Spekulacja, a świadome inwestowanie. Analiza fundamentalna spółek w praktyce – Rafał Irzyński [Analiza fundamentalna a spekulacja]

wbrew pozorom Ja czasami lubię krachy bo
już Jestem zaprzyjaźniony ze spadkami wartości portfela i ja się dobrze czuję
Jeżeli mam świadomość i przekonanie że spółki które mam aktywa które mam tak
naprawdę fundamentalnie no nie zasługują na takie
spadki albo znam ich prawdziwą wartość to wiem że w długim
terminie prędzej czy później do tej ta wartość zostanie osiągnięta przez rynki
A wiadomo że rynki mają to do siebie Że potrafią
albo bardzo mocno przecenić właśnie Chociażby z różnych czynników ale między
innymi z czynników psychologicznych również dzień dobry Dzień dobry witam
wszystkich w kolejnym odcinku podcastu dzisiaj porozmawiamy o tym czym się
różni spekulacja od inwestowania A moim gościem jest mój redakcyjny kolega
główny analityk ra iński Dzień dobry cześć no dobrze
podsumowaliśmy ten miniony rok w portfelu
petard pokazaliśmy wytypowali takie typy inwestycyjne na
2025 rok do portfela kup i zapomnij No i tak sobie pomyślałem żebyśmy mogli
dzisiaj właśnie porozmawiać o tym czym się różni spekulacja od inwestowania No
bo często mam wrażenie trochę pojawia się dużo mylnych pojęć na ten temat jak
ty byś w ogóle to zdefiniował czym dla ciebie jest inwestowanie Czym jest dla
ciebie spekulacja Wbrew pozorom to nie jest łatwe pytanie szczególnie jeżeli
odbiorcami są osoby które No nie mają większego doświadczenia w
inwestowaniu to po pierwsze Po drugie jeszcze trochę
chciałbym nawiązać do tego 24 roku który podsumowaliśmy
w nas portfelach to w poprzednich nagraniach
już pewnie widzieliście możecie się zapoznać jakie były tego efekty na tle
poprzednich lat no to ten miniony rok był niełatwy z punktu widzenia właśnie
inwestowania a łatwiejszy z punktu widzenia
spekulacji bo jak te wyniki pokazały tych naszych
portfeli w których głównie strategią inwestycyjną jest
zaawansowana i taka No czasochłonna analiza
fundamentalna spółek No to one nie przyniosły aż tak dużych stóp zwrotu jak
jakie można było osiągnąć w poprzednich latach Jakie były osiągane przez nasze
portfele w poprzednich latach Natomiast w że tak
powiem tych regionach spekulacji właśnie można było dużo więcej zarobić tak
Czytaj spekulacja na kryptowalutach właśnie z premedytacją używam słowa
spekulacja nie inwestowanie o czym pewnie w tym
podcaście będziemy mówić
więcej sporo też dużo więcej niż na polskim rynku i na polskich spółkach
można było zarobić na rynku amerykańskim Któryś już rok z rzędu w ostatnim czasie
ale umówmy się my z Polski odważę się powiedzieć w 95 lub
nawet więcej jeśli chodzi o ilość inwestorów my spuj
na rynku amerykańskim bo my nie jesteśmy w stanie tutaj z Polski w znakomitej
większości na tyle znać te spółki na tyle analizować nie tylko spółki ale
otoczenie tamtej gospodarki tamtej giełdy tamtych inwestorów i tak dalej i
tak dalej żeby mo żebym ja mógł to określić że to jest faktyczne
inwestowanie nie mi to bardziej po prostu przypomina bardziej spekulacje i
takie na chybił trafił troszeczkę może nie aż tak strasznie na hibi trafił ale
jednak dużo więcej jest tam roli gry w chybił
trafił a nie takie fundamentalne inwestowanie no właśnie no bo mam
wrażenie że jest trochę taki kryzys właśnie inwestowania bo to co
wspomniałeś trochę w zeszłym roku bardziej opłacało się spekulować tak no
ten rajd pod trumpa tak że on zwycięży i na przykład nie wiem spółka elona maska
będzie na tym zyskiwać po czym się okazuje że wyniki w ogóle sprzedaży za
cały rok Tes są słabe No ale to to można powiedzieć taki trochę spekulacyjny rajd
ale się opłacił tak całe kryptowaluty też dość spekulacyjna sytuacja ale też
się opłaciła No mam wrażenie że te ostatnie lata takie trochę od pandemii z
pewnymi małymi okresami wyjątku ale są takim okresem że rzeczywiście trochę tak
że ci amatorzy spekulanci całkiem nieźle radzą sobie na rynku py tyl czy to może
być taka taki charakter rynku długoterminowy w długim terminie i nawet
w średnim terminie bym powiedział moim zdaniem jest to wykluczone Czy znasz
jakiegoś spekulanta na świecie który nie korzystając z
analizy fundamentalnej czy nawet technicznej ale tylko opierając się na
spekulacji pod dorabiał się bardzo dużych pieniędzy nie w ciągu roku dwóch
tylko na przykład w okresie 10 15 lat czem
później często szybko je tracą A no właśnie o to chodzi Tak czyli
krótkoterminowo spekulacja może przynosić bardzo fajne efekty ale bardzo
często jest to właśnie ten pierwszy krok później do utraty nie tylko tego
wszystkiego co się zarobiło ale również jakiegoś tam swojego
kapitału i myślę tutaj że
spekulacja nie jest dobrym pomysłem jest na pewno może być formą zachęty do
inwestowania jakimś tam Pierwszym krokiem do odkrycia Czym jest
inwestowanie i następnie pogłębiania Czym jest inwestowanie takie
prawdziwe chociażby w oparciu o fundamenty ale spekulacja na pewno w tym
okresie przede wszystkim bardzo dużej aktywności marketingowej domów Forex
nowych No zdecydowanie się wybija marketingowo przyprowadza na rynek
kapitałowy tych przysłowiowych Kowalskich Johnsonów
i tak dalej No i teraz właśnie widzimy taką nie wiem czy mogę nazwać słowo i
pojęcie hossy ale faktycznie taka Hossa napływowa foreka jest
foreka Mam tu na myśli to że to są pieniądze na marketing wydawane przez
brokerów Forex nowych I ewidentnie to widać No i teraz
