🔴 Pasywne inwestowanie w niepewnych czasach [Strategie w Niepewnych Czasach]

z o.o [Muzyka] [Muzyka] [Muzyka] B.R.O [Muzyka] Dzień [Muzyka] [Muzyka] [Muzyka] dobry wieczór Za chwilę Startujemy z [Aplauz] [Muzyka] z o.o z o.o z o.o z o.o z o.o [Muzyka] Dzień [Muzyka] dobry wieczór dobry wieczór witam wszystkich serdecznie w kolejnym lajfie poświęconym inwestowaniu pasywne mu Będę bardzo wdzięczny jeżeli dajcie mi znać czy mnie widać i czy mnie słychać bo to jest kluczowe żebyśmy mogli dalej kontynuować także jeżeli ktoś może mi napisać w komentarzu to będę bardzo wdzięczny dla jasności dla tych którzy być może słuchają tego w formie podcastów bo ten materiał będzie Prawdopodobnie właśnie w tej formie będę starał się dzisiaj dla was ponieważ jeżeli nie będziecie widzieć co pokazuje nieco bardziej jasno opowiadać co to jest właśnie pokazuje na tym ekranie także jeżeli ktoś będzie słuchał tego wydaniu audio to żeby miał jak najwięcej też czy mógłby jak najwięcej z tego wyciągnąć jest okej super dziękuję bardzo takim razie za informację Cześć Tomasz Mateusz Paweł Piotr Łukasz Monika widać i słychać Andrzej jest okej No to super To w takim razie znamy powiększę Troszkę tylko właśnie prezentacja żeby było widać i w takim razie bez zbędnego przedłużania jedziemy z tematem a dzisiejszy temat możesz tego odczytam to jest pasywne inwestowanie w niepewnych czasach i ten tytuł jest może nieco powiedzmy troszkę nie chciałbym powiedzieć pigmentowy bo nie taki był zamiar ale na pewno nieco prowokujący Prawda jest taka o czym się za chwilę przekonacie w trakcie tego odcinka Live że tak naprawdę inwestowanie to zawsze jest działanie w niepewnych czasach nie tylko teraz to znaczy nam się tylko tak wydaje że jesteśmy żyjemy w jakichś wyjątkowych czasach ale jeszcze kilka formalności zanim wystartuje dlatego też jeżeli ktoś słucha to proszę przesunąć na przykład za 2-3 minuty jeżeli słucha nagrania bo troszkę formalności muszę tutaj odbębnić pierwsza kwestia jest taka że to wszystko co to pokazuje to jest no powiedzmy moja najlepsza wiedza staram się rzetelnie wykonywać swoją pracę Ale to nie jest absolutnie porada Inwestycyjna to nie jest doradztwo inwestycyjne to nie jest indywidualne doradztwo inwestycyjne dzielę się wiedzą natomiast oczywiście inspiruje się tą wiedzą tworzy również narzędzia które wspomagają samodzielne inwestowanie ale zawsze weryfikuje wszystko co widzicie I co słyszycie również ode mnie pomimo że staram się robić swoją robotę i jak najlepiej i takie jeszcze taka Uwaga bo spoglądam tutaj na komentarz Tomasz czy po 65 roku życia pozostają tylko obligacje skarbowe indeksowane inflacją czy też trochę atrakcyjnych do chronić swój kapitał takie pytanie tutaj Wyłożyłem więc może zróbmy tak że ja na te pytania Wszystkie obiecuję wrócę później i będę odpowiadał pod koniec tej sesji Chyba że będą jakieś pytania w podobnej już ewidentnie tego co pokazuje czym oczy omawiam ale też nie będę w stanie czytać tutaj wszystkiego cały czas jednym okiem wam omawiać co chcę dzisiaj przedstawić a drugim okiem wszystkiego czytać dlatego też zapewniam że wrócę do wszystkich pytań i postaram się żeby każdy był usatysfakcjonowany i usłyszał odpowiedź na swoje pytanie Oczywiście będziemy rozmawiać będziemy mówić o historii rynków tak naprawdę i oczywiście ktoś może tutaj wystąpić zarzut że fajnie byłoby usłyszeć o przyszłości niestety przyszłości nie zna nikt natomiast historia jest naprawdę bardzo dobrą nauczycielką życia i to nie chodzi o to żeby zakładać że to co się wydarzyło w przeszłości To identycznie wydarzy się znów ponownie w przyszłości Natomiast jeżeli ktoś chce inwestować w sposób świadomy nie ma doświadczenia swojego no to historia pokazuje co się działo i może nam pomóc wczuć się w to co faktycznie na rynku się działo I co może podobnego się wydarzyć a nie uwierzę identycznego też właściwie wszystko na gruncie rzeczy znaczy Nie mamy danych w przyszłości więc teraz wszystko co mamy ale dziś zrobimy sobie taką wyjątkową podróż bo przejdziemy sobie przez ponad 100 lat ale takich najtrudniejszych okresów jeżeli komuś się wydaje że dzisiaj naprawdę żyjemy w bardzo wyjątkowych czasach to będę chciał pokazać że naprawdę bywały jeszcze powiedzmy w cudzysłowie bardziej wyjątkowe czasy bardziej powiedzmy coś co mogło doskwierać większość inwestorów jak to się skończyło także dziś będzie coś takiego co będzie miało za zadanie was Ja nie chcę powiedzieć uodpornić ale wzmocnić w sytuacjach takich podbramkowych na na rynku zapis tego lajfa jeszcze tutaj zapytanie będzie więc jeżeli ktoś nie może teraz oglądnąć albo będzie musiał przerwać to jak najbardziej będzie mógł później sobie oglądnąć A też tak jak wspomniałem będzie najprawdopodobniej za kilka dni w forma podczas towar z tego dzisiejszego liczba więc w dzisiejszym lajfie będzie mówić sobie o historii o tak w późniejszych okresach na rynkach światowych coś co będziemy tutaj analizować przez pryzmat inwestora pasywnego i też sobie powiemy Czym jest inwestor pasywnej Dlaczego mówimy o inwestowaniu pasywnym i spróbujemy wyciągnąć z tego pewne wnioski na przyszłość spróbujemy sobie odpowiedzieć co z inflacją co z rosnącymi stopami procentowymi czyli rzeczami które w gruncie rzeczy dziś mocno gdzieś tam absorbują umysły wielu inwestorów bo to jest problem który mamy tu i teraz i na koniec też będzie właśnie sesja q&a pytania i odpowiedzi także postaram się rzetelnie odpowiedzieć na wszystkie pytania także proszę zadawać te pytania nawet teraz Jeżeli macie jakieś pytania żeby wam umknęły a ja obiecuję że później je odpowiem Mateusz pyta ile ten Live potrwa Więc powiedzmy że mój materiał który mam stricte tutaj do przekazania jeżeli chodzi o tą treść taką merytoryczną to jest około godzina ale później jeszcze będą pewne zapowiedzi takie ogłoszenia parafialne jak ja to wam plus sesja na pytania i odpowiedzi więc podejrzewam że te 90 minut wszystko łącznie będzie trwało ale na pewno minimum godzina to tak minimum natomiast no nie chce się tutaj zarzekać nie mamy tutaj ograniczeń czasowych więc może się okazać że będą dwie godziny chociaż wiem że ja też będę mocno jeżeli chodzi o mój głos zmęczony więc raczej będę starał się to zamknąć w Max 90 minutach Okej no to w takim razie jedziemy już z tematem informacja jest taka że ja będę posługiwał się tutaj często swoim oprogramowaniem system Trader ale bez względu czy ktoś ma to oprogramowanie czy nie ma to każdy będzie mógł skorzystać z tego co ja tutaj będę opowiadał co Będę prezentował Oczywiście jeżeli ktoś chciałby mieć takie oprogramowanie to zachęcam bo teraz jest do połowy czerwca jeszcze wspomnę o tym pod koniec Live okienko sprzedaż do tego oprogramowania więc jeżeli ktoś naprawdę chciałbym mocno rzetelnie od żeby przeprowadzić że tak kończy odrobić swoje zadanie domowe z przygotowania się do inwestowania czy też poprawić to inwestowanie No to do połowy czerwca jest taka możliwość i jeszcze o tym powiem można wejść na moją stronę i tam spokojnie można znaleźć więcej informacji a jeszcze więcej informacji przekażę pod koniec tego liva natomiast tak na szybko to w tym oprogramowaniu znajdziecie szereg wbudowanych strategii portfeli wręcz kilkadziesiąt pasywnych jeżeli mówimy o pasywnym inwestowaniu ale nie tylko pasywne można to wszystko przetestować za nawet ponad 100 lat co też dziś pokażemy ale później można takie portfele prowadzić na bieżąco aktualizować dane które są wbudowane w temu oprogramowanie nie tylko historyczna również bieżące No i przede wszystkim można inwestować według określonego planu a to jest najważniejsze No to 321 i startujemy dlaczego w ogóle mówimy o pasywnym inwestowaniu I co to w ogóle znaczy pasywne inwestowanie to jeżeli ktoś zupełnie początkujący Ja wiem że są tutaj które już Zdecydowanie więcej wiadomo inwestowaniu nie są w gronie tych początkujących ale żeby nikogo tutaj nie wykluczać jeżeli ktoś naprawdę początkujących to dosłownie w kilku zdaniach chciałbym powiedzieć Czym jest inwestowanie pasywne inwestowanie pasywne to jest taki inwestowanie gdzie my nie staramy się a przynajmniej nie powinniśmy starać się przechytrzyć rynku w ten w ten sposób że będziemy starać się na przykład kupować w dołkach sprzedawać na górce jeżeli ten rynek już ma zaraz zmienić Trend nie staramy się tutaj być mądrzejsi od tego rynku i zamiast wybierać takie rodzynki do portfela czy to w formie poszczególnych spółek giełdowych czy też nawet indeksów to My kupujemy po prostu cały rynek najlepiej jeżeli chodzi o rynek akcji to globalny koszyk akcji bez nawet próbowania się siłowania czy więcej powinniśmy mieć na przykład nie wiem rynków wschodzących a więcej może rozwiniętych czy może jeszcze jakieś inne do mieszkania może Chiny i tak dalej bo to wtedy już mo z coraz bardziej odbiegać od pasywnego inwestowania takie czyste pasywne inwestowanie to jest inwestowanie jeżeli chodzi o rynek akcji w globalnych koszyk akcji indeks który jest ważony kapitalizacją czyli te spółki które są największe jest ich w portfelu najwięcej no i im spółka jest mniejsza tym ma mniejszą udział w indeksie ale generalnie w taki koszyk globalny czyli nie tylko w jedno państwo ale w cały świat czyli zamiast Jak to mówił że jak Google szukać igły w stogu siana to po prostu kupujemy cały stug i zawsze mamy Zwycięzców wtedy w portfelu A dlaczego pasywne inwestowanie No dlatego że wiele badań jednoznacznie wskazuje że dla większości inwestorów to jest najlepsze rozwiązanie dlatego że może być tanie w dzisiejszych czasach naprawdę może być bardzo bardzo tanie może to wynosić jeżeli chodzi o opłaty typu 0102 10 procent 0,5 procent w skali roku jeżeli to Montujemy z opłatami które są za fundusze aktywnie zarządzane w szczególności w Polsce to te opłaty mogą być 10 20 nawet 30 razy mniejsze A opłaty w długim okresie robią znaczenie i to jest naprawdę bardzo ważne Poza tym mamy mniej możliwości popełnienia błędów po prostu zwyczajnie kupujemy cały rynek i rynek ma wykonać za nas tą pracę i Zresztą dzisiaj się przekonamy czy takich podbramkowych sytuacjach gdzie ktoś powie sobie no nie Okej może indeks taki indeksowe inwestowanie takie pasywne inwestowanie jest fajne jak jest fajnie na rynku ale jednak teraz są takie czasy że jednak zdecydowanie lepiej tutaj inwestować aktywnie No właśnie i przekonamy się jak sobie rynki radziły czyli Gdybyśmy byli takim pasywnym inwestorem i gdyby naprawdę działa się katastrofa na rynkach to dzisiaj sobie Zobaczymy jak faktycznie takie portfele sobie radziły także Podsumowując inwestowanie pasywne jest dla większości wskazane bo jest czymś co da nam najlepsze wyniki bo chociaż to się wydaje takie mało atrakcyjne i jest takie Swoją drogą też mało intuicyjne bo jeżeli powiemy że inwestowanie pasywne danym przeciętny wynik to należy dodać że większość inwestorów ma wyniki gorsze niż przeciętne w sensie poniżej rynku czyli większość inwestorów która stara się pobić rynki w efekcie sama jest poobijana przez te rynki i nie mówimy tutaj o kwestii tygodnia miesiąca roku tylko przede wszystkim długiej wieloletniej perspektywie dlatego właśnie inwestowanie pasywny jest fajne A poza tym z perspektywy osoby która nie jest inwestorem profesjonalnym inwestowanie pasywne może zajmować naprawdę bardzo niewiele czasu dosłownie może być to na przykład wręcz tylko kilka minut w roku raz w roku i to wszystko Także naprawdę to są takie najważniejsze cechy inwestowania pasywnego No to jedziemy i widzicie tutaj taką zrobiłem oś czasu i podzieliłem sobie to takich raz dwa trzy cztery pięć kroków takich 5 przedziałów zaczynając od pierwszej wojnie światowej to jest taki Nasz Punkt startowy i przejdziemy sobie do czasów dzisiejszych po kolei i zobaczymy jak się po prostu zachowywały linki w tych trudnych czasach No i z pewnością ktoś mógłby pomyśleć że pierwsza wojna światowa w ogóle światowy konflikt zbrojny to jest trudny okres No i z pewnością z punktu widzenia takiego czysto ludzkiego to to była ogromna tragedia ogromny ogromny coś strasznego natomiast zobaczymy jak to wyglądało z perspektywy inwestorów i Przełączam się teraz na swoją aplikację żeby pokazać jak wyglądały faktycznie rynki w tym czasie i rok 1914 czyli moment w którym wybuchła wojna to były czasy w których tak naprawdę Oczywiście nie było żadnych TF nie było za bardzo nawet możliwości inwestowania globalnie niestety A w ogóle jest ciężko dobre dane które sięgają tamtych lat Takie rzetelne dane dlatego te pierwsze powiedzmy lata czy pierwsza wojna światowa i nieco później będziemy tutaj się opierać przede wszystkim nadanych ze Stanów Zjednoczonych bo tamte rynki są powiedzmy dostarczają najlepsze dane i faktycznie są najbardziej dojrzałe oczywiście w Europie również te rynki działały dla jasności ale już wówczas Stany Zjednoczone również były jednym nie największym jeszcze rynkiem wówczas ale jednym z czołowych rynków akcji na świecie jak zachowało się s&p 500 w czasie II Wojny Światowej Zobaczmy sobie na miesięczne stopy zwrotu dla przypomnienia choć ja nie jestem historykiem 1914-1918 to jest pierwsza wojna światowa i oczywiście Stany Zjednoczone nie od początku brały udział w tej wojnie w tym konflikcie Ale jak sobie spojrzycie tutaj na roczne stopy zwrotu 1914-1918 go to tak naprawdę zobaczycie że poza 1914 gdzie był niewielki spadek minus 3 procent prawie minus 4 procent to przez 1915 16 rok to tak naprawdę Business as usual możemy powiedzieć nasze rynki rosły 35 procent 1915 roku i 9 procent 1916 duży spadek odnotowano był dopiero w 1917 25 proc to dlatego że Stany Zjednoczone wtedy faktycznie dołączyły do tej wojny to oczywiście nie oddaje w pełni tego jak wyglądały rynki akcji na świecie bo to jest tylko i wyłącznie rynek ze Stanów Zjednoczonych i Oczywiście inaczej by to wyglądało W przypadku gdybyśmy tutaj wyświetli sobie