Sebastian Buczek: Końcowa fala spadkowa przed nami, ale niektóre "tematy" już warto akumulować [Bessa, Hossa, Akcje GPW]

Dzień dobry państwu jest piątek 28 października Zapraszam na kolejną rozmowę z przedstawicielem polskiego rynku kapitałowego A dziś moim gościem pan Sebastian Buczek prezes TFI Dzień dobry panie prezesie Dzień dobry witam serdecznie na początek mam takie szybkie pytanie Jak długo pan jest obecny aktywny na polskim rynku kapitałowym jako inwestor prywatnie zaczynałem pod koniec roku 93 a zawodowo od 1996 od początku czyli już jeżeli chodzi o zawodowo to za chwilę będzie 27 lat no to to jest kawał czasu i tak dopytuję bo Domyślam się że dzięki temu ma pan spore doświadczenie i te cykle Hossa bezsa nie są panu chłopcy to znaczy co najmniej kilka ich pan doświadczył i w tym kontekście Chciałem zapytać czy to co się teraz dzieje bo od listopada mamy ewidentnie od listopada tamtego roku mamy do czynienia z bessą na polskim rynku akcji No zresztą w ujęciu globalnym też ale skupiając się na polskim rynku akcji czy ta bessa jakość specjalnie różni się od tych wszystkich poprzednich których pan doświadczył Czy ona jest jakaś wyjątkowa każda Besta jest inna i specyficzna pewnie Ta też ale niczym ona nie jest bardzo różna od kilku innych które już przeżyliśmy taką wyjątkową bez myślę jeżeli chodzi o skalę zasięg i swego rodzaju niepowtarzalność była bezsa rozpoczęta w 2007 roku z dnem w pierwszym kwartale 2009 tam na tle tamtej bessy ta obecna można powiedzieć że jest zwykłą bessą i mam nadzieję że taką Pozostanie do końca bo się bo tak podpytuje trochę bo jest sporo takich głosów że teraz jest inaczej Teraz jest wyjątkowo bo mamy taką ja bym powiedział że teraz jest w miarę normalnie jak na bessę prawda Czyli są jest trend spadkowy są próby od czasu do czasu podbicia rynku ten Trend jest dość jednoznaczny tutaj chyba nikt nie ma wątpliwości że mamy do czynienia z bezą inna jest sytuacja może nieco i skala bessy na rynku obligacji bo wcześniej i skala hosty na rynku obligacji była No spektakularna i dojście rentowności obligacji do zera albo wręcz nawet poziomów u co jest no dosyć trudną rzeczą do wyobrażenia nigdy nas na ekonomii takich rzeczy nieuczono że rentowności obligacji mogą być ujemne a do takich przecież doszliśmy No to w przypadku obligacji na pewno bezsa jest spektakularna prawda jeżeli takie słowa można uznać dużo dużo głębsza niż były wcześniej Natomiast w przypadku rynku akcji jest to standardowa normalna besa porównałbym ją przykładowo do bessy z lat 2000-2002 więc po pęknięciu banki internetowej No właśnie to wtedy mieliśmy bańkę nad odkomach pękło i wszystko się posypało w wyjęciu globalnym a teraz trochę ten Mix czynników ryzyka Jest jednak trochę inaczej bo na to wielu analityków zwraca uwagę że no trochę tak jakby pierwszym powiedzmy czynnikiem zwrotnym była jednak pandemia covid Potem doszliśmy do do wybuchu wojny Atak Rosji na Ukrainę który jeszcze bardziej eskalował czy wzmocni ten trend spadkowy ale tak naprawdę te dwa czynniki rozpoczęły bardzo mocno wzmocniły trend inflacyjny a ten z kolei sprawił że w końcu po latach luźnej polityki monetarnej zaczęło się jej zacieśnianie tutaj oczywiście przede wszystkim wszystkie oczy zwrócone są na Fed bo on nie dość że zaczął mocno podnosić stopy procentowe to też mamy do czynienia do ściągania tej nadpłynności z rynku czyli proces odwrotny do quantitative easing i czy w tym kontekście To nie jest coś co przyniesie nam hossę spektakularną dłuższą inną Przepraszam bessę niż te wszystkie pozostałe tak jeszcze w temacie tych podobieństw nie ma pan takiego wrażenia Ja bym powiedział że besa jest normalna Jeśli tak możemy nazwać w każdych okolicznościach jak sięgniemy pamięcią to coś się działo spektakularnego przypomnę że nawiązałem do tej Besty z lat 2000-2002 można powiedzieć że pęknięcie bańki internetowe Proszę pamiętać że we wrześniu 2001 mieliśmy atak terrorystyczny na World Trade Center jakby zmienił się świat w ogóle wtedy wydawało się że to rozpoczyna się jakaś nowa epoka Nowa Era wojna z terroryzmem i tak dalej