Psychologia inwestowania dużych pieniędzy – praktyczne zasady [Psychologia dużego kapitału]

Milion złotch na koncie. Brzmi jak spełnienie marzeń, ale w praktyce bywa sporym źródłem stresu. Inaczej reagujemy na wahania rynku, inaczej podchodzimy do ryzyka, a decyzje, które przy 10 000 zł wydają się niewinne, przy dużym kapitale mogą kosztować nowy dom. Na bazie wypowiedzi ekspertów z panelu jak zainwestować milion złotych i dlaczego inaczej niż 10 000 pokażemy jak rozsądnie podejść do dużych pieniędzy i jaką rolę odgrywa psychologia inwestora. Zapraszam serdecznie na odcinek. Partnerami konferencji Racjonalny Inwestor są Nobel Securities, Exante, Dom Maklerski Banku Ochrony Środowiska, Giełda Papierów Wartościowych w Warszawie, XTB, Orlen, Dom Maklerski Navigator, Saxobank oraz Inner Value. Przy 100 000 strata 20% jest bolesna, ale do udźwignięcia. przy milionie. Ten sam procent oznacza utratę 200 000 i zupełnie inne emocje. Eksperci biorący udział w panelu jak zainwestować milion złotych i dlaczego inaczej niż 10 000 zwracają uwagę, że przy dużym kapitale zmienia się nie tylko struktura portfela, ale przede wszystkim głowa inwestora, jego tolerancja na ryzyko, podejście do dywersyfikacji i oczekiwania wobec stób zwrotu. Polacy jako społeczeństwo bogacą się i z roku na rok na rynkach kapitałowych lokują coraz większe kwoty. Z drugiej strony nie brakuje też sytuacji, gdy z dnia na dzień wchodzą w posiadanie dużej kwoty, czy to dzięki sprzedaży nieruchomości, czy przejmując spadek. Wówczas stają przed sporym wyzwaniem, jak ten kapitał uchronić przed inflacją i jak go racjonalnie zagospodarować. Jedną z opcji jest giełda. Książkowa zasada 100 minus wiek sugeruje, że 30latek powinien aż 70% majątku trzymać w akcjach. Eksperci podkreślają jednak, że przy dużych kwotach proste reguły szybko zdarzają się z rzeczywistością oraz z emocjami. Jak mówi Eliza Dąbrowska, Departament Analiz Doradztwa Nobel Securities, będąc młodą osobą niedoświadczoną w inwestowaniu na giełdzie, gdybym miała możliwość posiadania miliona złotych i miała te 700 000 ulokować na giełdzie, powiem szczerze, byłabym cykorem. Nie wiedziałym co zrobić. Wydać milion złotych, prosta sprawa. Zainwestować go z głową to już troszeczkę większe wyzwanie. Jak dodała, duży kapitał rzadko jest zabawą. To często pieniądze z wieloletnich oszczędności, sprzedaży firmy czy mieszkania. Błąd w alokacji może realnie przełożyć się na styl życia, emeryturę albo bezpieczeństwo rodziny. To automatycznie podnosi poziom stresu i zmniejsza tolerancję na ryzyko, nawet u osób, które wcześniej robiły agresywne strategie. Jak dodała przedstawicielka Nobel Securities, wspólny mianownik jest jeden. Struktura portfela musi być uszyta pod konkretnego inwestora, jego sytuację finansową, temperament i plany, a nie pod tabelkę z poradnika. Punktem wyjścia przy każdej inwestycji powinno być ustalenie celu i czasu jaki mamy na realizację planu. Przy tej samej kwocie portfel osoby odkładającej na emeryturę będzie wyglądał inaczej niż portfel kogoś kto za 5 lat chce kupić dom lub czy za rok nowe auto. Jak podkreśla Arkadiusz Wójcik, dyrektor zarządzający polskiego oddziału Exante, nie skupiałbym się na kwocie, którą mamy do inwestowania. Czy to jest milion 700 000 czy 10. Najważniejszą rzeczą jest horyzont czasowy. W jakim chcemy chcemy inwestować oraz jaki mamy cel inwestycyjny. Jeżeli plan zakłada, że pieniądze będą potrzebne za 5 s lat, portfel może zawierać wyższy udział akcji i funduszy ETF. Jeśli idzie o kapitał nie za chwilę, górę biorą płynność i bezpieczeństwo, czyli depozyty, obligacje, krótkoterminowe, fundusze dłużne. Im większa kwota, tym częściej pojawiają się równolegle różne cele. Część na dom, część na emeryturę, część na bieżące życie. To wymusza budowę kilku szuflad w jednym portfelu. Przy milionie złotych procenty przestają być abstrakcją. 10% z 10 000 to 1000 zł, czyli tyle co weekendowy wyjazd. 