rynek na przykład niemiecki i Niemcy które de facto przegrał tę wojnę natomiast to pokazuje że nawet konflikt zbrojny na skalę światową wówczas w Stanach Zjednoczonych tak naprawdę wielce się tutaj nie odbił na tym na tym rynku i za cały okres od 1914 do kolejnego Wielkiego kryzysu dosłownie Wielkiego kryzysu czyli do końca roku 1928 r Dzięki w Stanach Zjednoczonych powyżej inflacji zarabiały średnio rocznie niemal 10 procent tak czyli przez okres no 15 lat rynki w Stanach Zjednoczonych czyli od początku pierwszej wojnie światowej do końca roku 1928 pomimo że pomiędzy była pierwsza wojna światowa to rynki zarabiały w Stanach Zjednoczonych rynki akcji zarabiały świetnie Można powiedzieć bo niemal 10 procent powyżej inflacji i odnotowujemy w międzyczasie spadek na poziomie 28 procent takiej maksymalny spadek więc to jest coś co No daje do myślenia że tak naprawdę no Gdyby ktoś spanikowałam czytając gazety wówczas że gdzieś tam w Europie jest wojna i ona nawet wymiar światowy i bałby się inwestować No to by stracił ale to jest taka powiedzmy bardziej informacja dla taka historyczna dla już naprawdę takich ludzi którzy chcą jak najwięcej wiedzieć o inwestowaniu ale to nie jest coś co być wielce nam jeszcze tutaj mówi o tym jak to jest z tymi rękami ale w takim ujęciu globalnym bo mamy to tylko i wyłącznie Stany Zjednoczone Okej to jeżeli chodzi o pierwszą wojną światową to tak sobie najszybciej tutaj to od bębny i pójdziemy dalej i przejdziemy do naprawdę największego kryzysu Jaki miał dotychczas w ostatnich Czy w wieku 20 21 miejsce wielki kryzys z lat 1929 1932 i to był wielki kryzys dosłownie wielki kryzys bo to był można powiedzieć pierwszy kryzys ekonomiczny W takim naprawdę globalnym ujęciu znaczy to nie było tak że tylko i wyłącznie w Stanach Zjednoczonych ten Kryzys był odczuwalny chodzi Ja pokażę dane ze Stanów Zjednoczonych ale on był odczuwalny wszędzie był odczuwalny w Polsce był odczuwalny w Europie i właściwie w każdym dowolnym miejscu na świecie poza może związkiem radzieckim więc to był kryzys który tak naprawdę czy uwidocznił problemy Jakie były ówczesnego świata jeżeli chodzi o system finansowy wówczas tak dla przypomnienia tylko na szybko Narysuję tutaj taki rys historyczny że obowiązywał standard złota i ponieważ ten standard złota obowiązywał i można było wtedy wymieniać na przykład dolary na Złoto to To powodowało że pomimo że był kryzys to podnoszoną stopy procentowe po to żeby zamiast obniżać zamiast pobudzać gospodarkę po to żeby za dużo tego złota ludzie nie chcieli wymieniać tak żeby mogli Na lokatach w banku mieć podobne pieniądze no i to niestety odnosiło skutek odwrotny od zamierzonego znaczy chłodziwo gospodarkę w efekcie faktycznie Stany Zjednoczone spowodowały że nie można już było wymieniać pewnym momencie tych dolarów na złoto ale faktycznie parytet złota wówczas był dużym problemem znaczy w sensie czysto ekonomiczny dołożył tutaj mocno z gospodarką w tym negatywnym znaczeniu spowalniające gospodarki z czego później wyciągnięto wnioski w roku 2007 89 o tym sobie jeszcze powiemy czyli tam niespełna 100 lat później jak to wyglądało na liczbach bo to naprawdę było coś co było straszne jeżeli chodzi o liczby bo między latami [Muzyka] 1929 do pierwszej wojny światowej a przynajmniej do początku roku 1939 czyli 10-letni okres rynek amerykański i to znów sobie tylko zaczniemy na rynek amerykański już później będziemy sobie zerkać dopiero na inne rynki już w ujęciu globalnym rynek amerykański akcji spadł o ponad 84 procent to było coś strasznego nigdy później rynek amerykański jeżeli chodzi o szeroki indeks tak mocno nie spadł owszem bańka dotknął których sobie powiemy później tam wówczas rynek amerykański również o podobną wielkość 84 ale tylko jeżeli chodzi o nazwach czyli te spółki technologiczne to był początek roku dwóch początek dla dwutysięcznych czyli bańka spółek cudzysłowie internetowych natomiast nigdy szeroki indeks amerykańskich akcji nie spadł tak mocno jak w roku 1929 tym tutaj Ten spadek rozpoczął się w we wrześniu 1929 roku i co też było niedobre jeżeli chodzi o ten spadek to że wychodzenie z tego spadku trwało naprawdę wiele lat a to w ogóle było tyle też ciekawe że pomimo iż widzicie że średnia roczna stopa zwrotu pomiędzy rokiem 1929 a 1939 jest ujemna bo wynosi minus 14 procent ale ciekawe jest to że po uwzględnieniu inflacji stopa zwrotu była dodatnia 0 kom dziesiątych procenta i to jest taki no paradoks bo wtedy była tak zwana deflacja czyli No coś co jest odwrotnością tego co dziś mamy czyli inflację czyli Mówiąc krótko pieniądze wtedy No pączkowy można powiedzieć czyli z czasem ich wartość nabywcza rosła i Widzimy tutaj żółtym kolorem ujęcie rynku akcji gdybyśmy zająć zainwestowali sobie w akcji amerykańskie w roku 1929 to ta żółta linia czyli po uwzględnieniu inflacji jest powyżej tego co Faktycznie w portfelu mieliśmy czyli w ujęciu nominalnym ta zielona linia której oczywiście ktoś kto teraz słuchanie widzi Ale Tylko informuję że to jest ten nieliczny przykład gdzie po uwzględnieniu inflacji nasz portfel był więcej wart dlatego że była deflacja i faktycznie Pomimo iż spadek był ogromny mówię 84 procent to naprawdę później no nieco ta deflacja tutaj łagodzi ła natomiast żeby to nie było tak wszystko fajnie pięknie to tylko tak już dla kronikarskiej z kronikarskiego obowiązku powiem że w 1929 spadek wynosił niespełna 10 procent ale w kolejnych trzech latach to był wypadek w 1930 25 procent 3144 procent a w kolejnym jeszcze 9 procent dołożyło także przez 4 lata z rzędu były ogromne Spadki i to jest coś co wyrzuciło wielu inwestorów z rynku i co ciekawe jednym z powodów też kolejnych tego wielkiego kryzysu w Stanach Zjednoczonych jeżeli chodzi o notowania na giełdzie To były również pozycję lewarowane Czyli już wtedy było coś co my dzisiaj znamy jako Magic zresztą wtedy to też się tak chyba nazywało Jeśli dobrze pamiętam przynajmniej w języku angielskim czyli ludzie kupowali istnieje tak naprawdę w kredycie No bo wszystko fajnie rosło więc po prostu kupowali na kredyt akcje No i jak przyszła przysłowiowa zwała no to wtedy ludzie tracili nie tylko to co zainwestowali ale działając na dźwigni również tracili nawet więcej niż mieli co dodatkowo jeszcze nakręcał te spadki także rok 1929 to naprawdę trudne czasy jeżeli chodzi o inwestowanie i przede wszystkim też trzeba mieć tutaj świadomość że tutaj to był okres w którym nie tylko były spadki na rynku ale to również oznaczało że było ogromne bezrobocie była ogromna recesja Ogólnie taka apatia ekonomiczna gdzie ktoś mógł nie tylko stracić swoje zainwestowane pieniądze na rynku akcji ale również mógł po prostu Stracić pieniądze stracić swoje źródło utrzymania co jeszcze dodatkowo tutaj dodawało trawie tutaj całej naprawdę bardzo ciężkiej sytuacji i do dziś uważa się że ten kryzys Zresztą Great depression tak się to mówi po angielsku faktycznie jest taką wielkim kryzysem i oby nigdy tak wielkiego kryzysu nie przyszło nam tutaj znów przeżywać natomiast Jaka jest tutaj już pierwsza może konkluzja jest taka że pomimo iż faktycznie tak się stało że doszło do tego wielkiego kryzysu to oczywiście ja nie chcę mówić że fajnie jest przejść przez spadki na poziomie minus ponad 80 procent ale jednak Jeżeli ktoś przetrwał albo przespał albo nie zainwestował wszystkiego a wręcz może dokupił to to nie jest tak że pomimo iż mówią że będzie koniec świata to ten koniec świata nastąpił No końca świata nie było oczywiście że mówiono o końcu świata ale końca świata nie było tylko trzeba było po prostu mocno mieć w sobie dużo cierpliwości i siły woli żeby to przetrwać i kto V to jednak na swoje później Na tym rynku akcji wyszedł Zresztą co za chwilę pokażę bo warto jeszcze już tak kończą co wielkim kryzysie powiedzieć że on się zaczął w roku 1929 tym i jak świat już zaczął wychodzić z tego kryzysu No to się zaczęły kolejne schody bo zaczęły się po prostu już przygrywki do drugiej wojny światowej ale zanim przejdziemy do drugiej wojny światowej to ja chciałem jeszcze zwrócić uwagę na jedną rzecz Otóż ja powiedziałem tutaj o portfelu który 100% jest złożony z akcji ale oczywiście jeżeli mówimy i teraz może pierwszy raz sobie zrobimy wzmiankę o portfelu pasywnym Jeżeli ktoś inwestował by oczywiście też nie było nawet wówczas Stanach Zjednoczonych ale ktoś by inwestował nie na zasadzie takiej że all-in wszystko w akcje tylko faktycznie zainwestował bym sobie że część daje w akcję część w obligacje i taki klasyczny portfel 64 najbardziej częściej Cytowany portfel pasywny na świecie można powiedzieć czyli 60 procent w tym przypadku amerykańskich i 40 procent obligacji amerykańskich 10-letnich taki portal gdyby ktoś wtedy w wielkim kryzysie zainwestował w taki portfel to no to sytuacja nie wyglądała już tak tragicznie znaczy ona nadal była ciężka bo spadek w takim portalu wynosił wówczas 63 procent No ale 63 procent to jednak jest o 20 punktów procentowych mniej niż gdybyśmy mieli w stu procentach wszystko na rynku akcji zainwestowane także mimo wszystko taki portfel wyglądał No nieco bardziej przyjazne dla oka więc to jest taki pierwszy wniosek że jeżeli nie chcemy naprawdę przegiąć w cudzysłowie z z ryzykiem i wszystko położyć na jedną kartę to jednak te obligacje są potrzebne i ja wiem że dziś problem z obligacjami jak jest to taki że często te obligacje przynoszą stratę odmówi to jest głupota prostu inwestować coś co przynosi stratę ale jeszcze sobie Wrócimy do tego obligacji i będę chciał pokazywać dlaczego to obligacje jednak mają sens większy niż może się na pierwszy rzut oka wydawać Powiedzmy że na szali mamy jakby dwie strony równania z jednej strony chcemy maksymalizować zyski a z drugiej strony jednak musimy pozostać na tym polu bitwy i jeżeli my przeżyjemy z ryzykiem No to wówczas możemy rzucić tym przysłowiowym ręcznikiem i w ogóle odejść od stołu i przestać inwestować i zrealizować stratę więc obligacje służą nie temu żeby czysto arytmetycznie zmaksymalizować zysk w naszym portfelu ale temu żeby zmaksymalizować prawdopodobieństwo tego że my przetrwamy w ogóle z tym portfelem i ja wiem że dzisiaj obligacje razy szybko powiem rozgrzewają Dziś wiele dyskusji Dlatego ja sobie do tych obligacji pozwolę wrócić właśnie w takim okresie który będzie przypominał to co mamy więcej dziś czyli podnoszenie stóp procentowych także proszę jeszcze tylko o trochę cierpliwości a tymczasem z przejdziemy sobie z wielkiego kryzysu z deszczu pod rynnę bo mamy rok 1939 10 lat po wybuchu Wielkiego kryzysu ekonomicznego ogólnoświatowego I co mamy i mamy drugą wojnę światową czyli to znów jeżeli chodzi o Stany Zjednoczone to nie jest tak że Stany Zjednoczone się tutaj zaangażowały w ten konflikt od samego początku za chwilę sobie pokażemy zacząć to na konkretnych danych No ale właśnie każdy sobie tak oczyma wyobraźni wyobraża właśnie prawdopodobnie masło maślane że druga wojna światowa to musiało być coś strasznego dla rynków tak że to musiała być jedna wielka bessa no więc właśnie Zobaczmy jak Faktycznie było podczas drugiej wojny światowej i tu zacznie sobie może od roku 1939 od rynku amerykańskiego jeżeli chodzi o rynek amerykańskich akcji samo s&p 500 Otóż akcja amerykańskie w czasach II wojny światowej straciły minus 30 procent także no to jest już oczywiście mu bessa tak bo się przyjmuje że poniżej 20 procent spadek to jest bessa to jest kwestia oczywiście tego jak ktoś sobie tutaj przyjmie te progi ale nie było to nic Można powiedzieć strasznego w porównaniu do tego jakie były spadki 10 lat Wcześniej ponad czyli w roku 1929 więc tam mieliśmy wielki kryzys ekonomiczny który mamy konflikt światowy drugą wojnę światową w całym okresie II Wojny Światowej to może być zaskoczenie erekcji akcja amerykańskie wyrastały niemal 6 proc powyżej inflacji czyli mamy tutaj 7 lat się od roku 1939 do końca roku 45 1945 i w tym okresie akcji amerykańskie rosły średniorocznie niemal 6 procent powyżej inflacji Oczywiście to jest rynek amerykański za chwilę sobie pokażemy globalny rynek natomiast jeszcze tylko z nie zrobimy sobie na ten rynek amerykański I zobaczmy że właściwie początek wojny II wojny światowej to były minusy tam 39 rok to tam taki pewny symboliczny minus Naprawdę można powiedzieć że nie Marzena zerze w 1940 był spadek minus 10 procent i tak naprawdę największe spadki miały miejsce w 1941 i to pod koniec roku w grudniu 7 grudnia 1941 oczywiście Stany Zjednoczone przyłączyły się do drugiej wojny światowej zostały zaatakowane przez Japonię Pearl Harbor na Hawajach i wtedy faktycznie Stany Zjednoczone również zaczęły uczestniczyć 5F tym konflikcie już w takim wymiarze globalnym ja tutaj nie będę mówił o historii Zresztą jestem historykiem a nie ekspertem w tym temacie natomiast to na co chciałbym zwrócić uwagę to to że w kolejnych latach 42 m345 do końca wojny do końca roku 1945 rynki rosły i dorosły powyżej 20 procent a nawet w 1945 Oczywiście tutaj koniec II wojny światowej urosło ponad 36 procent także całkiem fajnie można powiedzieć w cudzysłowie fajnie jak na taki wielki tragizm sytuacji jaka miała miejsce w tle tak coś tragicznego w takim wymiarze czysto ludzkim ale giełdy jak widać radziły sobie całkiem dobrze Jeśli tak to można tutaj w ogóle to nazwać A jak sobie radziły rynek globalny i tutaj sobie Zobaczmy na w ogóle klasyczny taki 640 portfel gdybyśmy w ogóle inwestować w taki prosty 640 to wtedy w ogóle nawet w czasie II wojny światowej się to były tylko reakcja amerykańskie i obligacje amerykańskie 10-letnie obligacje amerykańskie to to maksymalne odsunięcie w portfelu to wynosiło zaledwie można powiedzieć 15 procenta średnio rocznie ponad 4 procent portfel zarabiał ale gdybyśmy inwestowali globalnie A tak jak powiedziałem Stany Zjednoczone od początku nie były zaangażowane w konflikt drugiej wojny