużo szybszy od swojego odpowiedniego od tego buldozera, no siłą rzeczy po prostu zupełnie inaczej został zbudowany. O tyle całe pozostałe te rodziny, one rzeczywiście tam jest dwucyfrowa poprawa yy dwucyfrowa poprawa efektywności, ale to jest raczej niska dwucyfrowa niż bardzo wysoka, nie? Tak jak w tym pierwszym tak jak w tym pierwszym przypadku. Więc to jest jedna rzecz. Druga no to jest są układy, które AMD próbuje budować pod pod sztuczną inteligencję, czyli ich układy MI400 MI450. No i to zdecydowanie ma być dla nich, znaczy jeżeli to nie pyknie, no to będzie ciężko mówić o tej rzeczywiściej historii wzrostowej w przypadku AMD. No ale jest to duża szansa, jeżeli by się udało. No i oczywiście oprogramowanie, które w przypadku Nvidi to cuda, czyli kuda de facto, ale cuda się pisze, czyli ta integracja oprogramowania i układów graficznych, która pomaga raz, że graczom w grach, ale dwa, że również projektować różne procesy związane z, no powiedzmy, budową, treningiem dużych modeli językowych. O tyle AMD zaczyna rozwijać tą swoją integrację w oprogramowaniu ROCM, znaczy ROTS M. yyy, która no teoretycznie jest na razie dużo gorsza, dużo rzadziej wykorzystywana yyy niż yyy niż kuda yyy Nvidiowa. No i mamy rzeczywiście mamy mamy te raki od yyy od yyy czyli takie szafy serwerowe od AMD, które są Heliosem, yyy znaczy które pracują pod Heliosem, czyli takim systemem AI, który ma AI, który ma integrować nawet 72 akceleratory. Natomiast no nie są to tak dobre wciąż szafy jak w przypadku NVID. No ale mamy też już kilka kilka umów, chociaż raczej to są umowy na mniejszą skalę znowu w przypadku w przypadku AMD. Więc biorąc pod uwagę AMD jako jako szansę, no to może inaczej jak może zagrożenie dla AMD największe jest takie, że oni wciąż obracają się na takim polu pojedynczego podzespołu. Natomiast podgryzanie z tej strony AIowej przez Nvidię to jest podgryzanie po stronie ekosystemu. Czyli mamy tą kudę, mamy biblioteki, mamy frameworki, mamy systemy sieciowe, mamy gotowe szafy, mamy narzędzia do zarządzania klastrami. No i mamy też dużą dużą przewagę, to o czym mówiliśmy parę razy, że nawet najlepsze rozwiązanie, które wprowadza dana firma procesorowa, nie będzie mogło się przebić na rynku, jeżeli nie będzie odbiorców. No tutaj w przypadku Nvidi jest ta przewaga doświadczenia programistów, którzy już umieją pracować z jej właśnie architekturą, ekosystem i tak dalej, i tak dalej. musielibyście go na nowo nauczyć w przypadku w przypadku AMD. Ja nie mówię, że nie, no bo ten ta powiedzmy brać technologiczna jest taka, że lubi sobie coś nowego popróbować, ale mimo wszystko to będzie spowalniało rozwój AMD, więc trochę trochę ich trochę ich Nvidia za zabetonowała, że tak się wyrażę. Ich architektura czy jakby ich ekosystem, ten Rock M rzeczywiście jest rozwijany. Rzeczywiście intensywnie rozwijają usługi chmurowe dla programistów. Rzeczywiście rozwijają tą warstwę systemową. yyy przejęli CEO AI, przejęli not AI, przejęli BRI, co powinno jakby zwiększyć taką kompetencję w kompilatorach, czyli no powiedzmy w tym oprogramowaniu ogólnie, co powinno poprawić optymalizację modeli i jakoś tam ułatwić ludziom yy wdrożenie wdrożenie tych technologii, tych technologii AIowych. Swoją drogą przejęli chyba jeszcze też ZT Systents, jeżeli się nie mylę, w ramach projektowania tych systemów serwerowych, ale oni wciąż gonią wciąż gonią Nvidę. Natomiast, natomiast no to jest zmiana, nie, jakby zmiana ich podejścia totalnie, zmiana ich podejścia z dostarczania pojedynczego układu na próbę dostarczenia ekosystemu. Natomiast no na razie sobie tak radzą z tym różnie i przede wszystkim dlatego, że jakby to trochę to, co żeśmy mówili o o wykorzystaniu