także takich wydarzeń historycznie zawsze nie brakowało niestety bo one są najczęściej tragiczne i tak tym samym tak samo jest teraz mam nadzieję że to co obserwujemy na Ukrainie w tym roku No to nie jest początek jakiegoś gorszego scenariusza tak jak niektórzy mieszczą tylko jest to No jeśli to tak nie elegancko można nazwać jednak wojna która w jakimś tam jakiejś perspektywie czasu Mam nadzieję że w roku 23 zakończy się także oczywiście banki centralne nie pomagają podnoszą stopy procentowe odwracają q i [Muzyka] słabsze ogniwa zaczynają pękać gdzieś się tam wcześniej o tych kryptowalutach mówiło teraz Przecież kilka tygodni temu edycji stał się bohaterem ale to wszystko jest w miarę spokojne nie ma tak spektakularnych i tak gwałtownych zwrotów sytuacji jakie byliśmy świadkami w tej beście 2007-2009 i wydaje mi się że tamta Besta jest jakby nie do powtórzenia Przynajmniej jeżeli chodzi o Horyzont najbliższych lat Nawet jeżeli popatrzymy nie wiem nawet kilkanaście lat do przodu Taka jest moja opinia natomiast mamy tradycyjną bezsę po której nastąpi pewnie tradycyjna Hossa i też nie zakładałbym że ta kolejna Hossa będzie tak długa jak ta którą skończyliśmy z końcowym ubieg roku bo ta hosta była wyjątkowa rozpoczęła się w pierwszym kwartale 2009 i trwała na przykład na amerykańskim rynku akcji do końca roku XXI a więc była niesamowicie długa nie zakładałbym że następna Hossa będzie tej samej długości To dobrze że pan wywołał temat hossy bo właśnie teraz chciałbym przejść do tych optymistycznych kwestii bo też w mediach ostatnio był pan często Cytowany a posługiwano się cytatem mówiącym że już w qwerku się odliczacie trochę dni do końca tej bessy może dni Panie redaktorze to jest za dużo powiedziane ale miesiące tak miesiące jak Osiągnęliśmy 10 miesięcy bez to stwierdziliśmy że Zaczynamy odliczanie bo trzeba pamiętać że taka tradycyjna bessa na polskiej giełdzie to jest 18 miesięcy w związku z tym po 10 to już stwierdziliśmy że jesteśmy po półmetku Teraz jesteśmy właśnie rocznica bezcel także to jest pozytywna informacja jeżeli szukamy czegoś pozytywnego w tym co się wydarzyło przez ten ostatni rok czyli przed nami jeżeli bez sam miałaby być tradycyjnej długości jeszcze 6 miesięcy ale różne rzeczy mogą przebiegać trochę inaczej niż historycznie mogą zarówno przebiegać szybciej jak nie mogą trochę wolniej Trzeba będzie obserwować jaki jest przebieg dalszy przebieg Wydaje mi się że nie było tej Kropki nad i jeszcze takiej totalnej fazy paniki i fali kończącej No ale może czymś ręki nas pozytywnym przy tej beczce zaskoczył Wojciech Białek z którym przeprowadzałem wywiad na początku września dobrze panu znany Posługując się cyklami No mówił że tak według tych cykli koniec bez powinien wypaść gdzieś w tym kwartale w którym jesteśmy tu gdzieś mówił przełom listopada grudnia Rozumiem że Pan go przesuwa jednak te trzyma się pan tej tej średniej długości więc gdzieś za około 6 miesięcy ale czy to oznacza że te wszystkie ryzyka o których też wcześniej mówiłem czyli wojna inflacja covid cały czas krążący Dodajmy ten kredyt Swiss Dodajmy też Chiny bo jest trochę niepokojów wprawdzie mamy będzie trzecia kadencja tego samego prezydenta przewodniczącego Partii który podtrzyma prawdopodobnie taką politykę jednak tam mocnego wspierania i ratowania wszystkiego no ale i tak troszeczkę niektórzy obawiają się że Chiny w końcu mogą pęknąć znaczy nie wytrzymają takiego globalnego układu sił to rozumiem że przez te sześć miesięcy jeszcze możemy gdzieś odczuwać dyskontowanie tych Ryzyk i dopiero później zaczniemy dyskontować już poprawę bym powiedział tak te 6 miesięcy to jest oczywiście umownie to jest 6 miesięcy plus minus kilka miesięcy jeżeli tak można matematycznie to zapisać nie jest wykluczone że to może być na przykład pierwszy kwartał czy to już teraz tak jak Wojtek białek mówił Czyli przełom powiedzmy listopada grudnia Wydawałoby mi się że to dość krótka była bezsa bo w sumie na rynku amerykańskim ona zaczęła się w styczniu tego roku a więc miałaby zaledwie 11 miesięcy to jak na trendy na amerykańskiej giełdzie