światowej czyli gdybyśmy zainwestowali w taki globalny koszyka akcji oczywiście wówczas to też byłoby dyskusyjne jak to zrobić technicznie oczywiście nie było ETF pierwsze takie fundusze dające ekspozycję powiedzmy nakładaj i globalne rynki to lata 50-te w Stanach Zjednoczonych ale w latach czterdziestych 30 to może gdzieś tam w instytucjach chociaż nie wiem natomiast no taki produkt dostępny dla przeciętnego Kowalskiego czytam Smitha był po prostu niedostępny natomiast gdybyś mimo wszystko sobie zalety na globalnej koszyka akcji i dla jasności tutaj Posługujemy się danymi Financial data ponieważ nawet MSI GeForce Nie dostarczają indeksów dla globalnych indeksów akcji sięgający tak daleko jak druga wojna światowa to globalnie cały rynek akcji w okresie 1900 przepraszam to jest klasy tutaj 1939 do końca 45 1945 roku to wciąż globalnie rynek akcji zarabiał ponad półtorej procenta czyli największy konflikt światowy w ogóle w dziejach ludzkości można powiedzieć i w sześcioletnich siedmioletnim okresie II Wojny Światowej globalnie rynek akcji zarabiał półtorej procenta mimo wszystko I mówimy tutaj o portfelu 6042 jasności czyli tam gdzie mamy 40 procent obligacji czyli można zauważyć że pomimo iż był tak naprawdę tragiczny wymiar całego konfliktu zbrojnego w takim już wymiarze po prostu dla przeciętnego Kowalskiego który żył chociażby w Polsce bo Amerykanie tego tak nie odczuli ale gdyby ktoś inwestował globalnie to mimo wszystko portfel zarabiał taki portfel 64 globalny portal 64-140 zarabiał półtorej procenta powyżej inflacji Okej a jeżeli byśmy sobie inwestowali w taki klasyczny portfel 6042 akcjami amerykańskimi to tam zarabiali byśmy jeszcze więcej po 4 procent powyżej inflacji okej No to teraz takim razie sobie zerknij my dalej zrobimy sobie co się działo po drugiej wojnie światowej bo już wiemy że pierwsza i druga wojna światowa tak naprawdę z punktu widzenia inwestowania w akcję nie była taka straszna chociaż to jeszcze jedną rzecz może do powiem żeby to też jasno wybrzmiała a czego nie pokazałem nadanych Otóż oczywiście był Dzięki lokalne tak to sobie Nazwijmy na świecie podczas drugiej wojny światowej który które straciły sromotnie tak giełda w Niemczech to spadek praktycznie 99 procent Niemcy oczywiście przegrały wojnę Japonia podobnie spadki ogromne bliskie 100% jak giełda Ruszyła po II wojnie światowej to spadki bo ta giełda była zawieszona pod koniec drugiej wojny światowej to spadki sięgały niemal że tam dużo nie pamiętam Chyba 96/7 procent później te giełdy odbiły szczególnie giełda japońska bardzo mocno odbiły natomiast gdyby ktoś miał zainwestowane pieniądze wówczas na rynku akcji w Niemczech czy Japonii czyli w tych krajach które przegrały ten konflikty drugą wojnę światową No to straty były bardzo ogromne i prawdopodobnie chyba niewielu jeżeli ktokolwiek by to przetrwał natomiast gdyby ktoś inwestował mimo wszystko w Stanach Zjednoczonych albo gdyby była możliwość inwestowania globalnie bo ten wynik nie byłby zły w szczególności gdyby inwestował w Stanach Zjednoczonych to ten wynik inwestycyjny nawet w czasie II wojny światowej był całkiem fajny można powiedzieć jak na tak straszny konflikt i teraz przejdziemy sobie do takiego okresu już powojennego czyli od roku 1946 do początku lat 80 i ja celowo wybrałem sobie taki okres tutaj ponieważ to jest taki okres który też jest ciekawy z naszego punktu widzenia teraz choć to się działo wiele dziesiąt lat temu Ponieważ to był okres chociażby na przykład rosnących stóp procentowych czy też problemów inflacyjnych i dla przykładu okres powojenny w Stanach Zjednoczonych ale i też na świecie ale tutaj pod kątem Stanów Zjednoczonych akurat sobie wypisałem jakby ktoś sobie pomyślał że po II wojnie światowej to już tak tylko i wyłącznie fajnie było mnie i na pewno Wtedy to już jak ktoś inwestował na przykład Warren buffett już zaczynał inwestować w latach 40-tych tak jako 11-letni chłopiec zaczął kupować pierwsze akcje czyli jakby sobie ktoś tak powiedział że on miał dużo szczęścia no z pewnością miał wiele szczęścia że urodził się w Stanach Zjednoczonych Zresztą o tym mówi ale jeżeli ktoś sobie pomyśli że on miał tak łatwo bo po prostu wystarczyło sobie kupić akcji trzymać to to jest tylko takie złudzenie bo tak naprawdę te czasy Były bardzo niespokojne po II wojnie światowej i tak sobie przytoczyć My oczywiście coś co nie robiło dobrze przynajmniej wszystkim aspektom gospodarki to były wydatki na obronność czyli oczywiście z jednej strony to napędzał o gdzieś tam gospodarki jeżeli chodzi o sektor zbrojeniowy ale mieliśmy zimną wojnę po prostu więc był wyścig zbrojeń i tutaj pieniądze podatników zamiast iść tylko na budowę Szkół dróg autostrad to szły w ogromnych ilościach właśnie na zbrojenia w latach pięćdziesiątych wojna koreańska Stany Zjednoczone brały udział w tej wojnie później mamy lata 50 60 i 70 wojnę wietnamsko i również w tym drugim etapie tej wojny Stany Zjednoczone również brały udział w tej wojnie mieliśmy też recesję i to wielokrotnie w Stanach Zjednoczonych W tym okresie powojennym właściwie w każdej dekadzie do lat 80 po II wojnie światowej Stanach Zjednoczonych była recesja były lata recesyjna albo jeden rok albo kilka lat recepcyjnych czyli gdzieś gdzie gospodarka po prostu się zwijała na przykład w drugiej połowie lat 50-tych na początku lat sześćdziesiątych była recesja później znów mieliśmy w latach 70-tych No i również na początku lat osiemdziesiątych była recenzja więc to wcale nie było takie Wszystko fajne i przyjemne z tak stagflacja była z kolei w na początku lat siedemdziesiątych czyli takie zjawisko z jednej strony mamy inflację i zarazem zwijającą się gospodarkę coś co no nie jest na pewno nic niczym miłego co Zresztą sobie Zobaczymy za chwilę nadanych no i też można powiedzieć rewolucja pod koniec nie skończył się standard złota w roku 1973 ostatecznie zakończono tutaj parytet złota coś co wywróciło można powiedzieć też te finanse już na arenie międzynarodowej światowej gdzie dolar został ustanowiony walutą światową więc naprawdę działo się niemało no i też Jak widzimy na tym wykresie dla tych co widzą wykres a dla tych którzy słuchają to tylko dopowiem że po wojnie do początku lat osiemdziesiątych to był okres podnoszenia większości były też okresy gdzie były obniżane stopy procentowe procentowe ale generalnie długoterminowy wieloletnie wielo przez wiele dekad trendy był wzrostowy na stopach owych rentowności obligacji bo Ten wykres pokazuje rentowności obligacji rosły i to jest coś co powoduje że ktoś kto ma takie inflacje Przepraszam takie obligacje to te obligacje przegra przegrywają z inflacją i dlatego Zresztą podnoszone są tutaj te stopy procentowe natomiast za chwilę Pokażę wykres jak to się skończyło dla kogoś kto zainwestował w sobie w takie w tym przypadku tutaj trzydziestoletni obligacje skarbowe oczywiście to są ten takim największym duration czyli te które są najbardziej wrażliwe na zmiany stóp procentowych gdyby to były 10-letnie na przykład obligacje ta wrażliwość na 100% procentowe była mniejsza ale również to nie było nic łatwego no i później Oczywiście widzimy o czym sobie później powiemy lata osiemdziesiąte można powiedzieć prawie że do dziś Czy do wczoraj raczej to były spadające stopy procentowe Więc można powiedzieć Eldorado na obligacjach które się już teraz jak wręcz niektórzy mogli się przekonać na własnej skórze się skończy bo przynajmniej póki co Natomiast te lata 40 50 60 70 i początek lat osiemdziesiątych To jest coś co ja nie chcę powiedzieć że to się lustrzanie odbije Ten wykres tak jak jak to widzimy że teraz będziemy widzieć od teraz w 2022 roku to co widzieliśmy tam 60 70 i więcej lat temu Natomiast generalnie to że teraz te o stopy procentowe również rosną to jest konkretny problem dla wielu inwestorów i żeby to unaocznić to jeszcze zanim przejdę do danych rynku akcji to chcę pokazać jak wyglądała inwestycja w obligacje w tym okresie od II wojny końca drugiej wojny światowej od końca roku czy od początku roku 1946 do końca roku 1980 pierwszego ta Zielona Linia pokazuje nam nominalną stopę zwrotu z takiego portfela który był zainwestowany w z portfel złożony z trzydziestoletni obligacji widzimy że no mniej lub więcej ale gdzieś tam na koniec Te obligacje w końcu zarobiły choć były całkiem zmienne jak tutaj widzimy Natomiast generalnie nominalnie ktoś by na tym nie stracił ale realnie Widzimy tutaj drugą linię pod my koloru żółtego która pokazuje że realnie ktoś stracił i to stracił około 70 proc swojego kapitału W tym okresie oczywiście przez wiele dekad ale jednak to pokazuje że jeżeli ktoś nie zainwestował swojego kapitału na przykład na rynku akcji tylko otrzymał te pieniądze w pod przysłowiowy materacem albo trzymał te pieniądze na lokacie w banku to po tych kilkudziesięciu latach jego kapitału po prostu został pożarty mówiąc tak zupełnie wprost przez inflację i to w ogromnym stopniu bo widzimy że jak ktoś miał na przykład 100 dolarów w roku 1000 45 tym to te dolary na początku lat osiemdziesiątych były warte jeżeli chodzi o wartość nabywcom około 30 dolarów tam hakiem także to było coś strasznego dla oszczędności kogoś kto nie wiedział czy nie chciał się bał się zainwestować swoje pieniądze na rynku gdzieś poza rynkiem pieniężnym tak to sobie Nazwijmy i dziś też to widzimy że jeżeli sobie zaniesiemy pieniądze na lokatę w banku to tracimy i to bardzo bo inflacja już nie pamiętamy bez oficjalnie w Polsce gdzieś koło 12 procent a najlepsze najlepsze Jakie są lokaty to płacą o wiele wiele mniej Dziś widziałem gdzieś reklamy chyba jeden z banków upadających Zresztą nie będę robił reklamy płacić coś cztery chyba trzy cztery pięć procent ale i to tak dla ograniczonej wielkości środków ale to i tak nadal realne realnie ujemna stopa zwrotu z takiej powiedzmy w cudzysłowie inwestycji na lokacie więc to jest problem Zresztą problem jest nawet z obligacjami inflacyjnym i w Polsce Edo które są bardzo popularne nawet pomimo że temat że zostały podniesione pomimo tego że oczywiście one są indeksowane inflacją to jednak przez to że ta inflacja jest tak wysoka to właściwie przy tych maszynach Jakie są dziś już teraz mówię z głowy To chyba powyżej mniejwięcej pięć sześć procent jak jest inflacja Czy ona jest 12 to po 10 latach jeżeli jeszcze na to nałożymy podatki obligacje Edo również generują ujemną stopę zwrotu oczywiście one i tak radzą sobie całkiem dobrze jak na tle oczywiście rewelacyjnie można powiedzieć sobie radzą i jak na tle na przykład lokaty w banku ale realnie jednak również gdyby taka informacja się utrzymała No to również niestety nie pomaga to dlatego tutaj już nie chcę wchodzić bo odbiega nieco to problem jest z tymi obligacjami do taki że w pierwszym roku one nie nie są z skorelowane z inflacją więc przez pierwszy rok nam pożera inflacja mocno ten kapitał i dopiero w kolejnych latach możemy sobie nieco tutaj odpracować ale z kolei też są jeszcze zwykle Podatki No chyba że ktoś na przykład na IKE obligacje ale okej to zamykam temat byliśmy sobie na ten okres powojenny I zobaczmy nadane bo ja się tutaj nie coraz gadałem i wejdziemy sobie I zobaczmy co się działo na przykład w Stanach Zjednoczonych na rynku akcji pomiędzy rokiem 1946 a do końca roku 1982 go średnia roczna stopa zwrotu przez taki okres w tym momencie tutaj to jest 37 lat była 5 procent powyżej inflacji czyli widzi jedną ważną rzecz obligacje w tym czasie w tym samym okresie traciły realnie one nominalnie nie straciły ale realnie Nie pokonał inflacji i ktoś kto nie wyszedłby na rynek akcji to by stracił swoje pieniądze nabywcza wartość po prostu była mniejsza natomiast rynek akcji radził sobie rynek amerykańskich akcji radził sobie znakomicie można powiedzieć pięć i pół procenta powyżej inflacji średniorocznie bo w międzyczasie były mocne zjazdy i tutaj maksymalne obsunięcie w tym czasie w portfelu gdyby ktoś miał 100% w akcji amerykańskich to było ponad 40 procent dlatego też oczywiście warto znów obligacji nieco sobie dorzucić i tutaj pomimo że był bardzo trudny okres dla obligacji gdybyśmy mieli proces portfel Taki pasywny 6043 E60 akcji amerykańskich sp540 mielibyśmy dziesięcioletnich obligacji to tutaj 100 lotu powyżej inflacji w tym samym okresie II wojny końca drugiej wojny światowej do początku lat osiemdziesiątych to było ponad czy procent realnie powyżej inflacji ale spadek już był poniżej 30 procent Więc można powiedzieć Bardziej akceptowalne dla większości inwestorów i oczywiście że Każdy wolałby zarobić ponad 5 procent a nie ponad czy procent ale jednak jeżeli nałożymy na to też emocje i nie każdy byłby w stanie wziąć na klatę w cudzysłowie spadki Powyżej 40 procent No to te obligacje jednak wykonał swoją robotę można powiedzieć również w ujęciu globalnym wtedy już chociaż to nie było takie bardzo popularne Choć dopiero takiej inwestowanie indeksowe w ogóle w Stanach Zjednoczonych zaczęło się popularyzować tak na dobre w latach 70-tych połowie lat siedemdziesiątych ale gdyby inwestować globalnie od 1946 roku do końca roku 1982 go to globalny koszyka akcji zarabiał nie ma i pół procenta powyżej inflacji więc Nieco mniej niż rynek amerykański rynek amerykański faktycznie radził sobie znakomicie No Stany Zjednoczone mimo wszystko jak pokazałem w tym okresie powojennym działo się wiele wiele było recesji wiele różnych konfliktów zbrojnych których również uwikłany były Stany Zjednoczone ale jednak to była potęga która cały czas tylko jeszcze mocniej się że tak powiem rozpłakała na światowej Arenie i jednak rynek amerykańskich akcji poradził sobie lepiej w tym czasie natomiast globalnie również ten rynek akcji sobie radził nienajgorzej Natomiast tutaj jeszcze Chciałbym tylko powiedzieć tyle że jeżeli chodzi o ten portfel 64 globalny To tutaj mamy taką sytuację że te