Przemek Staniszewski: Jak oddzielić giełdowe ziarno od plew? [Selekcja spółek fundamentalna]

[Muzyka] zanim zaczniesz oglądać nie zapomnij zostawić subskrypcji to bardzo pomaga w rozwijaniu kanału Z góry dzięki za pomoc Dzień dobry państwu jest piątek 14 czerwca Zapraszam na kolejną rozmowę z człowiekiem rynku Ja nazywam się Piotr Zając A dziś moim gościem jest Przemek Staniszewski inwestor indywidualny zwolennik analizy fundamentalnej którego analizy Możecie państwo znaleźć między innymi na portalu analiz na Stock watchu też na Twitterze Cześć Przemku Cześć Piotrek Witam serdecznie ciebie i oczywiście wszystkich tak tytułem wstępu Przeglądałem sobie twoje materiały webinary teksty przygotowując się i zauważyłem że czasem nazywasz się oczywiście biorąc to w cudzysłów fanatykiem analizy fundamentalnej więc Chciałbym właśnie tak od tego sobie trochę zacząć tak właśnie z uśmiechem żebyś powiedział kilka słów o tym skąd u ciebie wzięło się takie No chyba wprost można powiedzieć zamiłowanie do takiego bardzo wnikliwego prześwietlania spółek właśnie pod kątem fundamentalnym No bo jak oglądam twoje webinary czy czytam twoje materiały Myślę że państwo którzy cię pewnie też bardzo dobrze kojarzą No to to są zawsze takie bardzo bardzo wnikliwe rentgeny bym powiedział tych spółek więc powiedz skąd skąd tak takie zamiłowanie No tak tak to Prawda jest taka że ten fanatyk analizy fundamentalnej to przyjąłem sobie tak trochę celowo bo historyczne to jest tak troszeczkę że ja jestem po studiach ekonomicznych i tak naprawdę nie wiedziałem co w życiu chcę robić zanim poszedłem na ekonomię ale na szczęście zanim musiałem wybierać No to w Polsce powstała Giełda Papierów Wartościowych i od tego momentu już wiedziałem na jakie studia chce iść a jeszcze miałem takie szczęście że w momencie tak naprawdę jak jak studia ruszały to powstawał kierunek inwestycje kapitałowe w Poznaniu także no w zasadzie chyba od zawsze Czy od tego momentu zacząłem jakby bazować na analizie fundamentalnej ona mnie bardziej na pewno bardziej mnie przyciągnęła niż analiza techniczna która już wtedy w Polsce też zaczęła być stosowana No ale bardziej tam wtedy to prawie jeszcze komputerów nie było więc prawie że niektórzy to rysowali na papierze milimetrowym tak trochę półżartem pół serio także historia historia troszeczkę tego tego typu No i oczywiście później były jakieś tam różnego typu prace na etacie które były mniej lub bardziej związane z może nie do końca z rynkiem kapitałowym a bardziej z analizą finansową czy fundamentalną ale od początku w zasadzie na giełdzie od początku inwestycje No ponieważ jakoś mi tam szło to to z roku na rok te kwoty były trochę bardziej Istotne czy coraz coraz większe Chociaż być może pewno nie było także z roku na rok były też pewno lata gdzie gdzie to było przecież słabiej No i aż aż doszedłem do tego momentu że jestem jestem teraz i tak naprawdę cały czas analiza fundamentalna Tak a dlaczego fanatyk bo ja jeszcze tam dodaję takie zdanie że fanatyk analizy fundamentalnej ale to nie znaczy że miłośnik cyferek tak bo wszyscy zazwyczaj tak w uproszczeniu mówią analiza fundamentalna czyli te cyferki jakiś bilans jakiś rachunek wyników i tak dalej no Dla mnie jednak to zdecydowanie Taka analiza fundamentalna to jest coś więcej oczywiście te te wszystkie cyferki są ważne ale one są tylko taką pewną przyczyn albo pewnymi kwestiami które mogą potwierdzać lub nie potwierdzać tak naprawdę na końcu tą ocenę fundamentalną Czy spółka jest zdrowa Czy spółka jest warta zainteresowania przede wszystkim czy po prostu tak na końcu warto ją kupić żeby żeby zarobić Bo tak naprawdę to w końcu po to jesteśmy na tym rynku A powiedz mi bo ty masz mocne masz CV Jak sobie Tak popatrzyłem w tym sensie że to doświadczenie ale też tak dwa dwa ważne trudne do zdobycia certyfikaty z zakresu rachunkowo audytu pracowałeś też w audycie i to było trochę powiedz bo tak powiedziałeś trochę o tym że ta giełda była zawsze blisko ciebie ale czy to było tak że nie wiem tak sobie myślę przeprowadzając taki audyt wykorzystując t wiedzę pomyślałeś jednak że na giełdzie jest to bardziej mówiąc cudzysłowie sexi kiedy mogę to wykorzystać i sprawdzić wiesz znaleźć spółki które są fundamentalnie mocne ale nieadekwatnie nisko wyceniane taki był ten Switch to przejście powiedzmy na pewno to pomaga No na pewno to pomaga i coś coś jest w tym co co mówisz bo mając tą taką wiedzę ściśle Nazwijmy to czy finansową tak bo bocca no to jest tak naprawdę jak czymś takim na kształt biegłego rewidenta tak naprawdę egzaminami tak tylko tylko jeżeli chodzi o inne inne standardy standardy rachunkowe a CIA z kolei No to jest faktycznie audyt Audyt wewnętrzny Jak to niektórzy powiedzą procedury kontr ale także oszustwa tak bo to to oczywiście są różnego typu tam elementy które się na to składają więc na pewno ta wiedza jakby po Ja zawsze lubiłem giełdę zawsze mnie to fascynowało spółki można zrozumieć biznes można kupić spółkę można ją sprzedać zarobić oczywiście ponieważ ja wchodziłem na giełdę praktycznie na samym początku No to Załapałem się na tą początkową hossę i pamiętam to składanie zleceń generalnie nie trzeba było chodzić do do biura Maklerskiego internetu nie było to już nikt nie mówił o tym żeby dzwonić Toż trzeba było mieć jakiś portfel żeby mieć możliwość składania zleceń telefonicznie więc pamiętam jakby te tą historię No i pamiętam też te czasy Oczywiście że wydawało mi się że ja na giełdzie będę zarabiał od razu że ja już po studiach to w ogóle nie idę do pracy tylko będę żył z giełdy No trochę to zweryfikowało się potem okazuje że to nie jest takie proste Ale niewątpliwie ta jakby to że w biznesie pracowałem No bo bo Pracując w audycie zewnętrzny to jeszcze była wielka szóstka teraz jest Wielka czwórka no to tak naprawdę bada się bardzo dużo spółek o bardzo różnym przekroju i trzeba zrozumieć ten biznes żeby zidentyfikować ryzyka żeby zrobić ten audyt No nie po nocach tak tylko tylko powiedzmy w ciągu 8u godzin to się zazwyczaj nie dawało pracy no ale powiedzmy w ciągu 10 a nie w ciągu 12 czy 14 więc to wszystko wszystko pomagało i ponieważ No lubiłem tą giełdę to to wydawało mi się że to jest takie trochę naturalne połączenie tak Czyli jak