to byłaby krótka i optymistyczna wersja bessy Także wolimy podejść z pewną ostrożnością gdzieś tam patrzymy też na to o czym pisze Tomek koń do którego artykuły Wydaje mi się że są godne polecenia i zawsze Zachęcam do korzystania z wiedzy Tomka i Tomek zwraca uwagę że na przykład dołek cyklu kicina przypada w pierwszym kwartale przyszłego roku aczkolwiek jak analizujemy dołki poprzedniej bez to z reguły nie jest trafienie idealnie w dany kwartał tylko z reguły jest jakieś przesunięcie właśnie te umowne kilka miesięcy w jedną w drugą stronę tak czy inaczej na pewno grobescy jest za nami gro spadków jest za nami przypomnę że Vicks spadł z poziomu 75 tysięcy punktów Do obecnego poniżej 50 000 a więc o ponad 1/3 pewnie jeszcze jakieś miejsce na jakąś powiedzmy fale kończącą ciągle jest natomiast no pocieszające jest to że że większość tych pozytywnych rzeczy większość czynników ryzyka już jest zdyskontowana tak trochę podpytuje Oczywiście wiem że tu się nigdy nie da z żadną precyzją przewidzieć czegokolwiek natomiast podpytuje tak trochę o ten potencjalny zwrot dlatego że pojawia się czy to w mediach Czy to u blogerów czy u analityków mniej albo bardziej śmiałe takie sugestie się pojawiają że oto mamy teraz przed sobą Tak naprawdę bardzo dobrą okazję być może już niepowtarzalną żeby tak naprawdę tanio kupować akcje No bo czy nawet popatrzymy na nominalne wyceny na GPW czy na te wskaźnikowe podstawowe cena do zysku cena do wartości księgowej No to jesteśmy Ultra Ultra nisko i Niektórzy uważają że po prostu trzeba brać pojawia się taki trochę efekt znany raczej z internetu fomo że boimy się żeby nam przypadkiem nie nie uciekła sprzed nosa okazja życia na zarobienie dużych pieniędzy ja ostrożnie zawsze do takiego czegoś podchodzę Zwłaszcza jeżeli widzę coraz więcej tego typu nagłówków i komentarzy i tak chciałem pana panie prezesie podpytać o to czy no bo wiadomo że nigdy nie trafimy w ten dołek bo nie ma tej precyzji o której mówimy Ale Czy to już jest taka taki moment żeby powoli gdzieś akumulować coś szukać wśród tych spółek powiedzmy takich naprawdę bardzo bardzo mocno wyprzedanych których nie brakuje na pewno warto szukać bo to jest kwestia no bezdyskusyjna i tutaj warto czas spędzać na na szukaniu spółek na przeglądaniu się im co ciekawe nawet w tej beście okazuje się że są spółki na których można zarabiać Prawda bo dziś teraz w ostatnim czasie wyniki za trzeci kwartał podaje podawał xtb i są one rekordowe cały rok spółka ma bardzo dobry i w tym roku kurs xtb wzrósł 60% mimo besty w związku z tym szukać warto cały czas gro spółek na pewno jest ciekawych tanich tutaj bym zwrócił uwagę na te spółki które podczas tej bessy dużo doświadczyły taką Jednym z moich ulubionych przykładów jest Allegro które debiutowało 2 lata temu cena rynkowa sięgała 90 zł rok temu już było tylko 50 Dzisiaj jest 20 oczywiście nie stawiam tezy że już jest totalny dołek Być może że ten kurs jeszcze z powodu na przykład dalszej wyprzedaży na nasdaku może spaść prawda natomiast to jest bardzo duża przecena i z drugiej strony też od strony fundamentalnej Widzę że momentów wynikowe w tej spółce od trzeciego kwartału powinno zacząć się istotnie poprawiać w związku z tym na pewno to jest spółka której warto się przyglądać i takich spółek na naszej warszawskiej giełdzie jest całkiem sporo z drugiej strony są spółki które No dość mocno zaczynają odczuwać dekonjunkturę ich jest relatywnie jeszcze niewiele Myślę że będzie przybywać w kolejnych miesiącach i z takich przykładów które z kolei w drugą stronę podaje gdzie to odczucie tego co dzieje się w gospodarce na biznes i notowania jest istotne no to są na przykład takie spółki jak Amica czy Forte gdzie mamy do czynienia z takimi Dawno niewidzianymi już sytuacjami że spółki zaczynają generować straty kwartalne i no tego typu spółek też będzie przybywać pewnie w kolejnych miesiącach w kolejnych kwartałach czyli Rynek jest bardzo ciekawy pod względem analitycznym bo różne spółki są na różnym etapie to xtb właśnie jest na szczycie notowań Allegro jest po jakimś tam spadku gdzieś