10% z miliona to już luksusowy samochód. Ta różnica sprawia, że wielu zamożnych inwestorów patrzy na ryzyko zupełnie inaczej niż osoby z małymi portfelami. Eliza Dąbrowska zwraca uwagę, że przy dużych pieniądzach klienci często nie oczekują już 20% rocznych stóp zwrotu. Zadowallają się nudnymi kilkoma procentami miesięcznie pod warunkiem, że ryzyko obsunięcia kapitału jest pod kontrolą. Jednocześnie ograniczają liczbę pozycji w portfelu. Nie chcą pilnować kilkudziesięciu spółek. Wolą kilka, kilkanaście większych ekspozycji. Jak ocenia Eliza, jak ktoś dysponuje wolną kwotą rzędu miliona czy dwóch złotych, to szczerze powiedziawszy nie musi ze wszystkich swoich inwestycji wyciągać 20% zwrotu. Przy takich dużych portfelach klienci nie chcą rozmieniać się na drobne. Uważają, że portfele są za bardzo rozbudowane i skracają listę. A dochodzi do tego klasyczne FOMO. Strach, że pociąg odjedzie, który mocno hamuje decyzję o realizacji zysków czy zmniejszeniu ekspozycji na akcj kilkuletniej hossie, a przy dużych kwotach ten strach bywa wręcz paraliżujący. Dane z globalnych platform pokazują, że wraz z wiekiem rośnie wartość rachunków, a maleje apetyt na ryzyko. Młodzi inwestorzy dysponując mniejszymi kwotami są skłonni szukać szybkich zysków czasem za pomocą instrumentów z dźwignią. Jak mówi Aleksander Mruzek, relationship manager w Saksoanku, panuje przekonanie, że inwestowanie to szybka droga do bogactwa, więc młode osoby chcąc zwiększać nominalną kwotę zysku uciekają w spekulację lewowaną. Inwestowanie długoterminowe jest w miarę proste, ale spekulacja lewerowana jest ciężkim kawałkiem chleba i zazwyczaj kończy się porażką. Przy milionie złotych tego typu strategie stają się skrajnie ryzykowne. Kilka nietrafionych transakcji na kontraktach CFD może zjeść kapitał, który miał pracować na emeryturę lub bezpieczeństwo finansowe rodziny. Dlatego grube ryby, które swoje już przeżyły na rynku, zwykle stawiają na szeroką dywersyfikację zamiast pojedynczych strzałów, mniejszą liczbę transakcji, za to lepiej przemyślanych, unikanie dużej dźwigni finansowej i ryzykownych struktur, których nie rozumieją. Eksperci są zgodni. Dywersyfikacja ma sens przy każdej kwocie, ale przy dużych portfelach nabiera zupełnie innego wymiaru. Chodzi nie tylko o podział na akcje i obligacje, ale też o regiony, waluty i sektory gospodarki. Jak podkreśla Arkadiusz Wójcik, zalecałbym dywersyfikację przy każdej kwocie, czy to 1000 zł, czy 10 milionów, po to, żeby nie stracić dużej części majątku, gdyby coś się złego wydarzyło. W praktyce wygląda to tak, że zamożni inwestorzy dzielą portfel na kilka warstw. Pierwsza część bezpieczna, gotówka, depozyty, obligacje skarbowe i korporacyjne. Druga część wzrostowa, akcje i ETFY na szerokie indeksy, w tym globalne. Trzecia część tematyczna, sektorowe ETFY czy pojedyncze spółki, a także część alternatywna, czyli złoto, czasem nieruchomości wybrane alternatywę aktywa. W panelu mocno wybrzmiał również wątek dywersyfikacji geograficznej. Rozsądny portfel dużego inwestora nie jest dziś przyspawany tylko do giełd papierów wartościowych. Naturalnym kierunkiem jest dołożenie ekspozycji na USA, Europę Zachodnią, a czasem rynki wschodzące, zwykle za pomocą ETFów. Statystycznemu Polakowi myślącemu o zainwestowaniu dużej kwoty często jako pierwsza przychodzi do głowy nieruchomość na wynajem. Eksperci zwracają jednak uwagę, że rynek kapitałowy oferuje dziś znacznie szersze spektrum możliwości, często prostszych w obsłudze i lepiej zdywersyfikowanych niż pojedyncze mieszkanie. Coraz większą rolę odgrywają ETFy, fundusze odwzorowujące zachowanie indeksów sektorów czy koszyków aktywów. Na GPW pojawiły się między innymi ETFy na indeks dywidendowy, sektor obronny czy obligacje. Jeden zakup daje ekspozycję na kilkanaście lub kilkadziesiąt spółek, co z automatu ogranicza ryzyko pojedynczej porażki. Osobny wątek w dyskusji poświęcono złotu. Zamiast fizycznych sztabek kupowanych ze spreadem sięgającym kilkunastu procent inwestorzy mogą korzystać z ETFów