pytanie jak to długo potrwa i ile z tych osób przejdzie ze spekulacji do
inwestowania No a tym bodźcem będzie utrata dużych części spekulacyjnych
zysków Bądź Bądź nawet utrata kapitału No właśnie bo to jest tak że każdy na
początku jest spekulant tak każdy kiedyś zaczynał inwestować i każdy tak naprawdę
nie do końca wiedział co robi w co inwestuje jak to funkcjonuje zawsze
jesteśmy na początku spekulant pytanie czy chcemy nimi zostać
naw czy właśnie przetransformować w pewnym momencie ten swój warsztat
inwestycyjny w kierunku bardziej właśnie inwestowania No i
teraz jak do tego podejść tak no bo często się mówi że analiza fundamentalna
jest bardzo trudna jak z punktu widzenia ciebie jak ty sobie radzisz Czym dla
ciebie jest w ogóle analiza fundamentalna to tak na pierwsze
skojarzenie jest to absolutnie podstawa moich inwestycji
ale to co ja mogę powiedzieć Z czym kojarzy mi się i na co się przykłada ta
analiza fundamentalna to na systematyczność osiąganych stóp zwrotu
No bo jak nazwa tego podcastu procent składany to jest właśnie ten 9 10 11 cud
świata tak naprawdę moim zdaniem i myślę że wyznawcy warena buffetta wiedzą o tym
najlepiej dlaczego to działa i i w jaki sposób no i w spekulacji jest bardzo
ciężko osiągnąć właśnie tą regularność powtarzalność
spekulacja jest bardzo sexy No bo może dawać 100 200 300 400 proc wzrostu w
bardzo krótki okres czasu ale moim zdaniem jest to no niesamowicie ciężkie
do powtarzania A właśnie inwestowanie w oparciu o analizę fundamentalną bądź
innego rodzaju analizy już taką powtarzalność jak najbardziej
mogą przynieść pytanie czy czy inwestorzy poszczególni są na tyle
wytrwali na tyle cierpliwi żeby tą wiedzę niełatwą umówmy się zdobyć No i
teraz przejdźmy takich do takich konkretnych przykładów No bo okej często
inwestorom analiza fundamentalna kojarzy się nie wiem z jakimiś modelami wyceny
że dzisiaj wyceniamy spółkę No i na tej podstawie tylko decydujemy się czy
kupimy jej czy nie Ale pamiętajmy że ta wycena jest na dany moment na daną
chwilę tak cały czas jakieś informacje dane się pojawiają no i też
mamy różnego rodzaju charakter spółek fundamentalnych i tutaj takie przy
przygotowałem Takie przykłady tak no bo są strategie inwestowania w oparciu o
fundamenty takim klasycznym najczęstszym No to są takie spółki które mają wyraźne
trendy wynikowe tak Czyli poprawiają przychody poprawiają
zyski one rosną No ale to też nie jest tak
że kupowanie tego rodzaju spółek gwarantuje zawsze sukces No bo też
trzeba mieć świadomość ile to może być warte tu Oczywiście masz rację w tym co
powiedziałeś dużo łatwiej pewnie będzie to zrozumieć na konkretnych
przykładach jednym z najczęściej używanych przykładów do Właśnie takich
spółek z tymi cechami wyników wzrostowych jest jest DIN Polska przez
wiele lat praktycznie od io te wyniki bardzo regularnie rosną No i co ciekawe
ta spółka w ogóle nie wypłacała jeszcze dywidend więc No jest tak jakby poza
jakimikolwiek zestawieniami spółek dywidendowych ale za to ona tam wzrosła
z poziomów 40 50 zł do ponad 400 tak teraz gdzieś tam mamy jakąś korektę co
będzie dalej tego nie wiadomo tak no ale przez wiele lat faktycznie bardzo
systematycznie poprawiała przychody zyskowność Więc te wszystkie wskaźniki
rynkowe cz forward cz I tak dalej no one pięknie rosły i rynek wyprzedzał tak
jakby tą przyszłość prawda Czyli inwestorzy kupowali tą spółkę kiedyś
Przy wycenie cz 30 40 czy 45 a i tak są teraz zarobieni po solidne kilkadziesiąt
procent czyli wyraźnie powyżej benchmarków No i to są właśnie takie już
wkraczamy w świat pojęć które no trzeba znać aby dalej
zgłębiać ten temat ale oczywiście ten przykład wydaje mi się że jest bardzo
fajny i tego typu spółek jak się potrafi szukać to jest bardzo ciężkie znaleźć
umówmy się taką spółkę ale nie jest niewykonalne No i teraz pytanie czy mamy
tyle wytrwałości mamy tyle smykałki Żeby tej analizy fundamentalnej się nauczyć
no bo to jest obszerny
temat są jednak też inne sposoby podchodzenia
do fundamentów na przykład szukanie właśnie spółki która na przykład ma
negatywne tendencje wynikowe i one się zmieniają czyli na przykład nie wiem
spadają jej zyski nagle albo ten trend spadkowy się wyhamowuje albo
najlepiej zawraca No i to też jest trochę inny charakter podejścia do
analizy fundamentalnej i sposobu analizowania tych spółek Zgadza się
generalnie jeśli już mówimy o takim inwestowaniu to moglibyśmy co najmniej
kilkanaście segmentów bądź grup podzielić różne spółki różne CASY i
sobie przyporządkować i opowiadać teraz o tych grupach tak mówimy teraz o
drugiej grupie którą akurat sobie wybrałeś
owszem to są akurat spółki na których można zarobić najwięcej albo prawie na
jednej jedne takie z najwyższych stóp zwrotu No ale to jest już bardzo
zaawansowana szkoła jazdy żeby coś takiego znaleźć No bo poniekąd łapiemy
spadający nóż prawda i żeby nie poucinać po ramie No to trzeba
tutaj No bardzo zaawansowanie wejść właśnie wyniki finansowe w przepływy
finansowe tej spółki w otoczenie branżowe tej spółki prawda co się dzieje
czasami nawet i w regulacje prawne dotyczące tej branży aby prawidłowo
oszacować kiedy jest dołek wynikowy bądź te bądź też dołek koniunkturalny dla
całej spółki bardzo często taki dołek też nie trwa tydzień dwa trzy tygodnie
tylko kilka kwartałów ja znam spółki które nawet i półtora d lata były gdzieś