tam można się zastanawiać czy już jest dno są spółki które zaczynają pokazywać straty w związku z tym Zakładam że może to wywoływać presję na ich notowania dalszą jest na pewno bardzo ciekawie Być może że część tematów już można akumulować I szykować się na na ten okres najlepszy do kupowania czyli okres kończącej fali spadkowej Kiedy będzie pewnie jakaś panika i wielu inwestorów nie będzie chciało już patrzeć na akcję to co mi się trochę nie podoba cały czas to to że cały czas wielu inwestorów ma właśnie takie oczekiwania trochę podobne do tego jak było w pierwszym kwartale 2020 roku przy pierwszej fali pandemii że bardzo gwałtownie rynek spadł można było kupić w dobrych cenach i za chwilę dobrze zarobić tak nie wygląda zwykle tradycyjnie koniec bez początek hossy raczej to są okresy dużo bardziej męczące trwające w czasie rozłożone raczej są pewnego rodzaju dłuższe okresy kiedy można akcje kiedy zainteresowanie rynkiem wyraźnie słabnie a Teraz wydaje mi się że wszystko jest jeszcze za świeże wszyscy inwestorzy jeszcze mają w pamięci tą hossę która kończyła się rok temu czy na amerykańskim rynku pod koniec roku XXI a więc raptem 10 miesięcy temu i Wszyscy już czekają na to kiedy znowu będą mogli zarabiać na wzroście cena akcji z reguły bessa jest jednak dużo dużo bardziej męcząca i takiej tradycyjnej bessy bym oczekiwał teraz a propos jeszcze Właśnie takich spółek które zaczynają odczuwać dekoniunkturę to Wczoraj zdaje mi się grupa Żywiec pokazała na przykład wyniki tam był wzrost przychodów prawda z miliarda do miliarda przecinek 1 a zyski spadły tam drastycznie o kilkadziesiąt procent i tam było już wprost powiedziane że bardzo mocno odczuwają koszty Na każdym poziomie czy to przez inflację wzrost 100% cukru przekładają się na koszty finansowania i tak dalej i tak dalej także to są takie przykłady spółek które bezpośrednio ale bardzo mocno odczuwają Przynajmniej tak pokazały te podstawowe podstawowe wyniki Natomiast Panie prezesie miałem takie jeszcze chciał zapytać ale tak bardzo długim terminie zakładając że ta Hossa gdzieś zacznie nam się za te 6 miesięcy plus minus ileś tam kilka miesięcy i chcemy grać naprawdę tak Long Term czyli czyli jednak trzymać jakieś walory dobre mocne to czy ma pan gdzieś ten w swoim radarze takie spółki które mogą korzystać na na zmianach które teraz zachodzą bo to co się dzieje mam na myśli inflację kryzys energetyczny trochę nam odwraca pewne reguły gry albo przynajmniej je zmienia przykładowo taki rzepak który wszyscy teraz liczą na to że będzie miał umowę na budowę elektrowni jądrowej czy na przykład takie takie smaczki się pojawią na naszej giełdzie tak jak kiedyś wszyscy grali pod fotowoltaikę czy teraz zaczniemy na przykład za 6 miesięcy grać pod energetykę jądrową czy na przykład Zaczniemy grać pod militaria bo wyciągniemy wnioski z tego co się dzieje za naszą wschodnią granicą takie że no trzeba inwestować w to albo jeszcze też Albo może nie to najpierw Niech się pan prezes do tego odniesie Czy pan widzi takie długoterminowe spółki które mogą korzystać na takich na takich zmianie zmianie reguł trzeba pamiętać że te reguły się ciągle zmieniają bo ten rok jest rokiem kiedy mamy bardzo wysokie ceny surowców energetycznych A tak niekoniecznie musi być w roku 23 bo no trochę tutaj Dobrym przykładem może być historycznie merkator Medical prawda była pandemia wyskok kursu którego nie widzieliśmy w sumie chyba od 93 roku na naszej warszawskiej giełdzie jeżeli chodzi o skalę obroty i tak dalej No teraz jest powrót do rzeczywistości także uważałbym na takie anomalie bo to że ceny surowców energetycznych szczególnie energii gazu są tu gdzie są to nie jest to nie są normalne poziomy one muszą się dostosować prędzej czy później w związku z tym raczej bym uważał na tego typu sytuację Bo one mogą mieć miejsce jakby w określonym odcinku czasu a później musi nastąpić dostosowanie do jakichś normalnych poziomów raczej namawiałbym wszystkich inwestorów do szukania dobrze zarządzanych prywatnych stabilnych firm Gdzie jest właściciel któremu zależy na budowaniu wartości