ktoś mnie pyta czy ja dzisiaj pracuje No to mi trudno odpowiedzieć no jak się kocha co to co się lubi to podobno się nie pracuje więc więc a z drugiej strony jak się spojrzy na to ile godzin na to poświęcam to można powiedzieć że robię dwa etaty więc to to pewno trochę trochę zależy jak chcemy spojrzeć jeszcze Chciałem pociągnąć tut wątek O którym wspomniałeś o tych o tych początkach że wiesz jak się zachłysnął Aleś to miałeś takie poczucie że już nie będziesz musiał pracować nigdy po studiach i tak dalej wiele osób tak ma w ogóle teraz w dobie rosnącej popularności giełdy kanałów na YouTubie wiele osób wiesz Przychodzi z oczekiwaniami i myśli że to będzie bardzo szybko się wzbogaci w ogóle łatwo wolność finansowa i tak dalej i tak dalej byli tutaj u mnie na kanale też znani tobie Paweł Malik Konrad Ryczko którzy mówili o tak zwanym frycowe się ciebie zapytać ile tobie zajęło czasu właśnie bo też wspominałeś o tym żeby od takich mniejszych kwot strat pewnie jakichś tam czasu rozczarowań porażek dojść już do takiego regularnego zarabiania i że Poczułeś że no jesteś w stanie okiełznać tę giełdę ile ile to trwało No ja myślę że to trwało naprawdę ładnych dobrych kilka lat i to więcej pewno niż kilka bo oczywiście te moje fazy inwestowania były różne tak w momencie jak się pracuje pracuje na etacie No to one były dosyć dorywcze tak ja tam wtedy szukałem strategii oczywiście Próbowałem też strategie techniczne tak potem próbowałem złotego świętego Grala czyli kupowanie na ipo i tak dalej no wiele wiele różnych Było natomiast No ja bym trochę jednak wszystkich przestrzegał którzy którzy tam liceum wychodzą mają powiedzmy nie wiem 10 czy 20s zł myślą że z tego będzie można żyć prawdopodobnie takie przypadki statystycznie mogą się znaleźć ale to jest takie ekstremalne ekstremalnie niskie prawdopodobieństwo że jednak bym nie polecał no i trochę to jest tak że bogać się powoli tak ja nie ukrywam że że jakby z jednej strony ten mój majątek się budował na tym co zarobiłem na giełdzie ale z drugiej strony z tego że na tyle ciężko na etacie że nie miałem czasu wydawać Tak więc trochę trochę tych pieniędzy tutaj zostało No i z tych z tych dwóch kupek Po prostu można było w tym momencie powoli albo ograniczać etat tak albo patrzeć jakoś na na takie bardziej te tematy które wymagają głębszego głębszego zastanowienia No ale w związku z tym też dają szansę potencjalnie na wyższe wyższe zarobki natomiast to są lata tak to nie są dni tygodnie miesiące czy kwartały to są lata a jak ktoś powie że 10 lat to ja też powiem że to też się pewno nie pomyli jeden to będzie robił dłużej drugi krócej ale ale osoby które naprawdę zaczął zarabiać powtarzalne pieniądze i to duże pieniądze no Bo duże pieniądze Ja rozumiem to są takie których się można utrzymywać tak bo to już są takie kwoty i powtarzalnie No to to trudno mi sobie wyobrazić albo ja przynajmniej bardzo bym zazdrościł takiej osobie która po roku czy po dwóch przez kolejne kilkanaście lat będzie spokojnie nie w stanie to zrobić to chciałbym cię teraz już tak trochę przechodząc zaraz do tego głównego wątku naszej rozmowy chciałem cię jeszcze zapytać tytułem wstępu bo przed chwilą się zakończył niedawno sezon publikacji wyników za pierwszy kwartał powiedz czy ile mniej więcej przeczytałeś raportów od deski do deski no kilkadziesiąt kilkadziesiąt jeszcze jeszcze powiem że dzisiaj bo raporty się zakończyły ale niektóre spółki mają na przykład przesunięty przesunięty okres na kwiecień albo raportują okres półroczny Więc mają trochę bo powiedzmy zaczynają we wrześniu tak czy w październiku rok obrachunkowy w związku z tym teraz mogą raportować dzisiaj jeszcze brałem udział w dwóch konferencjach wynikowych więc wczoraj jeszcze siedziałem nad tymi raportami kilkadziesiąt oczywiście znowu Teraz powinienem powiedzieć od deski do deski żeby tak prowo zabrzmieć No ale oczywiście wiemy że jak ktoś tą spółkę zna No to już wie na co patrzeć tak to to to już nie trzeba ty konkretnie stron czasami przeczytać tylko 20 lub 30 No ale też musimy wiedzieć gdzie trzeba szukać a czasami jak są wątpliwości to jednak do tych pozostałych 70 trzeba zajrzeć tak bo tam może być może się coś pojawić albo może być coś opisane w jaki sposób spółka na przykład księguje pewne rzeczy co jest co jest istotne ale im lepiej się oczywiście zna spółkę tym tym łatwiej te raporty przeglądać chociaż oczywiście tutaj zawsze z drugiej strony mamy pewne ryzyko polegające na tym że spółką zbyt pewnie jak ją tak znamy bardzo dobrze to już też ten raport szybko przelecimy i to jest pewne ryzyko o którym też trzeba trzeba pamiętać właśnie tutaj płynnie przechodzimy do do tego głównego tematu naszej rozmowy Bo chciałbym się ciebie Przemku podpytać dzisiaj właśnie o twoje metody selekcji spółek Ale nie w takim ujęciu powiedz mi jak znaleźć te jedną jedyną perełkę na naszej giełdzie tylko bardziej w takim ujęciu wiesz Jak oddzielić ziarno od plew bardziej chodzi mi właśnie o tą drugą część więc chciałbym cię zapytać czy ty masz jakieś takie krytyczne kryteria które sprawdzasz w ogóle w pierwszej kolejności jak bierzesz spółkę pod lupę i jak Te kryteria nie są spełnione to w ogóle się już daną spółką nie zajmujesz wiesz czy masz takie kryteria negatywnej selekcji które są od razu takim m i to jest na pierwszy rzut oka już No i tak i nie powiedziałbym że że ktoś kiedyś chyba coś coś takiego powiedział że tak naprawdę on szuka powodu aby taką spółkę odrzucić w analizie najszyb no i takie powody Ja oczywiście mam za chwilę przedstawię a jaka tak naprawdę stoi za tym logika No my mamy 400 400 spółek na Rynku Głównym jeszcze pewno więcej na New keke więc no ja nie przeglądam 900 raportów kwartalnych nie to oczywiście gdzieś tam mogę sobie skanery tak mam jakieś mam jakieś moje spółki które gdzieś tam mam na liście tak które czekam czy ewentualnie są w stanie zmienić swo podejście swój albo odpalić W ten czy w inny sposób No ale oczywiście tych 900 nie będę przeglądał więc tak naprawdę oczywiście staram się staram się patrzeć na kilka rzeczy tak no pierwsza rzecz to jest dosyć prosta tak jeżeli ja nie mam zaufania do zarządu albo może trochę inaczej mam negatywne doświadczenia z ludźmi którzy są w zarządzie ewentualnie