chińskich modeli LLM versus amerykańskich modeli LLM. wykorzystuje się te, które są stabilne i które są yyy które są przewidywalne. Więc nawet jeżeli Amerykanie mają lepsze, to przez niestabilność, nieprzewidywalność tych rozwiązań administracyjnych, duża część graczy zaczyna chcieć korzystać z tych rozwiązań chińskich. Tak więc to jest to jest duże ryzyko. Jeżeli chodzi o Ryzena, czyli takie typowo procesorowe rzeczy czy procesorowe rozwiązania, no to AMD teoretycznie ma wspierać te swoje platformy aż do 2029 roku. Czyli jakby tak jak mówiliśmy o tym, że ja u siebie projektowałem workera, który jest oparty o technologię tam bodajże 2016 czy 17, czyli DDR4. Natomiast no to wsparcie jest ważne, no nie? Bo dzięki temu, że ta technologia wciąż żyje, ja się trochę zgadzam z tym, że ja na przykład za dwa czy trzy lata tego workera nie będę w stanie rozbudować, bo będzie mnie ograniczała ta technologia związana ze starymi pamięciami czy ze starymi socketami, bo już nie będą nowe procesory na to powstawać. Więc jeżeli nawet płyta główna przetrwa, no to będę musiał raczej zmienić platformę albo zupdjować platformę, czyli zmienić zarówno płytę główną, jak i procesor, jak i pamięć. i zostanie mi tylko powiedzmy dysk z tych rzeczy, które są na dzisiaj tymi drogimi elementami. Natomiast no w przypadku wspierania i rozwoju platformy do 2029, tej najnowszej platformy powiedzmy procesorowej AMD na pewno będzie wygrywało. Intel aż tak długo, znaczy okej, no Intel trochę krócej, ale powiedzmy w podobny może w podobny sposób w podobny sposób wspiera. Natomiast tak, no w czym się w czym się AMD generalnie na pewno wyróżnia? No to to jest przejęcie. Przejęcie Oni przyjęli. Co oni przejęli? Przejęli Boże, teraz zapomniałem. Xilsa. Przejęli Xilinksa, która który pomaga im teraz jakby utrzymać tą pozycję w telekomunikacji, jakieś tam motoryzacji w lotnictwie czy w jakiś jakichś systemach obronnych. yyy jest to trochę mniej yyy taki szeroko omawiany w mediach temat niż procesory graficzne, szczególnie po TI. Natomiast zdecydowanie daje im to dłuższe cykle życia produktów i yyy daje im to dużą dywersyfikację, no nie? Bo to zmienia trochę obraz rzeczy. jakby Intel jest uzależniony właściwie od dwóch nóg, a głównie od jednej, bo tam właściwie całą, całą, cały ten biznes Intel jest ciągnięty przez procesory. Foundri właściwie zżera pieniądze. Natomiast w przypadku AMD no ten tych nóg jest trochę więcej. Plus no warto pamiętać, że AMD w tej chwili jest głównym dostawcą układów graficznych do konsol, czyli właściwie ATI Radeon konkuruje w tych powiedzmy nisko cenowych segmentach, gdzie nie masz takiej dużej marży. No ale z drugiej strony daje im to duży wolumen odbioru po stronie tych tego low endowego bardziej rozwiązania, czyli konsol do grania. Więc jakby PCy już nie są tym tym głównym tym głównym problemem, jeżeli chodzi o znaczy nie tą główną platformą gamingową. Już od dłuższego czasu są to platformy typu jakieś tam Xboxy czy PlayStation i tak dalej i tak dalej. Więc więc to zdecydowanie jest plus, jeżeli chodzi o y AMD. Mają te nogi, mają tą dywersyfikację. Z kolei Intel, no Intel planuje się rozwijać w kierunku dalej tego swojego 18a, czyli tych 18 angstremów, czyli de facto, jakbyśmy to mieli powiedzieć, no to jest 1.8 zdaje się nanometra. mają, mają. No idź ze różnie z tym, różnie to wygląda. Nie będę może mówił, czy czy jak się te ich układy sprawują, ale powiedzmy, że mają szansę rzeczywiście całkiem nieźle sobie z tym poradzić. ulepszają teraz ten proces do 18 AP i chcą przejść do 14 angstremów, więc okej, jakby muszą trochę udowodnić, że to rzeczywiście, że to rzeczywiście się uda. No zobaczymy, kto będzie produkował te