niestety Najczęściej jest tak że inwestorzy indywidualnie którzy lokują pieniądze na giełdzie nie szukają takich spółek tylko bardziej wybierają spółki o charakterystyce spekulacyjnej tam gdzie notowania mogą danego dnia wzrosnąć o 10% albo 20 albo 25 tak jak w tym tygodniu merkator Medical zrobił przecież a następnie parę dni później mogą być minus 10 to są spółki preferowane przez Geo inwestorów indywidualnych a ja Uczulam że to nie jest to nie jest inwestycja to jest czysta spekulacja inwestowanie Myślę że trzeba patrzeć na to co robi Guru światowych rynków czyli warrenbaffet czyli szukanie dobrych spółek zarabianie na nich w długim okresie czasu niekoniecznie częsty handel tymi akcjami tylko raczej zajmowanie pozycji przynajmniej średnioterminowo i to są najlepsze najlepsze pomysły mamy też na naszej warszawskiej giełdzie bardzo dużo spółek z udziałem Skarbu Państwa nie żebym zniechęcał do tych spółek bo oczywiście na tych spółkach też można są okresy kiedy można zarabiać tylko inwestując w takie spółki przykład KGHM wielu inwestorów indywidualnych pyta się o taką spółkę prawda No KGHM Oczywiście jeżeli ktoś gra na wzrost cen miedzi to ten KGHM jest złym wyborem bo pewnie Zaton miedzią będzie podążać Natomiast jeżeli byśmy sobie zadali fundamentalne pytanie czy właścicielowi kghm-u zależy na wzroście wartości firmy wysokich zyskach Wysokich dywidendach i innych tego typu parametrach które powinny być istotne przy długoterminowej inwestowaniu to odpowiedź na praktycznie każde pytanie jest negatywna w związku z tym Jeżeli ktoś chce inwestować a raczej spekulować na akcjach KGHM ma do tego oczywiście prawo ale ja jednak namawiam zawsze do tego żeby szukać spółek dobrze zarządzanych prywatnych gdzie właścicielowi zależy na tym aby wartość spółki rosła a dotknęliśmy tutaj wcześniej takiej spółki jak Allegro są takie spółki przecież znane jak LPP można prześledzić historię notowań tych firm w długim okresie czasu i odpowiedzieć sobie na pytanie gdzie właśnie ta wartość drugim okresie jest budowana jest słynne Dino chociażby jedna z największych już w tej chwili spółek na naszej warszawskiej giełdzie może niekoniecznie najtańsza w tej chwili bo się dobrze trzyma Na tym spadkowym rynku ale to są spółki których należy długoterminowo inwestować pieniądze i do szukania tego typu film zachęcam inwestorów indywidualnych raczej zniechęcałbym do grania takiego tematycznego sezonowego bo nawet jeżeli osiągamy Jakieś sukcesy w krótkim okresie czasu to tego typu spekulacyjne inwestycje mają to do siebie że później dość szybko zmienia się postrzeganie czy to spółek czy inne spółki są przez inwestorów rozgrywane niekoniecznie mamy możliwość wyjścia po dobrej cenie No i te pierwsze nasze zyski później zamieniają się niestety w straty myślę tutaj może to ostatnia myśl przy tym pytaniu Myślę że wielu inwestorów indywidualnych szczególnie młodego pokolenia które gdzieś tam się na rynku pojawiło w okolicach pierwszej fali pandemii to ja nie mam pewności czy inwestorzy pomimo tego że Hossa przecież trwała półtora prawie dwa lata nie mam tej pewności czy te osoby Jednak gdzieś tam po drodze nie wybierając zbyt ryzykownych i spekulacyjnych Inwestycji gdzieś tam częściej Pieniędzy jednak nie potrafiły także Reasumując namawiam do analizy fundamentalnej trzymania się podstawowych zasad takich jakie przyświecają tym najlepszym inwestorom na świecie typu właśnie warrenbach o panie prezesie tu pan wyprzedził trochę moje pytanie a propos spółek Skarbu Państwa i tu Rozumiem że to jest taka jednak delikatna delikatna aluzja do tego z czym mieliśmy do czynienia Ostatnio mam na myśli oczywiście podatek od zysków nadmiarowych a przynajmniej medialne doniesienia na jego temat który wystarczyły po prostu do tego żeby stłumić notowania wielu dobrych spółek nie tylko tych z udziałem Skarbu Państwa myśli pan że no to też No to miało szeroki mekiem echem to się odbiło to jest zły PR dla całej polskiej giełdy też No trochę inwestorzy byli zawiedzeni tym że giełda nie zajęła żadnego stanowiska w tej sprawie natomiast myśli pan że to