tam na dołkach i musiały czekać aż te wyniki najpierw tempo spadków
wyhamuje później były płaskie dynamiki i następnie
branża zaczyna się odwracać zaczyna się rozwijać ze zwijania bądź następuje w
branży mocne przyspieszenie A ta spółka na tyle się zrestrukturyzować takie wskaźniki
sposoby zarządzania prowadzenia biznesu No bo kryzys zawsze wzmacnia ZW powi w
zmusza spółkę do poprawy efektywności właśnie bo no bo to jest takie fajne
oczyszczenie że jak mamy jakiś kryzys w gospodarce to słabi padają a ci mocni
się restrukturyzująca i i właśnie takich
spółek Najlepiej szukać żeby najwięcej zarabiać no i tutaj też możemy wymienić
kilka takich casów No słynne z portfela petard CASY xtb czy AZ bisu swojego
czasu Libet był takim przykładem spółki która zaliczyła taki taki zwrot ostatnio
może nie aż tak bardzo ale deweloperzy byli w takiej sytuacji Jeszcze przed
wejściem kredytu BK 2 No i tak pewnie Jakbyśmy teraz sobie
chcieli powymieniać tak z 10 minut można byłoby wymieniać CAS z ostatnich 10 lat
ale tak jak najbardziej są to wręcz powtarzalne
sytuacje Czyli jeżeli nauczymy się tego Jak wyszukiwać musimy sobie zdać
sprawę że to jest też jakieś ryzyko ale jeśli
takie umiejętności No to to jest później powtarzalne po prostu no i ostatnią
grupa o której chciałem wspomnieć takiego podejścia do analizy
fundamentalnej No to jest trochę taka gra już nie pod poprawę wyników nie pod
kontynuację pozytywnych wyników tylko pod poprawę sytuacji w bilansie albo po
wartość pod wartość która jest w bilansie spółki No to chyba jest jeszcze
Wyższa Szkoła porównywalna bądź jeszcze
wyższa ja mogę tylko teraz powiedzieć że ja lubię grać pod odzyskanie wartości
Chociażby z perspektywy bilansu ale ostatnie lata pokazują że inwestorzy nie
lubią tego typu casów I mimo tego że spółka odzyska jakąś tam swoją kondycję
to rynek potrzebuje bardziej czów tak Czyli
pozytywnych żeby jakiś cz się pokazał A nie że mamy
straty więc mamy ujemny cz czyli coś czego się nie
stosuje i teraz tego typu inwestowanie przynosi słabe wyniki ale w przeszłości
przynosiło właśnie duże wyniki No bo między innymi ta podstawa bilansu
chociażby w casie xtb czy asbis właśnie dała taką podpowiedź że to może być
właśnie ta spółka która zrobi taki Turn jak najbardziej No takim kejsem który
pod który teraz jest taka gra pod pod powrót do wartości bilansowej jest
chociażby PKP Cargo No bo tutaj wartość majątku takich aktywów trwałych
chociażby w PKP Cargo No jest wielom liard nowa spółka wyceniana na setki
milionów złotych oczywiście gra się to czy jak tą
spółkę uda się zrestrukturyzować no bo w krótkim terminie nie ma potencjału żeby
tam przychody jakoś nagle wzrosły ale przez cięcie kosztów można jak
najbardziej tą spółkę doprowadzić nawet na pewnie pozytywne przepływy pieniężne
No i pytanie czy jak spółka będzie miała już pozytywne przepływy pieniężne i na
przykład wynik finansowy zero więc cz dalej będziesz miał praktycznie
niemożliwy do obliczenia bądź taki który będzie totalnie nieatrakcyjny ale
wartość bilansowa No to wartość majątku netto po odliczeniu wszystkich
wszystkich długów będziesz miał przykładowo tak nie wiem 3 miliardy a
wycena spółki 400 milionów prawda wydaje się że to jest zbyt duże przechylenie No
właśnie i wtedy wystarczy że rynek stwierdzi dobrze No to mamy te 3
miliardy netto majątku bez długu mamy spółkę wyceniono załóżmy w taki jakimś
tam momencie na 400 milionów to my ją teraz wycenimy na 800 i tak będzie
znacznie poniżej majątku ale jest 100% wzrostu tak a jak rynek stwierdzi że
wyceni na miliard czy na 1/3 tylko majątku no to już jest co innego No
dobrze i Teraz dochodzimy do naszego portfela petard Zresztą sam wymyśliłeś
nazwę tego portfela te petardy są od ciebie więc tutaj macie winowajcę Jak
się pytacie ale tutaj trzeba powiedzieć jedną ważną rzecz że my
właśnie ukuli miy te sobie te takie nazwy tego portfela No bo tam wyznajemy
taką bardzo konkretną filozofię inwestowania to znaczy no
historia pokazuje że właśnie najlepsze efekty najwyższe stopy zwrotu przynosiły
inwestycje w takie zgj bardziej ry wizerunkowo spółki które rzeczywiście
fundamentalnie przedstawiały dużo wyższą wartość No i takim chyba najlepszym
przykładem o którym też mówiłem który teraz cały czas jest w portfelu petard
No to jest ten CD Projekt CD projekt oczywiście Śledzimy od bardzo bardzo
dawna nie tyk liśmy go przy 400 zł jak był Hype
na cyberpunka No ale w pewnym momencie kiedy była ta panika i kurs spadł
poniżej 100 zł No to zdecydowaliśmy się dołączyć tą spółkę do portfela petard to
jest chyba taki najlepszy też sposób albo przynajmniej dobry szukać spółek
które mają wewnętrzną dużą wartość i wokół których jest takie trochę
przesilenie emocji zwłaszcza w tym negatywnym kierunku i wbrew pozorom było
trochę takich historii na polskim rynku kapitałowym w ostatnich kilku
lat wręcz niemało bym powiedział tak no portfel petard
poszukiwanie petard które wybuchną ale w tym pozytywnym
znaczeniu No przez pierwsze lata prowadzenia portfela petard było nam
łatwiej bo poruszaliśmy się w małych i średnich
spółkach tam dużo łatwiej znaleźć właśnie te petardy które mogą poros po
setki procent to nam się dużo częściej udawało niż przez ostatni rok czy dwa No
ale wraz wiadomo z naturalnym wzrostem wartości
tego teoretycznego excelowy Jak to niektórzy
mówią portfela No to trzeba było przejść na
