Publiczna aktualizacja VAP Framework v1.2 [2026-06-10]

VeritasChain Standards Organization (VSO) rozpoczęła publiczny przegląd VAP Framework v1.2, czyli kolejnej wersji Verifiable AI Provenance Framework. Standard koncentruje się na tworzeniu kryptograficznie weryfikowalnych śladów decyzji podejmowanych przez systemy sztucznej inteligencji.

VAP ma pełnić funkcję swoistego rejestratora zdarzeń dla AI. Jego zadaniem jest umożliwienie sprawdzenia, jakie decyzje zostały podjęte, w jakiej kolejności oraz czy zapis tych zdarzeń pozostał kompletny, spójny i odporny na późniejsze modyfikacje.

Aktualizacja v1.2 wynika z przeglądu wcześniejszych wymagań frameworku oraz ich zgodności z profilem finansowym VCP. VSO wskazało, że wcześniejszy wymóg łańcuchowania hashy dla pojedynczych zdarzeń został zastąpiony szerszą zasadą kryptograficznej weryfikowalności sekwencji. Dzięki temu poszczególne profile mogą stosować różne mechanizmy techniczne, ale muszą zapewniać ten sam efekt: możliwość wiarygodnego potwierdzenia kolejności i integralności zdarzeń.

Najważniejsze zmiany w VAP Framework v1.2

• Cryptographic Sequence Verifiability zastępuje wcześniejsze sztywne wymaganie oparte na łańcuchowaniu hashy.
• Zewnętrzne kotwiczenie staje się obowiązkowe na każdym poziomie zgodności standardu.
• Completeness Invariant pozwala wykrywać nie tylko zmienione rekordy, ale również rekordy pominięte.
• ERASURE events porządkują obsługę usuwania danych i tzw. crypto-shreddingu przy zachowaniu ścieżki audytowej.
• SCITT/COSE, cross-party provenance oraz podpisy post-quantum przechodzą do wspólnej infrastruktury standardu.

VSO podkreśla, że VAP v1.2 zachowuje kompatybilność z wcześniejszą wersją standardu. Zdarzenia zgodne z VAP v1.1 pozostają możliwe do weryfikacji, co ułatwia dalszy rozwój frameworku bez łamania dotychczasowych implementacji.

Aktualizacja została opublikowana równolegle z VCP v1.2 dla obszaru finansowego, CAP v1.0 dla creative AI oraz CPP v1.0 dla capture provenance. Wszystkie te elementy opierają się na wspólnej warstwie Shared Assurance Core, która ma zapewniać spójne podejście do audytowalności i wiarygodności systemów AI w różnych domenach.

Znaczenie aktualizacji

VAP Framework v1.2 wzmacnia podejście do przejrzystości systemów AI, szczególnie tam, gdzie decyzje algorytmiczne mogą mieć znaczenie operacyjne, finansowe lub regulacyjne. Dzięki kryptograficznie weryfikowalnym śladom decyzji możliwe jest dokładniejsze odtworzenie przebiegu działania systemu oraz sprawdzenie, czy przedstawione dane nie zostały zmienione lub niekompletnie ujawnione.

W sektorze finansowym takie standardy mogą mieć znaczenie dla audytu, zarządzania ryzykiem, monitoringu procesów oraz oceny działania systemów wspieranych przez AI. Publiczny przegląd VAP Framework v1.2 potrwa 30 dni, a propozycja zmian oraz projekt specyfikacji są dostępne w repozytorium VeritasChain na GitHubie.