zniechęci w ogóle inwestorów w takim instytucjonalnych i indywidualnych do tych spółek i rozumiem że pan też czuje się trochę zniechęcony bo to bardzo podbija nam ryzyko bo nie wiadomo czy któryś z nieodpowiedzialnych decydentów nie wyjdzie i po prostu czegoś nie powie A Rynek jest wrażliwy na każdą informację tego typu bo tak działa jest płynny cały czas jest podłączony informacje No przynajmniej 8 godzin dziennie Myślę że polscy politycy nie znają sobie do końca sprawy z tego jak duże straty powodują jeżeli chodzi o wpływ różnego rodzaju nierozsądnych pomysłów na to co można zrobić czy ze spółkami tak jak ostatnio z tym podatkiem nadmiarowym czy czy utrwalenie obecnych zarządów na długie lata Dlaczego jakby tutaj to ma taki istotne znaczenie To nie jest kwestia tylko spadku cena akcji danego dnia ale to jest kwestia postrzegania inwestowania na polskiej giełdzie przez inwestorów kiedyś chociażby w latach 90 Jeżeli ktoś chciał inwestować w akcję w Polsce to po prostu inwestował na GPW w tej chwili w wielu inwestorów kupuje akcje polskich inwestorów kupuje akcje za granicą politycy mogą oczywiście wzruszyć ramionami powiedzieć co ich to Interesuje Moim zdaniem powinno ich to interesować bo to jakie są wyceny na polskiej giełdzie Jakie jest postrzeganie polskiego rynku ma olbrzymie znaczenie dla całej polskiej gospodarki chociażby proste przykład jeżeli jakaś spółka pozyskuje kapitał jeżeli ona jest dobrze wyceniana na warszawskiej giełdzie to koszt pozyskania kapitału jest zdecydowanie mniejszy pozyskanie kapitałów w drodze emisji obligacji jeżeli inwestorzy polscy byliby skoncentrowani większym stopniu na inwestowaniu tutaj w kraju i postrzeganie polskiego rynku byłoby lepsze to premia zainwestowanie w obligacje danej spółki byłaby mniejsza to oznacza że koszt finansowania dla takiej spółki jest niższy co jest korzystne z perspektywy całego gospodarki ale moim zdaniem niestety politycy takich prostych rzeczy nie rozumieją szkoda Myślę że tutaj też jest duża rola dla prezesa naszej Warszawskiej giełdy do tego aby jednak przekazywać politykom pewien Feedback ze strony rynku też pracować nad edukacją bo tego typu zachowania w długim okresie czasu będą powodowały że polscy inwestorzy wyniosą się ze swoimi pieniędzmi z Polski będą inwestować na świecie bo tam No nie ma tak wielu nie mówię że nie ma w ogóle ale nie ma tak wielu czynników ryzyka pojawiających się jak królik z kapelusza w zasadzie w każdym tygodniu czy w każdym miesiącu tak jak obserwujemy w ostatnich kwartałach A pewnie jeszcze tych królików przed nami nie jeden bo do wyborów jeszcze rok skoro pan wspomniał o tym o tym koszcie finansowania No to też od razu mi się skojarzyło z tym co się dzieje na rentownościach polskich obligacji a to też wydaje mi się No pomimo oczywiście globalnych trendów prawda No to nasze 10-latki tydzień temu jeszcze były chyba powyżej 9% jeśli chodzi o rentowność też wiemy co się dzieje w radzie Polityki Pieniężnej to to chyba też się łączy z tym to znaczy Chodzi mi o to że jednak decydenci nie nieodpowiedzialnie do tego podchodzą i No psują raz nasz wizerunek a dwa podwyższają nam koszty finansowania i spółek i tutaj w przypadku Rady Polityki Pieniężnej finansowania naszego długu To nie wróży dobrze prawda jakby dla postrzegania naszego kraju i naszego rynku kapitałowego niestety tutaj Muszę się zgodzić Ten wyskok rentowności polskich obligacji skarbowych chociażby 10-letniej do poziomu 9% Pod koniec ubiegłego tygodnia był wynikiem między innymi tego że na rynku zaczę się pojawiać informacje że Polska nie umorzenie otrzymywać środków od unii nie tylko środków z kpo Ale w ogóle i to niestety spowodowało że inwestorzy zaczęli się poważnie bać takiego scenariusza no i ostatecznie mieliśmy do czynienia z pobiciem jeżeli chodzi o rentowności szczytu z czerwca tego roku 9% w tym momencie do takiego poziomu doszliśmy w ostatnich dniach na szczęście trochę sytuacja ustabilizowała się ale politycy powinni naprawdę bardzo bardzo mocno zastanawiać się nad wypowiadanymi słowami bo rynki finansowe są bezlitosne szczególnie