obligacje to to są obligacje z tylko tak na szybko do powiem nie tylko obligacje amerykańskie ale są też obligacje korporacyjne i są też nacje taki koszyk globalnych obligacji niezabezpieczonych w dolarze to są w ogóle dolarowe można powiedzieć portfele w tym sensie że ciężko tutaj przeliczyć to w ogóle do polskiego złotego taki portfel No bo ciężko mówić o polskim złotym w okresie powojennym w ogóle ale później również tobie i o polskim złotym opowiemy także Jaka jest tutaj konkluzja konkluzja jest taka że jeżeli ktoś naprawdę chciał zainwestować swoje pieniądze na rynku akcji i zrobił to to wyszedł na swoje to znaczy faktycznie w szczególności w Stanach Zjednoczonych inwestycja na rynku akcji naprawdę miała się bardzo dobrze Jak widzimy tutaj ta Zielona Linia to jest nominalnie jak wyglądał portfel zainwestowany w 60 akcji amerykańskich i 40 procent obligacji 10-letnich ale ten żółty kolor pokazuje jak to wyglądało w ujęciu realnym po uwzględnieniu w pracy i oczywiście że jak Widzimy tutaj bardzo długi okres od praktycznie w szczególności lat 60 praktycznie do lat 80-tych ten portfel można powiedzieć był w miejscu w ujęciu realnym były ogromne problemy inflacyjne ale przynajmniej zachowywał mniej więcej wartość tego tego pieniądza w tym portfelu natomiast gdybyśmy utrzymali te pieniądze tylko i wyłącznie w obligacjach albo wogóle trzymali je pod materacem No to byśmy ogromnie stracili lata 60-te 70-te to był ogromny problem Dla jasności lata 70 jeszcze tylko tak dopowiem tego nie tutaj pokazywał Jeżeli ktoś by inwestował to faktycznie wtedy świetnie sobie poradził o złoto oczywiście Stanach Zjednoczonych legalnie można nie było dopiero handlować od połowy lat siedemdziesiątych No i również świetnie sobie poradziły w teorii obligacje indeksowane inflacja mówię w teorii dlatego że w Stanach Zjednoczonych jeszcze wówczas takiego to nie było one dopiero się pojawił w latach 90-tych chyba na drugiej połowie lat 90-tych Natomiast na takich syntetycznych danych to pokazywało że takie obligacje inflacyjne Mimo wszystko ja mówię o tych amerykańskich w tym momencie radziły sobie w takiej presji inflacyjnej lepiej niż niż akcję Więc to nie jest tak że akcje chronią w każdym momencie i w każdej sekundzie jeżeli jest inflacja to kupimy akcji mamy od razu ochronę to i teraz No niestety tak przyjemnie Nie jest natomiast jesteśmy mimo wszystko Skazani na to inwestowanie w długim terminie i taki klasyczny prosty portfel pasywny również w długim terminie liczonym dekadach dał radę Okej to w takim razie przejdziemy sobie dalej już tak zbliżając się do końca tych naszych opowieści i powiedzmy sobie o latach od właśnie 1983 do dziś czyli do roku 2020 drugiego i też w sobie powiedział że oczywiście w Polsce nie można było w latach osiemdziesiątych inwestować na giełdzie ale przynajmniej to ostatnie 10 20 dla niektórych nawet 30 już prawie lat którzy inwestowali na polskie chociażby giełdzie Jak powstała to jest już okres których niektórzy być może mają po prostu w pamięci natomiast To nie było tak że że było Też cudownie idealnie bo nie było wojen światowych Otóż tym okresie między rokiem 1983 ma do dziś to działo się całkiem dłużej powiedzmy sobie tak chronologicznie więc tak nadal były ogromne wydatki na obronność na wyścigi zbrojeń mamy zimną wojnę nadal więc tutaj do upadku Związku Radzieckiego nadal Stany Zjednoczone mnóstwo tutaj ładowały pieniędzy w te zbrojenia Mamy również czarne poniedziałek w roku 1987 pokażę to za chwilę nadanych coś co było dość ciekawym zjawiskiem był ogromny spadek w ciągu jednego dnia indeksy w Stanach Zjednoczonych spadły o ponad 20 procent to nawet w czasie pandemii Korona wirusowej takich spadków nie było powody były różne tam tak naprawdę nie było Nawet stricte Wielkiego jednego powodu przypisuje się to temu że komputery po prostu już ten dużo zaczęły handlować i to był jeden z powodów ale nie chcę już to wnikać Kiedyś dużo na ten temat czytałem właśnie bo sam jestem jestem trochę tematem zainteresowane natomiast właśnie dzięki temu że nie było takich czystych przesłanek do spadków wymiarze gospodarczym Przynajmniej tak głębokiej spadków to tam dość szybko odbicia były w 1987 po tych statkach początek lat dziewięćdziesiątych recesja Stanach Zjednoczonych mamy później tam wojnę w Iraku już tutaj nie nie wypisałem tego mamy chociażby pęknięcie bańki dodatkowej rok 2000 Oczywiście mamy szereg innych rzeczy ja tego wszystkiego tutaj nie wymieniam rok 97 bankructwo Rosji pęknięcie banki.com owej 2000 rok fajna zdac faktycznie spadł ponad 80 procent to było coś strasznego Oczywiście mówimy o nas Brakuje mówimy s&p 500 później mamy ataki na World Trade Center mamy wojnę z terroryzmem kolejna wojna w Iraku mamy globalny kryzys finansowy lata 2007-2009 to już jest coś co ja pamiętam co sam przeżyłem przez co przeszedłem i to był Naprawdę ogromny kryzys porównywalny właściwie do kryzysu z lat dwudziestych i trzydziestych do tego tak zwanego Wielkiego kryzysu o którym mówiłem kilkadziesiąt minut temu i tam faktycznie Podczas tego wielkiego kryzysu globalnego kryzysu finansowego w latach 2007-2009 mówi mówiono o przysłowiowym końcu świata finansowym bo faktycznie bano się że posypią się to wszystko już że tego się po prostu nie da uratować i dużo tutaj starano się czerpać lekcji z doświadczeń bankierów chociażby centralnych z wielkiego kryzysu z lat dwudziestych i trzydziestych wcześniejszego poprzedniego wieku i tutaj wręcz też nie chce się rozgrywać na ten temat to był temat tak bardzo poważny tak poważny kryzys że tutaj banki centralne działały można powiedzieć w skoordynowany sposób razem podejmowały decyzję o na przykład obniżkach stóp procentowych o pompowaniu całych kolejnych pakietów grubych miliardów w w rynek po to żeby ten rynek ratować czyli ten tak zwany quantitative easing nie chcę tutaj znów chodzić ten temat bo to jest czasami bardziej wręcz rozmowa filozoficzna Ja też nie czuję się tutaj ekspertem Natomiast generalnie generalnie starano się ze wszelkich miała uniknąć tego co się wydarzyło w roku 1929 gdzie dla przypomnienia powiem Pomimo iż gospodarka potrzebowała żeby ją reanimować to były pod no te stopy procentowe dlatego żeby ludzie nie wymienili całego złota żeby nie wymienić wszystkich dolarów na Złoto bo były wtedy standard złota w oczywiście później tak powiedziałem tego tej wymiany na Złoto już nie było możliwe podczas wielkiego kryzysu w latach dwudziestych i trzydziestych ubiegłego wieku ale w w roku 2007 2009 Oczywiście te stopy procentowe były ścięte do dna i no i tutaj właściwie do dziś można powiedzieć mamy reperkusje tego wszystkiego No bo teraz mamy w końcu podwyżki stóp procentowych No co powoduje problemy takie z kolei z z obligacjami jakie widzieliśmy w latach pomiędzy okres poziomie powojennym do lat 80-tych nawet gorzej znów nie chcę tutaj wchodzić bo doszło przynajmniej nie wiemy czy krótkoterminowo do sytuacji takiej gdzie i akcje i obligacje równocześnie zaczęły tracić Więc można powiedzieć że po tyłku dostaje się z dwóch stron obligacje które miały chronić też nie do końca tutaj coś takiego robią bo nie dość że są podnoszone stopy procentowe to akurat rynek akcji w otwór w odwrocie Zobaczymy czy dłużej czy krócej natomiast no tak już bliżej nas to pandemia kobiet 2020 to już pewnie wielu oglądających nawet pamięta być może na swoich pieniądzach jak to wyglądało tutaj z kolei mieliśmy rekordowe rekordowo szybkie spadki oznaczone były głębokie dość wcześnie super głębokie tam rynek amerykański ponad minus 30 procent zanurkował ale rekordowo szybko odbił Czyli to był nigdy wcześniej w historii nie było czegoś takiego tak szybkiego spadku i tak szybkiego odbicia i jak to wyglądało tutaj sobie popatrzmy właśnie może na jakieś symulacje nadanych jeżeli chodzi o te lata już [Muzyka] już te bliższe nam i tutaj sobie popatrzmy na taki portfel 6042 tylko sobie sprawdzę czy jest wszystko dobrze tutaj ustawione bo wcześniej trochę eksperymentował m i nie chcę żeby także przepraszam Okej więc Zobaczmy sobie jak rynek amerykański od roku 1983 jego zachowywał się do do dziś Oczywiście taki portfel 640 można powiedzieć że zachowywał się świetnie dlatego że przez większość tego okresu Nie dość że mamy 60 procent akcji w takim portalu to mamy również akcji amerykańskich w tym przypadku smp500 tu mamy również obligacje które przez większość tego okresu od początku lat osiemdziesiątych do dzisiejszych czasów przez większość tego okresu miały świetne warunki do tego żeby dawać profity super bo były spadające stopy procentowe i stopa zwrotu to była 10 procent nominalnie nie mam tutaj tego o inflację skorygowanego akurat ale to zacząć za chwilę mogę zrobić szybko natomiast tylko w międzyczasie dopowiem że sytuacja jest taka z obligacjami w latach 80 90 2000 praktycznie do teraz doszło do takiej kursy kuriozalnej sytuacji że obligacje trzydziestoletnie amerykańskie przez ostatnie 40 lat zarabiały mniej więcej tyle co rynek akcji tylko że przy o wiele mniejszej zmienności więc to jest coś co powoduje że oczywiście wiemy to już po czasie że takie portfele w których obligacji było bardzo dużo to miały można powiedzieć bardzo dobre warunki do tego żeby generować super wyniki i dla przykładu portfel 6043 E60 reakcji 40 procent obligacji 10-letnich amerykańskich to tutaj powyżej inflacji średniorocznej przez ten okres prawie 40 lat portfel zaraz pewnie pół procenta powyżej inflacji każdego roku tracąc najgorszym momencie niewiele ponad 30 procent także no coś pięknego natomiast gdyby się sugerować tylko I to jest też kwestia mówimy o danych oczywiście historycznych nikt nie ma danych w przyszłości ale gdyby ktoś się sugerował tylko na tym okresie No to bym mógł sobie pomyśleć że że to inwestowanie jest piękne tak bo bo wystarczy mieć taki portal jest wszystko okej i ja nie mówię że takie portfel nie może działać natomiast No niestety to żeby się pojawiły znów takie fajne wyniki jest bardzo mało prawdopodobne ze względu właśnie na rosnące stopy procentowe i jak sobie zamkniemy tutaj jeszcze tak W szczegółach na taki na taki portfel No to zobaczymy że faktycznie w najgorszym momencie ten portal jak mówiłem traci ponad 30 procent ale no rok 2022 Póki co na razie tutaj akurat jest do marca dlatego że tam jest korek fundację póki co jest na minusie jak gdyby na to oczywiście nałożyć inflację to jest jeszcze bardziej na minusie bo już 8 procent mówimy tutaj o amerykańskim rynku akcji ale to na co Chciałem zwrócić uwagę jeżeli chodzi o inwestowanie na rynku akcji to Chciałem zwrócić uwagę że z perspektywy inwestora Z Polski wcale to tak źle inwestowanie zagraniczne nie musi wyglądać Dlaczego Dlatego że wielu inwestorów boi się inwestować na rynku akcji zagranicznym dlatego że boi się ryzyka walutowego natomiast my mamy takie poczucie że jak mamy wszystkie Czy większość naszego kapitału w polskim złotym to się czujemy bezpieczniej przynajmniej część inwestorów Tak mam ale czy to jest uprawnione myślenie No nie do końca Jeżeli Chodzi przede wszystkim o rynek akcji to i tutaj nie chcę się rozwodzić na ten temat już ale generalnie przy Myślę że jeżeli ktoś i to oczywiście doświadczeni inwestorzy bardziej już wiedzą ale powiedzmy ktoś to jest zupełnie początkujący może nie wiedzieć Dlatego chcę żeby to zabrzmiało jeżeli inwestujemy w długim horyzoncie czasu to globalnego koszyka akcji nie ma sensu zabezpieczać przed wahaniami walut czyli w tym przypadku bać się że na przykład dolar będzie bardzo tanie albo euro będzie bardzo tanie i tak dalej bo zwykle w sytuacjach takich gdzie rynek akcji ma gorszy gorsze chwilę słabsze momenty to wtedy zwykle polskich złotych się właśnie osłabia i amortyzuje niejako można powiedzieć te spadki dla przykładu mamy portfel 60 czterdziesty Proszę sobie zobaczyć jak wygląda ten rok 2022 Otóż Jak widzimy do końca kwietnia taki portal 6043 pisze procent akcji amerykańskich 40 procent mamy też to obligacji amerykańskich 10-letnich to do końca kwietnia tego roku 2022 portfel traci minus 12 procent Ale to w ujęciu dolarowym natomiast jak sobie przeliczy my to z ujęcia dolarowego przeliczone sobie to do polskiego złotego O i to jest tutaj to się okazuje że zamiast straty Przepraszam że tak klikam ale sam się tutaj teraz trochę pogubiłem i chciałbym tylko się upewnić że dobrze pokazuje to nie to to możemy sobie Wyłączyć okej to jeszcze raz w ujęciu dolarowym portfel 6042 w tym roku jest na minusie minus 12 procent ale ten sam portfel gdybyśmy nowego przeliczyli sobie do polskich złotówek czy do polskiego złotego taki powinno mówić zamiast mieć minus 12 procent ma minus 4 procent i mówimy tutaj do do kwietnia Właściwie to już też nawet początek maja się załapał do czego piję piję do tego że tak naprawdę właśnie dzięki temu że w tym roku raczej nie mówię że to jest dobre ale tak się po prostu zdarzyło że polski złoty się osłabił to te spadki Po przeliczeniu w portfelu Po przeliczeniu do polskiego dlatego są mniejsze niż w ujęciu dolarowym zresztą to nie pierwszy raz to jest powtarzalna sytuacja jak sobie spojrzymy na portfel w ujęciu dolarowym portfel 6041 na przykład w roku 2008 ten portfel spadał ominąć 17 procent w ujęciu dolarowym tak w ujęciu w polskim złotym On spadł praktycznie wyszedł na zero czyli W tym największym kryzysie ekonomicznym w roku 2008 portfel eportfel dolarowy spadło minus 17a w polskim złotym wyszedł praktycznie na 0% oczywiście z kolei we wcześniejszych latach pomimo że w dolarach byśmy zarabiali to przeliczenie złotówek były straty dlatego że z kolei tam polski złoty w pierwszej połowie lat dwutysięcznych był mocny i po prostu tak się ułożyło z kursem walutowym ale z kolei zarobiliśmy na akcjach więc więc to nie było problemem gdybyśmy spoglądali sobie długoterminowo Natomiast momencie kiedy na rynkach pojawił się