w akcjonariacie to już takie nie jest zerojedynkowe to ja nie chcę takiej spółki Tak jestem inwestorem No jednak długoterminowym w porównaniu do jestem długoter jest długoterminowy a jeżeli mówisz o Konradzie to już w ogóle krad Pamiętam jak ostatnio powiedział że nie czuje się pewnie jak zostanie z akcjami na noc tak no to dla mnie na weekend to już w ogóle sobie nie za bardzo nie za bardzo wyobraża No to ja potrafię nie otwierać notowań tak w ciągu dnia i spokojnie z ty z tym się czuję więc tutaj pokazuje fajnie jakie mamy zupełnie dwie róż dwi różne szkoły podejście nikt nie mówi czy jest lepsze czy gorsze ono jest po prostu po prostu inne Także to zaufanie do zarządu na pewno na pewno numer jeden Jeżeli mamy z nimi złe doświadczenia albo rynek ma z nimi złe doświadczenia to mnie oni już nie będą na pewno mnie nie będą interesować druga sprawa jeżeli ja nie jestem w stanie zrozumieć modelu biznesowego czyli nie wiem w jaki sposób ta spółka Zarabia pieniądze to nie musi być takie Nic złego dla spółki bo ja po prostu mogę nie mieć kompetencji w tym no ale skoro ja nie rozumiem No to jak ja mam ocenić i wycenić tą spółkę Tak oczywiście tutaj znowu są takie momenty że jednak będę starał się wejść i zrozumieć to tak czy będę miał czas ochotę czy będę w nastroju No na pewno różne elementy Ale jeżeli nie rozumiem No to to to w większości wypadków przynajmniej Odłożę ją ją na bok bo po prostu wiem że ilość czasu zaangażowanego na zrozumienie będzie Prawdopodobnie dla mnie zbyt duża no trzecie to jest takie proste są przykłady była też d przykład żeby to było jasne była taka spółka fachowcy.pl tam pan prezes pięknie historię sobie ludzie mogą sprawdzić i wygooglać ona nie skończyła się dobrze ale ale tam pan prezes pięknie opowiadał tam w ciągu pi minut można było widać że ten model biznesowy się nie skleja że po prostu przychody które on deklaruje że będą osiągać nie są w stanie pokryć kosztów przedstawicieli handlowych No to to jeżeli na takim poziomie to się nie model się nie spida mimo że oczywiście Powerpoint były piękne słowa prezesa to to to mnie też nie interesuje No i oczywiście są takie bardzo mocne takie czerwone flagi czyli spółka zarabia rośnie tylko że nie ma cash flow tak jeżeli nie ma cash flow nie ma przepływów i to nie na końcu tylko tych operacyjnych tak to no to dla mnie już jest bardzo mocno czerwona flaga oczywiście tam mogą być pewne powody inwestowanie w kapitał obrotowy i tak dalej ale ale tutaj znowu takie przykłady nie wiem Kania zakłady mięsne GetBack tak Tam były ale przepływy za tym nie specjalnie szły a zadłużenie rosło tak no bo oczywiście jeżeli nie ma przepływów to to to na końcu żeby spółka się z czegoś finansowała i utrzymywała No to musi jakieś zadłużenie rosnąć No on rośnie tylko do pewnego momentu oczywiście tak aż banki obligatariusze lub ktoś inny dostawcy nie powiedzą stop także myślę że to są takie podstawowe rzeczy jeżeli tutaj któryś z tych punktów jest bardzo mocno zahaczony i się tam bardzo bardzo CW świeci No to w zasadzie odkładam tą spółkę tak to to już na tej zasadzie Ja już to mówiłem na w Karpaczu ale ale chyba powtórzę że Oskar Wild kiedyś powiedział że on ma prosty gust i Interesuje go to co najlepsze tak to ja myślę że trochę jest tak w inwestowaniu i To niezależnie jaką strategię przyjmiemy bo bo to co jest najlepsze dla mnie będzie zupełnie inna spółka najlepsza niż dla Konrada tak i dla dla kogoś innego to to jest zupełnie inna każdy będzie sobie definiował wedle własnej strategii Ale ja chcę mieć najlepsze podmioty w portfelu dlatego odrzucam te słabsze tak I na przykład słabszymi to będzie tak jak mówiliśmy chociażby brak zaufania do zarządu czy czy tutaj te wskaźniki które które krzyczą że że jest problem tak że nie ma pieniędzy i jest problem okej to jeszcze tak rozkładając trochę na części pierwsze te cztery podpunkty i od tego ostatniego zaczynając to Która część właśnie w raporcie finansowym cię najbardziej interesuje Jeśli chcesz właśnie od razu te ragi gdzieś często jest tak że właśnie wiesz osoby patrzą jednak na na wynik netto to ich interesuje prawda No ale wynik net to jest tak naprawdę na końcu no Poza tym czasem to co jest zaksięgowane nie znaczy że faktycznie przypłynęło więc chciałem właśnie się ciebie zapytać Jakbyś tutaj tak w szczegółach oczywiście no nie chcemy tutaj wykładu z rachunkowości prawda przeprowadzać bo wiem jakie to jest skomplikowane ale tak pokrótce właśnie gdzie ty tutaj tych redów wtedy szukasz w takim raporcie Dobra to uproszcz patrzę Po pierwsze patrzę jak wygląda sprzedaż i dynamika Ja lubię jak spółki rosą sprzedażowo oczywiście obecność środowiska jest trochę inne no bo mamy środowisko No prawie że deflacyjne tak A w niektórych wypadkach w zasadzie mamy deflacyjne więc to jest sporo sporo trudniej Ale ja chcę mieć pody które będą rosły które w przyszłości się będą które się rozwijają i w przyszłości się będą rozwijać więc patrzę na sprzedaż ale patrzę jak na tym za tym wyglądają wyniki I przede wszystkim Nie no zysk netto Nie za bardzo znaczy Oczywiście że na niego gdzieś tam na końcu spojrzę ale wydaje dla mnie nawet nie zysk operacyjny tylko minimalnie wyżej czyli zysk na sprzedaży bo na na pozostałej działalności operacyjnej mamy często różnego typu rozwiązania rezerw zawiązania rezerw takie rzeczy to wydaje się że to jest zysk na sprzedaży jeszcze wyżej oczywiście marża brutto na sprzedaży żeby zobaczyć czy spółka fajne marże te pierwsze generuje Bo jeżeli ona fajne wysokie marże pierwsze generuje No to jest szansa że będzie miała z czego pokryć resztę kosztów które przecież będzie miała tak jakieś tam koszty sprzedaży koszty zarządu ogól ogólnozakładowe więc to jest na pewno fajne na to zwracam uwagę zysk Nie lubię Nie będę już tam generalnie raczej tutaj jestem zwolennikiem buffetta i Charlie mangera którzy bit określili tam niezbyt pozytywnie Ja też uważam szczególności po zmianach w rachunkowości z mssf 16 że że nie jest to wskaźnik który cokolwiek w chwili obecnej nam nam mówi Ale wiem że na rynku panuje Kult b analitycy zawodowi Uwielbiają więc niech taki wskaźnik sobie będzie ale on nie jest nie jest dla mnie także to byłoby to oczywiście patrzę na te przepływy to Jeżeli