właśnie spółki płynne No bo już to jest też również odzwierciedlenie takiego no
zwykłego życiowego Casu zaczynając od 70 000 i mając siem
spółek w portfelu No to 100 00 czy 15000 zainwestować w małą spółkę z New
connectu która może wybuchnąć i może być tą petardą przysłowiową No to nie ma
problemu ale mając milion złotych inwestując po 150 000 w jedną pozycję No
to tego już się nie da zrobić na małych spółkach nawet te spółki nawet niektóre
spółki ze zgu 80 to już jest problem żeby taką bardzo szybko zbudować taką
pozycję No i przeszliśmy właśnie na ten praktycznie WIG20 w portfelu petard już
od tam plus minus dwóch lat ale jak widać tu też da się znaleźć tego typu
spółki oczywiście już cięż robić stopy zwrotu typu 300 400 500 PR
ale 100 150 również jest jak najbardziej w zasięgu tak to nasza opozycja na CD
projekcie która ma już gdzieś pewnie mniej więcej z półtora roku No to
właśnie ma pod 100% stopę zwrotu teraz i tutaj wydaje się że ostatniego
słowa jeszcze Niekoniecznie spółka powiedziała zobaczymy żeby nie wchodzić
w rekomendacje ale tak jak najbardziej tam jeszcze dużo będzie się działo yy
czy pozytywnego czy negatywnego tego nie wiemy y ale właśnie CD Projekt jest
świetnym przykładem No znanej chyba każdemu inwestorowi spółki który już
zaliczył cykl hossy i bessy również w w postrzeganiu przez inwestorów prawda No
bo spółka uwielbiana jak Rosła z 18 zł na te y 300 400 400 nawet w szczycie i
następnie jak z 400 spadała na 80 nie czy siódemka była z przodu przez chwilę
ale ale no 80 spadku No to przecież to jest no gigant spadek jak na tak dużą
spółkę później spółka zhejtowana strasznie No i
właśnie śledząc wydarzenia śledząc spółki analizując te spółki widzicie już
sami nie rok nie dwa lata ale bardziej 5 7 10 lat No to właśnie możemy być
świadkami Właśnie takich pełnych cykli hoss nowych i bowych na takich spółkach
nie tylko tak jak już powiedziałem na kursie akcji ale również w oczach i
opinii inwestorów tak taką samą takim samym dokładnie przykładem jest xtb
jeszcze 3 c lata temu Strasznie zhejtowana spółka przez Media przez
inwestorów i tak dalej a teraz strasznie uwielbiana co będzie dalej zobaczymy Tak
z tą spółką jeszcze jednym takim bardzo wdzięcznym przykładem też spółki którą
od wielu wielu lat śledzisz No to jest te CCC tak No też wielki Comeback spółka
która była na szczycie wpadła w poważne tarapaty dzisiaj znowu jest pewnego
rodzaju gwiazdą No i to dużo łatwiej jest rozróżnić ocenić sytuację w spółce
Jeżeli ją po prostu znamy od wielu wielu lat i też taką naszą taką rekomendacją
jest po prostu uczyć się spółek Tak żeby wiedzieć czym czym tak naprawdę są te
podmioty czym się charakteryzują zarządy i w ogóle znać historię spółek no to
jest k z portfela petard który był najczęściej trejdowania
przecież CCC też jest największą WT upą historycznie portfela petard No bo tam
była w topach chyba plus minus 80 PR bo jak wybuchł covid i to CCC Tak
gigantycznie spadło No bo spółka tak naprawdę jak wszystkie spółki handlowe
stanęły tak naprawdę w obliczu utraty płynności nawet cnym
scenariuszu my wtedy akurat Zamieniliśmy zrealizowaliśmy te gigantyczne straty na
CCC Przeszliśmy na spółki gamingowe i praktycznie w d Trzy miesiące odrobili z
nawiązką te wszystkie straty wygenerowane na CCC ale to co właśnie
warto podkreślić i do czego dążę w tej mojej wypowiedzi to jest to że
ponoszenie strat na spółkach to nie jest tylko właśnie to
jest dla mnie koszt nauki również między innymi i to że przez te 5 lat wcześniej
na tym CCC raz zyskiwali raz traciliśmy no stało się finalnie tym bardzo
wyraźnym fundamentem dlaczego No to obecna pozycja na CCC w portfelu petard
daje No grubo powyżej 100% I co ważne teraz inwestujemy na o wiele większym
kapitale Tak więc jak wcześniej Byśmy Stracili Nie wiem przykładowo 20 30 40
50 proc później byśmy zarobili 100% No to inwestując tą samą kwotą wyszlibyśmy
mniej więcej na zero A teraz jak po dwóch trzech latach już obserwowaliśmy
tą spółkę nawet na niej straciliśmy w pewnym momencie później lekki plus i tak
dalej i tak dalej ale fundamentalnie ją dużo bardziej rozumieliśmy
znaliśmy się na nią poznawaliśmy je coraz bardziej się
zagłębi w poziom zaawansowania tej tej spółki Dzięki temu
łatwiej pozwoliło nam to zająć w odpowiednim momencie pozycję jak właśnie
ta spółka odbijała z tych 40 zł i teraz jest na plus minus 200 oczywiście też
nigdy tak się nie zdarza że łapiemy idealnie dołki czy Górki Ale to też nie
na tym to polega No dobrze Teraz chciałem przejść do takich największych
mitów inwestycyjnych wybrałem sobie takie stwierdzenia które będę powoli
wczytywał i będziemy je komentować Obawiam się że tutaj staniemy się takim
potencjalnym podłożem dla wielu profili w mediach społecznościowych gdzie
właśnie obalimy ich mity dobrze niech tak będzie pierwszy taki mit jest taki
że wiele ludzi uważa że skoro zarządzający funduszami
inwestycyjnymi generalnie rzadko są w stanie pokonać rynek a są
profesjonalistami to znaczy że nie ma sensu w ogóle samodzielnie inwestować i
interesować się rynkiem lepiej nie kupić indeks fundusz i po prostu się tym nie
zajmować kupowanie szerokich indeksów na co Teraz jest moda przy użyciu
etfów ma swoje plusy i ma swoje minusy w moich oczach no ale już mogę
się określić profesjonalnego inwestora jest to inwestowanie dla osób
No początkujących swoją drogą prawda jest to bardzo