opartych na cenie Spot z London Ballon Market Association, gdzie złoto jest fizycznie przechowywane w skarbcu oraz objęte dodatkowymi standardami odpowiedzialnego pozyskania. Opłata za zarządzanie jest relatywnie niska, a problem bezpiecznego przechowywania znika. Jak zauważa Bogdan Kornacki z GPW, teraz nie trzeba stać w kolejce po złoto. Mając zwykły rachunek maklerski można kupić ETF i bez wychodzenia z domu zainwestować w fizycznie zabezpieczone złoto. Z punktu widzenia psychologii ważne jest to, że tak zbudowany portfel nie opiera się na jednym pomyśle typu jeszcze jedno mieszkanie. Zamiast tego mamy kilka nóg. Część dochodową, część wzrostową i część ochronną, co ułatwia przetrwanie giełdowych turbulencji. Eliza Dąbrowska podpowiada, że dobrą opcją jest test na małych kwotach. Jak przyznała na własnym rachunku zbudowała niewielki kilkuinstrumentowy portfel nastawiony na pasywny dochód tak ułożony by niemal co miesiąc na konto wpływała dywidenda lub odsetki. Co ważne zrobiła to przy relatywnie niewielkiej kwocie. Jak dodała Eliza Dąbrowska to dobra lekcja dla każdego inwestora. Zanim w ręce trafi duży kapitał warto wypracować nawyki. Planowanie, trzymanie się strategii, akceptację zmienności na mniejszym portfelu. Nawet kilka tysięcy złotych pozwala przetestować jak reagujemy na spadek wartości portfela. Czy mamy tendencję do panicznego zamykania pozycji? Czy potrafimy trzymać się planu i nie zmieniać strategii co tydzień? Czy bliżej nam do dywidendowego spokojnego snu, czy jednak do szukania dynamicznego wzrostu. Wraz z wysokością portfela rośnie nie tylko odpowiedzialność, ale i złożoność możliwych rozwiązań. Do gry wchodzą rachunki zagraniczne, optymalizacja podatkowa, różne klasy aktywów, a także kwestie sukcesji. Dla osób mniej zorientowanych w możliwościach inwestycyjnych opcją do rozważania jest pomoc profesjonalnego doradcy. Jak ocenia Liza Dąbrowska, przy takich bardzo dużych portfelach profesjonalny doradca inwestycyjny, który pomaga przy skonstruowaniu portfela uszytego na miarę, po prostu się przydaje i jest chętnie wykorzystywany. Czas, który musielibyśmy samodzielnie zainwestować w naukę, jak ułożyć tak duży portfel, będzie niewspółmierny do kosztów fachowej porady. Jednocześnie Aleksander Mruzek studia oczekiwań wobec doradców i przypomina, że nawet najlepszy specjalista nie zwalnia klienta z myślenia. Jak podkreśla Aleksander Mruzek, nawet korzystając z usług doradcy inwestycyjnego, nie zwalnia nas to z wykonania podstawowego intelektualnego ćwiczenia. Warto mieć choć elementarną wiedzę, żeby wiedzieć co doradca na naszym koncie robi, móc z nim dyskutować i konfrontować jego pomysły. W praktyce przy dużych portfelach sensownym modelem jest podział ról. Inwestor definiuje cele, horyzont, tolerancję na ryzyko i ogólną strukturę portfela, a doradca pomaga dobrać konkretne instrumenty i zadbać o kwestie techniczne, formalne i podatkowe. Milion złotych nie wymaga magicznie innej wiedzy niż 10 000 zł. Wymaga za to dużo większej samoświadomości, pokory wobec rynku, a także gotowości, by czasem zarobić trochę mniej, ale spać spokojniej. I właśnie te elementy, psychologia, dywersyfikacja i dopasowanie do życia inwestora, eksperci stawiają najwyżej, gdy w grę wchodzi naprawdę duży kapitał. A dzisiejszy artykuł powstał w oparciu o materiał na podstawie panelu jak zainwestować milion złotych i dlaczego inaczej niż 10 000. Z nagraniem całej dyskusji oraz pozostałymi materiałami możesz zapoznać się na kanale stokach.pl. pl na platformie YouTube. Myślę, że jednym z wniosków z dzisiejszego materiału jest to, że milion nie zmienia zasad inwestowania, ale potrafi zmienić samego inwestora. Daj znać, czy sam obracałeś większym kapitałem, jednocześnie jak się wówczas zachowywałeś, czy zachowałeś zimną krew, czy może jednak poniosły cię emocje. Czekamy również na wasze opinie dotyczące materiału o psychologii inwestowania. Czy chcielibyście więcej tego typu treści? Ja się z wami już żegnam.