patrzymy na przepływy No to przepływy operacyjne tak Czy spółka generuje ten Cash oczywiście to co jest ważne nie patrzmy konkretnie może na te 3 miesiące bo to jest taki okres w którym może być różnie ale na przykład jak to wyglądało za ostatnie 12 miesięcy w porównaniu do poprzednich okresów bo wtedy w tych 12 miesiącach no widzimy lepiej tak Trend fajnie jeżeli spółka generuje te operacyjne przypływy i powinna je generować ale czasami jest tak że kapitał obrotowy który musi zainwestować zwiększenie sprzedaży No będzie będzie po prostu zjadał te te przepływy i tutaj znowu musimy wejść w szczegóły wtedy trzeba tak naprawdę ten już nie będziemy robić też wykładu z z tego jak cash flow działa i na co patrzeć ale w tym momencie w te operacyjne przepływy trzeba byłoby wejść głębiej i zobaczyć czy wszystko c Wszystko jest okej bo jeżeli zapasy rosną Ale rośnie sprzedaż No to wiadomo że je musimy finansować i w związku z tym tego cashu nie będziemy mieli ale gorzej jest jeżeli mamy fajne zyski ale zapasy nam rosną dwa razy szybciej niż sprzedaż to jest znak to jest znak niepokojący chyba że wierzymy bardzo mocno w Zarząd bo to o tym mało ktoś zapomina i tu taki Tip dla dla tych którzy lubią rachunkowa że tak naprawdę zapasy to jest jedyna część aktywów która jest kupowana pod przyszłą sprzedaż tak bo należności zobowiązania to jest efekt po tych transakcji które zawarliśmy a zapasy To jest coś co kupujemy pod coś co się wydarzy więc czasami jeżeli zarząd jest naprawdę dobry i naprawdę wie co robi to to że bardzo mocno wzrosły zapasy może być bardzo fajnym znakiem że się spodziewa bardzo wysokiej sprzedaży w kolejnych kwartałach czyli w domyśle również zysków No tylko zarząd musi wiedzieć co robi A to nie zawsze bywa tak to chciałem jeszcze wrócić teraz do pierwszej rzeczy o której powiedziałeś o której zacząłeś a propos właśnie tej negatywnej selekcji czyli zaufanie do zarządu No nie chcę wiesz mówić o jakiś tam szarych eminencjo rynku kapitałowego nie o to chodzi w tej rozmowie ale czy to właśnie chodzi o to że masz takie pewne osoby które już cię gdzieś zawiodły albo też w akcjonariacie jest na przykład fundusz to niekoniecznie TFI to może być jakiś Private equity są takie podmioty za którymi które prawda No angażują się w wiele spółek czy właśnie masz na myśli takie instytucjonalnych i indywidualnych indywidualne osoby które już gdzieś powiedzmy cudzysłowie znalazły ci za skórę wcześniej Tak dokładnie dokładnie tak bo to jakby na końcu dla mnie nie jest istotne czy to jest TFI czy to jest Venture Capital Czy to jest jakiś jakiś fis czy czy cokolwiek innego albo nawet duży duży inwestor indywidualny bo przecież tacy też się te się zdarzają tylko ja patrzę na to czy tak naprawdę tą spółkę czy ktoś chce być akcjonariuszem takiej spółki tak bo no bo jeżeli nie chce No to ja mam być to ja mam być dawcą tego kapitału No tutaj jest pewne pytania tak Jeżeli oczywiście jasnym jest że fundusze nie wiem Venture Capital tak na przykład no to one wchodzą na pewnym W pewnym momencie do spółki i w pewnym momencie chcą wyjść tak to jest jakby naturalne i tutaj się nie ma co co dziwić ponieważ oni po prostu potrzebują pieniędzy które będą w kolejne takie Nazwijmy to w uproszczeniu startupowe projekty inwestować ale no historia nie wiem Allegro historia Pepco tak kilku albo kilkudziesięciu pewno by tak można wymieniać przykładów pokazuje że jeżeli nikt nie chce być akcjonariuszem większościowym to wcale nie musi być akcjonariusz strategiczny żeby z tego z tego biznesu no to no to jest ciężko tak naprawdę tak tu chyba jedynym takim przykładem to może mą być spółki tego typu jak kenty gdzie OFE są tam nie ma akcjonariusza ani branżowego ani strategicznego OFE chyba tam mają większość No jakoś potrafią współdziałać ale tam mamy mega super zarząd tak może jeszcze tam jakieś kilka kilka mniejszych podmiotów ale bez tego jeżeli nie wiem znaczy Albo może inaczej jeżeli wiem że ktoś nie chce być tym akcjonariuszem i chce wyjść to ja nie specjalnie lubię takie podmioty no chociaż ktoś mi powie No dobrze a Allegro bo Allegro jest takim podmiotem że wiemy że ten akcjonariusz który jest no najchętniej to by te wszystkie akcje już poił tylko tylko ciężko raczej puścić coś takiego w rynek No i to oczywiście tutaj jest pytanie pytanie Kto to Kto to odbierze Tylko że mówimy Oczywiście o spółce z wigu 20 więc to jest trochę inny kaliber inny kaliber A to jeszcze chciałem tu podpytać bo pamiętam o ile dobrze pamiętam to William znana legenda Wall Street on miał ten swój system klim tak to były pierwsze litery od tych właśnie wytycznych i chyba Wśród nich było to że dla niego obecność ale nie pamiętam poziomu w akcjonariacie właśnie TFI czy OFE a więc inwestorów instytucjonalnych to był zawsze dobry znak bo wychodził z założenia że Jeżeli ktoś taki odrobił te lekcje czyli No prawdopodobnie przestudiować przegięcia jeśli chodzi o ilość f akcjonariacie instytucji No już daleko jesteśmy za nim Czy masz jakiś punkt graniczny czy bierzesz coś takiego pod uwagę powiem uczciwie że nie ja nie mam jakby w zasadzie żaden wskaźnik który używam nie mam na ściśle zdefiniowane że jeżeli przekroczy 20 25 proc jeżeli d to do ebid będzie nie wiem powyżej jest 2,99 to jest okej a 301 to już nie nie mam takich ścisłych ścisłych reguł tak samo nie mam z tym akcjonariat ja powiem wręcz inaczej jeżeli ja często inwestuję w mniejsze spółki w których na przykład tych funduszy prawie że nie ma ze względu Oczywiście myślę że na płynność no jak by złośliwy a jestem więc powiem no to również i lennictwo tych tych analityków No którzy by musieli o wiele więcej spółek pokrywać tak co jest też jakby trochę teraz Lenistwo to oczywiście troszeczkę przegiąłem No bo pewno każdy ma swoje i kompetencje ilość liczbę spółek którą może może objąć Więc to nie jest tak że jak analityk analizuje 10 spółek jak to mus się dorzuci jeszcze kolejne 10 i będzie będzie szczęśliwy będziesz w stanie to zrobić ale ja często właśnie wchodzę w te mniejsze spółki w związku z tym też rozdrobnienie portfela niestety muszę albo stety muszę muszę mieć większe No ale wtedy tych tych funduszy tam nie będzie Nie no ja nie będę z legendami Wall Street się kłócił bo bo bo gdzie mi tam ale