łatwe bardzo łatwo można sobie wytłumaczyć daną pozycję zaargumentuje stopy zwrotu od 4 do 8
% i próbować przebić to 1 2 3 c punkty procentowe okej Na początku jest to
faktycznie jakaś pierwsza droga zachęta ale można zarabiać znacznie więcej to
jest też fajne w okresie hossy A co w okresie bessy prawda No wiadomo że jest
to cykliczne Hossa zawsze będzie cykliczna zawsze się kiedyś wydarzy i
mogą być takie sytuacje że po piciu s Sii latach inwestowania w szeroki indeks
możemy być tak naprawdę na zero ale oczywiście biorąc pod uwagę inflację
prawda a Naszym zadaniem jako inwestora powinno być co najmniej bicie inflacji
No zdecydowanie ja tutaj bym też dodał że trochę na obronę właśnie
zarządzających funduszami inwestycyjnymi że pamiętajmy o tym że zarządzanie
funduszem inwestycyjnym to jest funkcjonowanie w pewnych bardzo
konkretnych ramach tak ci aktywa też jeżeli osiągasz sukcesy
masz takie napływy kapitału że coraz trudniej ci tym okrętem sterować więc
moim zdaniem porównywanie w ogóle pracy zarządzającego funduszami do takiego
inwestora indywidualnego które ma dużo większe możliwości elastyczność jest
absolutnie nieporozumieniem To co oni robią jest
dużo dużo Moim zdaniem trudniejsze a przynajmniej dużo bardziej ograniczone w
pewne z których trudno wyjść i często te ramy po prostu uniemożliwiają w długim
terminie pokonywanie rynku i to jest takim moim zdaniem największym mitem
który często jest moim zdaniem krzywdzący dla zarządzających powiedzmy
sobie że każdy fundusz ma swoją politykę inwestowania która określa tak chociażby
jaki nie można przeważać jakieś spółki o nie wiadomo ile nawet jak zarządzający
bardzo by wierzył w tą spółkę No nie może zapakować dużo pieniędzy w nią bo
są pewne ograniczenia statutowe funduszy inwestycyjnych i to jest taki właśnie
moim zdaniem duży mit Kolejna rzecz No to jest ta dywersyfikacja No bo często
się uważa że no dywersyfikuje się dywersyfikuje ryzyko dywersyfikacja
inwestycji to jest recepta na na na wszystko Moim zdaniem W pewnych
sytuacjach to jest poważny błąd dywersyfikacja zależy też jaka
dywersyfikacja ochrona jak przed tym jak się nie wie co się robi no to okej ale
jeżeli już masz wiedzę na temat tego co robisz jak inwestować No to moim zdaniem
od dywersyfikacji Powoli trzeba odchodzić mam wrażenie że tu dotykamy
bardzo szerokiego w ogóle pojęcia ale tak jak obserwuję to co się dzieje w
mediach społecznościowych i wypowiedzi na temat dywersyfikacji na przykład
dotyczący portfela inwestycyjnego to akurat ja mam troszeczkę taki uśmieszek
wtedy kiedy słyszę od osób że na przykład ta dywers
powinna polegać na tym że jakąś część wrzucamy w obligacje skarbowe jakąś
część wrzucamy w obligacje korporacyjne jakąś część wfa Jaką część musimy
trzymać w gotówce jakąś część w akcjach dużych spółek WIG20 jakąś część
bezpośrednio w wybranych akcjach spółek amerykańskich No tak sobie zrobimy
miszmasz w tym portfelu [Muzyka]
że czy wtedy po prostu nie lepiej kupić po prostu zwykłe obligacje skarbowe o
wszystkim Zapomnieć nie jesteśmy w stanie śledzić wydarzeń we wszystkich
tych najważniejszych rzeczach które dotyczą tych tych aktywów No okej Jeżeli
ktoś podejmuje decyzję tylko i wyłącznie na podstawie historii i wykresów
historycznych tych aktywów to tak się może bawić ale moim zdaniem to nie tędy
droga trochę jest taka analogia Do spółek na polskiej giełdzie są spółki
które są w wielu segmentach wielu obszarach i często to wó właś wygląda
tak że z ale na tym stracą i przez 10 lat kurs
akcji przez to stoi bokiem chociaż rzeczywiście ona jest idealnie
zdywersyfikowana raz jeden biznes idzie lepiej raz drugi gorzej i to też jest
takie Moim zdaniem ryzyko także nadmierna dywersyfikacja jest też
ryzykiem czyli tutaj pewnie miałeś na myśli chociażby takie CAS jak PKN Orland
czy czy grupa imobile to ty powiedziałeś dalej idziemy taki
który też się pojawia w przypadku Właśnie takich spółek których na których
inwestorzy dużo zarobili to jest coś takiego że te akcje będę trzymał zawsze
że są spółki które warto mieć na zawsze takie trochę zakochiwanie się w spółkach
zawsze straszne Straszne to jest znasz kogoś kto trzyma jakieś spółki chyba że
to jest jakiś pracownik dostał akcje pracownicze nie ma zielonego pojęcia
czym są akcje kodów Maklerskiego już dawno zapomniał i wtedy
może to faktycznie ma na zawsze bo nie jest w ogóle kompletnie świadomy co ma i
z czego wynika wartość tego tego co ma no nie jest to błąd bo my aktywa
które posiadamy musimy śledzić to po pierwsze Po drugie każde
każde aktywo każdy produkt inwestycyjny czy to będzie obligacja czy to będzie
jakiś ETF na jakiś indeks czy to będą akcje czy oig jakieś jakieś spółki
korporacyjne No to my musimy śledzić co się dzieje w tym co się dzieje w
otoczeniu chociażby tego tego aktywa tak No jeżeli będziemy mieli akcje
nawet indeksu amerykańskiej giełdy i hipotetycznie tak zaczęłaby się wojna
Ameryka z Chinami i Chiny by zaczęły na przykład bombardować Amerykę No to nie
będzie reakcji na giełdzie amerykańskiej No będzie oczywiście prawda oczywiście
zanim taka wojna wybuchnie No to jest pewnie wiele miesięcy albo wiele lat że
są jakieś pierwsze sygnały do tego tak zagęszczające atmosferę na tej linii no
i wtedy my musimy decydować tak czy zmieniamy ekspozycję na dany produkt
inwestycyjny aktywo czy nie ale żeby No rozsądnie i i i wiarygodnie