naprawdę strach to to że mieliśmy w portfelu nie tylko polskiego złotego ale mieliśmy właśnie dolara i inne waluty to pomagało i zwykle pomaga dlatego że po prostu polski złoty jest taką walutą można powiedzieć dość egzotyczną czy perfekcyjną i po prostu kapitału wtedy ucieka do tak zwanych bezpiecznych przystani do bezpieczniejszych walut czy postrzegany jako bezpieczniejsza właśnie do głównych walut czyli dwie podstawowe buty rezerwowy na świecie w obecnych czasach to jest dolar amerykański i i euro także to tyle jeżeli chodzi o te lata współczesne że tak powiem Krótko mówiąc gdybyśmy sobie na to spojrzeli to zawsze coś się dzieje na tych rynkach to nie jest tak że my teraz nagle mamy tutaj za miedzą można powiedzieć konflikt zbrojny są niepokoję co z tymi stopami procentowymi inflacja być może być może to Eldorado na gospodarka gospodarka się zakończy i firmy będą miały gorsze odczyty być może znów coś wyjdzie jeżeli chodzi o pandemie i tak dalej i tak dalej i nam się wydaje że nam przyszło żyć w bardzo wyjątkowych czasach i mam nadzieję że to co pokazałem to uświadamia wam Przynajmniej taki był zamiar że tak naprawdę za coś się dzieje niedobrego i nie ma dekady Ja nie mówię że w każdym roku coś się złego dzieje ale praktycznie nie ma dekady w ostatnich stu latach gdy nie było czegoś naprawdę poważnego kalibru na tapecie tak albo były recesję albo wojny światowe albo totalne resety na przykład odejście od standardu złota i tak dalej i tak dalej więc naprawdę działo się wiele i oczywiście nikt nie wie co będzie dalej w przyszłości ale tak zawsze jest ta niepewność jest zawsze po prostu no częścią inwestowania ja sobie teraz Pozwólcie napiję się nieco Ziółek żeby zregenerować głos i wracam do was za dosłownie parę sekund darmowe filmy porno filmiku Widzę że dużo pytań się pojawia tutaj w komentarzach i obiecuję że będę do tych pytań Za chwilę się wrócę natomiast równo sobie takie trochę podsumowanie i to co już powiedziałem jest już ponad godzinę jak mówię więc dobijamy powoli do brzegu Jaki portfel Strategia jest najlepszy No i to jest takie często pytanie No jak sobie spojrzymy Nawet na mojej oprogramowaniu tutaj to ja pokazywałem cały czas mówiłem o portfelu klasycznym 60 40 ale tych portfel jest masa cała tak mamy portfeli tutaj nawet w tym tylko moim oprogramowaniu 40 ponad takich najbardziej powiedzmy gdzieś tam często w literaturze poruszanych które mają w sobie złoto towary też rejty i tak dalej nie tylko akcje obligacje natomiast natomiast pytanie jest czasami ten to jakie w takim razie powinny być proporcje tego portfela żeby jak najlepiej zarabiać jak najwięcej zarabiać to nie jest zbyt dobre pytanie bym powiedział dlatego że Oczywiście że możemy historycznie znaleźć taki portfel ale no niestety nie wiemy czy tak będzie w przyszłości Więc to na co powinniśmy zwracać uwagę to powinniśmy dobierać tak portfel do siebie czy budować taki portfel w którym mamy szansę przetrwać na dobre i na złe i jeżeli ktoś mówi że inwestuje pasywnie ale tak naprawdę na przykład mówi że być może teraz do waży albo wręcz Właśnie ujmie sobie nieco wyrzuci trochę akcji z rynków wschodzących albo być może sobie dorzucić kina być może coś tam jeszcze to to może mieć mało wspólnego coraz bardziej z inwestowaniem stricte takim pasywnym inwestowanie pasywne to nie powinno polegać na tym że rząd plujemy na Oczywiście że ktoś może mieć pewne prefer to powiedzieć sobie że jednak woli mieć więcej krajów z rynków wschodzących emerging Markets w portfelu niż wynika to na przykład z tego z kapitalizacji w tak Czyli z tego co mamy na przykład w indeksie All countries in text funkcji all-world ale okej to zrobić i koniec a nie żonglować że na przykład dzisiaj sobie powiemy że będzie mieć 20 procent obligacja jutro 40 procent No nie tylko dlatego że coś się dzieje złego na na rynku Oczywiście że możemy sobie powiedzieć że na przykład jeżeli będziemy w określonym wieku to będziemy mieć więcej czy mniej tego obligacji bo taki mamy plan ale nie powinno się to odbywać pod kątem czy pod wpływem przeżywanych tu i teraz emocji tego co widzimy co się dzieje z naszym portalem co się dzieje na rynku jak inwestujemy pasywnie to powinniśmy po prostu z dyscypliną zrealizować przede wszystkim rebalancing i wpłaty do tego portfela bo taki protip to jest trochę tak i żart zarazem ale ale prawda jest taka że największym sekretem inwestowanie jest to byliśmy po prostu zwiększa listę oszczędzania i żebyśmy mogli po prostu więcej tego kapitału dorzucać oczywiście jesteśmy w fazie akumulacji No bo ktoś może być fazie z kolei konsumowania tego kapitału no to wtedy oczywiście takiej osoby to tak prosto nie dotyczy [Muzyka] Przepraszam pójdziemy sobie dalej zaczyna w takim i takie wnioski i podsumowaniem Ja wczoraj wróciłem sobie Pozwoliłem sobie na Twittera wrzuci takie powiedzenie pola meryemana że jak zaczynasz inwestować A masz dekady do emerytury i przytrafiła ci się akurat bessa teraz wiele osób boi się obce to taka osoba powinna kupić dobrego szampana by to uczcić czyli i to powiedział Pan Marian dla jasności swoją drogą polecam wywiad Jaki z nim przeprowadziłem podlinkuj jego do opisu pod tym livem Natomiast Do czego zmierzam Otóż widzę często w internecie w dyskusjach i jak osoby mówią sobie w ten sposób boję się że jest już drogo na giełdzie więc sobie poczekam i wtedy sobie kupię jak spadnie i to mówią osoby które mówią że są osobom o co inwestorami pasywnymi dla jasności Ja nie jestem inwestorem większości pasywnym więc czy praktycznie w tym momencie Większość mojego portfela to jest naprawdę aktywny portfel więc ja bym sobie tak mógł powiedzieć dlatego że jestem inwestorem aktywnym ale jeżeli ktoś jest pasywnym inwestorem to nie powinien czekać na to aż będzie okazja tylko powiem po prostu inwestować tu i teraz Zwłaszcza jeżeli jest młodą osobą jeżeli ma dopiero jest na początku tej drogi budowania tego kapitału to taka osoba powinna się nie obawiać tego że jutro Być może będą spadki swoją drogą bardzo ciężko jest wejść w rynek tak żebyśmy byli idealnie na górce i od jutra będzie akurat wielka bessa poza tym jeżeli ktoś jest w fazie akumulacji Czyli to nie jest tak że odziedziczyliśmy 10 milionów z spadku i faktycznie boimy się czy to zainwestować jednorazowo i wtedy chcemy to być może rozłożyć w partiach a jeżeli jesteśmy osobą na przysłowiowym dorobku dajmy na to mamy 20 kilka lat wchodzimy dopiero na rynek pracy to w ogóle nie myślimy o tym czy będzie bez zacznie będzie bez rzadko Starajmy się maksymalnie dorzucać do tego pieca do tego portfela jak najwięcej pieniędzy i nie obawiać się czy akurat będzie jutro bez a jeżeli będzie to tak jak zaleca poolman udać się do sklepu i kupić dobrego szampana żeby to uczcić Dlaczego Dlatego że lepiej żeby się to wydarzyło teraz kiedy my jesteśmy w wczesnej fazie akumulacji budowy tego kapitału żeby żeby po tym jak ta bez sami nie my żebyśmy w tym portfel już mieli więcej kapitału i żeby ten kapitał wtedy mógł być pomnożony no bo lepiej jest zarobić dla przykładu 500 procent mieć stopę zwrotu w kilka lat bo akurat jest super Hossa na rynku przy ale nie wiem kilkuset tysięcy złotych czy kilku milionów złotych niż przy kapitale kilku tysięcy złotych czy nawet kilkunastu tysięcy złotych więc dlatego jak my jesteśmy na początkowej fazie budowania tego portfela to się nie bójmy tutaj o żadną BSC Jeżeli jesteśmy inwestorem pasywnym naprawdę bo bo szkoda Po prostu czasu na to natomiast oczywiście jeżeli ktoś przechodzi na emeryturę No to tutaj zdecydowanie lepiej jest przechodzić podczas bessy Przepraszam hossy ani bessy dlatego że no po prostu wtedy my z tego portfela wyciągamy kapitał więc lepiej żeby po przejściu na emeryturę No udało się nam strzelić trochę oczywiście uśmiecham się No bo nikt z nas nie ma wpływu no i nie będzie tak że ktoś będzie czekał 10 lat dłużej na przykład na emeryturę bo akurat jest Bessa na rynku więc dlatego się uśmiecham natomiast no tutaj ten aspekt szczęścia ma trochę na znaczeniu Co oczywiście nie oznacza że jeżeli jest bessa to nie można przejść na emeryturę Jeżeli ktoś budował Kapi to im a ten kapitał dlatego że z Decathlona zrezygnować z emerytury No nie na poprzednim nagie pokazywałem jak to wygląda w praktyce jeżeli chodzi o konsumowanie portfela Więc polecam mój ostatni Live tym temacie już tak naprawdę dobierając do brzegu rynku kontrolować nie możemy dlatego lepiej skupić się po prostu na tym na co wpływ mamy więc możemy zbudować taki portfel który jest ani gdzie nie musimy płacić wiele zarządzanie czy wiele w transakcjach skupić się na podatkach czyli wykorzystywać te darmowe obiady w postaci legalnej optymalizacji podatkowej na przykład xe2 później dopiero na kontach opodatkowanych Jeżeli mamy nadal nadwyżki w budżecie i chcemy zainwestować No i musimy pracować nad swoim zachowaniem nad psychologią psychologia niestety mówię niestety bo to jest bardzo trudne aspekty inwestowania ma duży wpływ na nasze wyniki ud imać ten obrany kurs w inwestowaniu A kto mówił że jak go Stay the course wcale nie jest tak prosto jest łatwa jak z łatwo Natomiast w sytuacji jak przychodzi naprawdę wielki strach na rynki i on trwa jeszcze nie tylko tydzień miesiąc ale czasami lat przez lata No to jest ciężko mówić tutaj o zachowaniu tego kursu jeżeli my przez kilka lat inwestujemy dajmy na to ktoś wam powiedział że jesteście inwestorem pasywny bo inaczej ktoś wam powiedział że warto być inwestorem pasywnym bo to jest super podejście i macie takiego pecha że inwestujecie i po ośmiu na przykład latach jak kiedyś pokazywałem jesteście na minusie czyli Wyobraźcie sobie inwestora który jest nie uświadomiony i ktoś mi powiedział inwestuj pasywnie inwestuje i po 7 8 latach odkłada pieniądze a on dalej jest na minusie jeżeli oniemiał rozumienia co robi i dlaczego to robi to może wręcz powiedzieć że ktoś go oszukał No bo Hello pośrednio 8 latach to powinienem za się Oczywiście mówimy tu o bardzo negatywnym scenariusz Jaki miał miejsce w pierwszej dekadzie tego wieku dla jasności także tą jakieś odległe czasy natomiast warto być świadomym inwestorem i odrobić swoje zadanie domowe dlatego pomimo że inwestowanie jest proste można go sprowadzić do kupna dosłownie jednego etwa to no nigdy nie będzie łatwe więc dlatego Chociażby to co Pokazywałem dzisiaj przez pryzmat danych historycznych jest dużą wartością bo No po prostu pozwala nam być lepiej przygotowanym na przyszłość i oczywiście że po czasie wszystko wydaje się oczywiste tak znaczy jak był jakiś spadki był koronawirus to oczywiste było że to będzie szybki spadek i szybkie odbicie No dzisiaj to jest oczywiste ale wtedy wcale nie było takie oczywiste A nawet jak ktoś powiedział że to było oczywiste to miał więcej szczęścia niż faktycznie to wiedział dlatego trzeba po prostu no uważać na takie rzeczy jak analiza historyczna chociaż ja to robię w w tym kontekście że nam się wydaje że to wszystko takie proste było do przewidzenia bo tak wcale nie jest natomiast to co powiedziałem że nawet jeżeli my już inwestujemy według określonego planu to wcale nie oznacza że my tu i teraz będziemy mieć od razu super wyniki przez lata wcale ich możemy nie mieć i musimy wytrwać musimy zawsze myśleć też o inflacji na czy przez latamy nie myśleliśmy o inflacji bo była Niska teraz inflacja jest wysoka więc tym razem nawet jeżeli ktoś powie sobie że zarobił 10 procent No to fajnie ale wciąż realnie jego kapitał jest na minusie Jak na to nałożymy inflację dlatego też jak robimy jakieś analizy swoich portfeli zwłaszcza takie zabiel wiele lat To warto sobie tę informację tam uwzględnić No i trzeba też pamiętać że jak są spadki na rynku akcji to w pasywnym portfelu to jest czas na ich dokupienie tak Czyli robienie rebalancing i wcale to w takie proste nie jest bo wtedy większość ludzi parzą tę akcję w ręce A my musimy te te akcje wtedy kupić z i wreszcie już tak naprawdę kończąc zawsze jest to poczucie że tym razem jest inaczej znaczy zawsze ludzie mówią że tak nigdy nie było i to jest w ogóle coś co się źle skończy Prawdopodobnie będzie koniec świata dlatego wygrywa zwykle dyscyplina tak natomiast nikt nie wie co rynek zrobi Dziś jutro za miesiąc za tydzień za rok ale Im dłużej jesteśmy jako pasywnie inwestorzy na rynku tym z każdym kolejnym rokiem mamy szansę na to że osiągniemy swoje założone cele tak to jest takie można powiedzieć odwrotność od spekulacji spekulacji Im dłużej jesteśmy na rynku tym mamy większe szanse że w końcu nazwy czyści do zera w inwestowaniu i odwrotnie Można powiedzieć to jest tak można przyrównać w inwestowaniu do spekulacji jako takie przeciwieństwo w tym kontekście że to inwestowaniem im dłużej i dłużej jesteśmy na rynku tym mamy większe szanse na to że nasz portal będzie na plusie No i to co mówi Jack Bogu Stay the course czyli trzymać trzeba zawsze ten kurs i dlatego warto mieć zapisane swój plan inwestycyjny dosłownie nawet na kartce papieru dlatego żebyśmy wiedzieli co robimy i dlaczego to robimy żeby to był taki kontrakt jaki podpisaliśmy sami z sobą żeby to było już tak temu sankcjonowane na tym na tej kartce papieru a nie także my mamy w głowie gdzieś ten plan i to jest wszystko fajnie jak jest fajnie a jak przyjdzie trochę gorszy moment na rynku to my nagle się wycofujemy rakiem z tego planu dlatego zapiszemy sobie ten plan dobrze go przemyślimy o trudny to zadanie nawet jeżeli nasze inwestowanie ograniczy się do kupna Vanguard alliance Strategy 80 20 to od Róbmy porządnie zadanie domowe Dlaczego taki a nie inny portfel i wiedzmy jakie są w tym ryzyka A jak już będzie gorszy moment i będzie nam naprawdę trudno wytrwać to wtedy sobie sięgnijmy do tego planu sięgnijmy sobie do danych historycznych zobaczmy czy to coś No to faktycznie coś takiego nadzwyczajnego czego nigdy nie było a przede