nie wiem czy to to jest takie idealne podejście oczywiście to lepiej jest tak że że są fundusze które faktycznie w jakiś sposób na pewno prześwietlił Tą spółkę No ale to nie jest tak że te fundusze się nie mylą nie to to nie jest wracamy Chyba do tego że nie mamy świętego Grala tak to może troszeczkę prawdopodobieństwo ale wcale wcale nie jest gwarantem tego że na tej inwestycji nie stracimy bo fundusze też stracą też wchodziły w spółki które spółki w zasadzie oszukiwały albo na po prostu fajnie fajnie sprzedawały się a fundusze nie odrobił swojej lekcji albo miały w tym momencie być może na przykład za dużo gotówki znamy takie przykłady z polskiego rynku chociażby wspomniany przez na przykł jeszcze wracając rozkładając pierwsze chciałbym też zapytać o to mówiłeś że jeżeli nie ten biznes wydaje ci się niezrozumiały to też unikasz miałeś na Wall Street Dwa wykłady ja byłem na tym gdzie mówiłeś o swoim podejściu tam o LPP Ale miałeś ten drugi o biotechnologii tam nie dotarłem kuluarowe rozmowy mnie wciągnęły ale tam mówiłeś o biotechnologii i o ile dobrze pamiętam z tytułu wynikało że właśnie o takich trudach Bo wiele osób to Podkreśla to są spółki bardzo zaawansowanych medycznych branżach żeby faktycznie dobrze je prześwietlić to nie tylko wystarczą nam wglądy w raporty ale też trzeba się po prostu znać często na tej na biotechnologii na chemii na medycynie na jakiś molekuła i tak dalej i tak dalej ale właśnie czy to jest No bo też czasem trzeba podjąć takie ryzyko jeżeli nam się coś wydaje prawda to też Czy masz jakiś tutaj klucz do tego kiedy warto wejść w taki trudny biznes i zaangażować te siły a kiedy a kiedy nie I tu jest ciekawe bo z jednej strony rozmawiałem tam między innymi z Pawłem wielgusem członkiem zarządu bioceltix który tak żeby chyba podgrzać atmosferę powiedział że on się strasznie dziwi że to ja prowadzę ten panel bo jak on był właśnie na tym moim tamtym poprzednim wykładzie No to to jest zupełnie oddalone od od tego od tego czym jest biotechnologia ja już tego wątku tam nie ciągnąłem bo nie było czasu nie o to chodzi ale wydaje mi się że ja bym powiedział wręcz przeciwnie dlatego że na końcu ja chcę znaleźć dobre jakościowe spółki które mogą rosnąć i które mają rozsądną wycenę No to teraz sobie Zobaczmy czy spółki biotechnologiczne mogą rosnąć No jeżeli skomercjalizować niewątpliwe wyzwaniem tak to jest kwestia którą którą przy biotechnologii trzeba mocno rozważyć ale tutaj też nie ma mądrych to za chwilę za chwilę jeszcze do tego wrócę No i jakość tak naprawdę rozważamy bardzo standardowo oczywiście Ona jest trudniejsza w takim rozumieniu że mi będzie sporo trudniej zrozumieć rynek powiedzmy leków na zapalenie skóry dla dla psów tak niż nie wiem rynek LPP tak bo tam chodzę tak czy tam moje dzieci chodzą Czy moja żona i i możemy zobaczyć to jest jasne ale tak naprawdę tutaj te czynniki jakościowe wszystkie są takie same zarząd trzeba ocenić tak czy jest wiarygodny czy nie i tak dalej i tak dalej więc zostaje wycena która jest problematyczna oczywiście bo tam chodzi prawdopodobieństwo kiedyś chyba z c lata temu miałem taki wykład wtedy było to jeszcze na online właśnie w Karpaczu jak inwestor indywidualny powinien podchodzić do wyceny spółek biotechnologicznych ja tam postawiłem taką odważną tezę że nie powinien się skupiać na wycenie takiej sensu stricta czyli próbować tego policzyć powinien próbować policzyć to ile jest rynek ewentualnie wart tam gdzie spółka chce dotrzeć z jakim produktem Czy ma ta spółka konkurentów przede wszystkim jaki ma produkt i C robi postępy w tym produkcie tak w rozwoju tego produktu i czy idzie to zgodnie z harmonogramem jeżeli to wszystko będzie szło jeżeli tutaj oczywiście ocenimy że ten rynek ten realny rynek bo to jest jeszcze problem jest jest w stosunku do wyceny spółki atrakcyjny to co może spółka ugryźć z tego rynku to bawienie się w to czy zrobimy DCF takiego czy innego nie ma większego sensu szczególności jeżeli w takich wypadkach musimy go jeszcze ważyć ryzykiem czyli dochodzi kolejna kolejna zmienna do DCF czyli w tym DCF dokładnie wszystko będziemy mogli mogli zrobić Ja tylko przypomnę że były takie wyceny które w DCF wychodziły że Pure biologic był wart 100 100 ileś złotych No jak wygląda pi dzisiaj też można sprawdzić to tam nie chodzi o to żeby tutaj kogoś kogoś tutaj wytykać palcem ja na przykład nie chciałbym być pracować w biurze bakim w którym ktoś by mi kazał wyceniać spółki biotechnologiczne od razu mówię uważam że właśnie tego typu DCF czy rpv bo to taka jest tam metoda No to jest trochę taka zabawa zabawa excelem ten czwarty czynnik który mówiłeś na przykładzie fachowców to to myślę że każdy może sobie zajrzeć na New conect tam są co chwilę takie historie kiedy ktoś nam bardzo dużo obiecuje a rzeczywistość sprowadza go na ziemię bardzo szybko dokładnie Przemku to idąc dalej trochę jeżeli już mamy takie Red flagi Czyli to co powiedzmy jest taką bazą u ciebie takim must ale powiedzmy że hipotetycznie już wybrałeś spółkę kupujesz trzymasz No to taka stara zasada mówi że dopóki to pozytywne story dopóki ten scenariusz jest utrzymywany nie ma przeciwwskazań to trzymamy taką spółkę sam Podkreślał to że właśnie jesteś długoterminowym inwestorem nie musisz zaglądać codziennie do notowań więc moje pytanie czy coś takiego co się musi pojawić żeby to Story w twoim w twoim podejściu się zmieniło i żebyś sprzedał akcje i chciałbym tutaj trochę nawiązać jeśli pozwolisz do twojego wykładu o LPP na którym karpac No bo myślę że dla wielu osób przynajmniej na tamten moment ogromnym Red flagi takim który mógłby przerwać Story był ten raport hindenburga więc tu na przykład możesz Na tym przykładzie albo na innych opowiedzieć o tym co musi się stać żeby ten twój scenariusz fundamentalny No wiesz zmienił się o 180 stopni i wycofujesz się albo przynajmniej redukuj pozycję Tak oczywiście to chciałbym się zestarzeć z akami spółki to to taki idealny scenariusz wtedy oznacza że one zrobią nie stopy zwrotu idące w setki PR tylko w tysiące No na polskiej giełdzie niestety oprócz takich Nazwijmy to grzadek to jest to trochę trudne No bo nie mamy takich dużych podmiotów które urosły urosły przez lata znaczy może inaczej mamy nopp jest takim