prowadzić swoje i zarządzać swoim produktem inwestycyjnym swoim aktywem
które posiadamy No musimy cały czas mniej więcej monitorować nie ma czegoś
takiego że ja kupię i będę miał na zawsze to tylko ładnie brzmi wśród
wyznawców inwestowania dywidendowe a
niestety inwestowanie dywidendowe jest naprawdę efektywne
tylko wtedy jak się na bieżąco śledzi i monitoruje te wszystkie produkty
dywidendowe no i też jest taki trochę efekt często abstrahując już jakiś Ryzyk
takiego patrzenia przez różowe okulary tak No mieliśmy przykłady spółek na
polskiej giełdzie które trochę były przez to przehajpowany no inwestorzy
tylko wyłapywacz wane czy w raportach czy czy
podczas konferencji wynikowych w ogóle wypier wszelkiego rodzaju ryzyka takie
zakochiwanie się w spółkach i patrzenie na nie przez różowe okulary bo
zarobiliśmy na nich bardzo dużo i spółka historycznie dużo dowiozła też jest
takim bardzo niebezpiecznym yyy mitem jeśli chodzi o inwestowanie owszem to
już w trakcie twojej wypowiedzi to chyba z 10 kejsów mi przez głowę przeleciało
Ale to też nie jesteśmy tutaj po to żeby te wszystkie kejsy omawiać bo te kejsy
Omawiamy na bieżąco w w naszym podcaście w ramach abonamentu strefy inwestorów
tej części zamkniętej ale tak no zakochiwanie się
spółek jest no dużym błędem ale to też pokazuje
[Muzyka] nie jesteśmy wtedy w stanie wyciągnąć
jak najwięcej z danch z danej inwestycji tak nie jesteśmy w stanie racjonalnie
oszacować Kiedy wyjść i zamknąć i zrealizować te wszystkie zyski to się
niestety bardzo często kończy tym że stajemy się bardzo długoterminowymi
inwestorami Bądź potrzebujemy wiele miesięcy aby
zaakceptować stratę ale znaczy stratę wynikającą nie z całej inwestycji tylko
często z tych ogromnych zysków co mieliśmy tak bo my mamy taką predyspozycjami trzymamy akcje spółki od
5 zł do 50 to my już ten zysk już mamy w głowie że to już jest
zarobiony z tej części to kupię sobie mercedesa z tej części to kupię sobie
dom w Hiszpanii jacht i tak dalej no i wtedy jak mamy dalej te akcja spółka
spada z 50 na 25 to my mamy poczucie gigantycznej straty ja właśnie straciłem
Mercedes w Hiszpanii prawda i teraz już po prostu nie śpię jestem nieudacznikiem
i tak dalej prawda No i to jest właśnie ten czas to
każdemu się pewnie przytrafiło takie coś właśnie Szczególnie w tych pierwszych
okresach inwestowania kiedy właśnie tak jak mówiliśmy na początku nze spekulują koszt naszej wiedzy i I klucz
do przyszłych dobrych wyników inwestycyjnych tym lepiej No dobrze to
jeszcze mam taki mit że analiza fundamentalna jest czasochłonna i
zajmuje dużo czasu i nie ma sensu przez to się
tym zajmować to jest trochę prawda ale też jeżeli sobie stworzymy coś takiego
że mamy taki wachlarz spółek które się nauczymy i je Śledzimy to po przejściu
pewnych etapów No tak naprawdę ta analiza
fundamentalna wbrew pozorom już nie robi się taka czasochłonna więc jest na
początku duża inwestycja ale później z czasem to jest coraz bardziej efektywne
czasowo ja bym to rozbił na dwa etapy pierwszy etap gdzie my
musimy nauczyć się i opanować narzędzia do anal analizy fundamentalnej czyli Mam
tutaj na myśli chociażby zrozumienie Jak działa bilans wszelkie pojęcia z
bilansu księgowość taka podstawowa chociażby te wszystkie mechanizmy to
opanować rachunek zysków i strat przepływy pieniężne prawda podstawę
księgowości i to faktycznie trzeba opanować Tego nie da się zrobić w
miesiąc to najlepiej opanować w praktyce śledzenia kolejnych sprawozdań
finansowych czytania słuchania etca etca następnie ten drugi etap to jest właśnie
na wykorzystując te wszystkie narzędzia które się nauczyliśmy analizy
fundamentalnej przełożyć to na poszczególne spółki i nast wstępnie
nauczyć się spółek czyli te pojęcia o których mówimy już od kilku lat jesteśmy
w strefie inwestorów propagatorem właśnie uczenia się spółek Co to znaczy
uczenie się spółek to jest na tyle poznanie
spółki na tyle zaawansowane że następnie analizowanie kolejnych informacji
fundamentalnych pochodzących z tej spółki czyli chociażby jakieś ważne
komunikaty SP Czy kolejne raporty kwartalne są już tylko dodatkiem do
naszej bazy czyli tej pierwszej naszej pracy więc jak już Opanujemy i nauczymy
się i zdobędziemy te podstawowe narzędzia a następnie ABC podstawowe
informacje o spółce to następnie śledzenie już tylko kolejnych
kwartalnych wyników no to trwa 20 minut co TR
miesiące prawda plus ewentualnie jakieś istotne raporty ESP do przeanalizowania
wówczas również to jest jest kwestia 15 20 minut No to umówmy się że śledząc 20
30 40 spółek wy selekcjonowanych to naprawdę nie jest
czasochłonne w ogóle to nie musi się kłócić z z pracą na etacie czy nawet
przedsiębiorcy to jest naprawdę już później tylko dodatek Ale owszem Na
początku ten nakład pracy No musi być nie mały ale na pewno to nie jest to nie
jest większe niż nauczenie się jakiegokolwiek innego zawodu tak I tutaj
zamykając to klamrą też trzeba rozróżnić tak No jakby jest analiza fundamentalna
w postaci budowania modeli i wyceniania spółek No my trochę aż w taki sposób
tego moim zdaniem nie robimy praktycznie inwestując bardziej właśnie wiemy znamy
rozumiemy spółkę no i w oparciu o bieżące właśnie wyniki finansowe
szacujemy te trendy i jakby je próbujemy porównać do wyceny Jaka jest na rynku i
na tym podejmować decyzję a nie jakby no
tworząc modele wyceniający ryzyka No bo tego oczywiście