układy. czy to będzie znowu zewnętrzny kontrahent typu TSMC, czy to będzie jednak Intel Foundaries. Zobaczymy. No na pewno jest to na pewno jest to duży znak zapytania i w zasadzie jest to jest to moim zdaniem to jest takie binarne, to znaczy to jest zeroedynkowe, czyli jeżeli jeżeli Intelowi się uda uda pozyskać dużego zewnętrznego klienta na swoje Intel Foundaries to okej i rzeczywiście te Intel Foundaries może się spłacić. i tam rzeczywiście można dołożyć jakiś solidny mnożnik do tego do tego aktywa czy do tych do tych no do tego segmentu. Natomiast bez tego to będzie strasznie droga zabawka, którą bawi się dzisiaj zarząd Intela nie chcąc pójść tą samą drogą, którą poszedł AMD parę lat temu czy właściwie już kilkanaście lat temu i odpuścić tej nogi, która po prostu mocno tnie mocno tnie mocno ciągnie po po zyskowności, bo to jest ciągle stratny generujący straty segment. Mamy też zapowiedzieć zapowiedzi z redukcji zatrudnienia, ale może nie będę o tym mówił, bo to zawsze tego typu rzeczy się pojawiają, więc bardziej technologicznie wolałbym się wolałbym się skupić na na tym, co oni robią sensownie, czy czy co jest jakby tą szansą. Więc na pewno mają zapowiedziany nowy nową rodzinę procesorów, którą jest nowa Lake. I to są procesory no głównie pod komputery stacjonarne. Będą chcieli rezygnować ze swojej flagowej technologii hypertradingu, bo niespecjalnie im to zsiadło, że tak się wyrażę już może, może tak to bardzo ogólnie powiem. I oni się trochę skupiają pomiędzy tymi, znaczy bardziej się skupiają na tym rynku konsumenckim niż na rynku takim super serwerowym. No bo generalnie próbują poprawić wydajność w grach, y, próbują poprawić opóźnienia komunikacji pomiędzy poszczególnymi segmentami, tak nazwijmy, tego procesora. Próbują poprawiać efektywność swoich desktopowych flagowców, całego, całą kosztochłonność swojej platformy. Natomiast problem jest tego rodzaju, że PC taki konsumencki jest rynkiem trochę schyłkowym. To znaczy generalnie tych PCtetów jakby wyjąć data center to sprzedaje się z roku na roku coraz mniej. Czy nie tak, że jakby ten rynek umarł, ale no desktopy czy powiedzmy uznajmy tak, że desktopy plus laptopy oparte na te na tych procesorach powiedzmy intelowskich czy amowskich nie są tym rynkiem super mocno rosnącym, więc zdecydowanie no tutaj jest ciekawie. No Intel też chciałby porozpychać się trochę tymi swoimi procesorami Gaudii w interf w inferencji, czyli w tej części jakby w tej w tym obszarze AMD w TFU w tym obszarze lmów, który odpowiada już jakby za tą bezpośrednią komunikację z użytkownikiem końcowym. Yyy, natomiast no na razie Gaudi niespecjalnie sobie radzi, tak więc to to nie jest nawet nawet yyy tam gdzie te story sobie googlowskie radzą, tam Gaudii raczej daje mocno ciała, więc yyy więc no no jest jest z tym słabo. Zobaczymy. mają w pomysłach czy jeden z ich pomysłów to jest rozwijanie Crescent Island, czyli czyli taki akcelerator, który teoretycznie ma być znowu pozycjonowany jako ten układ do inferencji, czyli gdzieś tam z tymi tensorami googlowskimi potencjalnie walczyć raczej niż z GPU od NVIDi, które są używane głównie do treningu. Także one są tym najlepszym powiedzmy systemem treningowym dla czy układem hardwarem treningowym dla modeli. Więc jest to chyba lepsze rozwiązanie, chyba lepsze podejście, czyli nie nie próbuje konkurować Intel nie próbuje konkurować z Nvidią na całym całym tym procesie szkolenia i wykorzystywania modeli, tylko wybrał sobie jakiś mały mały fragment, w którym może sobie nieźle radzić. pytanie, czy to nie jest za późno, bo moim zdaniem kurczę już dzisiaj Google ich, no to to nie jest to tak bym powiedział, więc y nie mam tutaj jakiejś wielkiej