w okresie bessy każdą negatywną informację rynki są w stanie w tej chwili rozegrać przeciwko czy to spółce czy przeciwko nawet krajowi także jeżeli nie chcemy płacić za chwilę za polskie obligacje 10% albo więcej no to prośba do polityków po to żeby wypowiedzi dotyczące naszej miejsca w Unii były lepiej przemyślane bo w przeciwnym wypadku czekają nas trudniejsze chwile Panie prezesie jeszcze zmierzając do końca Chciałbym wrócić jeszcze do spółek giełdowych bo ta polityka jest męcząca frustrująca a szkoda że taka ważna dla rynku kapitałowego a chciałbym jeszcze na koniec Do spółek trochę wrócić a propos tego długiego terminu mamy trochę suszę nawet to bez siebie bywa jeśli chodzi o debiuty ale tak na główny parkiet z niekonek przyszła taka spółka jak kreo-tech która działa w ogóle w branży kosmicznej Czy pan zaliczyłby ją do grona tych które są dobrze zarządzane I perspektywiczne wydaje mi się że eksploracja kosmosu to to jest taki temat Ultra długoterminowy już abstrahując ocelota maska ale to zwróciłby pan uwagę na taką spółkę zwróciłbym natomiast również zwróciłbym uwagę na poziomie i wyceny bo spółka ma w tej chwili 250 milionów złotych kapitalizacji prawda 250 milionów złotych kapitalizacji biorąc pod uwagę Jakie są wskaźniki cena zysk czy inne proste które się używa do wycen spółek No tutaj bym jednak pod rozwagę inwestorów wziął jakby tutaj ten element wyceniowy A czy to jest akurat adekwatna nie znam odpowiedzi na to pytanie tylko jakby stawiam pytanie czy czy to jest poziom odpowiedniej życzę oczywiście w spółce żeby się wspaniale rozwinęła tak jak wiele prywatnych spółek na naszej warszawskiej giełdzie przez ostatnie lata i żeby w przyszłości cena była jeszcze wyższa natomiast no trzeba pamiętać zawsze o jednym podstawowym elemencie spółka może być oczywiście bardzo interesujące i perspektywicznej branży ale jeszcze wycena musi w jakiś sposób nawiązywać do fundamentów to jeszcze to a propos takich mniejszych spółek Czy pan czasem zerka na newconnect On wrócił do Łask trochę w czasie pandemii ale teraz znowu popadł w nie łaskę ale pojawiają się ja śledzę na bieżąco pojawiają się tam czasem przy solidnych obrotach nawet przekraczających milion złotych dziennie jakieś smaczki i na przykład we wrześniu była taka spółka notti looka ona też jest Nie nisko wyceniana ale działa też tam w technologiach oświetleniowych Czy pan tam dostrzega czasem panzerka i gdzieś sobie też w swój krąg zainteresowań W obszar swojego radaru coś wybiera na newccie czy czy raczej pan Stroni od tego rynku wybieramy czasami analizujemy czasami inwestujemy na przykład jesteśmy akcjonariuszem w takiej spółce Telestrada która jest na nią conneccie od wielu wielu lat i spółka bardzo hojnie dzieląca się wypracowanymi zyskami czy to w formie dywidendy czy byku także na pewno warto te spółki z newconnect analizować natomiast okres bessy zwykle jest bardziej surowy dla spółek mniejszych a więc pewnie spółek z mykonektu niż spółek z dużego rynku później kiedy będziemy mieli do czynienia z kolejną bessą pewnie lista bezwzbra turystych inwestycji bardziej odważnych New connektowych będą wyższe także tutaj trzeba pamiętać o podstawowych zasadach inwestowania czyli o dywersyfikacji trzeba pamiętać o tej analizie fundamentalnej a propos tej konkretnej spółki nie odniosę się bo jej nie znam po prostu i nie chciałbym w żaden sposób tutaj o czymś mówić o pojęciu o czym nie za bardzo tutaj mam natomiast na pewno warto się przyglądać temu rękowi część z tych spółek jest perspektywiczna część pewnie w przyszłości przeniesie na główny parkiet natomiast czy bym zainwestował wszystkie pieniądze spółki New connectowe Pewnie nie bo z mojej akurat perspektywy poziom ryzyka i jest jest zbyt wysoki wolałbym pewnie szukać wśród spółek z głównego parkietu ale jeszcze raz podkreślę nie odżegnywałbym się od jakichś najciekawszych spółek również i z na nim konecie Panie prezesie na koniec Mam dwa pytania które pojawiły się na Twitterze Kiedy we wtorek zajawiałem naszą rozmowę to w komentarzach pojawiły się właśnie takie pytania Pierwsze O ile