wszystkim unikajmy wtedy mediów wszelkiej maści Guru od przewidywania przyszłości bo to można sobie po prostu mówię zupełnie wprost włożyć w buty i to tyle ogłoszenia szybko w takim razie Widzę że pytania jeszcze się pojawiają Widzę że jeszcze nie wszyscy uznali Także dziękuję że wytrwali się ze mną jest 21:00 21 Pozwólcie że napiję się łyka Ziółek szybkie ogłoszenia parafialne a później przyjdziemy przejdziemy do pytań co tam no więc właśnie w tej części takiej stricte powiedzmy merytorycznej godzina 20 się wyrobiłem Teraz Dajcie mi 5 minut na ogłoszenia a później pytania może więc dziwna ogłoszeniach to od razu tak bo uprzedzam Dajmy sobie 10 minut na ogłoszenia jak inwestować na giełdzie Artur Wiśniewski tutaj O właśnie po lewej stronie zorganizował konferencję online między 19-20 maja tego roku także to jest zupełnie za free poza mną będzie tam również uśmiechnięty Michał Szafrański oraz Nieco mniej uśmiechnięty Maciej aniserowicz czyli nasza nasza czwórka gości która tworzy również Atlas pasywnego inwestora który za chwilę wspomnę bardzo zachęcam zarejestrować na konferencję która ponieważ to naprawdę nic nie kosztuje a można mieć zupełnie za free dostęp do fajnej wiedzy A poza tym my tam będziemy mieć się właśnie nasza czwórka taki panel o inwestowaniu pasywnym tam po prostu sobie porozmawiamy o tym inwestowaniu pasywnym więc raz jeszcze przypominam jak inwestować na giełdzie kropka.pl 19-20 Maja kolejna kolejna konferencja co tym razem 27-29 Maja 26 maja z kolei onlina 28 i 29 maja też będzie w Zakopanem stacjonarnie Wall Street ja tam również będę miał swój wykład również o inwestowaniu pasywnym to od razu tutaj z aspiruje więc jeżeli ktoś się wybiera do Zakopanego to też będzie przy okazji możliwość po prostu sobie przybić piątkę też w ogóle moja pierwsza konferencja na której ja fizycznie się pojawię naczyn w sensie jako jako osoba która wygłosi wykład więc zapraszam serdecznie Wall Street 26 to jest adres www.wosp.org.pl również Chciałem poinformować że trwa teraz wiosenne okienko sprzedażowego oprogramowania st i ono będzie trwało do połowy czerwca i też do połowy czerwca a właściwie Można by do końca czerwca to jeszcze z jak to wyjdzie w praktyce będę starał się robić taki larwy tematycznych dziś z jednej strony po to żeby edukować pokazywać też jak wykorzystywać to oprogramowanie i za chwilę Pokażę propozycje kolejnych rajdów a z drugiej strony po to żeby po prostu uczyć was o inwestowaniu z głową według planu takim powiedzmy odpowiedzialnym inwestowaniu jeżeli chodzi w ogóle o oprogramowanie st to do końca do połowy czerwca jest możliwość jego kupna natomiast później dopiero gdzieś będzie to w prawdopodobnie jesienią tego roku i tutaj tak na szybko tylko jeżeli chodzi o to oprogramowanie tam poza tym jak już mogliście też widzieć jest kilkadziesiąt portfeli TF takich powiedzmy na pokładzie czyli gotowców inwestycyjnych w tym oprogramowaniu ale są też strategię aktywne gam3r dane historyczne dzisiaj właśnie te wszystkie wyniki pokazywałem wam z tego oprogramowania na bazie tych danych które są wbudowane w to oprogramowanie on sięgają nawet początku w 1900 więc to jest naprawdę Unikat jest też tam katalogi PDF po polsku ponad 2600w także ktoś w ogóle chce szukać TV w języku polskim to również jest taka możliwość są dane poza tymi historycznymi są też dane opłacone nasze gdyby w cenie tego oprogramowania do giełd z całego świata znaczy z 70gr z całego świata Więc to jest coś fajnego bo poza tym że możecie mieć fajną analizę historyczną portfeli które budujecie czy strategii to możecie jeszcze na bieżąco ten portfel utrzymywać czy go obsługiwać z bieżących danych oczywiście macie wsparcie techniczne czyli dostęp do mnie i macie też gwarancja najniższej ceny znaczy na jesieni na pewno będzie drożej w a roczny program system Trader kosztuje 699 złotych a na 2 lata 1199 że jest jeszcze sporo czasu niby bo do połowy czerwca jak powiedziałem ale też nie polecam Jeżeli ktoś jest zainteresowany odwlekać na ostatnią chwilę bo później prostu będzie dopiero w możliwość w gdzieś jesienią najwcześniej zresztą to tyle propozycje dolarów w kolejnych to są takie że pokażę coś o strategii dżem ponieważ w oprogramowaniu str najnowszej wersji jest taka rozbudowana wersja strategii dżem więc pokażę mogę pokazać jak wygląda takie bardziej rozbudowane taka bardziej rozbudowana forma strategiem nie że bardziej skomplikowane żeby lepsze wyniki tylko bardziej Powiedziałbym bezpieczna w tym znaczeniu że mamy więcej do wyboru różnych na przykład instrumentów strategia hm też jest mogę zrobić coś takiego takiego lajwa chociaż tutaj akurat nic nowego nie było więc to co już o tym to też można wykorzystać także będę po prostu dajcie znać w komentarzach ewentualnie co bardziej byście chcieli będzie też multistrategia chciałbym zrobić taki lajf Multi strategii czyli z jednej strony na przykład mamy portfel pasywny ale z drugiej strony być może mamy część kapitałów strategii aktywnej a być może mamy na przykład ja mam taki przypadek kupuje sobie spółkę brightway Dziś nawet Pokłóciłem się jednak mimo wszystko na tych statkach też jeszcze kupić mały pakiecik brightway i do czego zmierzam że chcecie sobie sprawdzić jak się zachowuje cały portfel czyli dajmy na to że jesteście bezpiecznym takim konserwatywnym czy inaczej zdroworozsądkowy mym inwestorem który 80 procent kapitału ma w pasywnym portfelu ale ma na przykład 20 procent w strategiach aktywnych albo może w berkshire Hathaway albo coś jeszcze innego Zresztą jakiekolwiek byście sobie chcieli konfigurację ale chcecie zobaczyć jak to się zachowuje jako całość czyli taką multistrategy i to jest możliwe do zrobienia teraz w tym oprogramowaniu Jeżeli chcecie mogę pokazać wam na chwila jak to w praktyce można fajnie wykorzystać Jak zobaczyć jak w ogóle łączenie różnych styli inwestycyjnych pomaga bo na przykład w jednym momencie strategię momentu mają fajne okres A z kolei strategię walił słaby i odwrotnie więc połączyć Ogień i wodę może być korzystnie i to tyle no i oczywiście jakiś q&a Jeżeli chcecie to że mogę zorganizować czyli stricte wypatrzył macie pytania a ja po prostu odpowiadam na nie Atlas pasywnego inwestora 23 maja z kolei szkolenie o naprawdę pasywnym inwestowaniu w takim do bólu można powiedzieć czyli idąc od lewej Maciej aniserowicz Artur Wiśniewski Ja i Michał Szafrański przez ostatnie miesiące pracujemy nad tym szkoleniem i w końcu w gdzieś na przełomie Maja i czerwca zaprezentujemy pierwsze się wyniki naszej pracy no i będzie też możliwość zakupienia tego szkolenia to jest naprawdę szkolenie które jest jest świetne w tym znaczeniu że to jest esencja wiedzy tak ja dzisiaj na przykład tutaj zrobię jak jeszcze odpowie na te pytanie to będą dwie godziny a tam samych nagrań materiału Street to będzie kilkanaście mniej niż 20 godzin ale taki esencji gdzie Jakbym chciał to ograć czyli wami to byłoby pewnie 200 godzina niej 20 poza tym to jest taka wiedza ustrukturyzowana gdzie naprawdę sztuką jest to co się czasami mówi o tym 5 godzin i pisze 10 artykułów zrobić godziny to co jest naprawdę istotne Jeżeli ktoś szanuję swój czas i nie chcę przede wszystkim spędzać miesiącami na zdobywaniu wiedzy o inwestowaniu tylko chcę załatwić temat raz a porządnie i mieć naprawdę super rozwiązania i być świadomym inwestorem przede wszystkim tak bo to że ktoś sobie kupili Strategy bo to jest takie proste nie oznacza że ktoś jeszcze jest świadomym inwestorem i wie co robi to takie szkolenie jest dla takich osób żeby naprawdę się dowiedzieć jak wyglądać powinno rzetelne inwestowanie pasywne poza tym Tam jest też tak że poza materiałami wideo są też nagrania audio są też transkrypcje I będzie też społeczne przepraszam już Głos zabiera będzie też społeczność a więc będzie można też dyskutować po prostu z innymi uczestnikami i po prostu wymieniać się doświadczeniami chcesz było uchu Okej To jest ten moment w którym ja już powinienem kończyć i odpowiedzieć na wasze pytania dlatego że już mi naprawdę zabiera głos w takim razie przesuwam się na górę i będę szedł po kolei żeby niczego nie ominąć to lecimy i pierwsze pytanie Tomasz Szymański pyta czy po 65 roku życia Pozostaje tylko obligacje skarbowe indeksowane inflacją czy też trochę metę w akcyjnych by chronić swój kapitał to jest szerokie pytanie Ja może się to w ogóle troszkę zrobię może tak większym to jest trudne pytanie bo to zależy to musisz ty sobie sam na to pytanie odpowiedzieć ja bym absolutnie nie wyrzucał wszystkich akcji z portfela tylko dlatego że jestem na emeryturze i to są różne podejścia to z jednej strony ktoś może powiedzieć tak i są tak zwane target w Stanach Zjednoczonych które im mamy więcej lat tym mamy mniej akcji w portfelu ale ktoś może dojść do dokładnie odwrotny wniosków powiedzieć sobie ja teraz mam emeryturę dożywotnio więc mogę sobie pozwolić jeszcze na większe ryzyko bo nawet jeżeli będzie bessa na rynku to ja mogę sobie na to pozwolić bo mam za co żyć bo mogę nie sięgać po te pieniądze z drugiej strony Jeżeli masz sytuację taką gdzie ty potrzebujesz tych pieniędzy naprawdę i nie możesz sobie pozwolić na to albo nie byłbyś w stanie przeżyć za inne pieniądze za inne ewentualne dochody bo będąc na emeryturze też można mieć jeszcze inne dochody no to wtedy być może będziesz musiał mieć mniej tych akcji w portfelu natomiast absolutnie nie robiłbym coś takiego że nie miałbym w ogóle akcji w portfelu tego bym nie robił Natomiast ja nie chcę ci tutaj doradzać powiedzieć ci że to ma być nie wiem portfel nie wiem 46-280 Albo może 80 20 musisz sobie na to pytanie odpowiedzieć on przyjąć konkretną strategię wypłacania z tego portfela konsumowania więc odsyłam do poprzedniego Life gdzie to pokazuje i po prostu odrobić sobie rzetelnie zadanie domowe żebyś nie popełnił jednego z dwóch błędów albo był zbyt agresywny albo zbyt defensywny A to co piszesz tutaj to wynika tak jakbyś był zbyt defensywny bo wszystko w obligacje skarbowe indeksowane inflacją te obligacje w stu procentach również przed inflacją nie chronią jeżeli mówimy o inflacja hedo to tak dla jasności to już o tym mówiłem także jesteśmy Skazani na tę akcję pisze że ma 65 lat i i daj Boże żebyśmy żyli jak najdłużej dziś naprawdę średnia życia jest się wydłuża i żebyś żył jak najdłużej ale możesz mieć jeszcze naprawdę kilka ładnych dekady życia przed sobą więc ograniczanie się przez kilkadziesiąt lat tylko do obligacji to raczej Moim zdaniem to jest moja opinia nienajlepszy pomysł ale raz jeszcze Zachęcam do odrobienia zadania domowego sobie rzetelnie Maciej jak Hej kiedy jakiś wykład dla seniora coś w stylu inwestowania po sześćdziesiątce i to jest dobry Może faktycznie bo widzę że to jest kolejne pytanie właśnie dla takich osób które faktycznie już są w wieku którym chciałyby konsumować być może ten kapitał bardziej niż Goa kumulować więc ja sobie to zapiszę w kąciku i postaram się o czymś coś takiego zorganizować bo faktycznie My często ja sam Zresztą często jak rozmawiam to zwykle mówimy o akumulowanie tak mam kilkadziesiąt lat do emerytury No ale są osoby które już są być może na emeryturze i też chciałyby w sensowny sposób sobie te pieniądze ten portfel być może dopiero zbudować w sensie mieć kapitał ale zbudować portfel Taki inwestycyjny i przyjąć jakąś strategię wypłacania z tego portfela więc postaram się coś takiego przygotować fakt osoby to zapisze i Maciej Ewentualnie proszę podeślij mi jeszcze maila żeby mnie tam dźwignąć i nie mówię że to zrobię za tydzień za dwa ale może jeszcze przed wakacjami coś takiego faktycznie bym mógł zorganizować ale jeszcze nie obiecuję stu procentach na teraz Marzena Cześć czy będzie zapis z Live bo chciałabym sobie jutro w pracy posłuchać tak Marzeno będzie zapis z Live będzie na YouTubie także można sobie posłuchać i będzie też podcast to znaczy podcast się pojawi prawdopodobnie albo pod koniec tego tygodnia albo na początku przyszłego tak Witam serdecznie Andrzej i tutaj przecież obligacje Fred pisze to praktycznie to samo co gotówka nie ma dużych spadków ale nie ma też dużych wzrostów ale to zależy o jakich obligacjach mówimy jeżeli mówimy o obligacjach takich detalicznych tak zwanych który często w Polsce są popularne to tam one nie są notowane na giełdzie na rynku więc one nie mają nominalnie spadków tak Czyli Jeżeli kupisz obligacje za 100 złotych to to sprzedaży conajmniej za te 100 złotych a być może jeszcze w międzyczasie w zależności kiedy to robisz dostaniesz jakieś odsetki Tak ale nie ma opcji że kupisz za 100 złotych i sprzedać będziesz musiał 90 ale to nie oznacza że ty nie stracisz realnie na tych obligacjach Bo jest jeszcze inflacja przepraszam Muszę odświeżyć sobie głos sekundka tylko Otóż to że my nominalnie nie stracimy na obligacjach to nie oznacza że my realnie Nie stracimy Wyobraźmy sobie że kup obligacje za 100 złotych dostajemy załóżmy na to stopień złotych a inflacja wynosiła 10 procent czyli zjadł nam 10 procent a my zrobiliśmy tylko pięć złotych więc realnie po uwzględnieniu inflacji straciliśmy dlatego też No trzeba liczyć tak naprawdę w ujęciu realnym poza tym w to co Pokazywałem dla Stanów Zjednoczonych oczywiście bo w Polsce nie było takiego długiego okresu do zbadania to tam przez 40 lat praktycznie ponad nawet No powiedzmy że od lat czterdziestych do początku lat osiemdziesiątych obligacje realnie straciły po prostu pojęciu po skorygowaniu inflację po prostu taka inflata inflacja Tak zjadła ten kapitał że że ta inwestycja po prostu straciła niestety a nie zarobiła dla nas realnie Active Lifestyle nie ma co przepraszać za spóźnienie można sobie wszystko Spokojnie później oglądnąć Maciej A czy nie wyszłoby taniej jakby mieć taki portfel 80 20 kiedy zamiast Etna obligacje kupujemy po prostu obligacje 10-letnie indeksowane inflacją a resztę na