jakiejś wielkiej nadziei na to, że Intelowi się akurat to uda. Natomiast yyy natomiast natomiast no we wrześniu 2025 roku no ogłosili partnerstwo, znaczy zostało ogłoszone partnerstwo pomiędzy Intelem i Nvidią. No i z mamy mieć procesy serwerowe, procesory serwerowe Intela mają być produkowane z tym interfejsem NVLINKA. Układy X86 będą integrować procesor graficzny Nvidia RTX. No i Nvidia teoretycznie ma miała ma zainwestować w Intela 5 miliardów dolarów. No więc jest to na pewno jest to na pewno szansa na to, żeby zintegrować ten ekosystem NVIDi w w ekosystem Intela. Jest to szansa na to, żeby ta architektura pecetowa oparta o X86 przetrwała wojnę z architekturą ARM, ale to już w ogóle jest temat na zupełnie coś nowego. Jest to szansa na to, żeby ta, żeby te system on chip, czyli te układy Intelowskie trochę więcej miejsca znalazły, czy taką większą trakcję znalazły w w urządzeniach mobilnych takich jak notebooki. Jest szansa na to, że te ksenony, kseony, przepraszam, kseony intelowskie trochę się porozpychają w tych systemach aajowych i na pewno jest to duże, duże zielone światło dla Intela jako wiarygodny partner, jak jako taka wiarygodność technologiczna, nie? Czyli generalnie rzecz ujmując, y, ta Nvidia daje im daje im sporo takiego miejsca do oddychania, które Intel ma szansę wykorzystać, więc okej, jakby zobaczymy, co z tego wyjdzie. Więc podsumowując, Intel dalej ma y ogromną bazę klientów, szczególnie w tych w tym, tak jak mówiłem, w tym procesie, tym segmencie konsumenckim, bo tam aż 70% procesorów, to jest dalej mimo wszystko Intel. Wprawdzie znowu nie jest to ten najbardziej wysokomarżowy segment, ale generalnie jest jest dosyć mocno obecny wolumenowo przynajmniej. Jeżeli te ten 18a im się uda, to też jest duża szansa na to, że znaczy jest to jakby duży dosyć ryzykowny zakład, ale jak on się uda, no to rzeczywiście tam mogą być profity. No i oczywiście mamy też dużą geopolitycznie dużą duże parcie na to, żeby była ta zachodnia fabryka procesorów, tak żeby to nie było tylko i wyłącznie poza Stanami Zjednoczonymi, tylko żeby to było coś zlokalizowane w Stanach Zjednoczonych. Więc to na pewno są to na pewno są szanse o o zagrożeniach już mówiliśmy, nie? Czyli czyli to, że Foundries nie znajdzie tego strategicznego klienta, więc będzie tylko pod Intela produkował. Yyy, w tym wypadku ten proces 14a moim zdaniem, czyli ten kolejny następca 18 byłby bardzo kłopotliwy, jeżeli jeżeli w ogóle można mówić, że Intel go sam pociągnie. Yyy, mamy problem yyy mamy problem wysokiego zadłużenia w tej chwili Intela i dużej kapitałochłonności. No bo umówmy się, że ten, że AMD nie udźwignęło w swojej historii rozwoju foundaries. Zobaczymy. Intel jest na skraju tej tej możliwości, chociaż z drugiej strony no mamy te wsparcie od strony rządu amerykańskiego, od strony i od strony Nvidii. Więc to chyba tyle, żeby już nie przedłużać. To chyba tyle w skrócie, jeżeli chodzi o procesory i o tą wojnę procesorów. Więc dziękuję wszystkim za uwagę. Jeżeli są jeszcze jakieś pytania, to mogę na szybko sobie coś odpowiedzieć. przedłużyłem, a myślałem, że zmieszę się jeszcze z foundaries, natomiast przedłużyłem, przedłużyłem niestety kwestię związaną z tą historią. Może aż za bardzo. Dobra, dajcie znać, czy są jakieś pytania, a jak nie, to będę to będę kończył. Dobra, nie widzę pytań, to dziękuję wszystkim bardzo za dzisiejszą dzisiaj za dzisiejsze spotkanie bardzo długie jak jak nawet jak na standardy naszych naszych spotkań z cyklu bliżej giełdy. Także dziękuję, do zobaczenia w przyszłym tygodniu i oczywiście powodzenia. Życzę wam wszystkiego dobrego, jeżeli chodzi o inwestycje i stopy zwrotu. Do zobaczenia, do usłyszenia. Atrzyma.