przykładem tak 48 zł ipo 17000 z hakiem dzisiaj zaczy dzisiaj dzisiaj tak dzisiaj to otworzyłem notowania to że tam spadało po wynikach ale plus tam dywidendy więc tutaj te te stopy stopy zwrotu faktem że przez 20 20 chyba d d czy TR lata są są duże No musi się zmienić jeden z tych trzech czynników o których mówię cały czas czyli jakość wzrostu lub wycena diametralnie tak co do jakości ja się zgadzam że niektórzy mogli na przykład po opublikowaniu raportu hindenburga sprzedać LPP ja na przykład też mogę Ja nie lubię mówić o swoim portfelu ale mogę powiedzieć że że dokonywałem na otwarciu transakcji sprzedaży części mojego mojego portfela LPP i odkupować ten raport bo to było tam pół godziny przed sesją czy coś w tym stylu przeczytałem w część rzeczy na tyle dobrze znałem spółkę że w część rzeczy nie uwierzyłem część była problematyczna jak później przeczytałem do końca No to to pewne rzeczy mi się w tym raporcie też zaczęły nie nie sklejać generalnie Natomiast tutaj niewątpliwie zarząd dostał żółtą co najmniej żółtą kartkę i ja Ja też tak uważam że bo kilka rzeczy już nie będziemy wchodzić w szczegóły ale kilka rzeczy po prostu które nie raportował których powinien raportować tak sprzedaż sprzedaż do agentów zakupowych 6 7 proc to jest naprawdę duża duży procent wartości sprzedaży ja zakładałem że jest ale zakładałem na poziomie jednego dwóch więc to jednak zupełnie zupełnie coś innego znaczy ja wiedziałem że tam są ryzyka związane z tym że należności mogą być nie odzyskane to wszystko było wiadome ale to że oni przez c lata będą wspierać biznes de facto rosyjski no to to nie było powiedziane rozumiem dlaczego nie chciało być powiedziane ale moim zdaniem powinno zostać to być być w raporcie więc tam na przykład Zaza się że niektórzy mogli tak podejść i No ja w mojej strategii wtedy też byłem blisko blisko tego też też też nie ukrywam ale ja podejmuję staram się ktoś też powiedział albo pani pii albo wcale tak No więc ja spanikowałem pierwszy na poziomie tam 144 chyba mojego zaangażowania później odkupiłem czyli de facto w sumie trochę bo za te same pieniądze odkupiłem t czyli troszeczkę tam powiększyłem nawet ten mój pakiet w zasadzie ale no ale spółka ma jakąś tam tutaj nie wiem żółtą kartkę czy czy została Nazwijmy to w takim hokejowym określeni odesłana na ławkę k teraz wycena wróciła wic można powiedzieć że wróciła A jak będzie to zobaczymy Ale wracając do tego co się musi jeszcze stać to Story się musi zmienić czyli na przykład jakoś tak ktoś mnie po prostu oszukał i to oszukał mocno tak to to jest ten powód że się rozstaję ze spółką druga sprawa takie długoterminowe Trendy ale długoterminowe trendy się zmieniły i spółka nie będzie w stanie rosnąć na przykład trzecia Story pod które ale takie długoterminowo że spółka może się zmienić o taki przykład euroc euroc przez wiele lat się fajnie rozwijał potem bo to też jest spółka Która wchodziła na na giełdę lata wieki temu ona jest o Jezus Maria już nawet nie pamiętam od któ od 2010 pewno pewno roku jak jak nie wcześniej nie wcześniej jeszcze nawet wcześniej więc na początku fajnie rosła tam później był taki problem w ostatnich kilku latach z tym że niby był jakiś wzrost były albo straty albo nie bardzo mikroskopijne zyski No i teraz od dwóch lat się zmienił zarząd tak i było takie był taka szansa na taki Turn Around eek zmienia się zarząd spółka nie patrzy na wzrosty w rozumieniu żeby rosnąć dla rośnięcia tylko chce optymalizować koszty i chce być Rentowna No i to było fajne bo to długoterminowo mogłoby tą spółkę bardzo fajnie zmienić ona była w stanie zawsze generować gotówkę ze względu na to jak jak wygląda jej kapitał obrotowy tylko przeznac niet inwestycje a tutaj tych inwestycji już miało nie być więc miała miała uregulować swoje koszty I miała tak naprawdę stać się Nazwijmy to taką dojną krową dywidendową więc tam potencjał był dosyć W mojej ocenie dosyć znaczny No ale co się zmieniło od tego czasu No dwie rzeczy tak po pierwsze okazało się że inflacja w chwili obecnej bardzo mocno spada i niestety to tej spółce bardzo mocno nie sprzyja ona nigdy na tej sprzedaży porównywalnej nie osiąga wyśmienitych rezultatów więc jeżeli teraz będziemy mieli inflację żywności na poziomie zer czy D 3 PR no to oni będą mieli te lajki po prostu ujemne tak Albo będą koło zera a niestety koszty rosą a z drugiej strony jest to spółka która zatrudnia kilkadziesiąt tysięcy osób i ma koszty płacy które w tym roku urosły o 20 PR tak ze względu na minimalne wynagrodzenie oczywiście one co roku chyba nie będą rosły co 20 o 20 proc to trochę trochę naszą gospodarkę by chyba zarę ale no wiemy że że skoro się rozwijamy jako państwo to płace będą u nas rosły więc jeżeli sprzedaż im nie będzie rosła a będą im rosły płace to bardzo ciężko będzie po prostu fajną zyskowność i tutaj się zmieni zmienił jednak ten taki fundamentalne spojrzenie że nawet jeżeli spółka dostarczy oszczędności kosztowe to one co najwyżej pokryją te wzrosty wzrosty płac Czyli w sumie spółka się narobi A nic z tego nie będzie to jest to jest tego typu przykład no i oczywiście zmiana strategii tak spółka się rozwija w jakiejś dziedzinie ale nagle mówi to my teraz będziemy się rozwijać przez M nigdy to się nam nie udawało nie mamy albo nie mamy żadnych doświadczeń w tym ale teraz kupimy spółkę dwa razy większą od nas i w związku z tym będziemy trzy raz drożsi No to jeżeli tutaj nie mam 100% zaufania do zarządu To ja wychodzę z takiej spółki bo historia i doświadczenie pokazuje że m rzadko kiedy dodają wartości w Polsce jakbyśmy tak spojrzeli to chyba werom grupa r22 c czy cyber folks obecnie chyba tyko takimi które tak naprawdę zbudowały wartość także dla akcjonariuszy poprzez poprzez przejęcia oni to robią perfekcyjnie co do innych podmiotów to to no ciężko tak oczywiście pojedyncze jakieś tam przejęcia były zyskowne ale w całości to jest to jest dosyć słabo wspominałeś wcześniej że no przez to że interesujesz się też tymi mniejszymi podmiotami na które duża część analityków w ogóle nie zwraca uwagi czy zawraca sobie nimi głowy chciałem C zapytać czy dywersyfikacja u ciebie jest bardzo bardzo duża też nie chce ci podpytać jakieś szczegóły o konkretne spółki ale na przykład czy to jest czy