przykład chce spx Jedyny minus że rebalancing Maciej Można oczywiście sobie zresztą nawet pokazywaliśmy ja może też podziękuję taki materiał gdzie faktycznie nawet takie portfele proponowaliśmy akurat nie był tam cs2x czyli Eternal smp500 tylko teamspeak3 loading czyli globalny koszyk akcji ale oczywiście pokazywaliśmy jak się nawet historycznie taki portfel z Edo 60-letni indeksowany inflacją obligacjami zachowywał oczywiście to problemem jest problemem jest ten rebalancing i trzeba wiedzieć że wtedy jeżeli my będziemy musieli uważać tej jednostki Nina wcześniej no to tam jest z jednej strony może być ale zwykle jedno Jeżeli robimy to na opodatkowanym koncie podatek A poza tym no są też opłaty przed wcześniejszym umorzeniem takich jednostek takich obligacja nawet nie jednostek obligacji więc jest to nieco technicznie utrudnione ale jest to możliwe nie będę się tutaj rozwodził pod linkuje materiał gdzie opisujemy takie portfele Więc jak najbardziej taka opcja jest natomiast i to już tak tylko jedną rzecz dopowiem przy 20-procentowym udziale obligacji te obligacje polskie czy nawet te do one spowodują całkiem sporo komplikacji A w długim horyzoncie czasu Raczej wiele dobrego to nie będzie tak że one na przykład taka inwestycja będzie lepsza od na przykład Live Strategy 80 20 gdzie mamy owszem obligacje zagraniczne ale no odsyłam raz jeszcze do tego artykuły materiału który będzie w linku do tego i myślę że tam znajdziesz wszystkie odpowiedzi okej Jacek Widzę że wziąłeś się za lekcje z historii w fajnie się słucha jak wykłada na uczelni jak go stracę Dzięki jak widać nie jest to lekkie zajęcie [Muzyka] anioł Jarosław piszesz że zawsze podobają się moje wstawki historyczne No dzisiaj to był wyjątkowy myślę odcinek gdzie był w ogóle dużo historii cały czas pracuje nad tym żeby w oprogramowaniu były kiedyś takie wstawki o przyszłości w której się dane z przyszłości Oczywiście żartuję sobie teraz ale niestety to jest wszystko co mamy w sercu tak się uśmiecham z tyłu jakiś baner system Trader za mną Jarosław mówi No może nie byłby to taki głupi pomysł Może kiedyś Smok Wawelski pozdrawia Jurek Cześć Jurku również pozdrawiam dosłownie się w kwietniu byłem jeszcze u smoka wawelskiego w Krakowie i niebawem znowu zawitam pod koniec maja także pozdrawiam serdecznie No i Jurek Jacku przy planowanej inflacji na poziomie powyżej 5 procent przez najbliższe kilka lat aby ją pobić trzeba będzie co rok mieć z inwestycji prawie 10 procent czy jest to realne wobec tego co się teraz dzieje Jurku więc to wygląda w ten sposób że niestety nikt nie może nam zagwarantować że tu i teraz tym roku i czy w każdym kolejnym nasza inwestycja w ogóle będzie powyżej zera i to realnie po uwzględnieniu inflacji to co inwestowanie mówimy tutaj o pasywnym inwestowaniu może nam z dużym prawdopodobieństwem zagwarantować to jeżeli robimy to naprawdę długo wiele lat wręcz dekad to owszem wtedy wyjdziemy na swoje natomiast No niestety na tym trudność inwestowania polega że nie ma tutaj łatwych i szybkich porad Jak zabezpieczyć się przed inflacją tu i teraz w tym miesiącu Czy w tym roku No niestety to nie jest takie proste i i to jest niestety wielka trudność myślę nawiązuje do pytania Tomasza w kwestii osób w wieku lat na przykład 65-500 tak No to jest problem to jest problem faktycznie z wysoką inflacją żeby się przednią wybronić tu i teraz ale tak jak powiedziałem No niestety nawet obligacje inflacyjne nie są stuprocentowym zabezpieczeniem przed inflacją Mateusz piszę dżem stopa zwrotu z akcji z ostatnich 12 miesięcy wskazuje na to że należy przejść na obligacje obligacje przy rosnących stopach radzą sobie złapała właśnie mamy sytuację Gdzie stopy rosnąco robić Mateusz ja taki przypadek opisywałem przy okazji mojego konta i gdzie również stosuje podwójne odmianę straty z generalnie Ja tam sobie założyłem coś takiego że jeżeli jest to możliwe w w nowej wersji też oprogramowania że jeżeli obligacje nie miały dodatniej pozytywnej stopy zwrotu to po prostu mamy gotówkę albo inaczej może mieć koszyk obligacji z których wybieramy sobie coś do portfela ale jeżeli żadna z tych obligacji nie jest nie jest nie ma dodatni stopy zwrotu no to wtedy mamy po prostu gotówkę czy możemy mieć gotówkę natomiast no nawet gdybyśmy mieli to obligacje No ciężko sobie wyobrazić sytuację taką gdzie przez wiele lat będziemy mieć z jednej strony akcje które tracą i obligacje które tracą może wszystko generalnie traci No oczywiście niczego nie można wykluczyć ale od teraz się tak to złożyło że teraz wszystko po prostu traci i historycznie Zresztą były też takie sytuacje nawet pokazywałem w ogóle o strategii dżem Gdzie w momencie nawet spadków na rynku akcji obligacji również straciły w tym pierwszym artykule o strategicznym jest taka tabelka która pokazuje historycznie Jak zachowywał się obligacje przy spadających akcjach i tam były nie wiem jeden czy dwa przypadki Gdzie również to obligacje traciły także to też nie jest zupełnie coś takiego zupełnie zupełnie nowego Jarosław tutaj jeszcze coś pisze ale okej to już sobie tutaj chłopaki między sobą Tomasz najlepszy wykres to wykres procentu składanego No tak procent składany to jest na pewno coś co warto z tego korzystać z X6 Co zyskami w sytuacji kiedy PLN umocnić się stosunku do dolara z przykładowo 440 na 220 No cóż takie taką sytuację nawet mieliśmy w potrzebna Czy w na początku lat dwutysięcznych i teraz tak jeżeli mielibyśmy wtedy wypłacić cały nasz portfel bo akurat a wtedy akurat polski złoty jest supermoc No to mamy problem natomiast przy inwestowaniu długoterminowym czy to jesteśmy w fazie akumulacji Czy w fazie konsumpcji to zwykle nie jest problemem Bo my zarazem budujemy portfel przez lata i Korzystamy z tego portfela również przez lata więc przez te kilkadziesiąt lat zwykle No ten kurs się uśrednia A mimo wszystko lepiej jest ochronić nasz portfel względem tych głównych walut ja bym się upierał w sensie takim że jeżeli my o chronimy portfel w dolarze w Euro niż polskim złotym to i tak sobie damy radę no czy albo jeszcze inaczej też nie chcę już jakoś rozwijać bo już jest dość późno i już wszyscy prawie śpią nie lubię mówić o przyszłości ale raczej Ciężko mi sobie wyobrazić sytuację że polski złotych będzie drugim Frankiem szwajcarskim i przez kolejne nie wiem ście lat czy wręcz dekad nie będzie mieć taki problem jak Szwajcarzy gdzie polski złoty się bardzo mocno umocnił Marcin Jacku czy Stosujesz jakieś inne strategię niż te które rozmawiałeś czyli M Dżem Jeśli tak to jakie sporadycznie ale to też będę w sumie opisywał i być może po wakacjach się to pojawi w ogóle w oprogramowaniu robię coś takiego jak dopłacam nowy kapitał że mówię zupełnie wprost dopłacam go na spadkach jeżeli na przykład kupuję pozycji mamy już na przykład akcje w portfelu i dokupuję to po prostu robię to na spadkach i stosuję tutaj coś takiego co się nazywa powrotem do średniej opisywałem to też w jednym artykule u siebie i będę chciał to pokazać I w ogóle będę chciał pokazać taką strategię w swoim oprogramowaniu więc więc to właściwie z tego korzystam poza mibm też korzystam z tego że po prostu buduje sobie pozycji Faber chattaway pierwsze pozycje zacząłem wrzucać do portfela w roku 2020 na początku 2020 Rozmawiałem z Tomkiem ja rożkiem który prowadzi obecnie świetnym który polecam Zresztą podcast nic za darmo doradca.tv i z Tomkiem Jarkiem rozmawiają o ich książce śladami warrena buffetta wtedy się tam zobowiązaniem nawet publicznie że będę budował sobie taki portfel No i faktycznie Przepraszam Ja rozmawiałem z Tomkiem w 2019 chyba już nawet nie 820 mniejsza z tym ale w końcu faktycznie przyszedł 2020 wielkie Spadki i wtedy kupiłem pierwszą porcję brightway i generalnie mam taki plan żeby też budować sobie taką pozycję która jest powiedzmy odpowiedzią na część taką Value w portfelu Natomiast w ogóle jeszcze tak wybiegając do przodu to też oczywiście Myślę o takim portfelu stricte z pasywnym na koncie takim już opodatkowanym ale też nie chcę wchodzić Tutaj szczegóły tylko szybko tak nakreślone u mnie temat jest o tyle jest czy też skomplikowany że póki co ja ja nie mieszkam w Polsce jeżeli będę wracał w przyszłym roku Jeżeli do Polski to moja sytuacja podatkowa też się zmieni dlatego też tutaj biorę pod uwagę kwestie bo mówimy tu o portfelu długoterminowym no i to tyle a właściwie trzonem jest to co robię w strategii dżem czyli coś co opisuje chociażby u siebie na blogu Okej to już chyba odpisy tak to już mówiłem zx6 na to pytanie Co się stanie jeżeli portfel się polski złoty się umocni co za ziółka piję Rafał pyta tak żeby mi się nieco lepiej mówiło Chociaż jak widać ja mam Temple że jak mówię Jak jestem z kimś rozmawiam i na przykład bym mógł przez minutę chociaż nie gadać to mi się ten głos regenerował jak mówię sam przez półtorej godziny czy ponad godzinę to niestety tracę głos ziółka to jest jakaś tam mieszanka bez udziwnień są to ziółka Nawet szczerze mówiąc nie wiem co tam jest jakaś mięta jakiś standard jakiś naprawdę nie wiem co to są jakieś gotowe nawet ziółka ale po prostu Ja generalnie codziennie sobie robię te ziółka pije te ziółka więc matą pomagać na głos ale jak widać na struny głosowe ale jak widać nie zawsze w torek potworek pisze żeby się nie interesować jakiś głupi ja okej Jarosław sobie tak myślę Ile czasu nam ucieka dokształcający O inwestowaniu a niech to idzie wszystko pasywnie a ja idę na soczek i bardzo dobrze i o to chodzi właśnie ale czasami żeby dojść do takiego prostego stwierdzenia że naprawdę wystarczy kupić jednego etwa to jednak trzeba przejść taką drogę dookoła Czasami jeszcze mocno po komplikować i popełnić kilka błędów żeby umieć docenić tę prostotę ale bardzo bardzo dobrze dzięki Asiu za polubienia doceniam Waldi Dlaczego dokupić bkb skoro ma teraz falą spadkową czy nie Lepiej poczekać aż ukradł jedno wiesz co ja dokupiłem bardzo niewielki pakiet znaczy dzisiaj dokupiłem szczerze mówiąc się nawet wahałem czy jeszcze dokupić dlatego że to jest stanowi gdzieś tam 10 procent tego co już mam więc to jest naprawdę niewielkiej Pack z to nie jest tak że ja nagle powiększamy dwa razy tą swoją pozycję a czym sklep jedno czy nie Szczerze mówiąc nie wiem Ja już częściowo mam sporo gotówki w portfelu tym swoim głównym portfelu bo częściowo już i tak Wyrzuciło mnie z rynku akcji więc po prostu dokupiłem sobie tego Berka b a co będzie dalej zobaczymy To jest naprawdę z myślą o długim terminie Jacek na czele promowania atlasu pisze Jarosław No tak wyszło trolek potworek pisze żeby zrobić zielony z multi strategią I opowiedzieć jak wygląda taka strategia okej Myślę że to tego liva zrobię może jeszcze nawet w tym miesiącu a Najdalej w czerwcu Maciej pisze Ja mam 30 ale mamy puszcza Jak zobaczy że dla seniora to może będzie miała inny zapach do tego z No i dobrze Myślę że w każdym wieku należy inwestować nawet jak się ma lat Nie wiem 60-70 to wciąż możemy mieć jeszcze 30 a może nawet i więcej lat inwestowania przed sobą Maciej bo jak Ty wyjedziesz portfelem 80-lecia to ona już ma dość A jak zobaczy że dla seniora to wtedy inne reakcje iznik pl pisze Jacku Na jakiej zasadzie rozgraniczać swoje inwestowania aktywne i pasywne przykładowo jeżeli korzystasz z dżemem i sprawdzasz momentem dla smp500 versus all-world Kludi New waves a versus debil raz w miesiącu to pewnie jesteś druga część pytania w tym momencie strategia Poprawię Ci żeby pozbyć się smp500 natomiast dłuższa inwestora aktywnego podpowiada że ceny spadają byłoby do kupować ręczniki pl odpowiedzią na to jest chociażby kupowanie właśnie BHP przy czym ja serio i nikt nie wie tak naprawdę czy czy te wpadki będą pogłębione czy nie na Czy gdybyś mnie pytał osobiście ja bym stwierdził że pewnie nie jeszcze znaczy że może chociaż nie wiem no ale być może jeszcze to nie jest to o czym myślimy od wielu lat że będzie jakaś wielka Głęboka bez sa100 miast jeżeli strategia mówi żeby wychodzić to ja wychodzę natomiast też wiem że jeżeli chcę mieć część walił w portfelu i i odpowiada mi to co robi właśnie spółka Bełchatów a to wtedy dokupuję i korzystam częściowo z tej z tej gotówki i też nie chcę wchodzić tutaj głęboko w szczegóły Ale stosuje też czasami po prostu w niedużym wymiarze i boję się tego powiedzieć o tej porze żeby tutaj też na kogoś żeby ktoś tego z jelenia z gotował ale korzystam też po prostu zaginana czy czasami wchodzę w rynek na spadkach właśnie drugą stronę Division na marinie a później redukuje tą pozycję żeby tego Marcina z tego marzenia nie korzystać i w ten sposób dodaję sobie coś extra do tej stopy zwrotu ale nie chcę tutaj więcej W ten temat teraz chodzi dlatego żeby jakoś pobieżnie ktoś tego Źle nie zrozumiał może wręcz Jak pokażę tę strategię minversion to wtedy i będzie ona w aplikacji to wtedy konkretnie pokażę o co mi chodziło Tak żeby nie było wtedy niedomówień Sebastian pisze Hej Jacek do emerytury 12 lat jestem w PP inwestuje 100% w akcję uzbierane kilkadziesiąt tysięcy złotych Czy w związku ze spadkami przejść na bardziej bezpieczne aktywa i to jest podobne pytanie Sebastian jak wcześniej padło ile się po ją mieć w akcjach ile w obligacjach i tak dalej I niestety ja nie mam na to uniwersalnej odpowiedzi i nikt nie ma takie uniwersalnej odpowiedzi że powie tyle i tyle powinno być w akcjach tyle i tyle powinno być w obligacjach bo poza tym i jak wygląda ryzyko konkretnego portfela czy jak wyglądało historycznie żeby sobie zbadać I co słyszymy się dobrze czujemy to też na to jeszcze nałożyć trzeba twoją konkretną sytuację w sensie takim Czy ty jesteś w stanie sobie poradzić sytuację Gdzie w momencie przejścia na emeryturę będzie akurat bessa i czy mógłbyś na przykład przez kilka lat żyć zmniejszenie emerytury żeby nie trenować na przykład tego portfela bo twoja strategia wypłacania to jest na przykład tak