jako inwestorzy indywidualni nie jesteśmy w stanie robić no to robią
analitycy w biurach maklerskich którzy mają jedną dwa trzy spółki i którzy tak
naprawdę te modele cały czas tworzą budują aktualizują modyfikują i to
jest pełna praca na full etat to nie jest dokładnie to o czym my mówimy
mówiąc o analizie fundamentalnej No nie bo praktyczne inwestowanie w spółki
konkretnie mniej więcej to na jakim poziomie my to robimy i omawiamy to w
podcastach w portfelu petard i tak dalej i tak dalej to jest mniej więcej podam
przykład tak każda spółka ma jakieś Story pod co w tym momencie inwestorzy
grają No i przykładowo w CD projekcie jest teraz Story gramy pod premierę
Wiedźmina prawda czwartego No i pytanie czy to będzie sukces czy
nie Jak czy rynek będzie chciał grać pod premierę jakie będą prognozy analityków
Co do liczby sprzedanych kopii później zostawimy to faktycznie z raportem po
tam nie wiem 48 godzinach No i mniej więcej tak to się będzie po drodze
będziemy mieli tysiące rekomendacji tych prognoz analityków i tak dalej I to są
czynniki które wpływają do czasu premiery na kurs akcji ile będzie tego
nie wiadomo na pewno wiemy że pod to teraz chodzi
drugim takim obszarem który teraz poruszyliśmy i chciałbym to podkreślić
to jest mniej więcej jak już taki przykład że jak już znamy spółkę to
jesteśmy w stanie oszacować czy rynek inwestorzy przez kurs akcji
bieżący reagują na pozytywne informacje czy nie reagują na pozytywne informacje
czy reagują spadkami na negatywne informacje czy nawet wzr
tak no bo ten słynny CAS z okresu covid nowego Kiedy w portfelu petard
przesiadki gamingowe No to ja przypomnę tam była sytuacja
gdzie złoty do dolara usdpln bardzo mocno rósł w górę No bo był do Safe
Heaven taki powrót wtedy frank szwajcarski dolar się
bardzo mocno umacniał a złotówka strasznie traciła na swojej wartości No
to wiedząc że spółki gamingowe osiągają przychody w dolarach No to nawet jeżeli
ilość sprzedanych gier będzie taka sama no to oni zarobią na kursie walutowym No
to wzrost dolara wartości jest bardzo dobry dla spółki gamingowej A te kursy
tych akcji zaczęły spadać tak a dolar PLN bardzo mocno rósł więc było wiadomo
że zyski tych spółek wystrzel w górę a jak wystrzelę w górę no to fundamentalna
wartość rośnie teoretycznie a inwestorzy reagowali w drugą stronę No bo właśnie
dochodził ten CAS psychologii spadku indeksów wyprzedaże
koszykowe akcji prawda więc znaliśmy te wszystkie mechanizmy znaliśmy spółkę
wiedzieliśmy że fundamentalnie są czynniki pozytywne a inwestorzy z innych
względów przeceniają tę spółkę No i byliśmy w stanie właśnie te petardy
wtedy znaleźć No i to co teraz opowiedziałem to są właśnie takie no
tajniki tego zaawansowanego inwestowania yyy i to też
były takie efekty właśnie tej całej zarówno analizy fundamentalnej jak i
znajomości spółek które po prostu jak się nadarza szansa to nam jest dużo
łatwiej wtedy wykorzystać taką szansę i podnieść te pieniądze leżące już na
ziemi No i tutaj właśnie dochodzisz do ostatniego mitu jaki sobie przygotowałem
No właśnie te kryzysy i krachy bo Obiegowa opinia jest taka że jak jest
kryzys krach No to trzeba uciekać Ratuj się kto może a a prawda jest taka że
jeżeli chociażby Popatrzymy sobie historię portfela petard No to ten
kryzys z 2020 roku tak Czyli załamanie covid nowe i później
też ten wybuch wojny w Ukrainie to były tak naprawdę momenty kiedy ten rynek się
rozregulował i właśnie znając rynki znając segmenty branże spółki No można
było znaleźć najciekawsze Moim zdaniem okazje inwestycyjne No i to jest ten
to główne paliwo atomowe bym powiedział do tych wyników portfelu petard które
mamy i jak wtedy widziałem po indeksach w
tych okresie Panik krachu że zarówno ta wycena portfela petard też nagle
dynamicznie pikuje w dół to u mnie już bazując na moim doświadczeniu pojawiał
się uśmiech bo ja wiedziałem że mimo tego że krótkoterminowo wartość portfela
szybko spada że za chwilę to będzie raj dla
wyszukiwania petard jak już jesteśmy w tym języku no i za każdym
razem tak było więc no wbrew pozorom Ja czasami lubię krachy bo już Jestem
zaprzyjaźniony ze spadkami wartości portfela i ja się dobrze czuję Jeżeli
mam świadomość i przekonanie że spółki które mam aktywa które mam tak naprawdę
fundamentalnie no nie zasługują na takie spadki albo znam ich prawdziwą wartość
to wiem że w długim terminie prędzej czy później do tej ta
wartość zostanie osiągnięta przez rynki A wiadomo że rynki mają to do siebie Że
potrafią coś przewartościować albo bardzo mocno przecenić właśnie Chociażby
z różnych czynników ale między innymi z czynników psychologicznych również no
tak no bo to mamy takie trzy trzy trendy na rynku tak Trend wzrostowy jak jest
taka dynamiczna hossa no i wtedy jak nie mamy tych liderów
jakiś jednej dwóch spółek w portfelu często ciężko jest dogonić indeks jest
ten Trend boczny no i wtedy ci Stock pierzy mają łatwo No bo są w stanie
łatwo przebić Benchmark ale pytanie czy my jesteśmy nas jako inwestorów
interesuje przebicie benchmarku który jest w okolicy zera albo plus 5 proc No
chyba nie do końca No a takim chyba najciekawszym właśnie momentem mimo
wszystko jednak g rzeczywiście taki doświadczony inwestor powinien wzm wzmóc
swoją uwagę No to jest ten moment krachu i bardzo dużego napięcia na rynku
finansowym No bo wtedy po prostu jest szansa że pojawią się największe okazje