to jest duża liczba takich spółek w portfelu No jest jest I tutaj jak ktoś mi powie że mam za dużą liczbę spółek w portfelu No to to mu powiem że no Nikt nie jest idealny Tak ja też nie jestem więc ale to jest tak z jednej strony bo to jest tam pewno z 20 podmiotów 20 ponad 20 pewno za dużo z drugiej strony ja to jestem cały C w stanie ogarnąć tak jeżeli chodzi o przeczytanie raportów branie udziału w konferencjach o śledzenie tego co się co się dzieje z trzeciej to mi daje tak naprawdę t ten spokój tak po prostu ja nie mam spółki która robi mi 30 która jest ma udział w portfelu 30 proc w związku z tym jeżeli takie LPP U mnie miało nie pamiętam pewność 10 proc i ono spadło spadło pamiętajmy o 13 tak Czyli No to u mnie to był spadek portfela o 3 oczywiście portfel nie jest jakoś tam mały więc wartościowo to robiło wrażenie no Natomiast to jest nadal 3 portfela a nie jak ktoś by miał 30 proc o 30 proc mu spada czyli praktycznie o 10 proc mu nagle by portfel tąpnąć wartość No to to to jednak trochę potem to jednak trochę Znaczy więc ta dywersyfikacja ma Oczywiście dobre i złe strony tak ja ja znam te wszystkie badania które mówią że tam po iluś tam podmiotach to dywersyfikacja już wiele Nie wnosi i trochę chyba jest tak na mojej historii Tak oczywiście że gdyby wiedział to nie jest tak że w tych 20 podmiotach ja kupuję na chybi trafił tylko je Przeanalizowałem i gdybym wiedział że te pić nie odpali No to przecież bym ich nie kupował tak No ale to tylko znaczy że ta moja selekcja selekcja nie jest idealna więc dywersyfikację ja uważam że każdy powinien mieć a jaką pewno taką żeby relatywnie spokojnie spał Tak D dla dla kogoś to będą będą nie wiem Pi S spółek być może w portfelu i i też będzie okej Tak No no ja też ze względu na to że to jest moje główne źródło utrzymania to to też muszę mieć tą dywersyfikację tak mi tak uważam troszeczkę większą Ja wiem że że Buffet też mówi że dywersyfikacja no to wtedy Co nie wiesz co robisz No ale jak spojrzymy na jego portfel to tam też jest kilkadziesiąt podmiotów okej Jest jest dosyć duża koncentracja ale na końcu jest kilka spółek wic to też tak jest różnie A powiedz mi Z ponad tych 20 często dokonujesz rotacji czyli często te twoje Story się jednak burzy No może nie masz zaczy Nie wiem czy masz takie dokładne statystyki pewnie nie że tam jakiś nie średni okres utrzymywania w portfelu ale tak mniej więcej czy czy to jest czy to jest taka rotacja raz nie wiem na kwartał na rok bliżej ci do takich terminów czy jednak krócej Nie robię takich statystyk więc nie wiem kJ spółki z zamysłem że chcę je trzymać na pewno dłużej niż kwartał chc je trzymać raczej uważam że ja też nie jestem osobą która dobrze łapie łapie dołki i sprzedaje na szczycie więc ja wiem że tego dołka dołka pewno nigdy nie złapie ale chcę dać spółce szansę żeby ona po prostu pokazała co potrafi ja jeżeli uważam że ona pokaże co potrafi to ja nie wiem kiedy ona odpali szczegól szczególnie taka mniejsza tak to tam też zbudowa pozycji nie jest łatwe No niestety na polskim rynku troszeczkę tak jest że to tak czasami z kolegami się śmiejemy że w sumie to kupić to każdą spółkę się uda kupić No bo gdzieś tam będziesz stał w tym arkuszu czekał składał zlecenia po D czy po 5000 zł i czekał aż ci się zapełnił i kolejne składał i tak dalej ale w praktyce jak się potem okazuje że jest to podmiot który jednak się nie rozwinął No to sprzedać i wyjść z tego to jest już piekielnie trudno bo jeżeli on się rozwija No to w domyśle ta płynność się pojawi tak no bo on z tego powiedzmy z szerokiego wejdzie do sgu 80 gdzie już troszeczkę lepsza będzie płynność potem wejdzie do mgu 4 gdzie będzie ta płynność ta płynność musi być tak w sensie ona będzie lepsza niż niż była więc tutaj tak No i ja bym chciał żeby ta płynność była na polskim rynku lepsza ale z drugiej strony właśnie Ostatnio miałem dyskusję z kolegami traderami którzy twierdzą że dla nich ta mała płynność na tych mniejszych spółkach to jest wrz dar Niebios tak jest wtedy łatwiej No więc każdy tutaj pewno ma swoje ma swoje podejście to ostatnia kwestia być może najbardziej drażliwa znaczy oczywiście się uśmiecham Chciałem cię zapytać o analizę techniczną bo mówi się jest taki nie wiem ile jest w tym żartu ile powagi w tym takim że albo jesteś fundamentalist albo technikiem i tak dalej Czy Ty korzystasz z jakichś narzędzi analizy technicznej albo czy w ogóle bierzesz pod uwagę jakieś elementy nie mam tutaj na myśli formacji czy czy czy jakiś tam wskaźników znaczy Oczywiście jeśli jeśli takowe też bierzesz to To opowiedz ale czy czy ona się dla ciebie liczy czy na przykład nawet jeżeli spółka przechodzi twoją selekcję to potem zerkasz na przykład na wykres żeby zobaczyć w jakim ona jest momencie bo na przykład niektórzy nie lubią kupować jak ona wybija nowy szczyt a Niektórzy uważają że to jest w ogóle najlepszy moment więc czy ty bierzesz pod uwagę analizę techniczną w jakimkolwiek wymiarze czy jesteś Absolutnie nie i najchętniej byś zwalczał nie ja już wieku że generalnie doszedłem jedak do takiego stanowiska że każdy powinien stosować takie metody Jakie są odpowiednie dla niego jakie mu na końcu przynoszą wydaje mi się w długim terminie bo w krótkim to jest jednak dosyć mocno losowe moim zdaniem w długim terminie jakie mu przynoszą pieniądze więc ja mam znajomych dobrych kolegów którzy po prostu są traderami Siedzą tam kupują tych robią obl dziennie Większy większy na pewno niż ja w roku Generalnie więc tam się brokerzy bardzo mocno mocno cieszą z ich aktywności jak tam zobaczymy z tyłu to tam jest troszeczkę książek jak tam ktoś sobie gdzieś przybliżył to pewno tam zobaczy że tam jest bardzo dużo też książek o analizie technicznej faktem że nie wszystkie przeczytane to też się uczciwie uczciwie przyznam więc Więc to nie jest tak że ja ją zwalczam czy ja ją stosuję rzadko ale może powiem kiedy na przykład nie kupuję spółek które są w trendzie spadkowym takim długoterminowym Jeżeli to jest długoterminowy trend spadkowy uważam że nie będę próbował mówić tego że jestem na pewno mądrzejszy od rynku dlatego że no kapitał pokazuje tak generalnie gdzie gdzie gdzie idzie więc ja wolę sobie Jeżeli nawet identyfikuj taką spółkę która jest bardzo dobra