dobrze pamiętam użytkownik Leonidas o takim kryptonimie pyta No tak z tego co rozumiem Jak się pan czuje pobierając opłaty za zarządzanie funduszami które są w tym momencie stratne Rozumiem że straciły bardziej niż wiktu była taka sugestia Jak się pan odniesie do tego bo rozumiem że ktoś tutaj uważa że to jest nie do końca nie do końca fair można pobrać opłaty za zarządzanie to jest zmiennej czyli tak zwanej sukcesji jeżeli ma się wynik gorszy od czyli można pobierać jeżeli się pokonuje indeks giełdowy w tym przypadku Wik lub jeżeli ktoś inwestuje na rynku na przykład amerykańskim indeks typu nazwach albo s&p 500 trzeba pokonać indeks zarówno Załóżmy że mamy taką sytuację że fundusz jest na stracie umownie 10%, a rynek spadł 20% i mówimy o funduszu akcyjnym czy zarządzające swoją pracę wykonał bo jego benchmarkiem czyli punktem odniesienia nie jest zero zero jest punktem odniesienia dla funduszy na przykład absolutnej stopy zwrotu które mogą pobierać sacsoe dopiero kiedy mają nominalny zysk nie ma takiej praktyki ani w Polsce ani na świecie żeby w przypadku funduszy akcyjnych porównywać się z jednej strony do benchmarków a z drugiej strony patrzeć czy wynik jest dodatni czy ujemny regulacje zawsze mówiły o tym że w przypadku funduszy akcyjnych funduszy benchmarkowych bo to nie dotyczy tylko i akcji ale wielu innych klasach tyłu porównujemy się do benchmarku jeżeli wynik jest lepszy od benchmarku jest możliwość pobrania sex sesji jeżeli wynik jest gorszy niż Benchmark nie ma tej możliwości trzeba też pamiętać że jest wiele innych zasad które w tej chwili od 1 stycznia bieżącego roku obowiązują jeżeli chodzi o pobieranie opłaty zmiennej w Polsce nie wystarczy pobić indeksu na przykład w danym roku tylko trzeba również również to czynić w dłuższym okresie czasu docelowo w okresie pięcioletnim także ta reguły są one obowiązują na poziomie całej Unii plus dodatkowo jeszcze kilka reguł ustalone zostało pomiędzy nami czyli TFI a polskim regulatorem dodatkowych które są korzystne dla inwestorów i tych reguł się po prostu musimy trzymać notabene jeżeli chodzi o qwerku z agresywny to fundusz obchodzi niedługo 15 urodziny i taki sposób naliczania opłaty zmiennej był zawsze przez cały ten czas funkcjonowania funduszu fundusz ten historycznie osiągał bardzo przyzwoite wyniki żeby nie być gołosłownym No to może tutaj powiem że na przykład od początku istnienia Wik tutaj do którego się porównujemy który jest benchmarkiem tego funduszu Od początku istnienia funduszu Wik jest na zero A mówimy tutaj o początku funduszu czyli o marcu 2008 roku fundusz w tym czasie pomimo że pobrał opłatę stałą za zarządzanie opłatem zmienną za zarządzanie jest na poziomie plus 97%. także wydaje mi się że jest to jest to robione rozsądek i drugie pytanie któr jest Zacytuję nie pamiętam tam jakieś nick był dosyć skomplikowany także przepraszam że go nie odnotowałem w sensie autora pytania natomiast ono brzmi Spytaj Czemu spółka głosowała przeciw uchwale zmiany konwenantów CCC i tutaj też był dopisek że to głosowanie podobało się autorowi tego pytania Jak się pan do tego odniesie pytania pani redaktorze wolałbym tej kwestii nie komentować bo tutaj wchodzimy w obszary tego że nie wiemy pewnie Czy to są informacje dostępne publicznie czy nie W związku z tym jakby na to musimy na tym etapie musimy powiedzieć że nie komentujemy Dobrze rozumiem To w takim razie Panie prezesie tutaj stawiam kropkę Bardzo dziękuję za ten wywiad bardzo serdecznie dziękuję A wszystkim inwestorom oczywiście życzę sukcesów inwestycyjnych nie tylko w trakcie hossy ale również może w trakcie besty też uda się jakieś dobre ciekawe spółki czy inne aktywa znaleźć na pewno Reasumując radziłbym szukać fundamentalnie pomysłów mniej spekulacyjnie bo dzięki temu po prostu ryzyko naszych inwestycji będzie mniejszej będziemy mieli większą szansę na sukces to ja się podłączam pod te życzenia i pod te cenną radę też dziękuję za uwagę Zachęcam do subskrypcji komentowania materiału i za dzisiaj dziękuję i do usłyszenia do zobaczenia w kolejnych materiałach dziękuję bardzo