zwany stały procent czyli to Ile jest warty teraz procent czyli jeżeli wartość portfela spadnie to ty wypłacasz sobie na przykład mniej bo na przykład taką strategię wybrałeś więc to jest pytanie które tak naprawdę trzeba kompleksowo zaadresować uwzględnić twoją konkretną sytuację no i wtedy dobrać konkretny portfel konkretną strategię wypłacania i wtedy dopiero dojść do jakichś konkluzji więc ja przepraszam że tak mówię dookoła nie chcę po prostu tutaj czarować że że jest jakaś super jedna odpowiedź która załatwia temat i to co polecam i właśnie do takich rzeczy Chociażby to oprogramowanie moje jest dobre bo tam można sobie takie różne scenariusze przepracować oczywiście na danych historycznych ale można niejako bardziej świadomie sobie wybrać ścieżkę którą chcemy po prostu podążać a wszystko trzeba po prostu tutaj brać pod uwagę właśnie uwzględniając te uwzględniając tą swoją sytuację także to nie jest tylko i wyłącznie konkretna strategia że jest taka i on jest najlepsza tylko też nałożyć na to naszą konkretną sytuację także tyle Sebastian się natomiast jeszcze tak Sebastian jeszcze przepraszam się cofnę 100% akcje No to mimo wszystko jest kolei skrajność znaczy tak wcześniej było 100% obligacje tutaj 100% akcje No nie no raczej 100% akcje to jest to nie jest dobre bo jak się trafi bessa to wychodzenie z niej może być bardzo długie a wręcz nawet historycznie się mogłyby zdarzyć tak że emeryt już by nie doczekał nigdy wyjścia z bez w swoim portfelu w sensie obsunięcia i to tyle odsyłam do poprzedniego lajwa bo tam troszkę w tym temacie mówiłem czy w portfelu disparity Jurek meblosfera twoim zdaniem można zamienić złocone srebro Nie mam pojęcia znaczy Podejrzewam że tak I podejrzewam że to by zrobiło roboty natomiast mówię zupełnie wprost nigdy tego nie testowałem nie sprawdzałem prosta piłka można po prostu wrzucić tam w biurku w oprogramowaniu pobrać sobie srebro kontrakty na srebro czy No tak najlepiej z kontrakty na srebro bo tam będą one sięgały pewnie dodać siedemdziesiątki i po prostu sobie wrzucić zobaczyć jak się to zachowywało aczkolwiek podejrzewam że to wielkiego wpływu nie będzie aż takiego miało przynajmniej historycznie na wyniki tego nie pamiętam dlatego złota było w tym portfelu nefera smyki w tym momencie strategia podpowiedzi żeby się pozbyć snp500 natomiast dusza inwestora aktywnego Okej to już odpowiadają na to swoją drogą jeszcze tylko dopowiem o tyle co prawda mówimy dzisiaj o portalach pasywnych i aktywnych ja w strategicznym stosuje transzowanie znaczy w tym portalu i co jest mały to tam tego nie robię Zresztą tam transakcyjne są wyższe ale natychmiast w amerykańskich czyli moim głównym podstawowym portfelu tam stosuje transzowanie więc mam na przykład obecnie taką sytuację Gdzie częściowo jestem poza rynkiem akcji a częściowo nadal jeszcze mam akcje w portfelu Waldi pyta tak wezmę można sobie ustawiać skład portfela i go przetestować czy nie lepiej byłoby ustalić sobie maksymalną akcentowaną obsługę na przykład 30 procent program wyliczył by najlepszy skład portfela Waldi to jest tak że Oczywiście że można coś takiego zrobić tylko że to będzie najlepszy skład portfela historycznie nie oznacza że będzie najlepszy w przyszłości poza tym są takie portfele jak na przykład portfel raiderio który miał spadek chyba mniejsze nawet niż 20 procent historycznie za 50 lat prawie chłopie 10 lat i miało również bardzo wysoką stopę zwrotu a to wcale nie oznacza że ten portfel będzie tak samo udział w najbliższej dekadzie przy rosnących stopach procentowych więc dlatego ja jestem dużym zwolennikiem [Muzyka] świadomego analizowania danych historycznych No bo siłą rzeczy innych nie mamy natomiast nie szedłbym na skróty w ten sposób że zaprzęgnięte sobie komputer i on mi zbada najlepszy portfel i już kiedyś Nawet wspominają ale może naprawdę kiedyś zrobię odcinek o tym jak ja sam kiedyś robiłem coś takiego jak przystosowaniem coś takiego jak algorytmy genetyczne i byłem w to naprawdę dość mocno zaangażowany co wynika też z faktu takiego że prostu no mój begrand jest informatyczny natomiast to jest świetny przykład na to jak teoria rozmija się z praktyką o i może tak zamknijmy to ten dzisiejszego wieczoru narazie Idźmy dalej Sebastian czy warto poszukiwać specyficznych obligacji czy może nie warto i lepiej pewna obligacje To zależy Sebastian czego oczekujemy Jeżeli mamy wogóle tych obligacji niewiele w portfelu bo dajmy na to że mamy 20 procent to można to załatwić najprościej jak się da Czyli mieć nawet zagraniczną obligacje w postaci ETF A chociaż jest też też już na polskie obligacje tbsp Natomiast jeżeli mamy więcej tego obligacji w portfelu mieć więcej to znaczy więcej niż 30 40 procent a już na pewno jak mają one w ogóle przeważać w portfelu no to wtedy też musimy mieć prawdopodobnie Jeżeli jesteśmy mieszkamy w Polsce część obligacji również polskich i wtedy to jest pytanie czy oczywiście w formie tfa Czy w formie Nie wiem obligacji detalicznych i tak dalej natomiast wtedy raczej się nie ogranicza się tylko do obligacji zagranicznych Andrzej się śmieje że Polski jak CHF No właśnie raczej nam to nie grozi w długim terminie znaczy nawet jeżeli będzie jakieś chwilowe umocnienie polskiego złotego to może się ugryzę się w język ale powiedzmy może tak powiem dyplomatycznie że Szwajcaria swoją pozycję na rynkach finansowych również wypracowała dzięki temu że polityka ich Banku Centralnego historycznie na przestrzeni dekad była prowadzona w bardzo mądry sposób i jest naprawdę to niezależny Bank Centralny i to tyle może w temacie Maciej BRK mnie nie stać belka bo już prędzej Ja również kupuję Bear cub dla jasności chociaż dziś BRK może sobie praktycznie wielu kupić nawet jeżeli nie ma kwoty na pełną na akcję dlatego że można kupować ułamkowe akcję Ale nie ja kupiłem b oczywiście to tak dla jasności Piotr Czy istnieje coś pomiędzy inwestowaniem pasywnym aktywnym czy dołożenie dodatkowej inteligencji w cudzysłowie napisane do strategii zwiększenie częstotliwości procesów decyzyjnych ma sens Piotrze to jest dobre pytanie ale ja postaram się może krótko odpowiedzi bo naprawdę głos wysiada ja bym mimo wszystko rozgraniczyć dwie rzeczy pasywne od aktywnego i tak można się troszkę w pasywnym inwestowaniu troszkę zapędzić czasami nawet za daleko gdzie wchodzimy już na grunt aktywny na przykład robiąc rebalancing można by go tak skomplikować że de facto będziemy robić już prawie że strategię aktywną więc Mimo wszystko ja bym optował za tym że pasywny portfel powinien być prosty nie mówię że zrobić tego leasingu bardziej wymyślny sposób i i też mówiłem wielokrotnie o tym jak można tebanskich robi Zresztą można sobie to sprawdzić chociażby w moim oprogramowaniu i naprawdę jeżeli uwzględnimy kwestie transakcyjne podatkowe to można ten rebalancing robić nieco mądrzej niż to co na przykład ktoś nam powie że robić go raz na kwartał czy raz na rok bez względu na cokolwiek natomiast mimo wszystko rozgraniczyć bym pasywny portfel od aktywnego Czyli jeżeli już chcemy robić alokację zmienną w tym portfelu No to nie jest już pasywny portfel tak jeżeli raz będziemy mieć 25 procent emerging Markets a innym razem 10 procent a innym jeszcze razem 50 procent no to ciężko jest mówić o pasywnym portfelu więc jeżeli chcemy robić aktywną strategię to robiłem to po prostu z otwartą przyłbicą po prostu Jestem aktywnym inwestorem jeżeli jeżeli robię to pasywnie to robił bo mimo wszystko najprościej Jacku A jak podchodzisz do złota pyta Jarosław jak Warren buffett Podpuszczasz mnie tutaj Jarosław wiem że złoto zawsze rozpala bardzo wyobraźnię wielu inwestorów i czasami ja na Twitterze też rzucam coś o złocie i później to jest jak bym poruszył po Kracie tak wkurzający innych inwestorów ja powiem tak ja nie jestem fanem złota ale też uczciwie powiem że troszkę złota mam chociaż to Złoto jest kupione jeszcze kilka lat temu i po prostu i zaczną tam zredukował w międzyczasie część tego złota No i ono jeszcze jest ono miało być w ogóle częścią portfela pasywnego którego jeszcze nie Zbudowałem natomiast o tym głównym rachunku mówię który zresztą jest publiczne ale no ja nie jestem fanem złota nie będę ukrywał natomiast nie widzę problemu ze złotem jeżeli jest częścią przemyślanej strategii natomiast jestem przeciwnikiem złota w sensie traktowania go jako amuletu także bo ktoś powiedział że złoto chroni przed inflacją No guzik No chroni w bardzo długim okresie liczonym w wiekach w tysiącach lat a może nie chronić przez kilkadziesiąt lat i od roku 1980 i wiem że tutaj wielu się teraz wkurzy od roku 1980 do dziś stopa zwrotu złota w ujęciu realnym jest ujemna Cześć Jurek portfelu disparity i tak to już było pytanie Piotr jeszcze tutaj dopytuje chodzi o wyłapywanie długotrwałych trendów i ich zmian Piotrze jeżeli chcemy coś takiego robić to po prostu robiłbym strategię aktywną na przykład jeżeli chodzi o trendy to taką strategię może być strategia dżem polecam sensie zapoznać nie polecam od razu tak w ciemno inwestować natomiast zapoznać się z tą koncepcją smp500 poniżej 4000 pisze Jarosław ciekawy jak będzie za 10 lat no właśnie ciekawy tak Jurek pisze że ueba złota w tym Pretty w tym portalu jest 5 procent tak najlepiej sobie sprawdzić jak to wyglądało historycznie Już dochodzimy prawie do końca Marcin pyta dlaczego Berka są tak wyjątkowe że się tyle o nich mówi wiesz bo znów to jest pewnie temat spokojnie który mógłby zrobić za osobny Live choć dla jasności Ja nie jestem ekspertem od inwestowania w wartość choć też można zarzucać że inwestowanie w Bełchatowie A to już nie jest tylko inwestowanie w wartość bo tam największą pozycją jest spółka Apple natomiast dla mnie Bełchatów jest dlatego fajną rzeczą ponieważ jest to pan może sam portfel Bełchatów jest dość skoncentrowany to jednak jest to powiedzmy taki quady ATV tyle że aktywnie zarządzany ale jednak gdzieś tam z ekspozycją Value czyli przeciwieństwem czegoś co ja robię jeżeli chodzi na przykład o moją część momentum natomiast Bełchatowie jest o tyle Dla mnie też interesujące że jest to spółka która jest No można ją prześwietlić od podszewki i ma znane wyniki od lat 60 tak czyli ma naprawdę Truck rekord już 5F który No ma prawie 60 lat także bardzo zacnie i w tym czasie dla jasności pobiło s&p 500 razy 2 tak Mateusz już ponad dwie godziny Dobranoc No właśnie tak to właśnie miało być że miało być godzinę półtorej już ponad dwie godziny już naprawdę będziemy zaraz kończyć Marcin Jacku stosując Dżem jak długo długość okresu nie musiałeś zrobić z twojej historii stosowania dżem pytam odnośnie podatkowych bo robiąc dżem na koncie opodatkowaną kapitału szukają rozliczeniu rocznym Po pierwsze Marcin Chciałem powiedzieć że przymierzam się do zrobienia modułu podatkowego w oprogramowaniu więc to będzie można sobie też tam policzyć natomiast historycznie i teraz tak z głowy mówię więc nie chcecie wprowadzić w błąd zresztą też zależy od konfiguracji ale tych standardowych ustawieniach Tych co są opisane chociażby w książce strategiem to tam chyba było coś półtorej strategii średniorocznie tak Czyli generalnie jednak każdego roku jakiejś pod byłby do zapłacenia natomiast myślę że jeżeli chodzi o te podatki to fajnie sobie to policzyć będzie już zresztą jak będzie w oprogramowaniu na pewno cię to nie ominie będzie informacja Natomiast generalnie już tak zamykając temat strategii aktywny lepiej jest realizować Jeżeli jest taka możliwość na kontach nieopodatkowanych A z kolei strategię pasywnym na kontach opodatkowanych bo bo tam tych podatków mimo wszystko może być mniej tak także to tyle jeżeli chodzi o te podatki Marcin i myślę że to będzie ciekawe jak policzymy sobie to jak będzie też jak to będzie w oprogramowaniu Igor pisze nie mogę przeprowadzić symulację weste po roku 2020 wiesz co Igor prawdopodobnie masz ustawione benchmarka bo inflację dane które się kończą na 2020 i dlatego cała symbol skończy to tak naprawdę że 100% to jest tym powodem czyli Wejdź sobie w ustawienia tego portfela strategii Wyczyść pole Benchmark albo inflacja i wtedy już powinno być okej i ostatnie pytanie Włodzimierz Czy bank wypłaca dywidendy czy akumuluje i to jest bardzo dobre pytanie I to jest właśnie powód dla którego ja lubię berthel pomimo że większość inwestorów bardzo lubi dywidendy Zresztą samowolę Buffet lubi dywidendy to berkshire Hathaway nie wypłaca dywidendę czy tylko je akumuluje Warren buffett tym mówi wprost że on woli żeby to inwestor zdecydował Kiedy będzie chciał sobie wypłacić dywidendę Czyli mówiąc po prostu sprzedając akcje natomiast berkshire Hathaway póki co nie wypłaca tak już żeby rozluźnić jest już po 22:00 klimat brightway wypłacił oraz Podobno w historii i w swojej historii w latach 60 albo 70 chyba w dziesiątych wypłaciło raz dywidendę i Warren buffett to skomentował także w momencie kiedy zapadła decyzja o wypłacie przez drh.tv dywidendy On prawdopodobnie był w toalecie i dlatego ta decyzja zapadła ponieważ Jego zdaniem to była głupia decyzja umiem się do tego przyznać znaczy z jego perspektywy głupia natomiast nie wypłacają być może kiedyś będą musieli w sensie będą już tak wielcy że po prostu to będzie no wręcz ratunkiem dla nich ale póki co nie wypłacają Dziękuję serdecznie wszystkim dzięki Jarosław do usłyszenia Dziękuję wszystkim serdecznie za uwagę również dziękuję Włodzimierz Bardzo dziękuję ponieważ to miał być godziny z hakiem A wyszedł ponad dwugodzinny Live więc bardzo dziękuję że tak długo ze mną wysłaliście Serdecznie pozdrawiam i jeszcze chciałem ty za powiedzieć że ten materiał będzie również w formie podcastu więc jeżeli ktoś chce sobie przesłuchać a nie chcę tego oglądać na YouTubie to w przyszłym tygodniu najdalej myślę formie potasowej również będzie taka możliwość trzymajcie się ciepło Dobrego wieczoru Do usłyszenia bye bye bye