ale ona po prostu spada tak spada i to tak spada sobie kapie tak za miesiąc poj że znowu minus 10 proc jest i tak dalej To jednak coś tam się dzieje takiego co być może ja po prostu ja po prostu wi więc tutaj ja bym wolał poczekać na to ubicie DNA na jakiś ruch wzrostowy czy ja kupuję na szczytach rzadko bo to jest oczywiście psychologicznie dosyć trudne przynajmniej dla mnie ale jeżeli spółka by pokazała że ona ma tą jakość wzrost i wycenę to nie to wtedy wejdę tak mam Nie ukrywam że to wiem wiem gdzie mam te problemy mam problemy takie że czasami wchodzę pewną pozycją i potem już jej nie buduje mimo że jeszcze bym miał w portfelu te kilka procent żeby żeby dołożyć to tutaj psychologicznie mi jest trochę trochę trudniej kupić No bo ona już na przykład jest 20 proc droższa niż w momencie mojego zakupu więc tutaj to jest oczywiście błąd No bo bo jeżeli w tą spółkę wież powinienem ją dokupywać i w tym momencie no no no to dać szansę tej dźwigni która fajnie by tutaj zadziałała ale tu psychologicznie niestety dla mnie dla mnie to jest To jest ciężkie czy używam takich standardowych wskaźników analizy technicznej Nie nie używam trochę na tą metodologię wof ewentualnie spoglądam Ja się na tym specjalnie nie znam ale tam jeżeli są spółki które mnie interesują One są po mocnych spadkach i widać że tam gdzieś nastąpiło takie uklepać tak to wtedy wtedy może być to pewien jakiś dla mnie tutaj tutaj pewna dla mnie wskazówka tak samo jak Ewentualnie jeżeli jeżeli spółka jest bardzo mocno trendow No to to tam czasami się kolegów podp gdzie dla ich tam jest koniec tej tej korekty tak ewentualnie natomiast to nie są rzeczy które by mnie przekonały do inwestycji jeżeli spółka po prostu nie spełnia tych moich moich kryteriów tak to jest tylko ewentualnie pewien pewien dodatek Ja też nie nie sprzedaję Jeżeli ktoś mi tam mówi że o No dobra spółka tutaj podwójny szczyt i teraz będzie w dół dla mnie w tym momencie w biznesie się nic nie zmieniło biznes nie zna pojęcia podwójny szczyt generalnie tak przynajmniej taki biznes w jaki ja inwestuję więc w ograniczonym zakresie ale jak ktoś stosuje na tym zarabia to naprawdę no to to to nic mi do tego gratuluję i ważne żeby tak naprawdę dobrać strategię inwestycyjną do siebie to to to ja będę zawsze to powtarzał Wydaje mi się że to jest mega istotne i chyba najtrudniejsze w tym całym w tym całym świecie inwestycyjnym i prawdopodobnie dlatego tylu ludzi odpada i po prostu nie albo za dużo szuka i za dużo kombinuje albo za mało szuka i nie znajduje tej tej strategii ostatnie pytanie a propos tego co widzimy za tobą czy masz jedną dwie trzy książki które są takimi dla ciebie takimi kamieniami milowymi w tej edukacji finansowej czy to jest czy czy wiem to jest tak trudno wybrać jak ktoś nas pyta o ulubiony film czy coś takiego ale czy coś przychodzi ci do głowy pamiętam że wymieniałeś dwa tytuły podczas prelekcji na Wall Street nie pamiętam jednak jakie to były No ale właśnie czy gdyby cię ktoś zapytał to coś byś wskazał albo jakiegoś autora No tak to znaczy może inaczej to książką która kiedyś mnie mocno skierowała to była książka fishera zwykłe akcje niezwykłe zyski albo coś Coś taka dosyć dosyć znana bo ona trochę tak naprawdę pokazywała pokazywała tą sytuację jaką z jaką ja się Mierzę czyli tak naprawdę w jaki sposób selekcjonować spółki które są dobre tam nie ma specjalnych wskaźników tam są raczej te takie cechy cechy jakościowe czyli te które No my ich trochę mniej lubimy no bo tutaj nie da się zbudować fajnej fajnego Excela do którego coś można wpisać tego święty Gral jest tutaj trudniejszy ale wydaje mi się że troszeczkę tak tak naprawdę w tym w tym tkwi także z tych takich podstawowych to wydaje mi się że ona była fajna Oczywiście ona jest tam sprzed nie Jezus Maria z 30 czy 40 lat pewno więc trzeba by ją czytać tak zupełnie na nowo ale jest na pewno na pewno fajna jeżeli chodzi o te dwie książki które polecał No to one były do tej strategii o której ja mówiłem czyli strategii jakościowej No to jedna wiesz co ja tu się o jedna to się nazywa The Art of nie wiem czy będzie widać ale Investing on jest tylko po angielsku tak ale no taki angielski że ja sobie też poradziłem więc więc myślę że że większość ludzi który gdzieś która gdzieś tam angielski miała to sobie to sobie poradzi druga była pana Katen Nelsona który który zasłynął tym że w 2000 chyba 9 czy 10 roku powiedział że teraz to już żadnej hossy nie będzie po tych wielkich spadkach teraz rynek będzie tak sobie chodził w takim od bandy do bandy No nie specjalnie trafił nie powiedzieć ale książkę napisał niezłą nie książkę trochę ta jakość wzrost wycena To są właśnie te te te rzeczy które które ja stosuje ona do mnie bardzo mocno trafiła i Prawda też jest taka że on ma swój fundusz i tam sobie radzi nie więc akurat z tą z tą próbą przewidzenia przyszłości To to nie trafił to to to są te rzeczy i No to wszystko chyba zależy kto jest na jakim poziomie tak bo jeżeli ktoś będzie się chciał bardzo mocno na przykład dokształcić no to jest taka Biblia valuation mckinseya tylko że to ma Nie wiem 900 stron ja tego nigdy tam jest piąte czy szóste wydanie Już ja tego nigdy nie przebrnąłem do końca ale jest tam kilkadziesiąt stron zupełnie nie o wycenie a o właśnie tym o jakościowych spółkach tak w sensie tych tych jakby przewag konkurencyjnych więc więc to jest to jest na pewno fajne na pewno Jak już ktoś jest coraz bardziej rozwinięty No to raczej chyba powinien iść w kierunku takiej psychologii i zrozumienia siebie jak reaguje na reaguje na strach czy na chciwość No bo na końcu to my musimy kliknąć kupić te akcje i sprzedać i tyle to możemy zrobić świetną analizę ale na końcu jak jak jak nie położymy pieniędzy własnych na stół No to to fajnie to się możemy na Twitterze nią pochwalić czy czy gdzie indziej ale no ale chleba z tego z tego nie będzie więc bardzo ciężkie pytanie o te książki bo bo po prostu w zależności od tego kto szuka jakiej strategii kto jak C rozwoju i nie wydaje mi się że jest taka znowu tak jak na giełdzie nie ma świętego Grala nie ma prawdopodobnie jednej jednej książki tak przynajmniej mi się wydaje super To niech to będzie Penta tej rozmowy Przemku bardzo ci dziękuję za podzielenie się ogro