inwestycyjne No bo wtedy rynkami rządzą emocji a nie fundamenty i fakty Często
też jakby tu Nawiązując do tych zarządzających funduszami inwestycyjnymi
o których mówiliśmy na początku Alania tych mitów No często oni też by nie
chcieli sprzedawać te akcje No ale jak i do umorzenia wycofania z funduszy bo
inwestorzy zabierają środki No to po prostu muszą sprzedawać te akcje i ta
kula śniegowa trochę się zaczyna napędzać No i takie są mechanizmy rynku
tak które trzeba rozumieć i znać No dobrze i na
koniec takie podsumowanie No bo wszyscy zaczynamy od spekulacji to Trzeba sobie
jasno powiedzieć wszyscy na początku jesteśmy spekulant pytanie kiedy możemy
określić siebie inwestorami ile Ile czasu trzeba ile czasu ile wody Musi
upłynąć w Wiśle żeby rzeczywiście mówić o sobie że jesteśmy inwestorami mam
wrażenie że niektórzy pozostają w w tym obszarze
spekulacji już na zawsze ale
jednak myślę że osiągnięcie takiego statusu inwestora Po pierwsze zabiera
naprawdę solidne kilka lat ale bardziej jest to mierzone nie w okresie czasu ale
myślę że świadomości inwestycyjnej to dla początkujących inwestorów jest
bardzo ciężko do do targetowania na którym etapie Ja
jestem my kiedyś w strefie zrobiliśmy takie według nas levele inwestorów
stopnie osiągania kolejnych stopni naukowych powiedzmy na
rynku kapitałowym zaawansowania zaans i i to myślę określiliśmy
i ta różnica między właśnie spekulant a inwestorem to właśnie wydaje mi się że
to powinno być mierzone wiedzą ale bardziej myślę nie Z
punktu określania samego siebie poziomu zaawansowania tylko raczej z takiego zewnętrznego zewnętrznej oceny takiej
osoby No też fajnym przykładem jest to że no inwestor taki już prawdziwy nie
spekulant będzie rozumiał to co czyta W analizach więc jak odpalimy sobie jakąś
rekomendację i przeczytamy te 20 30 stron to tam te wszystkie pojęcia które
będą użyte nie dosyć że nie będziemy będziemy
rozumieć No bo możemy sobie wpisać dane pojęcie W Googlu i coś nam wyskoczy tak
ale jak na przykład ktoś określi Wac i zobaczy tam jakieś tam załóżmy 7 proc No
to analityk napisał 7 proc to ja na przykład muszę sobie odpowiedzieć że No
moim zdaniem on się mylił bo ja bym założył 6 proc prawda No i potrafię to
zaargumentuje rozmowach i tak dalej i tak dalej tak I
tutaj chyba właśnie poruszyłeś ostatni taki mit który teraz mi przyszedł do
głowy no to właśnie że rekomendacje to nie mają sensu że bo często nie zostają
spełnione to nie mają sensu Wprost przeciwnie jeżeli właśnie jesteśmy
inwestorami a nie spekulant Tami No to właśnie rekomendacje mają sens właśnie
sięgnąć po dokument przeczytać jakby poznać ten analityka na
daną spółkę rozgryźć na co on zwraca uwagę jakieś kluczowe elementy No to
jest wbrew pozorom bardzo duża dawka wiedzy i z wyceną to my możemy się
zgadzać ale albo się nie zgadzać ale sama analiza i i to ta praca która którą
wykonał analityk często ma bardzo duży sens i wartość nawet jeżeli ona się
ostatecznie ta C cena docelowa nie spełni rekomendacje na rynku Są też
oprócz tego co PO w moich oczach również jednym z wielu
narzędzi i takich wskaźników dotyczących danego danych akcji czy
danego instrumentu bo pokazują właśnie przez rekomendacje sam wydźwięk i wycenę
I cenę docelową i zalecenie inwestycyjne taki taki nastrój rynku do
danego aktywa jeżeli ktoś jest bardziej taki Szukając
pogłębiający temat to może sobie porównać kurs akcji CD projektu z
rekomendacjami dla CD projektu które wychodziły w ostatnich załóżmy piciu
latach czyli w tym okresie hossy i bessy i wtedy bardzo łatwo też możemy jakieś
wnioski z tego wyciągnąć rekomendacje mają też to do
siebie że no one z danego od jednego danego
autora nie wychodzą co tydzień czy co dwa tygodnie tylko raczej w okresach
półrocznych albo albo jeszcze dłuższych no i wtedy autor No nie jest w stanie
zaktualizować najnowszych informacji w swojej
rekomendacji no i później taki inwestor który bardziej jest spekulant patrzy na
rekomendację która była wydana sprzed jakiejś ważnej informacji dla spółki i
później się śmieje na przykład z takiego autora rekomendacji co oni mówią co oni
piszą głupoty piszą nie znają się i tak dalej no ale jakbyśmy porozmawiali w tym
danym dniu po tej informacji z tym analitykiem to na pewno ta rekomendacja
już była zupełnie inna no i na Tym też polega cały rynek kapitałowy że każde
każde nowe informacje z otoczenia nie tylko ze spółki ale też i z Makro i z
branży mogą wpłynąć właśnie na wycenę rynkową danej spółki no i tutaj chyba
postawimy trzy kropki jeżeli jesteście
zainteresowani właśnie wiedzą na temat tego jak zmieniać się z tego spekulanta
w inwestora No to oczywiście zapraszamy do strefy inwestorów bo trwa nabór ale
też Zapraszamy do Live learningu czyli właśnie
takiego programu na temat analizy fundamentalnej jest jeszcze też dostępne
szkolenie skuteczne inwestor fundamentalny Gdzie można właśnie poznać
te narzędzia Do analizowania spółek a w Live learningu
właśnie uczyć się samych spółek i branż więc serdecznie zapraszamy koniec też
dajcie nam znać właśnie czy wy czujecie się bardziej spekulant czy cały czas
inwestorem No i przede wszystkim Jaka według was strategia Inwestycyjna jest
najlepsza Myślę że wyczerpaliśmy ten temat Bardzo dziękuję za uwagę to
wszystko co przygotowaliśmy moim i waszym gościem był Rafał iżyński
Dziękuję do usłyszenia